Кіріспе

Сау-Томе және Принсипидегі саяси партия – Сау-Томе және Принсипиді азат ету қозғалысы – Социал-демократиялық партия (Movimento de Libertação de São Tomé e Príncipe – Partido Social Democrata, қысқартылған түрі MLSTP–PSD) – Сау-Томе және Принсипидегі маңызды саяси партиялардың бірі. Хорхе Бом Иса қазіргі таңда партия төрағасы.

Алғашқы жылдар

Партия 1960 жылы Португалияның отаршылдық үкіметіне қарсы ұлтшыл топ ретінде құрылған. 1961 жылы Африкадағы Португалия империясына қарсы күрескен басқа коммунистік және социалистік топтармен бірге CONCP-ге қосылды. CLSTP-ны эмигранттар құрды, олар ақырында жақын орналасқан Габонда өздерінің базасын құрды. Мануэль Пинто да Коста, кейін тәуелсіз Сан-Томе және Принсипи президенті болған, партияның жетекшісі болды. 1972 жылы CLSTP MLSTP-ға айналды. 1974 жылғы сәуір айындағы Португалиядағы Гвоздика революциясынан кейін, жаңа үкімет билікті MLSTP-ге беруге келісті. Сол жылы MLSTP Сан-Томе халқының жалғыз заңды өкілі деп танылды.

Тәуелсіздік және бір партиялық билік

Қысқа мерзімдік өтпелі үкіметтен кейін, құрылтай жиналысын сайлау өтті және МЛСТП барлық 16 орынды жеңіп алды. Тәуелсіздік 1975 жылдың 12 шілдесінде жарияланды, Мануэль Пинто да Коста президент, ал Мигель Тровоада премьер-министр болды. 1975 жылдың 12 желтоқсанында қабылданған Конституция Президентке толық билік берді және МЛСТП елдің жалғыз заңды саяси партиясы атанды. 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдары партияның социалистік бағытының арқасында ел Куба, Шығыс Германия және Кеңес Одағымен берік қарым-қатынас орнатты.

Демократиялық билікке көшу

1989 жылдың соңында партияның прогрессивті фракциясы ұлттық партиялық конференцияда өткен талқыдан кейін толық көп партиялық жүйеге көшуді бастады. 1990 жылдың тамызында өткен референдумда МЛСТП Орталық Комитеті ұсынған демократиялық конституция көп дауыспен мақұлданды. 1990 жылдың қазан айында МЛСТП партиясының съезінде Карлос Граса Мануэль Пинто да Костадан кейін жаңа Бас хатшы болып тағайындалды. Сонымен қатар, партияның атауы Сан-Томе және Принсипиді азат ету қозғалысы – Социал-демократиялық партия (МЛСТП–СДП) деп өзгертілді. 1998 жылдың мамырында өткен МЛСТП–СДП-ның кезектен тыс съезінде Мануэль Пинто да Коста партия президенті болып сайланды және ол 2005 жылға дейін осы лауазымды иеленді. Партияның төртінші съезінде 2005 жылдың 27 ақпанында бұрынғы премьер-министр Гильерме Поссер да Коста Пинто да Костадан кейін МЛСТП–СДП президенті болып сайланды. Поссер да Костаға, жалғыз үміткер ретінде, 708 дауыс берілді, ал оған қарсы үш дауыс түсті. 2008 жылдың маусымына қарай МЛСТП–СДП президенті Хоаким Рафаэль Бранко болды. 2008 жылдың маусым айында Тәуелсіз демократиялық әрекет (ТДА) партиясының премьер-министрі Патрис Тровоада сенімсіздік дауысында жеңілгеннен кейін президент Фрадик де Менез МЛСТП–СДП-ден үкімет құруды сұрады және ол Бранконы келесі премьер-министр етіп таңдады. МЛСТП–СДП-ның қазіргі президенті Аурелио Мартинс 2011 жылдың 15 қаңтарында партияның V кезекті съезінде сайланды. Бүгінде МЛСТП–СДП Португалиядағы Социалистік партия (СДП) және Анголаның азаттық үшін халық қозғалысы (АХҚ) сияқты басқа латын Америкасы елдерінің саяси партияларымен достық қарым-қатынаста.

Соңғы сайлаудағы нәтижелер

1991 жылғы қаңтарда өткен елдің алғашқы демократиялық сайлауында партия сайлауларда жеңіліске ұшырап, дауыс берудің 30,5% -ын және 55 мүшелі Ұлттық Ассамблеяда 21 орынды иеленді. 1992 жылғы желтоқсанда өткен жергілікті сайлау нәтижесінде MLSTP–PSD елдің жеті провинциясының бесеуін өз бақылауына алды. 1994 жылғы заң шығарушы сайлауда партия дауыс берудің 37% -ын алды және 55 орынның 27-ін жеңіп, Ұлттық Ассамблеяны қайтадан қолға алды, абсолютті көпшілікке бір орын жетпей қалды. 1995 жылдың наурыз айында шағын Принсипи аралында жаңадан құрылған жеті мүшелік ассамблеяға сайлау партияның тағы бір жеңісіне әкелді. Мануэль Пинто да Коста 1996 жылғы президенттік сайлауда MLSTP–PSD кандидаты ретінде қатысты. Бірінші турда ол президент Мигель Тровоададан кейін екінші орынға ие болды, ол Тровоаданың 41% -ына қарсы 39% дауыс жинады. Екінші турда ол 52,7% дауыс жинаған Тровоададан жеңілді, оның үлесіне 47,3% түсті. 1998 жылғы заң шығарушы сайлауда MLSTP–PSD 50,6% дауыс жинады және Ұлттық Ассамблеядағы өкілдігін 27 орыннан 31 орынға дейін арттырды. 2001 жылдың шілдесінде өткен президенттік сайлауда Мануэль Пинто да Коста тағы да президенттікке үмітттенді, бірақ бизнесмен Фрадике де Менезес одан 55,2% - 40,0% есебімен басым түсті. 2002 жылғы наурыздағы заң шығарушы сайлаулар MLSTP–PSD-ның Ұлттық Ассамблеядағы ең ірі партия ретіндегі мәртебесін сақтап қалды, бірақ тек бір орынмен. Партия дауыс берудің 39,6%-ын жинады және 55 орынның 24-ін жеңіп алды. 2006 жылғы 26 наурыздағы заң шығарушы сайлауда партия 55 орынның 20-сын жеңіп, «Өзгеріс үшін күш» демократиялық қозғалысы – Демократиялық Біріккен Партиясы (MDFM–PCD) коалициясынан кейін екінші орынға шықты. Партия 2006 жылғы 30 шілдедегі президенттік сайлауға кандидат тізбектемеді, оның орнына Тәуелсіз Демократиялық Әрекет (ADI) партиясының Патрис Тровоадасын қолдаған партиялар коалициясына қосылуды жөн көрді. Ол биліктегі Фрадик де Менезеске жеңілді, ол дауыс берудің 38,82% -ын алды, ал Менезес 60,58% дауыс жинады. 2010 жылдың 1 тамызында өткен парламенттік сайлауда MLSTP–PSD 21 орын алып, екінші ірі партияға айналды (ADI-ден кейін). 2011 жылы Пинто да Коста ресми түрде тәуелсіз кандидат ретінде сайланса да, президенттікке қайта оралды. Эваристо Карвалхо 2016 жылғы сайлауда биліктегі президент Мануэль Пинто да Костаны жеңгеннен кейін Сан-Томе және Принсипидің президенті болды. Президент Карвалхо сонымен қатар Тәуелсіз Демократиялық Әрекет партиясының (ADI) вице-президенті болып табылады. Патрис Эмери Тровоада 2014 жылдан бері премьер-министр қызметін атқарып келеді және ол Тәуелсіз Демократиялық Әрекет партиясының (ADI) басшысы. 2018 жылдың желтоқсан айында MLSTP–PSD жетекшісі Хорхе Бом Иса жаңа премьер-министр болып ант берді. 2021 жылғы сайлауда Тәуелсіз Демократиялық Әрекет партиясынан кандидаттығын қойған Карлос Вила Нова 58% дауыспен MLSTP PSD кандидаттығын ұсынған Гильерме Поссер да Костадан басым түсті. Нова 2021 жылдың 2 қазанында президент болып ант берді.

Президент сайлауы

Сайлау партиясы дауыс кандидат дауысы% дауысы% нәтиже Бірінші кезең Екінші кезең 1996 Мануэль Пинто да Коста 13 627 37,7% 17 820 47,3% жеңіліс 2001 18 762 39,98% – – жеңіліс 2006 Патрис Тровоаданы (ADI) қолдады 22 339 38,8% – – жеңіліс 2011 Аурелио Мартинс 2 445 4,06% – – жеңіліс 2016 Мария дас Невес 16 828 24,31% – – жеңіліс 2021 Гильерме Поссер да Коста 16 829 20,75% 33 557 42,46% жеңіліс

Ұлттық жиналысқа сайлау

СайлауПартия басшысыДауыс саны%Орын саны+/–Орын1975Мануэль Пинто да Коста 16 1-орын1980 24 1-орын1985 11 1-орын199112,09030.5% 30 2-орын199410,78242.53% 6 1-орын199814,78550.8% 4 1-орын200215,61839.56% 7 1-орын2006Гвильеме Поссер да Коста15,73330.21% 4 2-орын2010Жоаким Рафаэль Бранко22,51032.09% 1 2-орын201416,57324.71% 5 2-орын201831,63440.32% 7 2-орын