Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украинадағы тарихи қала.
the historic town in Ukraine
Бакота (немесе Кота) – Габон мен Конгоның солтүстік-шығыс аймағындағы банту этносы. Олардың сөйлейтін тілі iKota деп аталады, бірақ кейде Bakota, ikuta, Kota деп те аталады, ал Фанг тайпасы арасында оларды Мекора деп біледі. Тілде бірнеше диалекті бар, олар: Ндамбомо, Махонгве, Икота ла Хуа, Саке, Мензамби, Бугом. Осы диалектілердің кейбіреулерінің өзінде де аймақтық айырмашылықтар кездеседі.
The Bakota (or Kota) are a Bantu ethnic group from the northeastern region of Gabon and Congo. The language they speak is called iKota, but is sometimes referred to as Bakota, ikuta, Kota, and among the Fang, they are known as Mekora. The language has several dialects, which include: Ndambomo, Mahongwe, Ikota la hua, Sake, Menzambi, Bougom. Some of these dialects themselves include regional variations of some kind.
Мәдениет
Коталар дәстүрлі түрде патриархалды қоғам, бірақ Махонгве сияқты кейбір топтар уақыт өте келе аналық тектілік жүйесін қабылдады (Махонгве сөзі "әкеңнен" дегенді білдіреді). Кота халқының тағы бір маңызды ерекшелігі – олардың сүндеттеу және жесірлерді тазарту рәсімдерінің ерекшелігі, бұл рәсімдер көбінесе құпия сақталады. Бакота сөзінің нақты мағынасы белгісіз, алайда ол "байлау/қосу/бірге байланыстыру" деген мағына беретін "кота" сөзінен туындаған болуы мүмкін, осы арқылы олар өздерін ортақ тағдырмен байланысқан біртұтас халық деп санайды. Кота халқының көп бөлігі Рим-католик дінін ұстанады. Олар тұратын Габон аймағында Макоку Апостольдық викариаты орналасқан.
The Kota are traditionally a patriarchal society, however some of the sub groups such as the Mahongwe have over time adopted a matrilineal system of lineage (Mahongwe means, "from your father"). Another key feature of the Kota people is the originality of its circumcision and widow purification rituals, which are generally kept secret. The true meaning of Bakota is unclear, however it may be derived from the word kota, which means to bind/to attach/to link, hereby suggesting they view themselves as a united people bound by a common fate. Most Kota people are Roman Catholic. The area of Gabon they live in is home of the Apostolic Vicariate of Makokou.
Халық саны
Есептер бойынша, әлемде кем дегенде 43 500 кота тілінде сөйлейтін адам бар, олардың 34 442-сі (79%) Габонның солтүстік-шығысындағы Огуэ-Ивиндо провинциясында, ал 9055-і (21%) көршілес Конго Бразавильде тұрады. Олар аймақтық астана Макоку қаласының көп бөлігін құрайды. Саяси тұрғыдан алғанда, коталар даулы "мемлекеттік құрылымы жоқ қоғамдар" санатына жатқызылады. Олардың теңдікке негізделген мықты дәстүрі бар, ол кейде жас және жыныс арасындағы шекараларды да кесіп өтеді. Кота балаларына дәстүрді бағалау, ересектерге құрмет көрсету және "Эвеле" (шамамен "мақтаныш" деп аударылатын) ұғымын сіңіреді.
Estimates indicate that there are at least 43,500 Kota speakers in the world, of whom 34,442 people (79%) live in the Ogouee Ivindo province of northeastern Gabon, and 9055 people (21%) in neighboring Congo Brazzaville. They make up the majority of the population of the regional capital city Makokou. Politically, the Kota have been classified under the disputed "stateless societies" category. They have a strong egalitarian background, which in some instances cuts across age and gender lines. Kota children are taught to value tradition, respect for the elderly, and the concept of "Ewele" (loosely translated as 'pride').
Мбулу Нгулу монумент фигуралары
Олар мыс пен қоладан жасалған реликвиарлық қорғаушы мүсіндерімен белгілі, олар Бвете деп аталатын күшті діни және мистикалық ұйымның бір бөлігі болып табылады. Алайда, бұл мүсіндерді Габонның осы аймағында тұратын кота халқының өзі жасады ма, әлде басқа халықтар жасады ма, әлі анық емес. Икота тілінде бұл мүсіндер mbulu ngulu деп аталады. Габон халқы 18-шы және 19-шы ғасырларда христиан дініне көшкен кезде, миссионерлер мен отарлаушы шенеуніктер осы мүсіндерді жинауға кірісті. Бүгінде көптеген реликвиарлық мүсіндер Еуропа мен Солтүстік Америкадағы мұражайларда сақтаулы.
They are noted for their copper and brass reliquary guardian figures, which are part of a powerful religious and mystical order known as Bwete. However, it is unclear if these figures were made by the Kota people themselves, of other people living in the same area of Gabon. In the iKota language these figures are called mbulu ngulu. As the people of Gabon began to convert to Christianity in the 18th and 19th centuries, missionaries and colonial officials began to collect these figures. Today, most reliquary figures are found in museums in Europe and North America.
Көне Кота халқы
Коталар Габон саясатында ірі тұлғалар деп есептелмейді, бірақ бірқатар коталар үкіметтегі маңызды лауазымдарға тағайындалған. 1993 жылы президенттікке кандидат болған, бұрын АҚШ-тағы елші қызметін ұзақ жылдар атқарған Александр Самбат кота тегінен шыққан. Паскаль Дезире Мисонго, тағы бір кота, Габонның Әділет министрі болды. Эммануэль Иссозе Нгонде Біріккен Ұлттар Ұйымында белгілі өкіл болды және Габонның Премьер-министрі қызметін де атқарды.
The Kota are not considered big players in Gabonese politics, however some Kota have been appointed to key positions in the Government. Alexandre Sambat, a long time ambassador to the United States who later ran for president in 1993, was of Kota origin. Pascal Desire Misongo, another Kota, has served as minister of Justice in Gabon. Emmanuel Issoze Ngondet was an established representative in the United Nations and served as Prime Minister of Gabon as well.