Кіріспе

Гессо (; 'бор', гипстен, γύψος) – "клейлі гессо" немесе "итальян гессосы" деп те аталатын ақ бояу қоспасы. Ол ағаштан жасалған сурет салуға арналған панельдер немесе масонит сияқты қатты беттерді бояуға дайындау үшін тұрақты сіңіретін праймерлік негіз ретінде қолданылады. Ол байланыстырғыш зат пен бор, гипс, пигмент немесе осылардың кез келген комбинациясынан тұрады. Гессо сурет салуда ағаш панельдер, кенеп және мүсіндер сияқты әртүрлі беттерге бояу және басқа материалдар жағу үшін негіз ретінде қолданылады.

Сипаттамалары

Гессоның түсі әдетте ақ немесе ақшыл болады. Оның сіңіру қабілетінің арқасында ол суға негізделген бояулар, түрлі темпералар және майлы бояулар сияқты барлық бояу материалдарымен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Оны араластыру және жағу – өзіндік қолөнер, себебі ол әдетте он немесе одан да көп, өте жұқа қабаттармен жағылады. Дәстүрлі гессо жасау үшін қолданылатын тері желім қоспасы өте нәзік және жарылуға бейім, сондықтан ол тек қатаң беттерге ғана жарамды. Сурет салғанда гессоны қолданудың бірнеше артықшылықтары бар. Ол бояудың жабысуы үшін берік негіз құрайды, бояудың бетке сіңуін болдырмайды, сондай-ақ қажетті текстураны немесе беткі жабындыны алуға көмектеседі. Бұдан өзге, гессо суретті ылғалдан, шаңнан және ультракүлгін сәулелерден қорғап, оның қызмет ету мерзімін ұзартуға көмектеседі.

Құрамы

Гессо дәстүрлі түрде жануарлар желімінің (әдетте қоян терісі желімінің), саздың және ақ пигменттің қоспасы болып табылады. Иілгіш кенепті дайындау үшін гессо мен зығыр майының эмульсиясы қолданылады, ол "жартылай сазды негіз" деп те аталады. Акрилгессо – ақ пигмент пен белгілі бір толтырғыш (саз, кремний қышқылы және т.б.) және суға шашыратылған акрил шайырының қоспасы. Ол техникалық тұрғыдан гессо емес болса да (бірақ өндірушілер оны көбінесе солай атайды), жұмсақ, иілгіш және сіңірмейтін бет жасайды. Праймерлік қаптаманың сіңіру қабілетін арттыру үшін құрамында кальций карбонаты (CaCO3) және ағартушы зат ретінде титан диоксиді немесе "титан ақ" болуы мүмкін. Ол бояу үшін панельдерді және иілгіш кенепті дайындауға арналған алдын ала араластырылған күйде сатылады. Көркемдік тауарларды өндірушілер акрилгессомен алдын ала дайындалған кенептерді сатады. Акрилгессоны титан ақтың орнына басқа пигментпен, мысалы, көміртек қарасымен немесе суретші акрил бояуын тікелей қосып бояуға болады. Акрилгессоның құрамында консервант ретінде аз мөлшерде аммиак және/немесе формальдегид болуынан иіс шығуы мүмкін. Акрилгессоның сіңірмейтін акрил полимерлік негізі оны жұмыртқа темперасы сияқты сіңіретін субстратты қажет ететін орталармен үйлесімсіз жасайды. "The Painter's Handbook" дәстүрлі майлы негіздің орнына акрилгессоға жағылған майлы бояуларды қолдану мәселесін атап өтеді, себебі уақыт өте келе майлы бояудың қабаттануына әкелетін икемділіктегі үйлесімсіздік туындауы мүмкін.

Қолданылуы

Гессо мүсіншілер соңғы мүсіннің пішінін дайындау үшін (қорытылған қола) немесе тікелей мүсін жасау материалы ретінде қолданылады. Гессо мүсінделген ағаш пен алтын жапырақ арасындағы қабат ретінде де пайдаланылуы мүмкін. Мұндай жағдайда, алтын жағар алдында "боле" деп аталатын тазартылған және боялған саз қабаты гессоға жабыстырылады. Боле көбінесе қызыл түсті болады. Ол сондай-ақ бояу немесе алтын жапырақты жағу үшін үш өлшемді беттерде негіз ретінде де қолданылады.