Кіріспе

Salgótarján () – Венгриядағы округтік құқықтарға ие қала, Ноград округінің астанасы, Венгрияның солтүстік-шығысында орналасқан. Халық саны бойынша Венгриядағы үшінші ең кішкентай округтік астана. Жақын жердегі Сальго қамалы – танымал туристік орын.

Орналасқан жері

Каранц тауының етегінде, Цсерхат төбелерінде, теңіз деңгейінен 250 метр биіктікте, Будапешттен солтүстік-шығысқа қарай, Мишколцтан батысқа қарай орналасқан. Салготаржан әдемі орман мен төбелермен қоршалған, төбелерінде қамалдың қираған қалдықтары бар. Қала орталығынан жүйтіп баратын автобуспен осы қираған жерлерге жетуге болады.

Тарих

Қала орта ғасырларда-ақ болған, бірақ оған қатысты мәлімет аз, мүмкін, ол кішкентай елді мекен болғандықтан. "Салго" сөзі ежелгі венгр тілінде "жарық" деген мағынаны білдіреді, ал "Таржан" – осы аймақты бағындырған венгр тайпаларының бірінің аты. Салго қамалы 13 ғасырда жанартау тегіндегі тауға салынған. 13 ғасырда қалада шіркеу болған. 1682 жылы жақын орналасқан Фюлек қамалының (қазіргі Филяково, Словакия) қоршауынан кейін қала тастамалы болып қалды, ал жаңа қоныс аударушылар он жылдан кейін ғана келді, бірақ ол кішкентай ауыл болып қала берді. 19 ғасырдың ортасында жақын жерде көмір кеніші ашылғаннан кейін даму басталды. Кеніште жұмыс істеу мүмкіндігі және дамып келе жатқан өнеркәсіп адамдарды тартып, ауыл тез өсіп, 1922 жылы қала мәртебесіне ие болды. Бүгінде келушілер шахтаның бас кіреберісінің жанында орналасқан Кен мұражайына барып, кен өнеркәсібінің қалдықтарын көре алады. 1950 жылы Салготаржан бұрынғы Балассагярматтың орнына Ноград облысының орталығы болды, бірақ облыстық кеңселер 1952 жылға дейін көшірілмеді. Келесі жиырма жылда бірнеше ауылдар өсіп келе жатқан қалаға қосылды. Көмір кеніштері көп бұрын жабылды, нәтижесінде қалада жоғары жұмыссыздық деңгейі сақталды. 1994 жылы Салготаржанға жаңа заңға сәйкес, барлық облыстық орталықтар облыстық құқықтары бар қалалар болып табылатынын ескере отырып, қала мәртебесімен бірге облыстық құқықтар берілді. (Бұрын тек 50 000-нан астам халқы бар қалаларға облыстық құқықтар берілетін, ал Салготаржан – 50 000-нан аз халқы бар екі облыстық орталықтың бірі еді; екіншісі – Сексард).

Қызықты орындар

Қала екі қираған қамалдың жанында орналасқан және басқа да қызықты орындармен қатар екі мұражайды қамтиды. Plébániatemplom (Кафедральді собор), округтік тарих мұражайының қарсысында орналасқан, қаладағы басты шіркеу. Nógrádi Történeti Múzeum (Ноград тарихи мұражайы) – округ тарихына арналған көрмелерімен қаланың басты мұражайы. Қалада тұрған рома халқының ақыны және суретшісі Янош Балазсқа арналған арнайы көрме бар. Nógrádi Történeti Múzeum Bányászati Kiállítóhelye (Тау-кен мұражайы) – аймақтағы тау-кен өнеркәсібінің тарихына арналған экспонаттары бар елдегі басты тау-кен мұражайы. Зияратшылар шахтаның бір бөлігін және тау-кен жабдықтарын көре алады. Сомоске (Шомошка) қамалы Сомоске шағын ауданында орналасқан және екі қамалдың арасында жақсы сақталған. Ол 526 метрлік төбеде орналасқан. Төрт мұнараның бірі қайта жаңартылған. Қамалдың орналасқан жері Словакия шекарасында, бірақ Венгрияның Сомоске ауылынан оңай жете аласыз. Салгобания шағын ауданындағы Салго қамалының қираған орындары теңіз деңгейінен 625 метр биіктікте орналасқан, бұл аймақтың панорамалық көрінісін ұсынады.

Спорт

Қаланың футбол клубы бар. Salgótarjáni BTC Nemzeti Bajnokság III лигасында ойнады.