Кіріспе

Ингредиенттердің мөлшері рецепттерде ингредиенттердің мөлшері масса (көбінесе салмақ деп аталады), көлем немесе саны арқылы көрсетілуі мүмкін. Тарихтың көп бөлігінде аспаздық кітаптар мөлшерді дәл көрсетпейтін, керісінше "жазғы қозының жақсы бір тізегі", "бір кесе" сорғы, майдың "кішкентай шабдалыдай" мөлшері және "жеткілікті" тұз туралы айтатын. "Щыру", "тамшы" немесе "көрсету" (soupçon) сияқты бейресми өлшемдер де кейде қолданыла береді. АҚШ-та Фанни Фармер 1896 жылғы Бостон аспаздық мектебінің аспаздық кітабында көлем бойынша мөлшерді дәл анықтауды енгізді. Бүгінде әлемнің көп бөлігі салмақ бойынша метрикалық өлшемді ұнатады, бірақ АҚШ және Солтүстік Американың қалған бөлігіндегі үй аспаздары көлемді өлшеуді әлі де артық көреді. Әртүрлі ингредиенттер әртүрлі тәсілмен өлшенеді:

Сұйық ингредиенттер әдетте бүкіл әлемде көлем бойынша өлшенеді. Қант және ұн сияқты құрғақ жаппа ингредиенттер әлемнің көп бөлігінде салмақ бойынша ("250 г ұн"), ал Солтүстік Америкада көлем бойынша ("1/2 кесе ұн") өлшенеді. Тұз бен дәмдеуіштердің шағын мөлшері әдетте бүкіл әлемде көлем бойынша өлшенеді, себебі көптеген үй шаруашылықтарында салмақпен өлшеуге жеткілікті дәл таразылар жоқ. Көптеген елдерде ет салмағымен немесе санымен сипатталады: "2 килограмдық тауық"; "төрт қозы қабырғасы". Жұмыртқалар әдетте санымен көрсетіледі. Көкөністер көбінесе салмағымен немесе кейде санымен көрсетіледі, көкөністердің мөлшері әртүрлі болғандықтан сандық көрсетудің дәлдігі төмендеу.

Метриялық өлшемдер

Әлемнің көп бөлігінде рецепттер метрикалық жүйеде қолданылады – литр (L) және миллилитр (mL), грамм (g) және килограмм (kg), және Цельсий градусы (°C). Литрдің ресми жазылуы ағылшын тілін білетін елдердің көпшілігінде қолданылады; бірақ АҚШ-та «liter» деп жазуға басымдық беріледі. АҚШ салмақты фунтпен (avoirdupois) өлшейді, ал Ұлыбританиядағы рецепттерде әдетте Империялық және метрикалық өлшемдердің екеуі де болады, бұл Тамақ жазушылар гильдиясының ұсынысына сәйкес келеді. АҚШ-та да ас дайындау құралдары мен метрикалық жүйеге дейінгі өлшемдерге негізделген көлем өлшемдері қолданылады. Нақты мәндер көбінесе оларға негіз болған ыдыстардан өзгеше болады және бір елден екіншісіне айтарлықтай сәйкессіздіктер кездеседі. + Көлемнің жалпы өлшемдері миллилитрлермен (ағылшын тілді елдер) Өлшем AU NZ UK CACFIA (CA) FDA (US) US Шәй қасығы 5 ≈ 4.93 Десерт қасығы 10 — — ≈ 9.86 Тағамдық қасық 20 15 ≈ 14.79 Сұйық унция ≈ 28.41 — 30 ≈ 29.57 Стакан 250 ≈ 284.13 ≈ 227.31‡ 250 240 ≈ 236.59 Пинт 570 ≈ 568.26 — — ≈ 473.18 Кварт ≈ 1136.52 — — ≈ 946.35 Галлон ≈ 4546.09 — — ≈ 3785.41 Оңтүстік Австралияда сыраның «пинты» дәстүрлі түрде 425 мл, ал көптеген басқа штаттар бұл өлшемді 570 мл-ға өзгертіп, метрикалық жүйеге көшкен. ‡ Канадада стакан тарихи түрде 8 империялық сұйық унция (227 мл) болған, бірақ Ұлыбританиядағыдай 10 империялық унция (284 мл) немесе тіпті 250 мл метрикалық стаканды да білдіруі мүмкін. Канададағы тағамдық өнімдердегі тамақтану туралы мәліметтерде 250 мл метрикалық стакан қолданылады, ал АҚШ-та тамақтану туралы мәліметтерде 240 мл стакан қолданылады, бұл АҚШ-тың дәстүрлі стаканына негізделген. Тағам дайындауда ең көп қолданылатын сұйықтықтар – су және сүт, сүттің тығыздығы суға шамамен тең. 1 мл судың салмағы 1 грамм, сондықтан 300 мл (≈ 1/2 империялық пинт) суды талап ететін рецептте 300 г (≈ 10 унция) су қолдануға болады. 1 сұйық унция судың салмағы шамамен 1 унция, сондықтан Ұлыбританиялық пинт (20 унция) суды талап ететін рецептте 20 унция су қолдануға болады. Коммерциялық тамақ өндірісінде үлкен көлемде өлшеудің дәл болуы маңызды. Сонымен қатар, үй шаруашылығында дайындаушы кейде жоғары дәлдікке қол жеткізе алады. Судың көлемін өлшеп, содан кейін салмағын анықтау арқылы су тығыздығын түзетудің қажеті жоқ, белгісіз өлшеу құралдарының көлемін анықтауға болады. + Қоғамда жиі қолданылатын ингредиенттердің тығыздығы, шамамен Ингредиент Тығыздық (г/мл немесе унция/сұйық унция) Қант 0.8 Ұн 0.7 Тұз 1.2 Май 0.9

Шамамен бірліктер

Көптеген шамамен өлшем бірліктері бар, олардың ешқайсысы да ресми көздермен нақты анықталмаған, немесе уақыт өте келе әртүрлі анықтамаларға ие болған, бірақ олар жиі қолданылады. Шамамен өлшемдерге жататын ең көп таралған бірліктер – тамшы, бір шымшық, қысым және жұмсақ ұстау, алайда, дәстүрлі ас дайындау өлшемдерінің көпшілігінде заңдық анықтамалар жоқ, тіпті АҚШ-та стандарттарды белгілеуге уәкілетті ешбір ұйымның анықтамасы да жоқ. Мысалы, жоғарыдағы кестеде тек сұйық унция, пинт, кварт және галлон ғана NIST-пен ресми түрде анықталған. Ал қалғандары заңмен бекітілмеген түрлендіру нұсқаулықтарында ғана кездеседі, немесе АҚШ Фармакопеялық Конвенциясының (USP) қазірде қолданылмайтын басылымдарында, яғни дәріхана жүйесінде – белгілі бір дәрілік заттар мен қосымшалар стандарттарын анықтау құқығы бар. USP бұрынғы дәріхана өлшемдерін ұзақ уақыттан бері қолданбайды және тіпті дәрінің дозасын өлшеу үшін шай қасықтарын пайдалануға кеңес бермейді.

Британдық (империялық) шаралар

Бұл бөлімдегі өлшемдер императорлық бірліктерде берілгенін ескеріңіз. Британдық императорлық өлшемдер салмақ пен көлемді ажыратады. Салмақ унция мен фунтпен (авоирдупоис) өлшенеді, АҚШ-тағыдай. Көлем императорлық галлон, кварт, пинт және сұйық унциямен өлшенеді. Императорлық галлон 1824 жылы судың мөлшері ретінде анықталған, ал 1985 жылы дәл 4.54609 литрге дейін нақтыланды. Ескі рецепттерде мөлшерлер стақанмен берілуі мүмкін; егер стандартты стақан қолданылса, әдетте ол 1/2 пинт [≈285 мл] (немесе кейде 1/3 пинт [≈190 мл]) болады, бірақ рецепт отбасында сақталған болса, онда ол стандартты стақанға емес, біреудің сүйікті ас үй стақанына сілтеме жасауы мүмкін. Сондай-ақ, британдық рецепт кітаптары көлемді көрсету үшін бір стақанның орнына 1/2 пинт немесе 10 сұйық унцияны жиі пайдаланады. + Көлем бірліктерінің кестесі Бірлік Оунция Пинт Миллилитр Кубикалық дюйм АҚШ унциясы АҚШ пинті Сұйық унция (фл унция) 1 1/20 желкен 5 1/4 пинт (пт) 20 1 кварт (qt) 40 2 галлон (гал) 160 8 Ескерту: Миллилитр көрсеткіштері нақты, ал кубикалық дюйм және АҚШ өлшемдері бес таңбалы санға дейін дөңгелектенеді. 2-ескертпе: Императорлық галлон 10 фунт суға тең. Британдық рецепттерді пайдаланатын американдық аспаздар және керісінше, пинта мен сұйық унцияларға қатысты сақтық танытуы керек. АҚШ пинті 473 мл, ал Ұлыбритания пинті 568 мл, шамамен 20% үлкен. АҚШ сұйық унциясы АҚШ пинтінің 1/16 бөлігін (29,6 мл) құрайды; Ұлыбритания сұйық унциясы Ұлыбритания пинтінің 1/20 бөлігін (28,4 мл) құрайды. Бұл Imperial pint-ті 19,2 US fluid ounces-қа теңестіреді. Ірі масштабта, мысалы, мекемелік асханада, Imperial галлон сегіз Imperial пинтке (160 имп фл унция, 4,546 литр) тең, ал АҚШ галлоны сегіз АҚШ пинтіне (128 АҚШ фл унция, 3,785 литр) тең. Метрлік жүйе Ұлыбританияда 20 ғасырда ресми түрде қабылданды, және императорлық және метрикалық жүйелер мектептерде оқытылады және кітаптарда қолданылады. Қазір тағам сатуда метрикалық көрсеткіштерді көрсету міндетті. Дегенмен, метрикалық өлшемдермен өлшенген және таңбаланған тауарларды сатып алу дағдыға айналды, бірақ нақты мөлшері эквивалентті императорлық өлшемге дейін дөңгелектенеді (мысалы, 568 мл / 1 пинт деп белгіленген сүт). 2007 жылдың қыркүйегінде ЕО 2007/45/ЕҚ директивасымен көптеген өнімдердің метрикалық қаптамасын реттеуден бас тартты, тек шараптар мен ликерлер ғана ЕО бойынша алдын ала қаптама заңнамасына сәйкес қалды; өнімдерді таңбалауға қатысты заң өзгеріссіз қалды.