Кіріспе
Жолтас және орта бомбалаушы ұшақтар
Junkers Ju 86 – 1930 жылдардың басында жасалған неміс монопланы, бомбалаушы және азаматтық авиалайнер. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі жақтағы әртүрлі әуе күштері оны пайдаланды. Азаматтық үлгідегі Ju 86B он жолаушыны тасымалдай алатын. Олардың екеуі Swissair компаниясына, ал бесеуі Deutsche Luft Hansa компаниясына жеткізілді. Сонымен қатар, Швецияның AB Aerotransport компаниясына бір азаматтық Ju 86Z ұшағы жеткізілді.
Жобалау және әзірлеу
1934 жылы «Юнкерс» және «Хайнкель» компанияларына Германияның «Люфт Ханза» әуе компаниясы үшін жоғары жылдамдықты жолаушылар ұшағы ретінде, ал «Люфтваффе» үшін орта бомбалаушы ретінде жұмыс істей алатын заманауи қос қозғалтқышты ұшаққа қатысты техникалық тапсырма берілді. Әр компаниядан бес прототипке тапсырыс берілді: «Юнкерс» Ju 86 және Heinkel He 111. «Юнкерс» ұсынған жоба – төмен қанатты, қос қозғалтқышты моноплан, толығымен металлдан жасалған, жүктемеге төзімді конструкция. «Юнкерс» компаниясының бұрынғы жобаларынан өзгеше, ол соққыны азайту үшін тегіс металл қаптамасын қолданды, ал әдеттегі толқынды қаптамадан бас тартты. Ұшақта тар рельстік, қысылып-шығарылатын негізгі шасси, бекітілген артықша дөңгелек, екі вертикальді қанат және рульдік құрылымдар орнатылған. Оны «Юнкерс» Jumo 205 дизельдік қозғалтқыштарымен жабдықтау жоспарланған, олар салмақты болғанымен, дәстүрлі бензиндік қозғалтқыштарға қарағанда отынды үнемдірек пайдалануға мүмкіндік берді. Жобаның ерекшелігі – «Юнкерс» Ju 52 ұшақтарындағыдай, қанаттың артқы жиегінен төмен орналасқан, екі бөліктен тұратын басқару беттері. Сыртқы бөлік элерон, ал ішкі бөлік – қанаттың қақпағы ретінде жұмыс істеді. Бомбалаушы ұшақтың экипажы төрт адамнан тұрды: ұшқыш, навигатор, радиооператор/бомбалаушы және қарулы күштердің мүшесі. Қорғаныс қарулары үш пулеметтен тұрды, олар ұшақтың мұртында, жоғарғы бөлігінде және қысылып-шығарылатын төменгі бөлігінде орналасқан. Бомбалар ұшқыштар кабинасының артындағы төрт бөлімшеде тік орналастырылды. Жолаушылар ұшағының нұсқасында бомба бөлімшелері он орындыққа алмастырылды, ал жанармай бактерілері фюзеляждан қанаттарға көшірілді. 1935 жылдың соңында әскери және азаматтық ұшақтарды өндіру басталды. Испания азамат соғысында Jumo қозғалтқыштарымен жабдықталған Ju 86 бомбалаушысының He 111-ден нашар екені анықталды, себебі дизельдік қозғалтқыштар жауынгерлік жағдайдағы қиындыққа төтеп бере алмады. Сондықтан өндіріс жоспарлары қысқартылды. Бір Ju 86 радиалды қозғалтқыштарға ауыстырылды, бұл экспорттық нұсқаларды сынауға мүмкіндік берді және сенімділігін арттырды. Өндіріс BMW 132 қозғалтқышымен жабдықталған Ju 86E нұсқасына көшті, ол 1938 жылға дейін жалғасты. Ескертусіз өндіріс тоқтатылғандықтан, тағы 1000 ұшақ құрастыруға жеткілікті компоненттер қалды. Соғыс басталғаннан кейін, Luftflotte (Әуе флоты) командирлері оқу мектептерінен Ju 52 ұшақтарын және тәжірибелі ұшқыштарды көліктік ұшақтар ретінде пайдаланды. Норвегияға, Төмен елдерге және Критке жасалған шабуылдар үшін арнайы бомбалаушы экипаждар құрылғанда бұл азаю жалғасты. Бұл ұшқыштарды даярлау бағдарламасына ауыр соққы болды. Люфтваффе Бас штабының бастығы, полковник Пауль Дейхманн, оқу бөлімінің бастығы Гельмут Вильбергке Ju 86 ұшақтарын екі басқару және аспаптармен жабдықтау арқылы алынып алынған Ju 52 ұшақтарын ауыстыруға болатынын ұсынды. Алайда, Геринг оның «әуе көлігіне деген қажеттілік тез арада үлкен деңгейге жетеді» деген пікірін ескермеді.
Early use of the Jumo powered Ju 86 bomber in the Spanish Civil War showed that it was inferior to the He 111, with the diesel engines being unsuitable for rough treatment during combat; and production plans were cut back. One Ju 86 had already been converted to use radial engines as a testbed for possible export versions, and this showed improved reliability. Production switched to a version powered by the BMW 132 engine, the Ju 86E, with production continuing until 1938. The sudden end to production without advance warning meant that there were still enough component parts to construct a further 1,000 aircraft. After the war started, the Luftflotte (Air Fleet) commanders raided their training schools for Ju 52s as transport aircraft, together with their experienced aircrew instructors. This depletion continued with the formation of special bomber crews for the invasions of Norway, the Low Countries, and Crete. This was to a severe blow to the pilot training programme, and Oberstleutnant Lt Colonel Paul Deichmann, Chief of Staff to the Luftwaffe's Chief of Training Helmuth Wilberg suggested that Ju 86s with dual controls and instruments could be easily produced to replace the appropriated Ju 52s. However, his contention that "the need for air transport services would soon reach tremendous proportions" was simply brushed aside by Göring.
Экспорттық нұсқалар
1936 жылы енгізілген азаматтық нұсқалар Ju 86Z деп аталды, және үш түрлі модельдегі әртүрлі қозғалтқыштармен жабдықталды. Jumo қозғалтқышымен жабдықталған Ju 86Z 1 (бұрынғы B 0 немесе C 1 нұсқаларымен сәйкес) Swissair (бір), Австралия әуе компаниялары (бір) және LAN Чили (үш) компанияларына сатылды. BMW 132H қозғалтқышы бар Ju 86Z 2 ұшақтары DLH (екі) және Маньчжурия әуе көлігі (бес немесе одан да көп) компанияларына сатылды. Pratt & Whitney R 1690 Hornet қозғалтқышымен жабдықталған Ju 86Z 7 Швецияның AB Aerotransport (ABA) компаниясына (бір, пошта тасымалдау үшін), Lloyd Aéreo Boliviano (үш) және South African Airways (SAA) (17) компанияларына жеткізілді. ABA ұшағы кейіннен швед әуе күштеріне ТП 9 белгісімен берілді, ол 1958 жылға дейін қызмет етті. South African Airways компаниясы бастапқыда Ju 86 ұшақтарын 745 ат күші бар Rolls Royce Kestrels қозғалтқыштарымен жабдықтауды жоспарлаған, бірақ жеткізілгенге дейін алты ұшақ Hornet қозғалтқыштарымен қайта жабдықталды, ал қалғандары да Hornet қозғалтқыштарымен жабдықталды. Ju 86K – экспорттық модель, сонымен қатар Швецияда Saab компаниясы лицензия бойынша B 3 ретінде (905 л.с.) Bristol Mercury XIX радиалдық қозғалтқыштарымен шығарды. Бірнеше ұшақ 1958 жылға дейін швед әуе күштерінің құрамында қызмет етті. Алғашқылары радиокеңейтім қызметіне бейімделді.
Пайдалану тарихы
Бомбалаушыны испан Азамат соғысында "Кондор" легионы сынақтан өткізді. Төрт Ju 86D 1 1937 жылдың ақпан айының басында Испанияға келді, бірақ бірнеше сортыдан кейін олардың біреуі 1937 жылдың ақпан айының соңы мен наурыз айының басында республикалық жауынгерлермен атып түсірілді. Германиядан ауыстыру ұшағы жіберілді, бірақ тағы екеуі қону кезінде зақымданғаннан кейін қалған екі ұшақ Ұлттық әуе күштеріне сатылып, кем дегенде Азамат соғысының соңына дейін қызметте болды. Ju 86 ұшағы Heinkel He 111 ұшағымен салыстырғанда жалпы алғанда нашар екені дәлелденді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда бір Ju 86 бомбалаушы тобы (III KG 1 "Гинденбург") операциялық қызметте болды және 1939 жылы Польшаға жасалған шабуылда қолданылды, бірақ көп ұзамай ауыстырылды. Дизельді Ju 86A және Ds ұшақтары зейнеткерлікке шықты, ал радиалды Ju 86E және G ұшақтары бомбалаушыларды даярлау мектептеріне берілді. 1942 жылдың соңында, қолда бар ұшақтар, соның ішінде Ju 86, дайындық мектептерінен шығарылып, Сталинградта қоршауда қалған неміс 6-армиясын жабдықтау үшін Люфтваффе көлік күштерін нығайтуға жұмылдырылды. Ju 86 ұшақтары Тацинская әуежайынан 58 ұшақпен жабдықталған екі көлік тобын құрды. Олар көлік рөліне қолайлы болмады және ауыр залалдарға ұшырады (42 Ju 86 қаңтар айының соңына дейін жоғалды), содан кейін совет әскері Тацинскаяны басып алғанда, ауа көпірінен шығуға мәжбүр болды, алмастыру әуежайларынан Сталинградқа жету үшін жеткілікті қашықтығы болмады. Қалғандары оқу-жаттығу жұмысына қайта оралды. Екінші дүниежүзілік соғыста одақтастар тарапынан қолданылған ұшақтар – Оңтүстік Африка әуе компаниясы қолданған 17 ерте модель. Соғыс басталғанда ұшақтар әскерилендіріліп, қорғаныс пулеметтерімен және сыртқы бомбалық тіреулермен қаруланды. Бұл ұшақтар бастапқыда жағалаудағы патрульдеуге және жалғыз Ju 86K 1 ұшағымен бірге қолданылды, 1939 жылдың желтоқсан айында неміс блокадалық кемесі "Ватуссиді" (Schiff) ұстауда маңызды рөл атқарды. 1940 жылдың мамырында олар No. 12 эскадрилья SAAF-ты қайта жабдықтау үшін пайдаланылды, ол 1940 жылдың маусымынан бастап Шығыс Африка кампаниясында орналастырылды. Олар алғашқы бомбалау миссияларын 1940 жылдың 14 маусымында орындады. Жаңа ұшақтар қол жетімді болған сайын, Оңтүстік Африканың Ju 86 ұшақтары эскадрильядан эскадрильяға берілді, соңғы пайдалануы No. 22 эскадрильясы SAAF болды, ол оны Avro Anson ұшағымен бірге жағалауды барлауда қолданды және 1942 жылдың қыркүйегінде Ju 86 ұшақтарын зейнеткерлікке шығарды. Венгрия өзінің Ju 86 ұшақтарын 1939 жылдың наурыз айында Словакияның әуежайларын және қорғаныс позицияларын бомбалау үшін қолданды. 1941 жылдың маусымынан бастап Венгрияның Ju 86 ұшақтарын итальяндық Caproni Ca.135 бомбалаушылары ауыстыра бастады. Ju 86 және Ca 135 ұшақтарымен жабдықталған тәуелсіз бомбалаушы эскадрильясы Германия басқарған Кеңес Одағына шабуыл кезінде венгрлік "Gyorshadtest" (немесе жылдам корпус) қолдауына орналастырылды, бірақ 1942 жылы Венгрия Ju 86 ұшақтарын майдандық қызметтен шығарды. Жаңа Ju 86P прототипінің сынақтарына қанағаттанған Люфтваффе шамамен 40 ескі бомбалаушыны Ju 86P 1 жоғары биіктіктегі бомбалаушы және Ju 86P 2 фотобарлаушы ұшақтарына айналдыруды бұйырды, олар герметикалық корпусымен, қарусыз және екі экипажды мүшеден тұратын. Олар бірнеше жыл бойы Ұлыбритания, Кеңес Одағы және Солтүстік Африка үстінен сәтті жұмыс істеді. 1941 жылдың басында барлау нұсқасы Ұлыбритания үстінен ұшып өтті, бірақ Гитлер Ресейге шабуыл жасаған кезде (Барбаросса операциясы) тоқтатылды. 1942 жылдың ортасына қарай герметикалық бомбалаушы нұсқасы қол жетімді болды және оңтүстік Англия үстінен шамамен он рет рейд жасады. RAF модификацияланған Spitfire Mk IX ұшақтарын қолдана отырып, арнайы тосқауыл эскадрильясын құрғаннан кейін, және Портсмутқа рейд жасауға тырысқан бір бомбалаушы 1942 жылдың 12 қыркүйегінде тосқауылға алынды, Англия үстінен одан әрі ұшуға тырыспады.