Интернеттегі электрондық сөздік және аудармашылық жүйе LEO
LEO (website)
LEO сөздігі: онлайн қазақша-неміс тілдерін аудару, тегін сөздіктер, форумдар. Техникалық университетінің жобасы, жеке және корпоративтік қолдануға арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Интернет-негізгі электрондық сөздік және аударма сөздігі
Internet based electronic dictionary and translation dictionary
LEO (Link Everything Online деген мағынаны білдіреді) – Германиядағы Мюнхен техникалық университетінің компьютерлік ғылым кафедрасы бастама көтерген интернет-негізгі электрондық сөздік және аударма сөздігі. 2006 жылдың 3 сәуірінен бастап сөздіктерді LEO GmbH жауапкершілігі шектеулі компаниясы басқарып келеді, ол бұл сөздіктің бастапқы командасының мүшелерімен құрылған, ал қаржыландыру веб-сайттағы коммерциялық жарнама есебінен жүзеге асырылады. Оның сөздіктеріне кез келген веб-браузерден немесе LEO-ның Lion жүктеліп алынатын графикалық интерфейсінен (GUI) тегін қол жеткізуге болады. 3.0 нұсқасынан бастап (2009 жылдың 13 қаңтарында жарық көрді) бұл интерфейс жеке тұлғалар үшін тегін, ал бұрынғыдай бөліп алу арқылы сатылмайды. Бірақ корпоративтік пайдаланушылар мен зерттеу институттары лицензия сатып алуға міндетті.
LEO (meaning Link Everything Online) is an Internet based electronic dictionary and translation dictionary initiated by the computer science department of the Technical University of Munich in Germany. After a spin out, the dictionaries have been run since 3 April 2006 by the limited liability company Leo GmbH, formed by the members of the original Leo team, and are partially funded by commercial advertising on the website. Its dictionaries can be consulted free online from any web browser or from LEO's Lion downloadable user interface (GUI), which is free since version 3.0 (released 13 January 2009), to private users only, and no longer sold as shareware. Corporate users and research institutions are however required to purchase a license.
Сөздіктер
Веб-сайтта неміс тіліне негізделген сегіз тегін екі тілді сөздік және қосымша тілдік сұрақтар үшін форумдар орналасқан. Сөздіктердің ерекшелігі – олар аудармаларды басқа сөздіктерге сілтемелер түрінде ұсынады, бұл кері аударма жасауды жеңілдетеді. Сөздіктер жеке тұлғалар мен компаниялардың үлкен көлемдегі сөздік қорын сыйға беруі арқылы, сондай-ақ LEO тілдік форумдарындағы ұсыныстар мен талқылаулар нәтижесінде толықтырылып, түзетіледі. Кез келген шетел тілі үшін кем дегенде бір (ал ағылшын және француз тілдері үшін екі) білікті маман жауапты болады (оның ана тілі неміс тілі болса, сол тілді білетін немесе керісінше). Осы мамандар жоғарыда аталған сыйлықтар мен ұсыныстарды сөздікке енгізер алдында қарап тексеріп бағалайды. Сондықтан, тіркелген пайдаланушы тікелей жазба қоса алмайды. Алайда, тіркелген пайдаланушылар сегіз түрлі форумда қарым-қатынас жасай алады, онда неміс тілінде сөйлейтін және басқа тілдерде сөйлейтін адамдар бірлесіп, фразалар мен мәтіндерге идиоматикалық баламаларды табуға көмектеседі.
The website hosts eight free German language based bilingual dictionaries and forums for additional language queries. The dictionaries are characterized by providing translations in forms of hyperlinks to further dictionary queries, thereby facilitating back translations. The dictionaries are partly added to and corrected by large vocabulary donations of individuals or companies, partly through suggestions and discussions on the LEO language forums. For any of the eight foreign languages, there's at least one (in the cases of English and French two) qualified employee in charge (whose mother tongue is either German and who has studied the respective other idiom or vice versa). These employees oversee the above mentioned donations and suggestions before integrating them in the dictionary. Thus, an entry can never be simply made by a registered user. These registered users, on the other hand, have the possibility to communicate in the eight different forums where native German speakers and the other native speakers collaborate alike, providing help with finding idiomatic equivalents for phrases or texts etc.
ағылшынша немісше
1995 жылдан бері Лео жүргізіп келе жатқан ағылшын-неміс сөздігі шамамен 800 000 жазбадан тұрады және әр апта күні күніне орташа есеппен 11 миллион сұрау түседі.
The English German dictionary run by Leo since 1995 contains around 800,000 entries and receives an average of 11 million queries per weekday.
Французша Немісша
2004 жылы сайттың қызметтеріне француз-неміс сөздігі қосылды, онда шамамен 257 000 жазба бар. Осы сөздікке әр жұмыс күніне 2,6 миллионнан астам сұраныс түседі.
In 2004, a French–German dictionary was added to the site's services and has about 257,000 entries. This one gets about 2.6 million queries each weekday.
Испанша Неміс
2006 жылдың 3 сәуірінде шамамен 208 000 жазбадан тұратын испан-неміс сөздігі пайдалануға берілді. Ол әр жұмыс күніне 2 миллион сұраныс алады.
A Spanish–German dictionary with about 208,000 entries was introduced on 3 April 2006. It gets about 2 million queries each weekday.
Италиялық-неміс
2008 жылдың 3 сәуірінде итальян-неміс сөздігі жұмысы басталды. Ресми түрде таныстырылған кезде сөздікте шамамен 140 000 жазба болды және бірінші күні 77 000 сұраныс түсті.
An Italian German was started on 3 April 2008. At the time of the public launch, the dictionary contained about 140,000 entries and received 77,000 queries on the first day.
Қытайша Немісша
Қытай-неміс сөздігі итальян-неміс сөздігімен бірдей күні, 2008 жылдың 3 сәуірінде жұмысын бастады. Сұрауларды пиньин, немесе дәстүрлі немесе жеңілдетілген иероглифтер арқылы енгізуге болады. Сөздікке шамамен 65 мың жазба енгізіліп, алғашқы күні 93 мың сұраныс келіп түсті. Бүгінде сөздікте шамамен 195 мың жазба бар, және әр жұмыс күні орташа есеппен 240 мың сұраныс түседі. Мәтіндік кодтау шектеулеріне байланысты, интерфейсте қытай сөздігін қолдану мүмкін емес.
The Chinese–German dictionary was started on the same date as the Italian–German dictionary, 3 April 2008. Queries can be entered by using Pinyin, or traditional or simplified characters. The dictionary started with about 65,000 entries and received about 93,000 queries on the first day. Today it contains about 195,000 entries and receives an average of 240,000 queries each weekday. Due to text encoding limitations, the Chinese dictionary cannot be used in the interface.
Орысша немісше
2009 жылдың 18 ақпанында LEO неміс-орыс сөздігінің жақын арада шығатынын хабарлады. Бастапқы деректер базасын Lingvo сөздік таңбасын шығаратын ABBY Europe GmbH компаниясымен бірлесіп әзірледі. Жаңа сөздік бірнеше күндік сынақтан өткен соң 2010 жылдың 12 сәуірінде қолданушыларға ашық болды. Ол 77 934 жазбамен басталып, 2010 жылдың 13 сәуірінде 38 800 сұраныс алды. Сөздік тек кешке онлайн қосылғандықтан, алғашқы күні 3 607 сұраныс қана түсті.
On 18 February 2009, LEO announced a forthcoming release of a German–Russian dictionary. The starter database has been provided in collaboration with ABBY Europe GmbH, the producers of the Lingvo dictionary brand. The new dictionary became publicly available on 12 April 2010 after a couple of testing days. It started with 77,934 entries and received 38,800 queries on 13 April 2010. As the dictionary only went online in the evening it only received 3,607 queries on its first day.
Португал-неміс тілдері
2011 жылдың басында португал тіліне арналған сөздік жарияланды және 2013 жылдың қаңтарында алғаш рет қолданысқа енгізілді. 2018 жылдың қыркүйегіне қарай, онда 100 000-нан астам сөздік мақаласы бар, және әр жұмыс күні шамамен 210 000 сұрау түседі.
A dictionary for the Portuguese language was announced in early 2011 and first launched in January 2013. As of September 2018, it contains more than 100,000 entries, receiving about 210,000 queries each weekday.
Польша-неміс тілдері
2013 жылы поляк-неміс сөздігі жұмысы басталды, ол 2019 жылдың қараша айына дейін 74 000-нан астам сөздік мақаласын қамтиды және әр апта күні шамамен 80 000 сұрау түседі.
In 2013, a Polish German dictionary was started which contains over 74,000 entries by November 2019 and receives almost 80,000 queries every weekday.
Тарих
Сайт Мюнхен технологиялық университетінің және Мюнхеннің Людвиг Максимилиан университетінің студенттері HTML және HTTP пайда болғанға дейін құрылған FTP бағдарламалық қамтамасы мен мұрағатталған деректер желісінен өркендеді. Бастапқы мақсат – әртүрлі зерттеу топтары жүргізетін архивтерді байланыстырып, біртұтас, ірі архив құру болды (содан LEO – Link Everything Online атауы пайда болды). Архив тақырып бойынша жіктеліп, әртүрлі бөлімдер мұрағатшылармен ұйымдастырылып, жаңартылып тұрды. World Wide Web кеңінен қолданысқа енген кезде, архивке HTTP қолжетімділігі FTP-ге балама ретінде қосылды. Студенттер бос уақытында түрлі қызметтерді, әсіресе сөздіктерді жасады. Кейбір қызметтер жекелену процесінде тоқтатылды.
The site grew out of a network of FTP software and archived data which was put together by students at Munich University of Technology and Ludwig Maximilian University of Munich even before HTML and HTTP existed. The original aim was to create a single, huge archive by linking up archives run by the different research groups (hence its name LEO – Link Everything Online. The archive was sorted thematically and the different sections organised and kept up to date by archivists. When the World Wide Web came into common use, HTTP access to the archive was at first added as an alternative to FTP. Students developed various services in their free time, in particular the dictionaries. Some services have been dropped in the course of the spin out.
Атауы
Бұл сайттың атауы іс жүзінде Лео есімінің кері акронимдерінен құралған: Баварияның гербінде арыстан бейнеленген. Алғашқыда қызмет ISAR деп аталды (Мюнхен орналасқан Исар өзенінің атынан алынған; бұл жерде ISAR – Informations Systeme und Archiv München дегенді білдірген, бірақ сол аттас фирма болғандықтан атауын өзгертуге тура келді.
The name of the site is actually a backronym from the name Leo: the Bavarian coat of arms features a lion. Originally, the service was named ISAR (a backronym for Isar river, on the banks of which Munich is situated; here, ISAR stood for Informations Systeme und Archiv München, but it had to be renamed as there was another firm of the same name.