Кіріспе

Арнайы жағдайлар немесе іс-шаралар үшін киімдер класы. Ресми киім немесе толық киім – бұл неке тойы, крещение, мінездеме беру, жаназа, Пасха және Рождество мерекелері сияқты ең ресми шараларға, сондай-ақ кейбір мемлекеттік кешкі ас, қабылдаулар, балдар мен ат жарыстарына қолданылатын батыс киім үлгісі. Дегенмен, рұқсат етілген басқа нұсқалар да бар: салтанатты киімдер (сарай киімдері, дипломатиялық және академиялық киімдер), толық киім-кешек, діни киімдер, ұлттық киімдер және сирек кездесетін фрак (1820-1920 жылдары таңғы киімге дейін күндізгі ресми киім ретінде таралған). Сонымен қатар, ресми киімдерге ресми түрде толық өлшемді ордендер мен медальдармен бірге кию талап етіледі. Әсіресе ерлердің дәстүрлі ресми киіміне қатысты хаттама 20 ғасырдың басынан бері дерлік өзгерген жоқ. 1960 жылдардағы контрмәдениеттен кейін төмендегеніне қарамастан, ол Батыс мәдениетіне ықпал ететін ресми орталарда сақталады: ең әйгілісі – Еуропа, Америка, Оңтүстік Африка, Австралия және Жапония. Әйелдер үшін ресми балдық көйлектерге (және үйлену көйлектеріне) қатысты негізгі дәстүрлер сақталса да, сәндегі өзгерістер көбірек динамикалық болды. Ерлер үшін дәстүрлі ресми бас киім – цилиндр, ал әйелдер үшін – әртүрлі интерпретациядағы шляпалар. Ерлерге арналған аяқ киім – классикалық туфлі, сапогтар немесе пумптар, ал әйелдерге – өкшелі туфлі. Батыс елдерінде "формалды" немесе "ақ галстук" киім үлгісі әдетте ерлер үшін фрак, ал әйелдер үшін кешкі көйлек дегенді білдіреді. Әйелдер үшін ең ресми киім – толық ұзындықтағы балдық немесе кешкі көйлек, кешкі қолғаптармен бірге. Кейбір "ақ галстук" шараларында әйелдердің шынтақтан жоғары ұзын қолғап киюі де талап етіледі. Ресми киім – ең ресми киім үлгісі, одан кейін жартылай ресми киім (күндізгі қара костюм негізінде), кешкі "қара галстук" (смокинг) және әйелдер үшін кешкі көйлек келеді. Ерлер костюмі мен әйелдердің коктейльдік көйлегі одан кейін ғана келеді, дәстүрлі түрде бейресми киіммен байланысты. Егер икемділік деңгейі көрсетілсе (мысалы, "форма, таңғы пальто немесе костюм", мысалы, 2018 жылы ханзада Гарри мен Меган Марклдың тойында), үй иелері қонақтарды киім таңдаудағы қиындықтан құтқару үшін осы киімнің ең ресми нұсқасын киюге бейім. Ұлттық киімдердің ең ресми нұсқалары әдетте Батыс формалды киім үлгілерінің біртектілігіне қосымша нұсқа ретінде рұқсат етіледі. Керісінше, көптеген мәдениеттер формалдылықтың белгілі бір деңгейін интуитивті түрде қолданғандықтан, халықаралық және жергілікті әдет-ғұрыптарды біріктіруге ашық Батыс формалды киім үлгілерінің әмбебаптығы оның халықаралық стандарт ретінде бәсекеге қабілеттілігіне ықпал етеді. Осы әлеуметтік конвенциялардан ресми саяси, дипломатиялық және академиялық шаралар, сондай-ақ марапаттау рәсімдері, балдар, бауырластық ұйымдар, мектеп бітіру кештері сияқты түрлі деңгейдегі маңызды шараларға арналған киімдердің нұсқалары туындайды.

Тарих

Орта ғасырларда киім үлгілері мен сәндері аймақтар бойынша өзгеріп отырды. Еуропадағы патшалық сарайлардағы өзара байланыс арқасында ерте заманауи дәуірде одан да кең таралған үлгілер пайда болды. 1660-1790 жылдарға қарай, юстакорп – галстук, қысқа шалбар және үшбұрышты шляпадан тұратын киім алғашқы костюм (архаикалық мағынада) ретінде қалыптасты. Ол кейде күндізгі және кешкі киімдерінен ерекшеленді. Соңғы замана дәуіріндегі революция кезеңінде бұл костюм 1790-1810 жылдар шамасында бұрынғы кездейсоқ ауылдық демалыс киімдерімен байланысты алдыңғы бөлігі кесілген пальтомен алмастырылды. Сонымен қатар, үшбұрышты шляпалар біртіндеп бикорн шляпалармен, ал 19 ғасырдан бастап жоғары шляпамен ауыстырылды. 1820 жылдарға қарай, пальто күндізгі киім ретінде қараңғы, жабық алдыңғы, тізеге дейінгі фрақпен алмастырылды. Дегенмен, өтпелі кезеңдегі пальто ақ галстук түрінде ресми кешкі киім ретінде сақталды және осы күнге дейін солай болып келеді. 1840 жылдары заманауи стильдегі алғашқы кескіш таңғы пальтолар пайда болды, олар 1920 жылдары салтанатты күндізгі киім ретінде фрактың орнын басты. Сол сияқты, 1860 жылдардан бастап сән біртіндеп дамып, спорттық, қысқа костюмді пиджактарды енгізді, олар да ауылдық демалыс киімдерінен шыққан. Бұл 1880 жылдары жартылай ресми кешкі киімге, ал 1920 жылдардан бастап қоғамда қабылданған кездейсоқ киімге айналды.

Киім үлгілері

Салтанатты киім ретінде саналатындар – күндізгі таңғы киім және кешкі ақ галстук киім үлгілері. Кейбіреулер күндізгі уақытта серуенге шығуға арналған киім мен кешкі қара галстукті салтанатты деп есептесе де, дәстүрлі түрде олар жартылай ресми киімдер саналады, стиль жағынан салтанатты деңгейден төмен. Осы киім үлгілерімен әйелдерге арналған киім – кешкі гаунылар. Көптеген формалар үшін ресми киім жынысқа қарамастан тағылуға арналған. Мұндай мысалдарға сот киімдері, академиялық киімдер және әскери толық киім-кешек жатады.

Таңертеңгі киім

Таңертеңгі киім – ерлер үшін таңғы пальто, жилет және жолақты шалбардан, ал әйелдер үшін сәйкес келетін киімнен тұратын күндізгі ресми киім талабы.

Қосымша альтернативалар

Көптеген ақ галстук киілетін шараларға шақырулар, мысалы, британдық Лорд Чемберленнің сарайдағы киімге қатысты нұсқаулығының соңғы басылымы, ұлттық костюм немесе ұлттық киім ақ галстук орнына қолданылуы мүмкін екенін нақты көрсетеді. Жалпы, барлық қосымша баламалар күндізгі және кешкі киімдерге бірдей қатысты болады.

Салтанатты киім

Соның ішінде сот киімдері, дипломатиялық формалар және академиялық киімдер.

Толық киім нысаны

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін әскери киімнің ресми стилі, көбінесе толық киім формасы деп аталатын, негізінен британдық, Британ империясы және АҚШ қарулы күштерімен шектелген; алайда, француз, императорлық неміс, швед және басқа да әскери-теңіз күштері Корольдік теңіз күштерінің ықпалымен он тоғызыншы ғасырдың соңында өздерінің мешіт формасының нұсқаларын қабылдады. АҚШ армиясында көк немесе ақ түсті кешкі мешіт формасы ақ галстукпен шараларға арналған тиісті әскери киім болып саналады. Көк және ақ мешіт формалары қара галстукқа балама болып табылады, бірақ әскерлік формаға байланатын галстук та қабылданады, әсіресе қатардағы әскери қызметшілер мен жаңадан офицерлік шен алғандар үшін. Ақ галстукпен шараларға қатысса, АҚШ армиясының ұлттық астана аймағынан тыс жерлерде сирек кездесетін, офицерлер ақ галстук пен ақ жилетпен қанатты жағалы көйлек киюі керек. Қара галстукпен шараларға қатысса, офицерлер қара галстук пен қара құмшекермен бірге жағасын төмендетіп киюі керек. Қара және ақ галстук шаралары үшін арнайы сыртқы киім – бұтақ түсімен астарланған әскери көк плащ. Бүгінгі күнге дейін Тонга королі Тупу VI (1959 жылы туған) салтанатты шараларда жиі халат киеді. Сонымен қатар, соңғы уақыттағы сәнде көк пальтолардың ықпалы байқалады: 2012 жылғы күзгі Prada коллекциясы, 2017 жылғы күзгі Александр Маккуиннің ерлер киімдері және 2018 жылғы күзгі Пол Смит.