Кіріспе

Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігіндегі мазмұнның цензурасы. Ұлыбританиядағы цензура әр түрлі уақытта баспасөз, кино, ойын-сауық орындары, әдебиет, театр және монархияны сынға алу сияқты әртүрлі өрнек түрлеріне түрлі деңгейде қолданылып келген. Ұлыбританияда сөз бостандығына жалпы құқық болмаса да, британдық азаматтардың ортақ құқық бойынша сөз бостандығына теріс құқығы бар, ал 1998 жылдан бері сөз бостандығы Адам құқықтары туралы Еуропалық конвенцияның 10-бабына сәйкес, Ұлыбритания заңнамасында Адам құқықтары туралы заң арқылы кепілдендірілген. Тіпті қазіргі заң да сөз бостандығына көптеген ерекшеліктерді қарастырады. Оларға қатерлі немесе ұятсыз сөздер немесе мінез-құлық, қорқыту, алаңдату немесе мазалау ниетімен немесе осыған әкеп соғуы мүмкін әрекеттер, басқа біреуге ұятсыз немесе өте жағымсыз заттарды қорқыту немесе мазалау мақсатымен жіберу, терроризмге үгіттеу, нәсілдік жекқұрышқа үгіттеу, діни жекқұрышқа үгіттеу, терроризмді мақтау, террористік жарияланымдарды тарату, террорист пайдалана алатын ақпаратты қамтитын құжаттарды жинау немесе иелену, мемлекетке опасыздық, бүлік, қоғамдық тәртіпті бұзу, сот есептерін жариялауға шектеулер (құрбандардың есімдері мен дәлелдерді қоса), сот процесіне кедергі келтіру немесе оны әлсірету, сот отырысынан кейін қазылармен сұхбаттасуға тыйым салу, қорқыту, құпия хабарласымдар, коммерциялық құпиялар, құпия материалдар, авторлық құқық, патенттер, әскери мінез-құлық және жарнама сияқты коммерциялық сөздерге шектеулер кіреді. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, Ұлыбритания Баспасөз бостандығы индексінде 35-орында тұр.

Ақпарат министрлігі

Ақпарат министрлігі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылды, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үгіт-насихат мақсатымен қайта құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыста ол Лондон университетінің Сенат үйінде орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 999 қызметкерден тұратындығымен танымал болды. Министрлік соғыс жылдарында көптеген ақпараттарды жария етуден сақтап, ұлттық сезімге зиян келтіруі мүмкін деп есептегендіктен, осы ақпараттарды жасыруға жауапты болды. Сондай-ақ, ол жеткілікті патриоттық емес деп танылған немесе жауға пайдалы болуы мүмкін егжей-тегжейлі әскери операциялар туралы көптеген баспасөз хабарламаларын цензуралады. Министрлік Бас пошта кеңсесінің кино бөлімін қабылдап, оны Корольдік кино бөлімі деп атады. Ол "Бүгінгі түнге арналған нысана" (1941), "Батыс бағыттары" (1944) және "Лондон төтеп бере алады!" (1940) сияқты деректі фильмдерді өндірді. Сонымен қатар, толық метражды көркем фильм де түсірді: "49-шы параллель" (1941). Одан кейін ол тек деректі фильмдер жасады, бірақ коммерциялық фильмдер үшін де үгіт-насихат ережелерін қабылдады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Министрлік таратылды.

Жыныстық қатынас пен әдепсіздік туралы заңдар

Англия мен Уэльсте әдепсіздік туралы заң қазіргі уақытта әртүрлі «Әдепсіз жарияланымдар туралы» заңдармен және 2008 жылғы Қылмыстық әділет және иммиграция заңының 63-бабымен реттеледі, бірақ әдепсіздік туралы заңдар ағылшын ортақ құқығына одан да ертерек келе бастайды. 1727 жылы Эдмунд Керлдің «Венера монастырьде» немесе «Кежекші» романын жариялағаны үшін корольдің бейбітшілігін бұзғаны үшін ортақ құқық бойынша сотталғаны Ұлыбританияда әдепсіздік үшін алғашқы сотталу болды және басқа да істерге заңдық үлгі ретінде қызмет етті. 1959 жылғы «Әдепсіз жарияланымдар туралы» заңда әдеби құндылығына негізделген әдепсіздікке қарсы қорғаныс енгізілді. ОПА 1960 жылы Д.Х. Лоуренстің «Леди Чаттерлидің ғашығы» романын жариялағаны үшін «Пингвин Букс» баспасына қарсы жоғары беделді сот процесінде сынақтан өтті. Кітаптың құндылығы бар екені анықталды және «Пингвин Букс» кінәсіз деп танылды – бұл әдепсіз материалдарды жариялауға көбірек еркіндік берді. Бұл сот «құндылық» қорғанысын автоматты құқық ретінде бекітпеді; 1960-жылдар мен 1970-жылдарда бірнеше даулы кітаптар мен жарияланымдар британдық соттарда қарастырылды. 1964 жылы американдық жазушы Хьюберт Селбидің жазған «Last Exit to Brooklyn» романы 1966 жылы жеке шағым бойынша сотқа берілді. Ағылшын тіліндегі соттарда заңды эротикалық әдебиет пен заңсыз порнографияның аражігін әдеби құндылығына қарай ажырату дәстүрлі түрде жүргізілді. 1976 жылғы «Inside Linda Lovelace» ісінен кейін тек мәтіндік порнографияға қатысты қылмыстық іс 2008 жылдың қазанына дейін қозғауға келген жоқ, сол кезде бір адам поп-тобы Girls Aloud-ты ұрлау, зорлау және өлтіру туралы ойдан шығарылған жазба материалды Интернетке жариялаған деп айыпталды (бірақ кейіннен ақталды). 2005 жылдың тамызында үкімет тек жариялауды ғана емес, экстремалды порнографиялық материалды иеленуді де қылмыстық етуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді, және заң 2008 жылғы Қылмыстық әділет және иммиграция заңының 63-бабы ретінде күшіне енді. 2015 жылдың мамырында қабылданған заң бойынша балаларды жеуге салу және оларға зұлымдық жасау туралы кеңес беретін нұсқаулықтарды жасау ғана емес, оларды иелену де қылмыстық болып саналады. Ұлыбританиядағы барлық дерлік ересектер дүкендері 1981 жылғы «Стық көріністер туралы» заңға сәйкес тауарларын ашық көрсетуге тыйым салынған, яғни дүкендердің алдыңғы жақтары көбінесе тақталармен жабылады немесе плакаттармен безендіріледі. Дүкенге кіреберісте ескерту белгісі орнатылуы керек, ал көшеден ешқандай тауар көрінбеуі тиіс. Клиенттің жасы он сегізге толмаған болуы мүмкін емес. 1984 жылғы «Бейнежазбалар туралы» заң лицензияланған секс-шоптарда ғана қол жетімді бейнежазбалар үшін R18 рейтингтік жіктемесін енгізді, бірақ кейбір жерлерде газет орындарда хардкорлық порнографиялық журналдар да қол жетімді. Ann Summers кіші киім және секс дүкендері желісі жұмыс орталықтарында жұмысшыларға жарнама жасау құқығын алды, бұл бастапқыда секс индустриясы қандай жарнама жасай алатынына қатысты шектеулер бойынша тыйым салынған еді.

Жамандау туралы заң

Англия мен Уэльсте жамандау туралы заңдар салыстырмалы түрде қатаң ("Шотландияда – жала жабу"), олар көбінесе талапкерге жақын деп есептеледі, ал айыпталушы жамандау жасамағанын дәлелдеуге міндетті. Жеке зиян үшін өтемақыдан айырмашылығы, жамандау үшін төленетін өтемақының мөлшері шектелмеген. Жамандау заңдарына қатысты сот шығындары да дау тудырады. Сот шығындары тағайындалуы мүмкін болғанымен, жамандау ісін қозғау және қорғану мүмкіндігі көбінесе тек бай адамдарға ғана қол жетімді деп саналады. Керісінше, егер іс қозғаушының мүлкі аз болса, бай жеке тұлғаға немесе ұйымға қарсы "жеңіске жетпесең – төлемейсің" принципі бойынша іс қозғауға болады, себебі іс ұтылған жағдайда да, бай жеке тұлға немесе ұйым өз шығындарын өтеуге құқылы емес. Мұндай жағдайларда әдетте бай жеке тұлға немесе ұйым соттан тыс келісімге келуге мәжбүр болады. Мысал ретінде Саймон Сингхтің ісін қарастыруға болады, онда автор және журналист Саймон Сингхтің хиропрактикалық терапияға қатысты сындысы үшін Британдық Хиропрактика Ассоциациясы сотқа берді, бұл сын жақында өткізілген ғылыми зерттеулердің қорытындысына негізделген. Сингх төрт бестселлерден түскен табысының арқасында заңдық қорғанысқа мүмкіндік алды. Тағы бір жағдайда, Ұлыбританиядағы Equinox академиялық баспасы өзінің "International Journal of Speech, Language and the Law" журналынан сарапшылар қараған академиялық мақаланы алып тастауға мәжбүр болды. "Соттық тіл біліміндегі шарлатандық" тақырыбындағы мақала өтірік анықтағыш зерттеулерінің мета-талдауы болып табылды және өтірік анықтағыштардың жұмыс істемейтініне тоқтады. Израильдің өтірік анықтағыштарын өндіретін Nemesysco компаниясы баспагерді бұрын жарияланған мақаланы онлайн дерекқорлардан алып тастауға мәжбүр етті, сондай-ақ журнал келесі санында кешірім сұрауға міндеттелді. 2011 жылдың 15 наурызында Әділет министрлігі "Жала жабу туралы заң жобасын" (CP3/11) жариялады, оған қоса "сөз бостандығын және беделді қорғауды тепе-теңдікке келтіру мақсатында заңды реформалау қағидаларын қамтитын консультациялық құжат" қоса берілді. (Қосу мерзімі: 10 маусым 2011 жыл). 2013 жылғы Жала жабу туралы заң ағылшын жала жабу заңын сөз бостандығы және беделді қорғау мәселелері бойынша реформалады. Бұл заң сонымен қатар, қолданыстағы заң жала жабу туризмі мен басқа да тиісті емес талаптарға мүмкіндік береді деген пікірге жауап ретінде қабылданды.

Құдайды қорлау туралы заң

Христиан дінін қорлау ұзақ жылдар бойы британдық цензураның маңызды бөлігі болды, жазба заңда дінқорлыққа қарсы жала жабу құқық бұзушылығы қарастырылған. Алайда, қудалау істері сирек болды, соңғысы 1977 жылғы «Гей Ньюс» ісінде – «Уайтхаус Лемонға қарсы» болды. 21-ші ғасырдың басындағы жаңа оқиғалар дінқорлыққа қарсы қудалаудың жалғасу мүмкіндігіне күмән тудырды. Бұл құқық бұзушылық 2008 жылғы 8 мамырда толығымен жойылды. Сыншылар 2006 жылғы «Расалық және діни жекқорлық туралы» заң сөз бостандығына кедергі келтіруі мүмкін деп мәлімдеді. Ірі діндердің басшылары, сондай-ақ Ұлттық секулярлық қоғам және ағылшын ПЕН сияқты діни емес ұйымдар бұл заң жобасына қарсы науқан жүргізу үшін өз даусын білдірді. Комедияшылар мен сатиристер де өздерінің жұмыстары үшін қудаланудан қорқады. Алайда, осы науқандардың нәтижесінде Заңға енгізілген соңғы түзетуде мынадай жазылған: «Осы бөлімнің ешбір ережесі белгілі бір діндерді немесе олардың сенімдерін және амалдарын, немесе басқа сенім жүйесін немесе олардың сенімдерін және амалдарын талқылауға, сынауға, қарсы пікір білдіруге, жек көруге, мазақтауға, қорлауға немесе жамандауға тыйым салатын немесе шектейтіндей оқылмайды және қолданылмайды, сондай-ақ өзге діннің немесе сенім жүйесінің жандарын өз дінінен немесе сенімінен бас тартуға шақыруға немесе үндеуге болмайды».

Ұлттық қауіпсіздік

Біріккен Корольдік Парламенті ресми ақпаратты қорғау үшін бірнеше заң қабылдады, олар негізінен ұлттық қауіпсіздікке қатысты. Соңғы түзету 1989 жылғы Ресми құпиялар туралы заң (1989 жылғы 6-тарау) болып табылады, ол 1911 жылғы Ресми құпиялар туралы заңның 2-бабын жою арқылы қоғамдық мүдделерді қорғау мүмкіндігін алып тастады. 2004 жылы АҚШ-тың «Әл-Жазира» телеарнасын бомбалау мүмкіндігі туралы мәліметтер бар меморандум баспасөзге тарады. Бас прокурор Питер Голдсмит газеттерге ескерту жасап, егер олар меморандумның мазмұнын жарияласа, Ресми құпиялар туралы заң бойынша қудаланатындарын айтты: «Патша қызметкері тарапынан заңсыз жарияланған құжаттың мазмұнын жариялау 1989 жылғы Ресми құпиялар туралы заңның 5-бабын бұзу болып табылады». 2000 жылғы Терроризм туралы заң террористерге пайдалы болуы мүмкін ақпаратты жинау, иелену және 2019 жылы түзетулер енгізілгеннен кейін оған қол жеткізуді қылмыс деп санайды. 2006 жылғы Терроризм туралы заң терроризмді «дәріптеуге» тыйым салады. Бұл сөз бостандығын шектеуі мүмкін деген алаңдаушылық бар. DSMA хабарламалары (Қорғаныс және қауіпсіздік медиалық кеңес хабарламасы, бұрынғы DA хабарламасы) – ұлттық қауіпсіздік тұрғысынан белгілі бір тақырыптар бойынша материалдарды жарияламау туралы жаңалықтар редакторларына берілетін ресми, бірақ міндетті емес өтініштер.

Алдыңғы тұрақтандыру

Заңсыздық туралы заңнан басқа, материалды тарату алдында мақұлдаумен айналысқан бірнеше ұйым болды. Театрлар мен қойылымдар 1737 жылға дейін Корольдің лицензиясын алған. Алайда, ойын үйіне берілген лицензия жалпы патентті ғана қамтамасыз етті. Корольдің қойылымдарды көрсету алдында цензуралауға құқығы болмады. 1737 жылғы Театрларды лицензиялау туралы заңның, 1843 жылғы Театрлар туралы заңмен толықтырылған ережелеріне сәйкес, Лорд Чемберленнің кеңсесі пьесаларды цензуралай алды. Бұл рөл 1968 жылғы Театрлар туралы заңмен жойылды, себебі бірнеше резонанстық оқиғалар мен театр сыншысы Кеннет Тайнан бастаған ұзақ науқан болды. Британдық кино жіктеуіш кеңесі (BBFC) Ұлыбританиядағы фильмдер үшін де-факто цензура органы болып табылады; BBFC бағаламаған фильмдер көптеген кинотеатрларда көрсетілмейді немесе бейнекассеталар мен DVD ретінде таралмайды, сондықтан BBFC мақұлдамасы болмаса, мұндай фильмдерді өндіру экономикалық тұрғыдан тиімсіз болады. Кинотеатрларда көрсетілетін фильмдерге қатысты соңғы заңдық шешімді жергілікті билік органдары қабылдайды. Жергілікті билік органдары әдетте фильмге сертификат беру туралы Кеңестің ұсынысын қабылдайды. 1984 жылғы Видеожазбалар туралы заңға сәйкес, барлық видеожазбалар дерлік Ішкі істер министрі таңдаған органмен жіктелуі тиіс. Бұл жіктеу заңды күшіне енеді. Заң қабылданғаннан бері BBFC таңдалған орган болып табылады. Спортқа, дінге қатысты немесе білім беру мақсатында жасалған кейбір туындылар заң бойынша BBFC жіктеуінен босатылуы мүмкін. 2007 жылға дейін Broadcast Advertising Clearance Centre (BACC) британдық теледидар жарнамасының көп бөлігін алдын ала мақұлдады (Ofcom ережелеріне сәйкес, басқа телеарналар да өз жарнамалық контентін мақұлдауы мүмкін, бірақ көпшілігі BACC-ге сенеді). Жарнама стандарттары жөніндегі орган жарнаманы реттейтін орган болып табылады, бірақ жалпы халықтан келіп түскен шағымдарды қарағаннан кейін ғана жарнаманың қайта жариялануын тоқтатуға құқылы. Интернетке қол жеткізудің пайда болуы цензураны күрделендірді, сондықтан осы фактіні ескере отырып, цензура жеңілдетілді. BBFC нұсқаулары R18 сертификатымен жеңіл порнографияның шектеулі таралуына рұқсат беру үшін жеңілдетілді, бұл ішінара осы жағдаймен байланысты, ал ішінара қоғамдық көзқарастың өзгергенін мойындаумен байланысты. Бұл көзқарастың өзгеруіне француздық "Baise moi" фильмі дәлел болды, ол жыныстық қатынассыз көріністер көрсеткеніне қарамастан, 18 сертификатын алды. Ofcom қазір Ұлыбританияның теледидар, радио және телекоммуникация қызметтерін реттейтін орган болып табылады, себебі Тәуелсіз теледидар комиссиясы таратылды. Ofcom 2003 жылғы Байланыс туралы заңға сәйкес өкілеттіктерін жүзеге асырады. Үкімет Ofcom-нан талап ететін жаңа талаптар тек "жалпы қабылданған стандарттарға" сәйкес келуді және зиянды жағдайлардың алдын алуды қамтамасыз етуді талап етеді, бұл бұрынғы "дәстүр мен әдептілік" стандарттарын сақтау қажеттілігін алып тастайды. "Шекарасыз репортерлер" ұйымы жариялаған Дүниежүзілік баспасөз бостандығы индексі бойынша Ұлыбритания 5,17 ұпаймен 24-ші орында тұр.

Жариялануды өзін-өзі реттеу

Бірқатар салалар өзін-өзі реттеу деп аталатын практиканы жүзеге асырады. Өзін-өзі реттеу мазмұнды қоғамдық пікірге қабылдану шегінде ұстауға бағытталған, осылайша ресми реттеуді қажет ететін мемлекеттік араласудың алдын алады. Олардың назарындағы мәселелердің арасында әдепсіздік, қаралау және жала жабу сияқтылар бар. Сөз бостандығы және өзін-өзі цензуралау мәселелерінде өзін-өзі реттеу мен шектеудің арасында айқын шекара жоқ. 2019 жылы барлау зерттеушісі Джеймс Флинн өзін-өзі реттеудің бір мысалын келтірді, нәтижесінде цензура туралы кітаптың жариялануы тоқтатылды. Флинннің «Сөз бостандығын қорғау» атты кітабы бастапқыда Emerald Insight басылымынан қабылданған, бірақ кейіннен Ұлыбританияның жек көруге қатысты сөздері мен қаралау заңдарына сәйкес «заңдық шараларға ұшырау мүмкіндігі жоғары» деген алаңдаушылықпен бас тартты. Дуглас Мюррей бұл шешімді сынап, оны 2006 жылғы «Джихадқа арналған қайырымдылық» кітабының Ұлыбританияда жариялануына кедергі келтірген даумен салыстырды. Салалық өзін-өзі реттеуші органдардың қатарында Жарнама стандарттары жөніндегі орган бар. Leveson тергеуінен кейін 1990 жылдан бері Ұлыбританиядағы баспасөзді реттеуші негізгі орган болған Баспасөз шағымдары жөніндегі комиссия (PCC) таратылды, ал көптеген ұлттық газеттер енді 2014 жылы құрылған Тәуелсіз баспасөз стандарттары ұйымына мүше болды, Leveson талаптарына сай келетін IMPRESS ұйымына қосылудан бас тартты.

Парламент бейнелері

Лордтар палатасының, Өкілдер палатасының және әртүрлі Парламенттік комитеттердің отырыстары BBC Parliament және Парламенттің веб-сайтында тікелей эфирде көрсетіледі. Өкілдер палатасының хабар тарату комитеті жариялаған қағидалар осы бейнематериалды пайдалануға қатаң шектеулер қояды, оның ішінде саяси сатира мақсатында қолдануға тыйым салады. Осы себепті, парламенттік кадрларды қамтитын шетелдік комедиялық шоулардың қайта көрсетілімдері Ұлыбританияда көрсетілуіне шектеу қойылады немесе кадрлар өңделіп алынып тасталады немесе басқа кадрлармен ауыстырылады, көбінесе бұл комедиялық эффект тудырады.

Өнер

Өнер Еуропада жиі үгіт құралы ретінде қолданылды, көбінесе саяси жанжалдарды көрсету үшін, бірақ сонымен қатар қажеттілік туған кезде патриотизмді тарату үшін де пайдаланылды. Атап айтқанда, карикатура осы оқиғалар мен тұлғаларды сатиралау және суретшілердің көзқарастарына назар аудару үшін жиі қолданылды. Монархияның тұрақтылығы мен азаматтар туралы пікірлерге байланысты цензура заңдары өзгергенімен, Ұлыбритания осы мәселеде цензураның ең аз болған Еуропа елдерінің бірі болды. Француз революциясы кезінде Ұлыбритания мұндай үгіт-насихаттың еркін және заңды түрде таралған жалғыз елі болды. Сол кездегі ең белгілі британдық карикатуристер Исаак Крюкшенк, Джеймс Гиллрей және Томас Роулендсон болды. Үш карикатуристің де әр түрлі көзқарасы мен пікірі болғанымен, Наполеонның шабуылдарына қарсы тұрған кезде Ұлыбританияның патриотизмін арттыруда олар жетекші рөл атқарды.

Интернет

Интернет арқылы сөз бостандығы мен жеке өмірдің қорғалуы Ұлыбритания заңымен қамтамасыз етілсе де, 2010 жылдан бері бақылаудың күшейуі (Ұлыбритания Қытайдан басқа елдерге қарағанда полиция бақылау камераларының саны бойынша көш бастайды) және полицияның әрекеттері сияқты авторитарлық шараларға бейімділік артып келеді. Терроризмге қарсы күрес пен балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу мемлекеттік органдар мен жеке коммерциялық ұйымдар (мысалы, интернет-провайдерлер) тарапынан тыңдау және тікелей сүзгілеу шараларын енгізуді негіздеу үшін кеңінен пайдаланылып келеді. Дегенмен, 2010 жылы OpenNet Initiative (ONI) саяси, әлеуметтік, қақтығыстар/қауіпсіздік және интернет құралдары салаларында техникалық сүзгілеудің кез келген белгісін таба алмады. Ұлыбритания балалар порнографиясы сайттарын ашық түрде бұғаттайды, оларды ONI тексермейді. Ұлыбританиядағы интернет трафигінің 98,6%-ы Internet Watch Foundation ұсынған деректерді пайдаланып, балаларға қатысты әдепсіз суреттер бар деп саналатын беттерді анықтайтын «Балаларға қатысты зорлық-зомбылық бейнелерінің тізімі» деп аталатын қызметті пайдаланады. Мұндай бет табылған жағдайда, жүйе нақты бетті немесе ескерту бетін көрсетудің орнына «URL табылмады» деген қате хабарламасын шығарады. 2011 жылдың шілдесінде және қазан айында Ұлыбританияның Жоғарғы соты BT Retail компаниясына (newzbin.com) веб-сайтына кіруді тоқтатуды бұйырды, себебі ол «пираттық фильмдерге сілтемелер ұсынады». 2011 жылдың қыркүйегінде сот шешіміне байланысты және үкіметтің ынталандыруымен Ұлыбританияның жетекші интернет-провайдерлері соттан келген бұйрықтар негізінде веб-сайттарға кіруді жылдам шектеу туралы принципиалды келісімге келді. 2012 жылдың мамыр айында Жоғарғы сот Ұлыбританияның интернет-провайдерлеріне The Pirate Bay веб-сайтын бұғаттауды бұйырды, бұл сайттың авторлық құқықты бұзу арқылы фильмдер мен музыка жүктеуді жеңілдетуіне байланысты. Содан кейін Жоғарғы сот Ұлыбританияның интернет-провайдерлеріне KickAss Torrents (kat. ph) сияқты онлайн «пираттық» әрекеттерге сілтеме жасайтын немесе қолдайтын басқа веб-сайттарды бұғаттауды бұйырды. 2013 жылдың соңынан бастап, Ұлыбританиядағы үй шаруашылықтарының көпшілігі порнографиялық және басқа да материалдарды (мысалы, суицид, алкоголь және зорлық-зомбылыққа қатысты мазмұн) интернеттен әдепкі бойынша сүзгілеуді қамтамасыз ететін жылжымалы бағдарлама қолданылуда, егер үй шаруашылығы оны қабылдауды қаламаса. Бұл 2013 жылдың 22 шілдесінде премьер-министр Дэвид Кэмерон жасаған мәлімдемеден кейін енгізілді. Интернет сүзгілеуден басқа, Ұлыбритания онлайн-жек көру сөздері заңын бұзған деп күдіктелгендерді де қудалайды. Атап айтқанда, 2003 жылғы Коммуникациялар туралы заң «жария электрондық коммуникация желісі арқылы өте қорлаушы немесе әдепсіз, ұятсыз немесе қауіпті сипаттағы хабарламаны немесе басқа да материалды» жіберуді қылмыс деп санайды. 2017 жылы бас прокурор Элисон Сондерс оны күшейту үшін қосымша ресурстар бөлінетінін және онлайн сөзді жеке әңгімемен теңестіру ниеті бар екенін мәлімдеді. 2018 жылы Соттау кеңесі әлеуметтік желілерде көп ізденушілері бар күдіктілерге ең жоғары жазаны арттыру мүмкіндігін қарастыра бастады. Сонымен қатар, Digital хатшысы Марго Джеймс әлеуметтік желілерді мемлекеттік реттеуді күшейту жоспарын ұсынды, оған компанияның жалпы айналымының 4%-ына дейін айыппұл салу мүмкіндігі қарастырылды. Мәдениет министрі Мэтт Хэнкок бұл жоспарды кеңейтіп, оны неміс заңы NetzDG-мен салыстырды. Ол өткізген кездесуге қатысудан бас тартқан он технологиялық компаниядан кейін, бұл оған «осы ұсыныстарды заңға айналдыруға үлкен серпін берді» деп мәлімдеді. Сенімсіз дереккөз: дереккөзі=2020 жылғы тамыз. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, күніне тоғыз адам онлайн сөздері және басқа да түрлі ой қылмыстары үшін тұтқындалған, ал бесеуі сотталған. Интернетті реттеудің кейбір түрлері онлайн полиция күштері арқылы үйлестіріледі. Мысалы, 2009 жылдан бері желіде жұмыс істеп келе жатқан Метрополитен полициясының Twitter аккаунты өзінің жауапкерлігі үшін мақталып келеді. Сонымен қатар, оны полициялық қысым деп санайтын сыншылар да бар. 2016 жылы бұрынғы IT-консультант Пол Перрин жаңалықтарда ЛГБТ мәселелеріне арналған тым көп назарға наразылық білдірді. МПС-тің ЛГБТ-ге арналған аккаунтынан келген офицер талқылауға қосылған кезде, ол Перриннің отбасы мүшелері туралы ақпаратты білгенін мәлімдеді. Сенімсіз дереккөз: себебі=ұлтшыл (бұрмаланған) жақтас топ, сонымен қатар басқа да қарама-қайшы дереккөздер, талқылау бетіне қараңыз.

Жастың тексерілуі

2019 жылдың наурызынан бастап 2017 жылғы «Цифрлық экономика» заңы үкіметке белгілі бір веб-сайттарды 2019 жылғы «Онлайн порнография (коммерциялық негізде)» ережелерінде белгіленген талаптар бойынша жасқа қатысты тексеру жүйесін енгізуге міндеттеу құқығын берді. 2019 жылғы мәліметтерге сәйкес, осы саясатты іске асырудың нақты мерзімі әлі белгіленбеген, себебі ол көптеген техникалық қиындықтарға тап болды. BBC хабарламасында осы жүйенің іске асырылуы «тоқтап тұр» деп сипатталған.

Радио

Радиодағы музыканың цензуралануы, іс жүзінде, BBC-нің билігі болды. (BBC-де тыйым салынған әндердің толық тізімін мына жерден қарауға болады: BBC тыйым салған әндердің тізімі.) Кейбір әндерге жыныстық сипаттағы тілдерді қамтығандықтары немесе есірткі қолдануды насихаттағандықтары үшін тыйым салынды. Пол Маккартни мен Wings тобының 1970 жылдардағы "Айрландияны ирландтарға қайтарып бер" әні сияқты, кейбір әндерге саяси себептермен тыйым салынды, ал 1980 жылдары Бобби Сэндс жазғандықтан Кристи Мурдың "Дерридегі үйге оралу" әніне де тыйым салынды. 1949 жылы BBC өзінің комедиялық бағдарламалардың продюсерлері мен сценаристтеріне арналған "BBC Variety Programmes Policy Guide For Writers and Producers" (әдетте "Жасыл кітап" деп аталады) нұсқаулығын жариялады. Бұл нұсқаулыққа әдетханалар туралы әзілдер, еркектердегі әйелдік белгілер, кез келген жамандық, бал айындағы жұбайларға жасалған ұсыныстар, үй қызметшілері, інжір жапырақтары, әйелдердің іш киімдері (мысалы, "қыс жақындап келеді") жезөкшелік және "себет" сияқты сөздердің қолданылуы қатаң түрде тыйым салынды. Сондай-ақ, нұсқаулықта "Құдай, Жақсы Құдай, Менің Құдайым, жарылыс, тозақ, лағып, қанды, Gorblimey, Ruddy және т.б. сияқты сөздер сценарийлерден жойылып, олардың орнына зиянсыз тіркестер қолданылуы керек" делінген.

Теледидар

Солтүстік Ирландиядағы тартыстар кезінде BBC, ITV және Channel 4 Ирландияға қатысты деректі фильмдердің көрсетілуін үнемі тоқтатып немесе кейінге шегерді. BBC үшін түсірілген «Настоящие жизни» деректі фильмі, «Союз шегінде» деген атпен, 1985 жылғы тамызда сол кездегі ішкі істер министрі Леон Бриттанның тікелей араласуымен уақытша тоқтатылды. Бұл жағдай Ұлттық журналистер одағының BBC тәуелсіздігін қорғау мақсатында бір күндік ереуіл ұйымдастыруына әкелді. 1988 жылдың қарашасынан 1994 жылдың қыркүйегіне дейін британ үкіметі ирланд республикашылдары мен лоялист жарымәскерилерінің дауыстарын британдық теледидар мен радиодан шығаруға тыйым салды. Бұл жағдайды тудырғандықтан, телерадиокомпаниялар сұхбат берушілердің немесе зардап шеккен топтардың қоғамдық жиналыстарында айтқан сөздерін «қайта дауыстау» үшін актерлерді пайдалануға мәжбүр болды. «After Dark» бағдарламасы – «британдық теледидар тарихындағы ең цензураланбаған бағдарлама» – де маңызды, әсіресе 1988 жылы Джерри Адамспен түсірілмеген эпизод. Тыйым 1994 жылдың 16 қыркүйегінде Біріккен Ирландия Республикалық Армиясының бірінші уақытша атысты тоқтатудан кейін екі аптадан соң алынып тасталды. Бұл тыйым сайлау кампаниялары кезінде күшін жойды. Цензура мәселелеріне арналған халықаралық академиялық конференцияда «сензура мәселелеріне қатысты «After Dark» бағдарламасының басқа да оқиғалары бар, олар барлау қызметтері, есірткі, масондық, сексуалдық және Оливер Рид сияқты мәселелерді қамтиды». «Цифрлық Британия» жобасы аясында рейтинг жүйесі қайта қаралады. «Carmageddon» ойыны, онда ойыншылардың бейкүнә жаяу жүргіншілерді қағып өтіруі көрінеді, 1997 жылы классификациядан бас тартуға ұшыраған алғашқы ойын болды, бұл оның сатылуына тиым салды. Ойынды шығарған SCI компаниясы өзгертілген нұсқасын жасады, онда жаяу жүргіншілердің орнына жасыл қанды зомбилер бейнеленді. Бұл өзгеріс BBFC-ге қарсы апелляцияда сәтті нәтиже берді және олардың бастапқы шешімі жойылды. «Carmageddon» ойынының цензураланбаған, өзгертілмеген нұсқасы кейіннен 18 жас шектеуімен шығарылды. 2002 жылы IO Interactive компаниясының «Hitman 2: Silent Assassin» ойыны діни сезімталдыққа байланысты бірнеше сауда орындарынан алынып тасталды. Бұл мәселеде Сикх сектасының өкілдері қару-жарақ контрабандасы мен кісі өлтіруге қатысқан террористер ретінде бейнеленді. Сонымен қатар, көптеген Сикхтер 1984 жылы Амритсар ғибадатханасында болған қырғынға өте ұқсас эпизод болды деп санайды. 2004 жылы 14 жастағы ұлдың қанына кірген ата-анасы «Manhunt» ойынының осы қылмысқа «қатысы бар» деп айыптады. Бірақ кейіннен бұл ойынның құрбан болған баланың үйінде, емес, қылмыскердің үйінде табылғаны анықталды. Лестершир полициясы «компьютерлік ойынмен ешқандай байланыс таппады». Бұл айыптаулар кейбір сауда орындарын ойынды сөрелерден алып тастауға итермеледі. Дегенмен, осы оқиғадан кейін газет беттерінде жарияланған тегін жарнаманың арқасында ойынның сатылымы өсті. 2007 жылы жарық көрген «Manhunt 2» ойынының жалғасы BBFC тарапынан Ұлыбританияда сатуға тыйым салынды. Видео апелляциялық комитетіне шағымданғаннан кейін бұл шешім күшін жойды, бірақ BBFC VAC шешімінің сот арқылы тексерілуіне қол жеткізді, бұл VAC-ті өз шешімін қайта қарауға мәжбүр етті. 2008 жылдың 14 наурызында VAC ойынды қайтадан шығаруды ұсынды, бұл позицияға BBFC келісті. Ойын қазір қолжетімді.

Ерекше жағдайларды зерттеу

1795 жылы Уильям Питттің (Кіші) әкімшілігі Парламенттік реформаны талап ететін өркендеген Радикалдық қозғалысты басу үшін "Сыбайлас жемқорлық туралы" және "Бейбітшілікке қарсы кездесулер туралы" заң қабылдады. Франциядағыдай "якобиндік көтеріліс" болудан қорқып, үкімет Лондонның корреспонденттік қоғамы сияқты реформалық қоғамдарды айыптап, бұл ұйымдардың заңсыз әрекеттерге қатысқаны туралы ешқандай дәлел болмаса да. 1963 жылы Профумо ісі бойынша үкімет Стивен Уордқа қарсы қылмыстық іс қозғады. Бұл сот алдындағы ережеге сәйкес, соғыс министрі Джон Профумо мен Кристин Килер арасындағы жыныстық қатынас туралы баспасөз пікірін басу үшін жасалды. 1972 жылы Лорд Лонгфорд пен Реймонд Блэкберн "Махаббат тілі" фильмі үшін порнографиялық классификация мәселесін Лорд Деннингтің апелляциялық сотына қарастыруға шешім қабылдады және BBFC-ге араласудан бас тартқан полиция комиссарына қарсы мандамусты жоғалтты. 1977 жылы Sex Pistols тобының God Save the Queen деген синглі "BBC-де толық тыйым салуға ұшырады". 1985 жылы британ үкіметі МИ5 офицері Питер Райттың "Спайкачер" кітабын тыйым салуға тырысты, себебі онда конфиденциалдық материал бар еді. Бірнеше британдық газет оның басты айыптаулары туралы хабарлауға тырысты, бірақ оларға ауызша сөйлеуге тыйым салынды. Олар сотты қорлағандары үшін сотталды, бірақ кейінірек айыптары алынып тасталды. 1994 жылы ЛГБТ құқық қорғау тобының 6 мүшесі OutRage! Wembley Arena-да исламшыл топтың 6000 мүшесіне қарсы наразылық білдірді. Қарсылық акциясына қатысушылар гейлер, яһудилер мен әйелдерді қолдаған плакаттарды таққандары үшін тұтқындалды. 1995 жылы Чарльз ханзадасы сот үкімімен бұрынғы үй шаруасындағы әйелінің, Венди Берридің, өзінің некедегі қиындықтары туралы толықтай кітап шығаруына тыйым салды. АҚШ-та "Үй шаруасындағы әйелдердің күнделігі" атты кітабын шығарғаннан кейін Берри сотқа қарама-қайшылық жасау туралы айыптаудан қашу үшін Ұлыбританиядан кетіп қалды. 1999 жылы Ливерпульдің 78 жастағы ардагері Джордж Стаунтон "Ағылшын үшін сөз бостандығы" және "Еске түсіріңіз 1939-1945" деген ұрандар бар Ұлыбританияның Тәуелсіздік партиясының жарнамаларын көрсетті. Ол тұтқындалып, нәсілдік себеппен ауыр қылмыс жасады деп айыпталды, бірақ кейінірек айыптар алынып тасталды. 2001 жылдың шілдесінде 25 жасар Дэрил Барк, 22 жыл бойы нан пісіретін үйі бар, дүкеннің наны "француздық қоқыс емес" деп жарнамалаған жазуды алып тастауға мәжбүр болды. Полиция 1976 жылғы "Расалық қатынастар туралы" заңға сәйкес белгіге қатысты тергеу жүргізіп жатқанын мәлімдеді. Барк, нан пісіру залында сауда жасайтын Эссекс полиция қызметкерлері мен бір блокта жұмыс істейтін француздық алжирлік көкөніс сатушының бәрі әзілге ұнағанын айтты. 2001 жылдың қазан айында Гарри Хаммонд "Иса тыныштық сыйлайды, Иса тірі, азғындықты тоқтат, гомосексуализмді, лесбияндықты тоқтат, Иса - Иеміз" деген жазуды көтеріп ұстады. Жақын жердегі демонстранттар жазуды алып тастауға тырысты. Олардың ешқайсысына айып тақпаған, бірақ Хаммонд 1986 жылғы қоғамдық тәртіп туралы заңның 5-бөлімін бұзғаны үшін айыпты деп танылып, 300 фунт стерлинг пен 395 фунт стерлинг айыппұл салынды. Апелляцияға жүгінудің барлық әрекеттері сәтсіз болды, өйткені Хаммонд сот аяқталғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. 2004 жылдың желтоқсан айында "Бехцти" пьесасының айналасындағы даулар, спектакльдің тоқтатылуына әкелген зорлық-зомбылық наразылықтарға әкелді. Сикх ғибадатханасында болған дау-дамайға толы оқиғалар арасында зорлау, денеге зақым келтіру және кісі өлтіру болды. Сикх қауымының кейбір мүшелері бұл пьесаны өздерінің діндеріне қатты ренжітетінін тапты. 2006 жылы Белфасттан 21 жасар Сэм Браун полицияға мас күйінде барып: "Кешіріңіз, сіз өзіңіздің жылқыңыздың гей екенін білесіз бе?" деп сұрағаны үшін тұтқындалды. Полиция бұл гомофобтық пікірлер деп дәлелдеді және оны 1986 жылғы қоғамдық тәртіп туралы заңның 5-бабы бойынша айыптауды бастады. Кейін айыптаулар алынып тасталды. 2006 жылы қарашада Британ Ұлттық партиясының жетекшісі Ник Гриффин мен белсенді Марк Коллетт бір ауыздан нәсілдік жеккөрушілікті қоздыруда кінәлі емес деп танылды. 2004 жылы түсірілген деректі фильмде екеуінің ислам мен иммиграция туралы айтқан сөздері жасырын түрде жазылған. 2007 жылы Ньюкаслдан 19 жасар Кайл Литтлге лабрадор итін лақтырғаны және полиция жанында "уууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууууу�...