Кіріспе

Авиашоу және аэроғарыш өнеркәсібі көрмесі. 1909 жылы алғаш рет өткізілген Париж авиашоуы 1949 жылдан 2019 жылға дейін әр тақ жылда ұйымдастырылды, онда 53-ші авиашоуға 49 елден 2453 экспонент қатысып, 125 000 шаршы метрден астам аумақты қамтыды. Ұйымдастырушылар 2021 жылғы шараны COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатты. 2023 жылы авиашоу қайтадан өтті. Бұл әскери және азаматтық ұшақтарды көрсететін ірі халықаралық көрме, оған көптеген әскери күштер мен ірі ұшақ өндірушілер қатысады, сондай-ақ маңызды ұшақ сату туралы жаңалықтар да жарияланады. Іс-шара төрт кәсіби күнді қамтиды, одан кейін жұмадан жексенбіге дейін жалпы жұртшылыққа есіктері ашылады. Форматы Фарнборо және ILA Берлин авиашоуларымен ұқсас, олар жұп жылдары өткізіледі.

Тарих

Париж авиашоуының тарихы 1908 жылға дейін жетеді, ол кезде Париж автосалонының бір бөлімі ұшақтарға арналған болатын. Келесі жылы, 25 қыркүйектен 17 қазанға дейін Гранд-Паледе арнайы авиашоу өтті, оған 380 экспоненттің өнімдері мен жаңалықтарын көру үшін 100 000 адам келді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін тағы төрт шоу өткізілді. Авиашоу Гранд-Паледе жалғасты, ал 1949 жылдан бастап ұшу көрсетулері Париж Орли әуежайында ұйымдастырылды. 1953 жылы шоу Гранд-Паледен Ле-Буржеге көшірілді. 1960 жылдары шоу халықаралық деңгейде назар аударды. 1970 жылдан бері бұл көрме авиация саласының негізгі халықаралық өлшемі ретінде қалыптасты.

1969 жыл

"Әлемдегі ең үлкен ұшақ" – Боинг 747 реактивтік лайнері 3 маусымда Сиэтл қаласынан (Вашингтон штаты) тікелей рейспен келді, ал қайта кіру кезінде күйген "Аполлон-8" басқару модулі "Аполлон-9" астронавттарының қасында тұрды, бірақ ең көп назар аударған экспонат – Париж қаласының үстінен алғашқы рейсін жасаған супердыбыстық "Конкорд" болды.

1971 жыл

1971 жылы Le Bourget көрмесіне советтік ТУ-144 үнді жылдамдығынан асып түсетін ұшақ ұшырылып келді, ол француздық Конкордпен салыстырылды. Конкордпен бірге әлемдегі ең ірі ұшақ – американдық Lockheed C-5A Galaxy қонды.

1973 жыл

Советтік Ту-144 ұшағының апаты 1973 жылғы көрменің маңыздылығын жойды, әйтпесе ол "Жаңалық жоқ" деп сипатталған еді.

1975 жыл

Жүз сексен екі ұшақтың қатысуы жоспарланған. 1973 жылы ТУ-144 апатынан кейін қойылған шектеулерге қарамастан, ұшу күні көрермендерге ұнады. Атап айтқанда, американдық YF-16 және француздық Mirage F 1E сыншы көрермендер алдында кезекпен жарысты. Бірнеше күннен кейін Бельгия F 1E-ге қарағанда YF-16-ны таңдаған төртінші еуропалық ел болды.

1977 жыл

Шарль Линдбергтің 50 жыл бұрын Атлантика арқылы Ле-Буржеге жасаған тарихи рейсі сол есімді оқиғаны еске түсірді. Линдбергтің әйелі Энн Морроу Линдберг, сондай-ақ алғашқы Атлантикалық пилоттар Морис Беллонте және Арманд Лотти осы салтанатқа қатысты. Жақында жағалау шекарасы 200 теңіз шақырымына дейін ұзартылуы нәтижесінде жаңа теңіздік барлау (MR) ұшақтары пайда болды. Fairchild A-10 танк жойғышының апатқа ұшырауы.

1979 жыл

Халықаралық нарық үшін Airbus A310 және Boeing 767 екі ұшағы бәсекелесіп жатыр, бірақ екеуі де 1982 жылға дейін жолаушылар тасымайды. Westland WG30 көліктік тікұшағы үміттендіріп тұр. "Мираж 4000" Le Bourget-те "осы жылғы ең маңызды жаңалық" болғанына қарамастан, әлі де күмәнді болып қала береді.

1981 жыл

Көрмеге қатысқан Airbus, Boeing және McDonnell Douglas/Fokker компаниялары 150 орындық авиакомпания нарығы үшін бәсекелесті, ал Rolls Royce/Japan, General Electric/Snecma (CFM) және Pratt & Whitney компаниялары олардың қозғалтқыштары үшін күресті. Northrop F 5G Tigershark ұшағының макеті көрсетілді және 1982 жылы ұшуға, келесі жылы жеткізілуге ​​күтілді. Air Transat жаңалық болды – Ле Буржеден Коннектикут штатының Бриджпорт қаласындағы Сикорский мемориалдық әуежайына және кері бағыттағы жеңіл ұшақтардың Атлантикалық мұхиты арқылы жарысы. Бұл жарысты екі қозғалтқышты Piper Navaho және Beechcraft Bonanza ұшақтары жеңіп алды.

1983 жыл

Американың "Энтерпрайз" ғарыш шаттлы Париж қаласының үстінен ұшып өтті және басқа көрмелерден биік көрінді, бірақ "әлдеқайда қызықтырақ" екі екі қозғалтқышты ұшақтың үлгілері болды – британдық "Аэрокосмик АСА" және француздық "Дассо Брегет АСХ". Боинг 757 және Airbus A310 ұшақтарын Singapore Airlines компаниясына сату, жалғасып жатқан экономикалық дағдарыс кезінде қуанышпен қабылданды.

1985 жыл

1985 жылы ең ірі экспонат советтік Антонов Ан-124 Руслан әскери көліктік ұшағы болды. Пропфан қозғалтқыштары қызығушылық оятып, назар аударды. Экономиканың өркендеуін көрсете отырып, Боинг және Airbus компаниялары 1,7 миллиард долларға жуық сомадағы жаңа келісімшарттар туралы хабарлады. Хаббл ғарыш телескопы 1986 жылы орбитаға шығарылуы жоспарланған.

1987 жыл

Жаңбырдың астында жаңадан ұсынылғандар: Кеңес Одағының Миль Ми-34 тікұшағы, Израильдің «Супер Фантом» және «Харриер» GR.5. «Airbus» компаниясы A330 және A340 әуе лайнерлеріне берілген нақты тапсырыстарды хабарлады. Көрмеде алғаш рет қатысқан қытайлықтар «A 5C Attacker» («Fantan») және FT-7 сияқты ұшақтарды көрсетті. Әлемді тоқтамай, жанармай құймай айналып ұшқан «Вояджер» ұшағының пилоттары Ричард Рутан мен Джина Йегер де қатысты, бірақ олардың ұшағы болған жоқ.

1989 жыл

"38-ші Париж халықаралық әуе және ғарыш көрмесі" немесе "1989 жылғы Париж әуе көрмесі" НАТО және Варшава шарты елдерінен әртүрлі әуе-ғарыш технологияларын ұсынды. Микоян МиГ-29 ұшағы көрсету барысында апатқа ұшырады, бірақ ешкім зардап көрмеді. Сол кездегі советтік "Буран" ғарыш кемесі және оның тасымалдаушысы "Антонов Ан-225 Мрия" осы көрмеде көрсетілді.

1991 жыл

Қорғаныс министрлігінің F 117A Stealth Fighter және басқа да Шығанақ соғысы қару-жарақтарын көрсетуіне қарамастан, көптеген американдық мердігерлер үйде қалды, сондықтан кеңес ұшақтары көбірек назар аударды, олардың ішінде Бериев Be 42 Mermaid (A 40 Albatros) амфибиясы, МиГ-31 Foxhound тосқауылдағышы және Як-141 қысқа ұшып кету/тік қону (ASTOVL) үстінкү дыбыстық истребителі болды. Dassault компаниясы алғашқы тапсырысын алғаннан кейін "базалық Mirage 2000" ұшағына қарағанда жаңа "Mirage 2000 5" ұшағын өндіруге кіріседі.

1993 жыл

Көрмеге 39 елден 1611 экспонент қатысты және шамамен 300 мың адам көрмеге келді. Airbus 130 орындық A319 ұшағын өндіретін болады.

1995 жыл

41-ші Париж авиасауытының басты тартылысы – жасырын технологиямен жасалған B-2 Spirit бомбалаушысы болды, сонымен қатар "Туполев Ту-160" және "Сухой Су-34" бомбалаушылары да көрсетілді. Ұшу көрсетіліміне Bell Boeing V-22 көлденең роторлы ұшақ, Airbus Beluga Super Transporter, Eurofighter 2000, Rockwell MBB X-31 жоғары маневрлі ұшақ үлгісі, McDonnell Douglas C-17 әскери тасымалдау ұшағы, Eurocopter EC135 азаматтық тікұшағы, Sukhoi Su-35 истребителі және Daimler Benz Aerospace Dornier 328 100 кірді, ал тұңғыш рет статикалық көрмеде Boeing 777, Saab Gripen, Atlas Cheetah Mirage және Cessna Citation X ұшақтары таныстырылды.

1997 жыл

America Eagle компаниясы Embraer компаниясынан 42 EMB 145 өңірлік ұшағын және Bombardier компаниясынан 25 Bombardier CRJ700 авиалайнерін сатып алуды жариялады. Көрермендер екі Eurofighter Typhoon EF2000 ұшағының бірге ұшып келе жатқанын көрді. Bell Boeing 609 азаматтық иілгіш роторлы ұшағының толық көлемді макеті қызығушылық тудырды. IAR Brasov IAR 330 Puma тікұшағының жаңартылған нұсқасы – танкіге қарсы оптоникалық іздеу және жауынгерлік жүйе (SOCAT) прототипін ұсынды.

1999 жыл

1999 жылғы көрмеде жаңа ұшақтарды көрсетуден жаңа келісімшарттарды жариялауға қарай үрдіс жалғасты. Fairchild 30 орындық 328JET және Boeing 100 орындық 717 200 сияқты жаңа үлгілер қызығушылық туғызғанымен, әуе компаниялары 103 Embraer ERJ 135 және 145 ұшақтарын, сондай-ақ ERJ 170 және ERJ 190 200 ұшақтарына 4,9 миллиард долларлық тапсырыс берді. Ақпан айында ресейлік Ил-103 ұшағы АҚШ Федералдық авиация басқармасының (FAA) мақұлдауын алды, бұл американдық нарыққа ресейлік ұшақтарды сертификаттаудағы маңызды қадам болды. Көрмеде Ілюшин Ил-96Т кең корпусты ұшағының сертификациясы да көрсетілді.

2001 жыл

Боинг компаниясы өзінің Sonic Cruiser ұшағының масштабты модельдерін таныстырды, олардың жылдамдығы 0,98 Махқа жуықтайтын еді, сонымен қатар голограммалық экскурсия ұсынылды. 555 орындық Airbus A380 жылдамдық емес, көлемімен ерекшеленді және аэродромда болды. Көптеген адамдар әлемдегі ең үлкен ұшақ – қайта жаңартылған Антонов Ан-225 "Мөрзия" ұшағына экскурсия жасады. Dassault компаниясы Mach 0.88 жылдамдығымен 10 500 шақырымға ұшуға арналған жаңа Falcon FNX бизнес-джетінің моделін көрсетті. STOVL сынақтарынан өтіп жатқан Joint Strike Fighter (JSF) ескі американдық F-15E Strike Eagle және F-117 Nighthawk ұшақтарын алмастыруға үміткер.

2003 жыл

Конкорд F BTSD 14 маусымда, ашылу күні Ле-Буржеге соңғы рет қонды, ал Дассоның Мираж 2000 және Рафаль ұшақтары жоғарыда көрсетілді. Northrop Grumman RQ 4 Global Hawk және General Atomics Predator сияқты пилотсыз ұшақтар қызығушылық тудырды. Боинг 7E7 Dreamliner ұшағын таныстырды.

2005 жыл

FlightGlobal компаниясы Airbus A380 және "он тоғыз керемет алғашқы ұшуларын" атап өтті, соның ішінде Dassault-тің Falcon 7X және Gulfstream-нің G550 бизнес-джеттері, Embraer-тің EMB 195 өңірлік ұшағы және Alenia Aermacchi-нің M 346 озық жаттығу ұшағының екінші прототипі. CompositesWorld Boeing 777 200LR және Dassault UCAV Neuron ұшақтарын қосты.

2007 жыл

Boeing 787 Dreamliner, Airbus A380 және A350 XWB үлкен сұранысқа ие болды. Lockheed Martin Joint Strike Fighter ұшағының макеті көрмеге қойылды. IAI Heron TP БПҰ өндіріске кіруге дайын. Aeris Naviter компаниясының AN 1 AeroQuad ұшу платформасы, испандықтар еңкейіп басқаратын, бар болғаны 100 килограмм салмақта болды.

2009 жыл

48-ші Халықаралық Париж авиашоуы 2009 жылы өтті және авиация мен ғарыш әлемін жаулаудағы технологиялық инновациялардың жүз жылдығын белгіледі. Іс-шара 15-21 маусым аралығында Ле-Буржеде өтті. Air France рейсінің 447 нөміріндегі апат құрбандарына арналған еске алу рәсімі болды.

2011 жыл

2011 жылғы көрме 49-шы көрсетілім болды және 28 халықаралық павильонда 1000-нан астам халықаралық экспоненттерді қабылдады. Барлығы 150 ұшақ көрмеге қойылды, оның ішінде күн энергиясымен жұмыс істейтін Solar Impulse ұшағы да болды. Көрме ашылған күні алдында A380 демонстрациялық ұшағы зақымданып, оның орнына жаңасын қоюға тура келді; ал жаңа Airbus A400M Atlas әскери көлік ұшағының қозғалтқышы істен шығып, бірақ ол бірнеше демонстрациялық ұшуларды жүзеге асыра алды.

2015 жыл

2015 жылдың 15-21 маусымы аралығында өткен көрмеде жаңа Dassault Falcon 8X, Airbus A350 XWB және Bombardier CS300 ұшақтары таныстырылды. Көрмеге 351 584 келуші, 122 500 шаршы метрлік көрме алаңында 2303 көрмеші, 72 елден 4359 журналист қатысты, сондай-ақ 130 миллиард евроға сатып алулар жасалды. Бұл шара "әуе-ғарыш өнеркәсібіне арналған әлемдегі ең ірі іс-шара" екенін нығайтты. Көрме барысында Airbus Helicopters компаниясы Super Puma ұшағының жаңа ұрпағы – Airbus Helicopters X6 ұшағын жариялады.

2017 жыл

52-ші авиасалон 2017 жылдың 19-25 маусымы аралығында өтті, онда 48 елден 2381 экспонент қатысты. Олар 140 ұшақты көрсетті, соның ішінде алғаш рет Airbus A321neo, Airbus A350 1000, Boeing 787 10, Boeing 737 MAX 9, Kawasaki P 1, Mitsubishi MRJ90 және Lockheed Martin F 35 ұшақтары. Барлығы 1226 тапсырыс пен міндеттеме тіркелді: 352 нақты тапсырыс, 699 ниет хаттары немесе өзара түсіністік туралы меморандумдар, 40 опция және 135 опциялық ниет хаттары; сондай-ақ, 229 қолданыстағы тапсырыстар өзгертілді, негізінен авиасалонда таныстырылған Boeing 737 10 MAX нұсқасына.

2019 жыл

53-ші авиасайыс 2019 жылдың 17-23 маусымында 49 елден келген 2453 экспонент қатысуымен, 140 ұшақ көрсетілген көрме алаңында өтті, оның ішінде жақында сертификатталған Airbus A330neo және Boeing KC 46, Bombardier Global 7500, Embraer Praetor 600 және жақын арада сертификатталуға тиіс Cessna Citation Latitude ұшақтары болды. Бұл шараға 316 470 бірегей келуші (500 000-нан астам тіркелген келуші) келді, оның ішінде 185 елден 139 840 маман, жалпы халықтан 176 630 адам, сондай-ақ 87 елден 2700 журналист қатысты. 140 миллиард долларлық тапсырыстар туралы хабарландырулар жасалды. Авиасайыс 60,9 миллиард долларлық жалпы сомада 866 ұшаққа жасалған міндеттемелермен аяқталды (130 нақты тапсырыс, 562 ниет хаты/меморандум, 119 опция және 55 ниет хатына опция): Airbus үшін 388 (оның ішінде 243 жаңадан ұсынылған A321XLR және 85 A220), Boeing үшін 232 (оның ішінде IAG үшін 200 737 MAX), ATR үшін 145 және Embraer үшін 78 ұшақ; 558 тар корпусты, 62 кең корпусты, 93 өңірлік және 153 турбовинтті ұшақ.

2021 жыл

COVID-19 пандемиясының салдарынан 2021 жылғы маусымдағы Париж әуе көрмесі өткізілмеді.

2023 жыл

Авиашоу COVID-19 пандемиясынан кейін алғаш рет 2023 жылдың 19-25 маусымында өтеді. Алғашқы төрт күнде авиация индустриясының өкілдері ғана қатыса алады, ал келесі үш күнде жалпы халыққа кіруге рұқсат етіледі.

1961 жыл

Convair B-58 Hustler ұшағы төмен биіктікте акробатикалық қимылдар жасау кезінде құлап түсті. Ұшақ бұлтқа ұшып кірген, содан кейін бағдардан жаңып, апатқа ұшырады, нәтижесінде борттағы 3 адам қаза тапты.

1965 жыл

Тағы бір Convair B-58 ұшағы артық салмақпен қонған кезде соңғы тұрақтау кезінде апатқа ұшырады. Ұшақ ұшу-қону жолағынан бұрын жерге қонды, нәтижесінде АҚШ Әуе күштерінің лейтенант-полковнигі Чарльз Д. Таббс қаза тапты. Тағы екі экипаж мүшесі жарақат алды.

1969 жыл

Фейрчайлд Хиллер FH 1100 тікұшағы құлап, пилоты қаза болды. Апат орнындағы куәгерлер басты роторда ақау байқағандарын айтты.

1973 жыл

1973 жылы 3 маусымда Париж әуе көрмесінде екінші Туполев Ту-144 өндірістік ұшағы (СССР 77102 тіркеу нөмірі) көрсету барысында апатқа ұшырады. Ол күшті жылдамдықпен көтерілуге тырысқанда тоқтап қалды. Соңынан бақылауын жойғаннан кейін құтылуға ұмтылған ұшақ бөлшектеп, құлап, 15 үйді қиратты, борттағы алты адам мен жердегі сегіз адам қаза тапты; алпысқа жуық адам ауыр жарақат алды. Осы апаттың себебі әлі де даулы. Бар болған теориялар: Ту-144 француздық Мираж ұшағынан қашу үшін, оның пилоты оны фотоға түсіруге тырысқанда, биіктікке көтерілді; жердегі инженерлер Ту-144-тің автотұрақтандыру жүйесіне өзгерістер енгізіп, оның көрсету кезінде Конкордтан озуына мүмкіндік берді; сондай-ақ, экипаж маневр жасап, Конкордты басып өтуге тырысты.

1977 жыл

A10 Thunderbolt II ұшағы құлап, ұшқыш қаза тапты.

1989 жыл

Микоян МиГ-29 ұшағы көрсету ұшуы кезінде құлап, ешкім зардап көрмеді.

1999 жыл

Су-30 ұшағы көрсету ұшуы кезінде құлап, ешкім зардап шекпеді.