Кіріспе
Жартылай аңызға толы швед патшасы (сол атпен тағы басқа адамдар да белгілі). Инджальд Иллрэде немесе Инджалдр хинн иллрадди (Ingold Illruler немесе Illready) – Йнглингтер әулетінен шыққан, король Анудтың ұлы және мұрагері, король Олоф Трэтэлжаның әкесі және ізашары болған жартылай аңызға толы швед патшасы. Швецияның 5-7 ғасырлардағы көптеген Йнглинг патшалары сияқты, оның тарихи тұлға екендігі күмәнді. Инджальд туралы мәліметтер ортағасырлық тарихнамалық көздерде кездеседі, оның ішінде «Йнглинг сагасы», «Historia Norvegiæ», «Hervarar сагасы», «Upplendinga Konungum», «Þorsteins Víkingssonar сагасы» және «Íslendingabók» кітаптарында айтылған. «Торстейн Викингссон» сағасының оқиғалары шамамен 7 ғасырда болған. Иоганн Магнус 16 ғасырдағы патшалар тізімінде Инджальдты (Ингевалл, Ингелл) 883 жылға орналастырған.
other people with the same name
Ingjald illråde or Ingjaldr hinn illráði (Ingold Illruler or Illready) was a semi legendary Swedish king of the House of Ynglings, son and successor of King Anund, and the father and predecessor of King Olof Trätälja. As with many of the 5th 7th century Yngling Kings of Sweden, his historicity is contested. Ingjald is mentioned in medieval historiographical sources including Ynglinga saga, Historia Norvegiæ, Hervarar saga, Upplendinga Konungum, Þorsteins saga Víkingssonar and Íslendingabók. The setting of Þorsteins saga Víkingssonar is roughly the 7th century. Johannes Magnus in his 16th century list of kings places Ingjald (Ingevallus, Ingellus) in AD 883.
Инглинга сагасы
Снорри Стурлусон Йнглинг сагасында, Хеймскрингланың бір бөлігінде Инджалдың өмірі туралы толыққанды әңгіме берді.
Жастық шақ
"Хеймскрингланың" бір бөлігі болып табылатын "Йнглинг сагасында" Фьедрундаланд билеушісінің аты Ингвар екендігі және оның Альф пен Агнар деген екі ұлы болғандығы айтылады, олар Инджальдтан бір жасқа кіші болған. Свипдаг Соқыр Тиундаланд билеушісі болды, ол Уппсала провинциясы еді, онда Тингтер мен Юле (Қысқы той) құрбандықтары өткізілді (Уппсаладағы ғибадатхананы қараңыз). Бір қыс күні, Инджальд пен Альф алты жаста болғанда, көптеген адамдар құрбандықтарға Уппсалаға жиналды. Альф пен Инджальд ойнады, бірақ Инджальд өзінің әлсіз екенін сезініп, қатты ашуланды, көзіне жас келді (бұл таңғажайып еді, себебі Инджальд есімді адамдар орташадан күштірек болған). Оның асырап алған бауыры Гаутвид оны асырап алған әкесі Свипдаг Соқырға алып барып, Инджальдтың ерлік пен күштің жетіспеушілігі туралы айтты. Свипдаг бұл ұятты жайт екенін айтты және келесі күні Инджальдқа жеуге қуырылған қасқыр жүрегін берді. Сол күннен бастап Инджальд өте қатыгез мінезді, жаман мінезді және демі ауыр болды. Ануд өзінің ұлы Инджальдты Геат патшасы Алгауттың қызы Гаутильдке үйлендірді, ол Гаутрек Мейірімдінің ұлы және Гауттың немересі еді. Гаутрек Инджальдтың әкесінің мінезін мұра еткеніне сенгендіктен келісті. Гаутильдтің анасының әкесі – Олоф Көзі Ашық, Нарке патшасы.
Алдау
Снорри Стурлусонның айтуынша, әкесі Анунд қайтыс болғаннан кейін Ингьяльд Швецияның патшасы болды. Уппсаладағы патшалар, Один елді билегеннен бері, түрлі провинциялардың патшалары арасында ең беделділері болды, және олар Агне өлгеннен соң, Швеция Эрик пен Альрик арасында бөлінгеннен бастап, басқа патшалықтардың жоғарғы басшылары саналды. Осы екі патшаның ұрпақтары жерді өңдеп, жаңа территорияларды мекендеді, нәтижесінде көптеген ұсақ патшалықтар құрылды. Өзінің таққа отыруының құрметіне Ингьяльд патшаларды, ярлдарды және басқа да маңызды тұлғаларды жаңа салынған, Уппсаладағыдай зәулім және кең залға тойға шақырды. Бұл зал "Жеті патшаның сарайы" деп аталды және онда жеті биік орындық болды. Батыс Гёталандтың геат патшасы Алгаут, Фьедрундаландтың королі Ингвар екі ұлы Агнар мен Альфпен бірге, Нерике королі Спорснялл және Аттундаландтың королі Сигват келді, бірақ Сёдерманландтың королі Гранмар келмеді. Патшалар жеті орындықтың барлығын толықтырды. Швецияның барлық көрнекті адамдары орын алды, тек Ингьяльдтың өзінің сарайы ғана Уппсаладағы ескі залына жіберілді. Сол заманғы дәстүр бойынша, патшалықты және ярлдік мұра еткендер үшін Ингьяльд, Брейджбикер әкелінгенше, аяқ табандығында отырды. Содан кейін ол орнынан тұрып, тостағанды алып, салтанатты ант беруге және әкесінің тақ орнына отыруға тиіс болды. Бірақ тостаған әкелінген кезде, ол бұқа мүйізін алып, өзінің патшалығын төрт тарапқа қарай жартысына дейін кеңейтетініне, яғни мүйізін көрсеткен бағыттарға қарай, немесе өлетініне ант берді. Барлық көрнекті қонақтар мас болғаннан кейін, ол Свипдагтың ұлдары Гаутвид пен Хилвидке өздерінің және олардың ер адамдарына қаруланып, залдан шығуға бұйрық берді. Сыртта олар залға от қойып, оны өртеп жіберді, ал қашып құтылуға тырысқандар қаза тапты. Осылайша Ингьяльд өлтірілген патшалардың иеліктерінің жалғыз билеушісі атанды.
Соғыстар
Гранмар күйеу баласы – Илфингтердің теңіз патшасы Хьорвардты және оның күйеу атасы – Шығыс Гёталандтың геат патшасы Хогнеді одақтас етті. Олар Инджальдтың жорылысына қарсы тұрып, Инджальд өзі бағындырған провинциялардың халқы оған адал емес екенін түсінді. Ұзақ тоқтап тұрғаннан кейін үш патшаның өмір бойына бейбітшілік орнады. Бірақ бір түні Инджальд пен оның адамдары Гранмар мен Хьорвардтың той кешіп отырған шаруа үйін қоршап алып, өртеп жіберді. Кейін ол тағы бес патшаны жойды, осылайша берген уәдесін орындап, Illråde (жаман билеуші) деген атқа ие болды. Снорри Стурлусонның айтуынша, Инджальд он екі патшаны тек бейбітшілік тілегендей алдап өлтіргендігі, осылайша Illråde (жаман билеуші немесе жаман кеңесші) деген лақап атын алғандығы көпке белгілі болған.
Төмендеу
Иньяльдтың екі баласы болды, ұлы Олоф Третелья және қызы Аса. Оның қызы әкесінің психопатиялық бейімділігін мұра еткен. Ол Скан королі Гудрудрға үйленді. Күйеуін өлтірер алдында, ол оны өзінің батыр ағасы Хафданды, ұлы Ивар Видфамнның әкесі Хафданды өлтіруге мәжбүр етті. Әкесінің құнын өтеу үшін Ивар Видфамне зор әскер жинап, Швецияға аттанды, онда ол Иньяльдты Ренингте кездестірді. Иньяльд пен оның қызы қарсы тұрудың бекер екенін түсінгенде, залды өртеп, өртте қалды.
Археологиялық дәлелдер
Rällinge – Raä Helgarö 32:1, Helgarö, Södermanland аймағындағы, Mälaren көлінің жанындағы шағын қоршаулары бар төбешік. Бұл жер сағалардағы Ræning тау бекінісінің қате түсінілуі немесе дұрыс емес жазылуы деп саналады. Солтүстік аңыздарына сәйкес, Ræning – Ингьяльд пен оның қызы Асаның жартылай аңызға айналған Ивар Видфамнеден қаза тапқан жері. Соңғы ғасыр ішінде термолюминесценциялық талдау Ингьяльдтың қайтыс болған шамамен мерзімінде (600-650 ж.б.д.) Rällinge төбешігінде өрт болғанын көрсетті. Бұған қоса, бекіністің өртелу және қыздырылу мерзімі Ингьяльдтың қайда және қашан өртеліп өлтірілгені туралы болжамдарға қайшы келмейді.