Кіріспе

Музыка теориясында комплемент – дәстүрлі интервалдық толықтыру немесе он екі тондық музыка мен сериализмнің жиынтық толықтыруы. Интервалдық толықтыруда комплемент – бастапқы интервалға қосылғанда октаваны құрайтын интервал. Мысалы, мажорды 3-ші кіші 6-шының комплементі болып табылады. Кез келген интервалдың комплементі оның инверсиясы немесе керісі деп те аталады. Октава мен унисон бір-бірінің комплементтері, ал тритон өзінің комплементі болып табылады (бірақ соңғысы контекстке байланысты аугментированный кварта немесе диминуированный квинта ретінде "қайта жазылуы" мүмкін). Он екі тондық музыка мен сериализмнің жиынтық толықтыруында хроматикалық гаммадан алынған ноталар жиынының комплементі гамманың қалған барлық ноталарын қамтиды. Мысалы, A B C D E F G ноталар жиыны B C E F A ноталар жиынымен толықтырылады. Музыкалық жиын теориясы осы екі мағынаның анықтамасын кеңейтеді.

Тоғыздық ережесі

Тоғыздың ережесі – бір-бірін толықтыратын интервалдарды анықтаудың оңай жолы. Интервалдардың атауларын кардинал сандар ретінде қарастыра отырып (мысалы, төртінші – төрт), мынадай нәтижеге жетеміз: 4 + 5 = 9. Осылайша, төртінші және бесінші интервалдар бір-бірін толықтырады. Егер жарты тон және тритон сияқты жалпылама атаулар қолданылса, бұл ереже қолданылмайды. Алайда, октава мен унисон – нақты бір атаумен белгіленген ноталарға қатысты ерекше жағдай, сондықтан 8 + 1 = 9. Таза интервалдар басқа таза интервалдарды, мажор интервалдар минор интервалдарды, арттырылған интервалдар кемітілген интервалдарды, ал екі рет кемітілген интервалдар екі рет арттырылған интервалдарды толықтырады.

Он екілік ереже

Бүкіл сандарды қолданып және 12 модулі бойынша (онда сандар 12-ге жеткенде "айналып келеді", сондықтан 12-нің еселіктері 0 ретінде анықталады), 0-ге қосындысы тең болатын кез келген екі интервал (mod 12) бір-біріне толықтырады (mod 12). Осы жағдайда унисон, 0, өзінің толықтырғышы болып табылады, ал басқа интервалдар үшін толықтырғыштар жоғарыда айтылғандай (мысалы, таза бесінші, немесе 7, таза төртінші, немесе 5-тің толықтырғышы болып табылады, өйткені 7 + 5 = 12 = 0 mod 12). Осылайша, толықтырудың қосындысы 12-ге тең (= 0 mod 12).

Жинақ теориясы

Музыкалық жиынтық теориясында немесе атональдық теорияда комплемент жоғарыда айтылғандай мағынада қолданылады (мысалы, таза төртінші – таза бесінші, 5 + 7 = 12), сондай-ақ бірдей мелодиялық интервалды кері бағытта, қарама-қарсы түрде қолдануда – мысалы, төмен қарайтын бесінші, көтерілген бесіншінің комплементі болып табылады.

Жалпы толықтыру

Он екі тондық музыкада және сериализмде толықтыру (нақты, сөзбе-сөз биіктік класының толықтырылуы) – биіктік кластары жиынтығын бір-біріне толықтыратын жиынтықтарға бөлу, мұнда әрбір жиынтықта екіншісінде жоқ биіктік кластары болады, яғни "бір жиынтықтың екінші жиынтықпен біріктірілуі барлық биіктік кластарды қамтиды". "Қарапайым түсіндірме: биіктік класы жиынтығының толықтырылуы – бұл нақты мағынада, сол жиынтықта жоқ, он екі ноталық хроматикадағы барлық ноталардан тұрады". Он екі тондық техникада бұл көбінесе он екі биіктік класының толық хроматикасын әрқайсысы алты биіктік кластан тұратын екі гексахорға бөлу болып табылады. Комбинаторлық қасиеттері бар қатарларда екі он екі ноталық қатар (немесе бір қатардың екі өзгешесі) бір уақытта қолданылады, соның нәтижесінде "әрқайсысының бірінші гексахордысы мен әрқайсысының екінші гексахордысы арасында екі жиынтық" пайда болады.

Абстрактілік толықтыру

Жинақтар теориясында комплементацияның дәстүрлі ұғымын нақты дыбықтық класс жиынтықтарының комплементі ретінде қарастыруға болады, "мұнда қатынас нақты дыбықтық класс жиынтықтары арасында туындайды", бұл абстрактілі комплемент ретінде сипатталуы мүмкін, "мұнда қатынас жиынтық класстары арасында туындайды". Тіпті оның нақты дыбықтық класс комплементі болмаса да. Бұл ұғымды алғаш рет ұсынған Аллен Форте бұл "комплемент қатынасының маңызды кеңейтілуі" деп сипаттаған, бірақ Джордж Перл мұны "өте үлкен кемсіту" деп атады. Мысал ретінде 7-1 және 5-1 хроматикалық жиынтықтарын қарастырайық. Егер 7-1 жиынтығы C–F аралығын, ал 5-1 жиынтығы G–B аралығын қамтитын болса, онда олар нақты комплемент болып табылады. Дегенмен, егер 5-1 жиынтығы C–E, C–F немесе D–F аралықтарын қамтитын болса, онда ол 7-1 жиынтығының абстрактілі комплементі болып есептеледі. Бұл мысалдар көрсеткендей, жиынтықтар немесе дыбықтық класс жиынтықтары белгіленгеннен кейін, "комплемент қатынасы толықтыратын кардиналдық саны бар жиынтықтар жұбындағы бірдей реттік сан арқылы оңай анықталады".