Кіріспе

Украиндық хасидтік династия

Вижниц – раввин Менахем Мендель Хагер құрған хасидтік династияның аты. Вижниц (ויז׳ניץ немесе וויזשניץ) – қазіргі Украинадағы Выжница қаласының (бұрын Австрияның Буковинасындағы ауыл) идиш тіліндегі атауы. Вижниц ребелерінің ізбасарлары вижництік хасидтер деп аталады.

Менахем Мендель Хагер

Менахем Мендель Хагер 1830 жылдың 17 мамырында қазіргі Украинаның батысындағы Косив қаласында дүниеге келді. Ол Косив раввині Хаим Хагердің ұлы, Косов раввині Менахем Мендель Хагердің немересі, оның атымен аталып, Ружин раввині Израиль Фридманның күйеу баласы болған. Ол 24 жасында ребе болып тағайындалды, одан кейін көп ұзамай Косивке жақын Вижница қаласына көшіп кетті. Оның атағы артқан сайын, оның ізбасарлары да көбейді. Ол қайырымдылық әрекеттерімен, дұғадағы шындығымен және Эрец Исраелге деген сүйіспеншілігімен танылды. Өмірінің соңында ол сол жаққа көшіп баруға тырысты. Оның екі ұлы болды: Реб Борух және тағы біреуі, Реб Яков Довид, ол оның өмірлік кезеңінде қайтыс болды. Оның күйеу баласы – Бельц раввині Йехошуа Рокеахтың ұлы, Сокалдан Рабби Шмуэль. Оның Торалық ойлары «Цемах Цадик» деген атпен жарияланды. Ол 1884 жылдың 18 қазанында қайтыс болды және Вижницада жерленді. Оның орнын ұлы Реб Борух басты, ол Вижництің екінші ребесі болды.

Борух Хагер

Борух Хагер 1845 жылы дүниеге келді және Меджибиж раввині Борухтың құрметіне, атасы Ружинский Исраэль Фридманның тілегімен осылай ат қойылды. 1885 жылы, 40 жасында, ол әкесі Менахем Мендель Хагерден басшылықты мұра етіп алып, мыңдаған хасидтердің ребесі болды. Ол 1892 жылы қайтыс болғанға дейін сегіз жыл ғана басшылық етті. Оның Торалық ойлары күйеу баласы Имрей Борухпен жинақталды. Оның сегіз ұлы түрлі аймақтарда ребе болды: үлкен ұлы Реб Израил оны Выжницада алмастырды; Реб Хаим Оттинияда ребе болды; Реб Моше Сучавада; Реб Шмуэль Аврохом Абба Городенкада; Реб Яков Ицхак Довид Сторожинецте; Реб Пинхас Боршада; Реб Фейвиш Зелищыкте; Реб Йехиел Мишель ағасын Городенкада алмастырды. Тағы бір ұлы, Реб Шолом, жастық шағында қайтыс болды. Оның күйеу балалары: Петривалық Реб Шмуэль Дов Ходоров; Имрей Борухты жариялаған Коломыялық Реб Мордехай Ходоров; Садигур Черновицтің Ребе Шолом Йосеф Фридман.

Хаим Меир Хагер

Холокосттан кейін Реб Хайм Мейр Израильдің Бней Брак қаласына қоныстанды және онда қауымдастық құруға кірісті. Соғысқа дейінгі Еуропадан келген шәкірттері оның төңірегіне жиналып, білім беру және қоғамдық мекемелердің жан-жақты желісін қалыптастырды. Ол Израиль Кнессетіндегі Агудас Исраел партиясының рухани жетекшісі болды. Агудас Исраел коалициялық үкіметтердегі қолдауы үшін Бней Брак және оған байланысты қауымдастықтарға айтарлықтай мемлекеттік көмек алды. Реб Хайм Мейірдің екі ұлы болды: үлкені Моше Иехошуа (Реб Мошель), кішісі Мордехай (Реб Моттеле). Сонымен қатар, Моше Эрнстер және Исраил Фридман (Реб Хайм Мейірдің қызы Ципораға үйленген). Олардың ұлы – Хошея Фридман.

Моше Ехошуа Хагер

Раввин Моше Йехошуа Хагер Бней Брактың Вижницер ребесі болды. Ол 2012 жылдың 13 наурызында 95 жасында қайтыс болды. Оның екі ұлы мен төрт қызы болды. Оның үлкен ұлы - раввин Исраэль, атасы "Ахавас Исраэль" атымен аталып, екінші ұлы - раввин Менахем Мендель, Вижницер ребесінің негізін қалаушысы, "Цемах Цаддик" кітабының авторының есімімен аталды. Раввин Моше Йехошуаның күйеу балалары белгілі раввиндер. Үлкен қызы Нью-Йорк штатының Нью-Сквер қаласындағы Скверр ребесі раввин Дэвид Тверскиге үйленді. Бір қызы Иерусалимдегі Белзер ребесі раввин Иссахар Дов Рокеахқа үйленді. Бір қызы Нью-Йорк штатының Кириас-Джоел қаласындағы Сатмар ребесі раввин Аарон Тейтельбаумға үйленді. Кіші қызы Бней Брактағы Вижниц иешивасының рош иешивасы раввин Менахем Эрнстерге үйленді.

Мордехай Хагер

1922 жылы туған раввин Мордехай Хагер 2018 жылы қайтыс болғанға дейін Монсидегі Вижницер ребе болды. Оның әкесі, Бней Брак (Израиль) раввині Хаим Меир Хагер қайтыс болғаннан кейін, мыңдаған Вижниц хасидтері оның соңынан ерді. Дүниеден өткен кезде ол әлемдегі ең қарт хасидтік раввин болды. Ол Тораны оқуға деген шексіз құлшынысымен танымал болды: ол күніне 18 сағат оқыды және хасидтерінен әр күні кем дегенде екі сағат оқуды талап етті. Оның бүкіл әлемде 3000-нан 5000-ға дейін ізбасарлары болды. Рабби Мордехай 2018 жылдың 16 наурызында (29 Адар 5778) Синай тауы ауруханасында қайтыс болды. Қоштасу рәсіміне 100 000-нан астам адам қатысты. Ол Нью-Йорк штатының Монси қаласындағы Вижницер зиратына жерленді. Рабби Мордехайдың 14 баласы болды – 8 ұлы мен 6 қызы. Оның ұлдары мен немересі АҚШ және басқа елдерде оның ізбасарларының басшылары ретінде қызмет етеді: раввин Исруэль – Монси, Нью-Йорк штаты; раввин Мендель – Киамеша көлі, Нью-Йорк штаты; раввин Ицшок Йохонон – Уильямсбург, Бруклин. Басқа ұлдары халықаралық деңгейде қызмет етеді: раввин Елиезер – Иерусалим, Израиль немесе Лейквуд; раввин Довид – Лондон; раввин Ахарон – Канада, Монреаль, Квебек; оның кіші ұлы раввин Бурох Шамшон – Бейт-Шемеш, Израиль; және үлкен ұлы раввин Пинхус Шулемнің ұлы, немересі раввин Яков Йосеф – Боро Парк, Бруклин.