Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Археологияның кіші саласы. Классикалық археология – ежелгі Грекия және ежелгі Римнің Жерорта теңізі аймағындағы өркениеттерін археологиялық зерттеулер арқылы қарастырады. XIX ғасырдағы Генрих Шлиманн сияқты археологтар латын және грек тіліндегі мәтіндерде оқыған қоғамдарды зерттеуге қызығушылық танытты. Көптеген университеттер мен шетелдік елдер осы аймақта қазба жұмыстарын ұйымдастырып, мектептер ашады – бұл аймақтың археологиясының мәңгілік тартымдылығын көрсетеді.
Sub discipline of archaeology
Classical archaeology is the archaeological investigation of the Mediterranean civilizations of Ancient Greece and Ancient Rome. Nineteenth century archaeologists such as Heinrich Schliemann were drawn to study the societies they had read about in Latin and Greek texts. Many universities and foreign nations maintain excavation programs and schools in the area – such is the enduring appeal of the region's archaeology.
Талқыланған мәдениеттер
Классикалық археология ең қатаң, дәстүрлі мағынасында тек Классикалық Афина мәдениетін және Рим Республикасы мен Империясының мәдениетін зерттеуге қолданылады. Дегенмен, соңғы ғасырдың барысында бұл сала Ежелгі Грекия мен Рим өркениеттерін құраған мәдениеттердің күрделі мозаикасын талқылауды қамтыды. Грекияға қызығушылық танытқан классикалық археологтар Крит аралында қола дәуірінде болған Миной өркениеті туралы жиі әңгімелейді. Олар Гелладикалық және Геометриялық кезеңдерді де талқылайды, сондай-ақ Грекияға қатысты неолиттік кезеңді де қарастырады. Классикалық кезеңде Грекияда бір ғана нағыз мәдениет болды деу мүлдем дұрыс емес – өңірлік айырмашылықтар көп болды, ал грек археологиясының көп бөлігі осы өңірлік ерекшеліктерді зерттеуге арналған. Грек археологиясы эллинистік кезеңді де қамтиды, бұл классикалық археологты Александр Зұлқарнайын империясының құрамына кірген аймақтардағы, соның ішінде Таяу Шығыстың көп бөлігінде және Египеттегі грек әсерін зерттеуге итермелейді. Рим өркениетімен қызығушылық танытқан классикалық археологтар этрусктер мен Итальян түбегінде болған басқа ерте мәдениеттердің ықпалын талқылайды. Олар сондай-ақ өңірлік айырмашылықтарға негізделген Рим Республикасы мен Империясының ішіндегі субмәдениеттерді зерттейді, ал кейінгі империя туралы әңгіме Византия Империясына толық немесе ішінара көшуді талап етеді.
Classical archaeology in its strictest, most traditional sense applies only to the study of Classical Athenian culture and the culture of the Roman Republic and Empire. However, over the course of the last century, the field has expanded to include discussions of the elaborate mosaic of cultures that produced the civilizations of Ancient Greece and Rome. Classical archaeologists interested in Greece frequently discuss Crete and the Minoan civilization present on that island during the Bronze Age. They also discuss the Helladic and Geometric periods, as well as occasionally discussing the Neolithic period as it pertains to Greece. Even during the Classical period, it is completely untrue to say that Greece had one true culture – a great deal of regional variation was present, and much of the study of Greek archaeology lies in examination of these regional differences. Greek archaeology covers the Hellenistic period as well, frequently compelling the classical archaeologist to examine the Greek influences present in all the areas that were part of Alexander the Great's empire, including much of the Middle East and Egypt. Classical archaeologists interested in Roman civilization discuss the influence of the Etruscans and other early cultures present on the Italic Peninsula. They also discuss the subcultures present within the Roman Republic and Empire based on regional differences, and any discussion of the later empire requires at least a partial segue into the Byzantine Empire.
Қазба жұмыстары
Ежелгі мәтіндерден шабыт алып, кейде оларды артефактілерді түсіндіру үшін қолданса да, классикалық археология ежелгі артефактілерсіз өмірге келмейді. Классикалық археологияның көп бөлігі (археологияның кез келген түрі сияқты) ғалымдар өз зерттеулерінде жүргізсе де, оның ең маңызды және қызығушылық тудыратын бөлігі – археологиялық қазбалар, көбінесе «қазбалар» деп аталады. Алғашқы қазба техникалары Мысыр мен Таяу Шығыстағы қазбалардың үлгісімен жасалған, ол ірі артефакттар мен қабырғаларды іздеуге бағытталған, ал осы артефакттардың төңірегіндегі нәзік қалдықтарға тиісінше көңіл бөлмеген. Көптеген алғашқы қазба орындарының жасын қанағаттанарлық түрде анықтау мүмкін емес, себебі қабаттар (стратиграфия), артефакттармен бірге жердің жасын анықтау үшін қолданылатын топырақ қабаттары, толығымен жойылған. Сондай-ақ, ерте қазба жұмыстарының барысында табылған заттар жеткілікті егжей-тегжейлі жазылмаған, бұл артефакттардың жасын анықтауды, олардың табылған орнын нақты білуді немесе бірге табылған заттар арасындағы байланысты орнатуды қиындатады. Уақыт өте келе қазба техникасы жақсарды және әрбір қазбадан алынатын ақпарат көлемі ерте қазбаларда тіркелгеннен әлдеқайда артық. Қазір қазба жұмыстары туралы есептерді жинақтауға көп жылдар қажет, өйткені олар өте толық және егжей-тегжейлі болып келеді.
While inspired by ancient texts and sometimes using them to interpret artifacts, classical archaeology would not exist without ancient artifacts. Though much of classical archaeology (like any kind of archaeology) is performed by scholars in their studies, the most vibrant and crucial parts of classical archaeology are the archaeological excavations, more commonly known as "digs". Excavation techniques at first were modelled after excavations in Egypt and the Near East and searched for large artifacts and walls without much care for the delicate remains that might have existed in the ground around these artifacts. Many of the earliest sites still cannot be dated in a satisfying manner because the stratigraphy, soil layers with embedded artifacts used to determine the age of a site, was completely stripped away. Early excavations also often failed to record the items they found in sufficient detail, making it difficult to date artifacts, determine precisely where they were found, or establish a connection between objects that may have been found together. Over time, excavation techniques have greatly improved and the amount of information gleaned from each excavation is exponentially greater than that recorded in early excavations. While excavation reports now take many years to compile due to the level of detail included and analyzed.