Кіріспе

Ұлыбританиядағы әрбір округ немесе біртұтас әкімшілік аймақ археологиялық ескерткіштер тізімін қамтитын ескерткіштер мен нысандар туралы тіркемені немесе SMR жүргізеді. Көптеген SMR қазір тарихи ғимараттар мен жоспарланған ландшафттар туралы ақпаратты қоса алғанда, тарихи орта туралы кеңейтілген деректерге (HER) айналуда. Әрбір тіркеме нысанның орналасқан жерін, түрін және кезеңін, сондай-ақ қысқаша сипаттамасын және нысан туралы есептер сияқты толық ақпарат көздерінің орналасқан жері туралы мәліметтерді қамтиды. Бұл ақпарат археологиялық ескерткіштерге әсер ететін жаңа құрылыстардың ықтималдығы туралы шешімдер қабылдауға көмектеседі. Үкіметтік нұсқаулар (Шотландияда PPG 16 және SPP) жергілікті билік органдарына жоспарлау өтінімдерін қарастырғанда археологияны маңызды фактор ретінде қарастыруды талап етеді және SMR осы қарастыруға көмектеседі. Басшылықта көрсетілгенімен, жергілікті билік органдарының SMR-ді қаржыландыруы міндетті емес (бірақ бұл Англия мен Уэльстің мұраны қорғау туралы заң жобасында қарастырылған), және Ұлыбритания бойынша іске асыруда үлкен айырмашылықтар бар. Кейбір SMR-лер қарапайым картотекалар, ал кейбіреулері командалық жолмен басқарылатын Unix деректер базалары, ал енді бірі – заманауи және ГИС-негізді. Олар өте пайдалы ресурс, бірақ олардың мүмкіндіктері әрдайым толыққанды пайдаланылмайды немесе жұртшылық тарапынан бағаланбайды. SMR-ді онлайн қоюға жасалған әрекеттер Ұлыбританияның кейбір аймақтарында сәтті аяқталды, бірақ кейбір археологтар осал нысандарды жұртшылыққа кеңінен таныту оларды одан әрі қауіпке ұшыратады деп алаңдайды, әсіресе заңсыз металл іздеу арқылы. Керісінше, халықты жақын маңдағы тарихи нысандар туралы хабардар ету, олардың қорғалуын арттырады, себебі жергілікті тұрғындар өздерінің мәдени мұраларымен мақтанады және оны қорғауға тырысады. 2007 жылы HER үшін ең жақсы тәжірибе туралы жаңартылған нұсқаулар «Өткеннің болашағын хабарлау: тарихи орта туралы деректерге арналған нұсқаулар» онлайн режимінде қолжетімді болды. Жұртшылық мүшелері әдетте жергілікті SMR-ге жүгіне алады немесе олардың атынан іздеу жүргізуді сұрауға болады, және оларды жергілікті тарихшылар, археологиялық ұйымдар және ғалымдар жиі пайдаланады. SMR және HER деректер базаларының саны артқандықтан, олардың көпшілігі, әсіресе Англияда Heritage Gateway арқылы онлайн іздеуге қолжетімді болып келеді. Шотландияда PASTMAP веб-сайты ескерткіштер, ғимараттар, бақтар мен жоспарланған ландшафттар, кемелердің құлау орындары және жергілікті деректердің саны артып келе жатқан ұлттық деректер жиынтығын ұсынады.