Кіріспе
Католик шіркеуінің басшысы 1605 – 1621 жылдар аралығында. Папа Пауль V (Паулус V; ) (17 қыркүйек 1550 – 28 қаңтар 1621), туған жері Камилло Боргезе, 16 мамыр 1605 жылдан қаңтарда қайтыс болғанға дейін Католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі болды. 1611 жылы ол Галилео Галилейді Папаның Accademia dei Lincei академиясының мүшесі етіп құрметтеді және оның жаңалықтарын қолдады. 1616 жылы Папа Пауль V кардинал Роберт Белларминге Галилеоға Коперник теориясын факт ретінде оқытуға болмайтынын жеткізуді тапсырды, бірақ Белларминнің сертификаты Галилеоға дәлелдер іздеуді жалғастыруға және георцентрлік модельді теориялық құрал ретінде пайдалануға рұқсат берді. Сол жылы Пауль V Галилеоға өзінің, Папаның, өмір бойы қудаланбайтынына сендірді. Белларминнің сертификатын Галилей 1633 жылғы сот процесінде өзінің қорғаны үшін пайдаланды. Заң саласында білім алған Боргезе, Папа Климент VIII-нің бұйрығымен Сант-Евсебионың кардинал-қасиетшісі және Римнің кардинал-викарі болып тағайындалды. 1605 жылы Папа Лев XI қайтыс болғаннан кейін Папа болып сайланды. Папа Пауль V шіркеудің құқықтарын қорғаған қатал және бекем мінезімен танымал болды. 1616 жылы Галилео Галилеймен кездесіп, гелиоцентризмге қатысты дауға қатысты. Паптық қызметінің кезеңінде бірнеше адамды қасиетті деп жариялады және он консисторияда 60 кардиналды тағайындады. Шіркеулік биліктің жоғарылығына талап етуі әлемдік үкіметтермен, әсіресе Венециямен қақтығыстарға әкелді, нәтижесінде 1606 жылы қалаға тыйым салынды. Бұл келіспеушілікке 1607 жылы Франция мен Испания араласты. Папа Пауль V-нің дипломатиялық әрекеттері Англиямен қарым-қатынасты шиеленістірді, өйткені оның іс-әрекеттері елдегі орташа католиктердің беделін төмендетуге бағытталған деп есептелді. Римде ол Киелі Петір базиликасының құрылысын аяқтауға, Ватикан кітапханасын жақсартуға және ежелгі римдік Аква Траяна су құбырын қалпына келтіруге қаржы жұмсады. Папа Пауль V 1605 жылы Banco di Santo Spirito банкін құрды және туысқандық байланыстар арқылы Боргезе әулетінің өркендеуіне ықпал еткенімен де белгілі. Ол 28 қаңтар 1621 жылы бірнеше инсульттан кейін қайтыс болды және оның орнына Папа Григорий XV келді.
Pope Paul V (Paulus V; ) (17 September 1550 – 28 January 1621), born Camillo Borghese, was head of the Catholic Church and ruler of the Papal States from 16 May 1605 to his death, in January 1621. In 1611, he honored Galileo Galilei as a member of the papal Accademia dei Lincei and supported his discoveries. In 1616, Pope Paul V instructed Cardinal Robert Bellarmine to inform Galileo that the Copernican theory could not be taught as fact, but Bellarmine's certificate allowed Galileo to continue his studies in search for evidence and use the geocentric model as a theoretical device. That same year Paul V assured Galileo that he was safe from persecution so long as he, the Pope, should live. Bellarmine's certificate was used by Galileo for his defense at the trial of 1633. Trained in jurisprudence, Borghese was made Cardinal Priest of Sant'Eusebio and the Cardinal Vicar of Rome by Pope Clement VIII. He was elected as Pope in 1605, following the death of Pope Leo XI. Pope Paul V was known for being stern and unyielding, defending the privileges of the Church. He met with Galileo Galilei in 1616 and was involved in the controversy over heliocentrism. He canonized and beatified several individuals during his papacy and created 60 cardinals in ten consistories. His insistence on ecclesiastical jurisdiction led to conflicts with secular governments, notably with Venice, which resulted in an interdict on the city in 1606. This disagreement was eventually mediated by France and Spain in 1607. Pope Paul V's diplomacy also strained relations with England, as his actions were perceived as undermining moderate Catholics in the country. In Rome, he financed the completion of St. Peter's Basilica, improved the Vatican Library, and restored the ancient Roman aqueduct Aqua Traiana. Pope Paul V established the Banco di Santo Spirito in 1605 and is also known for fostering the rise of the Borghese family through nepotism. He died on 28 January 1621, after suffering from a series of strokes and was succeeded by Pope Gregory XV.
Ерте өмір
Камилло Боргезе 1550 жылдың 17 қыркүйегінде Римде, жақында Римге қоныстанған Сиеналық Боргезе отбасында дүниеге келді. Ол заңгер және Сиеналық патриций Маркантонио Боргезе мен оның әйелі, римдік ақсүйек Фламиния Асталлинің жеті ұлының ең үлкені болды. Камилло Перуджа мен Падуада құқық саласында жан-жақты білім алып, ерекше қабілетке ие канонист болды. Оны Рим папасы VIII Климент тағайындады, ал Никколо Аламанни оның хатшысы болды. Содан кейін ол Сан-Крисогоно және Санти-Джованни-э-Паоло сияқты басқа титулдық шіркеулерді таңдады. Климент VIII оны 1597 жылы Джеси епископы қызметіне тағайындағаннан кейін епископтыққа бекітті; осы рәсімде кардинал Сильвио Савелли (бұрынғы Константинопольдің латын патриархы) және кардинал Франческо Корнаро (бұрынғы Тревизо епископы) көмектесті. Епископ Боргезе 1599 жылға дейін Иеси епархиясын басқарды. Ол барлық партиялар мен топтардан қашықтап, бос уақытын заң кітаптарын оқуға арнады.
Сайлау
1605 жылы папа Лев XI қайтыс болғанда, кардинал Боргезе көптеген үміткерлердің арасынан, оның ішінде Цезарь Барониус және Роберт Белларминнің үстінен папа болды; сол қиын кезеңдегі бейтараптығы оны идеалды келісімді кандидат етті. Ол мінезімен өте қатал және жіңішке болды, дипломат емес, заңгер, және шіркеудің құқықтарын бар күшімен қорғады. Оның бірінші қадамы – Трент соборының әрбір епископ өз епархиясында тұруы керек деген талабына байланысты, Римде болған епископтарды өздерінің отандарына қайтару болды. 1618 жылы Лима қаласында (Перу) Папа Пауло V-нің «Біздің ең қасиетті әкеміз Папа Пауло V-нің Құдай анасының Безуалық Концепциясының қадірін көтеру туралы жарлығы» жарияланды.
Қасиеттілер мен ақжолшылар
Пауль V 1610 жылы 1 қарашада Карл Борромеоны, ал 1608 жылы 29 мамырда Римнің Францискасын қасиетті деп жариялады. Ол сондай-ақ 1615 жылы Помпеянды және 1621 жылы 9 тамызда кардинал Альберт де Лувенді қасиетті деп жариялады. Ол сондай-ақ көптеген адамдарды мақұлданды, олардың ішінде Игнатий Лойола (27 шілде 1609), Филипп Нери (11 мамыр 1615), Тереза Авилалық (24 сәуір 1614), Алойзий Гонзага (10 қазан 1605) және Франциск Ксавье (25 қазан 1619).
Консисториялар
Рим папасы өзінің понтификаты кезінде өткен он консисторияда 60 кардинал тағайындады. Ол өзінің жүрегі жақын туысы Сципионе Боргезеді кардинал етіп тағайындады (непотизм дәстүрін жалғастыра отырып) және оның тікелей ізбасары, Папа Григорий XV болатын Алессандро Людовизиді де кардинал етіп тағайындады.
Діндік сот төрелігі
Пауылдың шіркеулік билік құқығын талап етуі Венеция сияқты түрлі мемлекеттердің шіркеуі мен әкімшілік биліктері арасында бірнеше жанжалға себеп болды. Атақты Барбаро әулетінен шыққан Эрмолао Барбаро (1548–1622) сияқты ақсүйектер дін қызметкерлерін азаматтық соттардың қарауынан босатуды қолдады. Венеция Пауылға қарсы екі заң қабылдады: біреуі дін қызметкерлеріне тиесілі жылжымайтын мүлікті сатуға тыйым салды, екіншісі жаңа шіркеулер салу үшін мемлекеттік биліктің келісімін талап етті. Сарпи әке қыркүйек және қазан айларында кем дегенде екі рет өлтіруге ұшырады. Фра Сарпи үш рет пышақталғаннан кейін жазылып кетті, ал қаскөйлер Папа мемлекетінде паналады.
Англиямен қарым-қатынастар
Пауыл V-нің қатал католик дипломатиясы Англиядағы жайлы католиктердің ықпалын әлсіретті. Оның 1606 жылғы 9 шілдедегі Джеймс I-ді таққа отырғаны үшін құттықтау хаты үш жыл кешіктірілді және ағылшындар үшін бұл тек болашақ оқиғаларға кіріспе сияқты көрінді. Монархтың және өткен қарашада парламент мүшелерінің барлығына қарсы жасалған оқ-дәрі заговор туралы сілтемесі Папалыққа зиян келтірді, себебі ағылшындар Папаның өкілдері осы оқиғаға қатысқан деп есептеді (Папа Пауыл V-нің бейнесі жыл сайын Льюс отшашуында өртеледі). Дегенмен, Папа бұл хатта Джеймстен бірнеше адамның жасаған қылмысы үшін кінәсіз католиктерді жазаламауын өтінді, ал Пауыл V патшалықтағы барлық католиктерді мойынсұнуға және өздерінің егемендеріне адал болуға шақыруға уәде берді – Құдайдың қадір-қасиетіне қайшы келмейтін барлық істе. Бірақ Джеймс өзінің поддандыларынан талап еткен адалдық сертінде 17 ғасырдағы католиктердің санасына қайшы келетін шарттар бар еді: адалдық серті бірнеше аптадан кейін жарияланған жарлықта (22 қыркүйек 1606 ж., 23 тамыз 1607 ж.) айқын түрде айыпталды. Бұл айыптама ағылшын католиктері арасындағы келіспеушіліктерді күшейтті. Папалыққа Англиямен қарым-қатынастағы тағы бір себеп – кардинал Беларминнің ағылшын бас діни қызметкері Джордж Блэкуэллге жазған хаты, онда ол Папаға деген міндетін ескермей, адалдық сертіне қол қойғаны үшін оны сөккен болатын. Хат жеткілікті түрде таратылды, сондықтан ол Джеймстің теологиялық эсселерінің бірінде (1608) еске алынды, ал Белармин көп ұзамай Англия патшасымен памфлеттер арқылы пікір алмасты.
Жапониямен қарым-қатынастар
1615 жылы қарашада Пауыл V Римде жапон самурайы Хасекура Цуненаганың елшілігін қарсы алды. Хасекура Папаға Дата Масамунеден келген, Жапония мен Жаңа Испания арасында сауда келісімі жасауды сұраған хатты табыс етті. Сондай-ақ, хатта Жапонияға христиан миссионерлерін жіберу туралы өтініш қойылған еді. Папа миссионерлерді жіберуге келісті, бірақ сауда мәселесін Испания королінің қарауына қалдырды.
Құрылыстар
Римде папа Киелі Петір базиликасының құрылысын аяқтауды қаржылады, Ватикан кітапханасын жақсартты және Ватикан Апостольдық архивін бөліп шығарды. Ол ежелгі римдік акведук Аква Траянаны (өзінің құрметіне Acqua Paola деп аталған) қалпына келтірді, Тибрдің оң жағалауындағы рионилерге (Трастевере және Борго) су жеткізді, бұл үшін Нерва форумын бұзудан қалған материалдарды пайдаланды. Ол Гвидо Рениді үнемі қолдады. Сол заманғы көптеген папалар сияқты, ол да непотизмге қатысқан деген айып тағылды, ал оның жүрегі жақын туысы Сципионе Боргезе оның атынан зор билікке ие болды, Боргезе әулетінің беделін арттырды. Пауль V 1605 жылы Киелі Рух Банкін де құрды.
Өлім
Пауль V 1621 жылғы 28 қаңтарда Квириналь сарайында инсульттан қайтыс болды, ал оның орнына Григорий XV папа болды. Папа бірнеше инсульттан кейін үш айдан астам уақыт ауырып, өлімі күні таңында соңғы инсульттан кейін алты сағаттан соң көз жұмды. Ол Санта-Мария-Маджоре базиликасына жерленді.