Кіріспе

АҚШ-та тізімделген тауарларға салынатын жанама салық – АҚШ-тағы акциздік салық тізімделген тауарларға салынатын жанама салық болып табылады. Акциздік салықтарды федералдық, штаттық және жергілікті билік органдары белгілейді және олар АҚШ-тың барлық аймақтарында біркелкі емес. Бензин, дизель отыны, алкоголь және темекі өнімдері сияқты кейбір тауарларға бірнеше билік органы бір уақытта салық салады. Кейбір акциздер өндірушіден немесе сатушыдан алынады және тұтынушы оларды тікелей төлемейді, сондықтан олар өнімнің немесе қызметтің бағасына "жасырын" күйінде болып қалады, жеке тізімдемеден гөрі.

Федералды акциздер мен кірістер

Федералды акциздер 2020 қаржы жылында 86,8 миллиард доллар көтеріліп, жалпы федералды салық кірісінің 2,5% құрады.

Отын

1993 жылдан бері федералды акциздер бензин үшін 18,4 цент/галон, ал дизель отыны үшін 24,4 цент/галон деңгейінде сақталып келеді. Бұл 2015 қаржы жылында 37,4 миллиард доллар көлемінде кіріс әкелді. Осы отын салығы Тас жолдар қорының 90 пайызын құрады. 2021 жылы отынға салынатын штаттық салықтардың орташа мөлшері бензин үшін галонға 31,02 цент, ал дизель отыны үшін галонға 32,66 центті құрады. Дегенмен, көптеген штаттар бензинге жалпы сату салығын қолданбайды. Жалпы штаттық және федералды салықтар, салықты қайтаруды ескермегенде де, басқа дамыған елдермен салыстырғанда салыстырмалы түрде төмен.

Әуежайлар мен әуе жолдарының сенімгерлік қоры

Әуежай және әуе жолдары сенім қорына бөлінген акциздік салықтар 2020 қаржы жылында 9,0 миллиард доллар көлемде жиналды, бұл 2019 қаржы жылындағы 16,0 миллиард доллардан кем. Жылдық акциз салықтарының жалпы сомасы 3 миллиард доллар дәрі-дәрмек импорттаушылары мен өндірушілерінен алынды. Медициналық құралдарға 2,32% және жабық күнге күю қызметтеріне 10% акциз салықтары да қолданылады. Cadillac салығын жойған сол бюджет заңы 31 желтоқсаннан кейін жасалған барлық сатулар үшін медициналық құралдар салығын да жойды.

Темекі

Темекіге салынатын акциздер 2020 жылғы қаржы жылында 12,4 миллиард доллар көлемде түсім әкелді.

Конституциялық құқық

1789 жылы ратификацияланған АҚШ Конституциясы федералды үкіметке салық салуға өкілеттік берді, оған сәйкес Конгресс салықтарды, баждарды, алымдарды және акциздерді салуға және жинауға, қарыздарды төлеуге, сондай-ақ АҚШ-тың жалпы қорғанысын және жалпы әл-ауқатын қамтамасыз етуге құқылы. АҚШ Конституциясы штаттар арасындағы тарифтерге тыйым салады, ал АҚШ-та өндірілген барлық тауарлар басқа штатқа салықсыз әкелінеді немесе жіберіледі. АҚШ конституциялық құқығы бойынша акциз салығы көбінесе оқиғаға байланысты салық болып табылады (салық төлеу жағдайынан өзгеше). Бұл "салық төлеу жағдайына" қатысты соңғы ерекшелік – Пациенттерді қорғау және қолжетімді күтім туралы заңмен (Халық заңы 111-148) бекітілген Ішкі кірістер кодексінің 5000А тармағындағы «ең төменгі қажетті қамсыздандыру» салығы, онда денсаулық сақтанумен қамтылмаған жағдайда салықтық санкция жанама салық ретінде салынады; Бас судья Джон Робертс «Ұлттық тәуелсіз бизнес федерациясы v. Себелиус» ісінде былай деді: «ол нақты жағдайлар туғанда қолданылады». Федералды акциздік салықтар АҚШ Конституциясына (1-бап, 8-тармақ) сәйкес АҚШ-тың барлық штатында біркелкі болуы тиіс: барлық баждар, алымдар және акциздер АҚШ-тың барлық штатында біркелкі болады.

Акциз салығының түрлері

АҚШ Конституциясының мақсаттары үшін акциздік салықты кең мағынада кез келген жанама салық ретінде анықтауға болады (әдетте, оқиғаға салынатын салық). Осы мағынада акциз дегеніміз: 1) меншік салығы немесе меншігіне байланысты құн салығы; 2) адам басына салынатын салық немесе капитальдық салықтан басқа салықтар (АҚШ-та өте сирек кездеседі). Бұл кең мағынада табыс салығы, қосылған құн салығы (ҚҚС), сату салығы және трансферт салығы басқа акциздік салықтардың мысалдары болып табылады, бірақ олар әдетте акциздік салықтар деп аталмайды (АҚШ-та), олар салынған түрлі жолдармен байланысты. АҚШ-та акциздік салықтар санамаланған тауарлардың (виски, шарап, темекі, бензин, шиналар және т.б.) салығы болып табылады. Кейбір оқиғаларға салынатын басқа салықтар кең мағынада акциз ретінде қарастырылуы мүмкін, бірақ бұл термин басқа, тар мағынада қолданылғанда, "акциздік салық" атауымен алынуы немесе алынуы мүмкін емес. Тар мағынада "акциздік" деп аталатын салықтар әдетте бензин, дизель отыны, сыра, арақ, шарап, темекі, әуе билеті, дөңгелек, жүк көлігі және т.б. сияқты белгілі бір заттың сатып алуы сияқты оқиғаларға салынатын салықтар болып табылады. Бұл салықтар әдетте тауар бағасына қосылады, әдеттегідей сату салығы сияқты бөлек көрсетілмейді. Салықтық есептің күрделілігін азайту үшін акциздік салық әдетте жанармай, шарап немесе ішімдік ішімдіктері, темекі пакеттері және т.б. сияқты мөлшерлерге салынады. Оны әдетте өндіруші немесе бөлшек саудагер төлейді. Акциздік салықтар көбінесе тұтынушыға жүктеледі, ол ақыр соңында өнімді тұтынады. Тауардың ақырғы сатылатын бағасы акциздік салықтың сомасын есептеу кезінде қарастырылмайды. Салықтың жағдайына мысал ретінде акциз емес, құндылықтағы мүлік салығы келтіріледі. Кедендік немесе тарифтік салықтар мүліктік (әдетте импортталған тауарлар) болу жағдайына немесе құн салығы ретінде негізделеді және әдетте акциздік салықтар деп аталмайды. Акциздік салықтарды өндірушілер мен бөлшек саудагерлер жинайды және оларды Ішкі кірістер қызметіне (IRS) немесе басқа мемлекеттік немесе жергілікті мемлекеттік салық жинау агенттігіне төлейді. АҚШ-тың тарихи статистикасында 1945 жылға дейінгі федералды акциздік салықтың тарихи жиналуы көрсетілген.

Акциздер тізімделген нақты салық салынатын оқиғаларға немесе өнімдерге салынады және әдетте оны тұтынушы тікелей жинамайды немесе төлемейді. Акциздік салықтарды өндіруші немесе бөлшек саудагер жинайды және IRS, мемлекеттік немесе жергілікті салық агенттіктеріне береді. Өндіруші, әдетте, тұтынушыға акциздік салықтың кем дегенде бір бөлігін бере алады, оның сомасы өнім сатылатын кезде оның бағасына қосылады. Тұтынушылар мен өндірушілер салық жүктемесін бөлісетін деңгей сұраныс пен ұсынымның бағалық эластиктігіне байланысты. Көбінесе сату салығы өнімнің құнының пайыздық мөлшерінде, оның ішінде акциздік салық ретінде алынады. Дәстүр бойынша, федералды үкімет мүлік пен сату салығын штаттар мен жергілікті билік органдарына өздерінің табысы үшін қалдырды. Импортталған тауарларға салынатын баж салығы немесе кедендік баждар АҚШ-тың федералды үкіметі салатын жалғыз мүлік салығы болып табылады. Тарифтерді тек федералды үкімет ғана белгілей алады, оны қандай да бір мемлекеттік немесе жергілікті билік жүргізе алмайды. Кедендік баж немесе тариф АҚШ конституциялық құқығының мақсаттары үшін акциздік салықтан номиналды түрде бөлек. Акциздік салықтарды федералды, мемлекеттік және жергілікті билік органдары белгілей алады (және белгілейді). Көптеген салықтар акциздік салық деп аталады, бұл салықты (заңды заң мағынасындағы акциз) салатын заңда, тіпті оларды басқа салық деп атауға болады. Акциздік салықтар бойынша әртүрлі салықтар жылдар бойы жинақталған.

Акциздік салық жинау кестесі акциздік салықтың түрі бойынша (2010)

| Акциздік салықтар | 2010 (млн доллар) | Пайыз |
|---|---|---|
| Алкоголь | $9,229.0 | 13.8% |
| Темекі | $17,160.0 | 25.6% |
| Телефон | $993.0 | 1.5% |
| Көлік отындары | $(11,030.0) | −16.5% |
| Басқалар | $1,904.0 | 2.8% |
| Жалпы | $18,256.0 | 27.3% |

Тәуелсіз қорлар:

| | 2010 (млн доллар) | Пайыз |
|---|---|---|
| Көлік | $34,992.0 | 52.3% |
| Әуежай және әуе жолы | $10,612.0 | 15.9% |
| Қара өкпе мүгедектері | $595.0 | 0.9% |
| Ішкі су жолдары | $74.0 | 0.1% |
| Мұнай төгілу жауапкершілігі | $476.0 | 0.7% |
| Су ресурстары | $580.0 | 0.9% |
| Жер асты қоймасы | $169.0 | 0.3% |
| Темекі бағалары | $937.0 | 1.4% |
| Вакциналық жарақаттан өтемақы | $218.0 | 0.3% |
| Жалпы амортизалар | $48,653.0 | 72.7% |

Жалпы, Акциздік салықтар: $66,909.0

Ескертулер:

Барлық доллар сомалары АҚШ долларында көрсетілген. Кейбір акциздік салықтар сенімгерлік қорларына беріледі және қорға "арналған" жиналады. Көбінесе сенімгерлік қорлар жеткілікті салық жинай алмайды, өйткені заң шығарушылар акциздік салық мөлшерлемелерін белгілеуді және сенімгерлік қорлардың рұқсат етілген жобаларын қаржыландыру жеткіліксіз болады. Тұтынушылардың сатып алуындағы өзгерістер бастапқы болжамдарды бұрмалап, қаржыландырудың жетіспеуіне әкелуі мүмкін. Көптеген қаражат облигацияларды және басқа ұзақ мерзімді жобаларды қайтаруға бағытталғандықтан, олардың төлем қабілетін сақтау үшін әдетте жалпы қаражат құюды қажет етеді. Салық мөлшерлемелерін ұзақ мерзімді түзетулер немесе қорларды төлем қабілетті ету үшін рұқсат етілген сенімгерлік қорлардың тізімін қысқарту үшін екі партиялық келісімдер қажет, бұл сирек кездеседі.

Алкогольдік ішімдіктерге, темекі өнімдеріне және қару-жараққа салынатын акциздік салықтар АҚШ Қаржы министрлігіндегі Алкоголь және темекі салығы және сауда бюросы (TTB) басқарады. Әр штат бойынша бензин, дизель және т.б. үшін акциздік салықтардың жалпы сомасы есептелді. Федералды сенімгерлік қорлардың акциздік салық жиналымдары көбінесе күрделі үлесу жоспарлары арқылы әр штатқа қайтарылады. Құбылыс жолының кірісі жолдар мен транзиттік жүйелер арасында бөлінеді. Құбылыс жолының есебі әдетте құбылыс жолының салықтарының 85% және Жол транзитінің есебі 15% алады. Құбылыс жолының қорының төлем қабілетін сақтау үшін және Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің диктат еткен жаңа отын экономикасы стандарттарын немесе салық төленбеген плагин электрлік көліктердің өсуін өтеу үшін салық мөлшерлемелерін түзету қажет болуы мүмкін. Отын бағасының өсуімен көлік құралдарының тиімділігі артып, немесе қашықтықтар қысқарғандықтан, сатып алынатын жанармай мөлшері азаяды, бұл Құбылыс жолының қорының жиналымдарын азайтады. Құбылыс жолының федералды қаржыландырылуы жолдарды, көпірлерді немесе туннельдерді салу және қайта жаңарту сияқты капиталдық шығыстармен шектеледі немесе жұмысты қаржыландыру үшін сатылған облигацияларды төлеу. Қаржының көп бөлігі елдегі ең көп қолданылатын жолдарға капитал ұсыну, қалааралық жолдарды күтіп ұстау және көпірлерді жөндеу сияқты әртүрлі мақсаттарға көмек көрсетуге бағытталған нақты бағдарламаларға бөлінеді. Қалааралық емес жолдардағы тұрақты күтім, соның ішінде шұңқырларды жабу және қарды тазалау, басқа көздерден қаржыландырылуы керек. Қаржыландыру көбінесе штаттардан жартылай долларға тең қаржы талап етеді. Отынға және т.б. салынатын акциздік салықтың бір бөлігінен қаржы алатын Жол транзитінің есебі де ұқсас шектеулерге ие.

Заңмен бекітілген құқық

АҚШ-тың әртүрлі өнімдерге арналған акциздік салық ставкаларының кестесі (2010) (нақты сенімгерлік қор бойынша топтастырылған)
Тақырып Салық мөлшерлемесі
Жалпы қор Акциздік салықтар
Кіші сигареттер $1.01 бумасы 20 дана
Сигареттер, үлкен $0.40 дана
Дистильденген алкоголь 80 градус $2.14 750 мл
Шарап 14% алкоголь немесе одан аз $0.21 750 мл
Шарап 14–21% $0.31 750 мл
Шарап 21–24% $0.62 750 мл
Шықтырғыш шарап $0.67 750 мл
Карбонаттанған шарап $0.65 750 мл
Қатты сидр $0.04 750 мл
Сарап $0.05 12 унция
Пистолеттер мен револьверлер 10% бағасы
Басқа атыс қарулары мен оқ-дәрі 11% бағасы
Танналау салоны 10% бағасы
Газды тұтынушы 21.5–22.5 мпг $1,000.00 көлік
Газды тұтынушы 12.5–13.5 мпг $6,400.00 көлік
Телефон қоңыраулары 3% жергілікті
Жұмысқа арналған акциз 2.50% салым
Қарауыл өкпе мүгедектігі
Көмір кендері $1.10 тонна
Көмір кендері 4.40% бағасы
Ашық шахтада өндірілетін көмір $0.55 тонна
Көмірдің ашық шахтада өндірілетін көмірі 4.40% бағасы
Газбензин қоры
Газбензин $0.183 галлон
Дизель отыны $0.243 галлон
Алкоголь отыны $0.183 галлон
LPG отыны $0.183 галлон
LNG отыны $0.243 галлон
CNG отыны $0.183 галлон
3,500 фунттан ауыр тіректері $0.09 10 фунт салмағы
Ауыр жүк көліктері 12% бағасы
55,000–75,000 фунт жүк көтергіштігі $100.00 көлік/жыл
55,000 фунттан артық әр 1000 фунт үшін $22.00 көлік/жыл
75,000 фунттан артық әр 1000 фунт үшін $550.00 көлік/жыл
Сырқап жатқан жер асты қоймасы қоры
Сырқап жатқан газ қоры 0.1 цент галлон
Вакцинаның зақымдануын өтеу қоры
Вакцина $0.75 дозасы
Су көлігі Жолаушылар акцизі
Кеме сапары $3.00 жолаушы
Жер және суды қорғау қоры
Кеме отыны $0.20 галлон
Мұнайдың төгілу қоры
Мұнай $0.08 баррель
Кемежайды күтіп ұстау қоры
Кемежайды күтіп ұстау 0.13% жүк
Кемежайды балық аулау және қайықпен жүзу қоры
Балық аулау құралдары 10% бағасы
Кеме бензині $0.183 галлон
Кеме дизелі $0.243 галлон
Әуежай және әуежолдары қоры
Әуе билеті 7.50% бағасы
Халықаралық билет $16.30 дана
Әуе жүгі 6.25% төлемақысы
Әуе керосині $0.043 галлон
Ұшақ отыны $0.218 галлон
Авиациялық бензин $0.194 галлон
Ескертулер: Кейбір акциздер сенімгерлік қорларға бөлінеді және қор үшін жиналады және оған "арналады". "Акциз" термині де заңдық мағынаға ие. Жалпы алғанда, АҚШ-та "акциз" деп аталатын салықты енгізетін кез келген заң акциздік салық туралы заң болып табылады. АҚШ-тың федералды заңдық акциздері Ішкі кірістер кодексінің D ("әртүрлі акциздер") және E ("Алкоголь, темекі және басқа акциздер") кіші бөлімдері бойынша (немесе қолданылған), сүсіңкі жолаушылар автомобильдері, ауыр жүк көліктері мен тіркемелері, "газды жалмап жүрген" көлік құралдары, дөңгелектер, мұнай өнімдері, көмір, вакциналар, демалыс жабдықтары, атыс қарулары (Ұлттық атыс қарулары туралы заңды қараңыз), байланыс қызметтері (телефондық федералды акциздік салықты қараңыз), әуе көлігі, шетелдік сақтандыру компаниялары шығарған полистер, ойын-сауық компаниялары, су көлігі, терең су қойнауынан қатты минералды ресурстарды алу, химиялық заттар, белгілі бір импортталған заттар, белгілі бір жұмыс беруші жоспарларына аударылатын аударымдар және басқа көптеген мәселелер. Массачусетс штаты барлық көліктерге "акциздік салық" деп аталатын салық төлейді, бірақ бұл, шын мәнінде, құн салығы. Акциздер әдетте бір немесе екі мақсатқа ие: кірістерді көбейту және белгілі бір мінез-құлықты немесе белгілі бір заттарды сатып алуды болдырмау. Мұнайға, алкогольге және темекіге салынатын салықтар екі себеппен де "ақталады". Кейбір экономистер кірісті арттыратын ең оңтайлы салықтар эластикалық емес сұранысқа ие тауарлар сатылымынан алынуы керек деп болжайды; керісінше, мінез-құлықты өзгертетін салықтар сұраныс эластикалық болған жерде бағалау керек. Акциздік салық тізімдеріндегі тауарлардың көпшілігі салыстырмалы түрде икемсіз "құмарлықтар" болып табылады, олардың тек қана ұзақ мерзімді икемділігі бар. АҚШ-та ең көп таралған акциздердің бірі - федералды және штаттық үкіметтер енгізген темекі салығы. Бұл салық - бұл тек қана әр бумаға салынатын акциз. Атап айтқанда, федералды үкімет стандартты 20 сигарет бумасы үшін біркелкі 1,01 доллар акциздік салық төлейді. Федералды салықтан басқа, 50 штаттың барлығы да әртүрлі салық төлейді. Жалпы алғанда, акциздер темекі өнімдерінің бөлшек сауда құнының басым бөлігін құрайды. Кейбір юрисдикцияларда темекіге салынатын салықтан тұтынушылар еріктеме темекі мен темекі қағазын бөлек сатып алса немесе салық төлейтін штаттардан темекі сатып алса, аулақ бола алады. Акциздік салықтар өндіріс немесе импорт немесе сату орнында салынып, өндіріледі және кейіннен Ішкі кіріс қызметіне немесе мемлекеттік немесе жергілікті салық агенттіктеріне жіберіледі. Федералды үкімет кейбір акциздік салықтарды жинап алады. Содан кейін, ол штаттарға жартылай сәйкес келетін негізде төлейді, мысалы, штараралық тас жол құрылысы, әуежай құрылысы немесе көпірлерді жөндеу үшін. Акциздік салықтар әдетте экспортталатын тауарларға қатысты алынып тасталады немесе қайтарылады, экспортты ынталандыру үшін. Контрабандашылар және басқа салықтан қашқындар тауарларды салық төленбейтін немесе төмен салық төленетін жерде алуға тырысады, содан кейін оларды өз юрисдикциясындағы салықтан кейінгі бағадан арзанға сатады немесе пайдаланады. Ұқсас тауарлар үшін акциздік салықтар импортталған және жергілікті өнімдер үшін бірдей болады; егер салық өзгеше болса, онда нақты немесе жасырын кедендік баж немесе тариф бар. Штат Гавайидегі штаттық "акциздік салықтың" ерекше мысалы бар. Сату салығының орнына Гавайи штаты Штаттың барлық бизнес қызметіне жалпы акциздік салықты немесе GET-ті салады. GET көбінесе бизнес үшін 4% және көтерме саудагерлер үшін 0.5% мөлшерлемемен алынады. Салық барлық бизнес ұйымдарына салынады, сондықтан салық өндіріс деңгейінің әр деңгейінде (материалдық жеткізушіден өндірушіден көтерме саудагерге бөлшек саудагерге) жиналады. GET барлық бизнес қызметтеріне де, мысалы, жылжымайтын мүлік агенттерінің комиссияларына, адвокаттардың гонорарларына және т.б. салады. Салық терминінің дәлірек атауы қосылған құн салығы немесе ҚҚС болар еді. Гавайидің туризмге және туристік шығындарға үлкен тәуелділігіне байланысты штат GET арқылы үкімет кірісінің шамамен жартысын жинап алады. Гавайидің GET-і төмен кірісті отбасыларға пропорционалды түрде әсер етеді деп сынға ұшырады, себебі ол аралық мәмілелерде (көтерме саудагер мен бөлшек саудагер арасындағыдай) және қызметтерде де алынады, бұл соңғы бөлшек бағамен өсетін пирамида тәрізді әсерге әкеледі.

Акциз салығын қолдану

Алкоголь, темекі, атыс қарулары және жарылғыш заттар бюросы (ATF) 1886 жылы құрылған, ол АҚШ Әділет департаментінің (DOJ) құрамындағы федералдық құқық қорғау ұйымы. Оның міндеттеріне атыс қаруын және жарылғыш заттарды заңсыз пайдалану, өндіру және иелену; өртке оқиға жасау және жарылыс актілері; алкоголь және темекі өнімдерін заңсыз өндіру және таратпау, сондай-ақ осы өнімдерге тиесілі федералды акциздік салықтан қашу жатады. АҚШ Қазынашылық департаментіне қарасты Ішкі кірістер қызметі (IRS) 70 миллиард долларға жуық акциздік салықты қамтитын бір миллионнан астам акциздік салық декларацияларын жинауға жауапты. IRS-тің 510 нөмірілі басылымында федералды акциздік салықты жинау бойынша барлық формалар, ставкалары, ережелер және т.б. тізімделген. IRS акциздік салық ережелерін бұзған адамдарды сотқа беруге және оларды түрмеге қамауға құқылы.

Акциздер туралы түсініктеме

Сэмюэл Джонсонның ағылшын тілінің сөздігі 1755 жылы акцизді "Тауарларға салынатын жақтырмас салық, және ол мүліктің жалпы судьяларымен емес, акциз төлейтіндер жалдаған бейшаралармен шешіледі" деп анықтады.