«Ностромо» – Джозеф Конрадың 1904 жылғы романы. Оңтүстік Америкадағы «Костагуана» республикасындағы өмір, теңізшілер тақырыбы. Әдебиеттегі үздік туындылардың бірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джозеф Конрадтың романы
the Joseph Conrad novel
Джозеф Конрадтың 1904 жылғы романы
1904 novel by Joseph Conrad
«Ностромо: Теңіз жағалауы туралы әңгіме» – Джозеф Конрадтың 1904 жылғы романы, оқиғасы «Костагуана» атты құрастырылған Оңтүстік Америка республикасында өрбиді. Алғаш рет бұл роман Т. П. Weekly журналында ай сайынғы бөлімдермен жарияланған. 1998 жылы Modern Library журналы «Ностромоны» 20 ғасырдың ең үздік 100 ағылшын тіліндегі романының тізімінде 47-орынға қойды. Бұл роман Конрадтың ұзақ повестьтерінің арасындағы ең жақсы туындыларының бірі саналады; Ф. Скотт Фицджеральд бірде: «Мен «Ностромоны» басқа романнан да жазуды артық көрер едім» деген.
Nostromo: A Tale of the Seaboard is a 1904 novel by Joseph Conrad, set in the fictitious South American republic of "Costaguana". It was originally published serially in monthly instalments of T. P.'s Weekly. In 1998, the Modern Library ranked Nostromo 47th on its list of the 100 best English language novels of the 20th century. It is frequently regarded as amongst the best of Conrad's long fiction; F. Scott Fitzgerald once said, "I'd rather have written Nostromo than any other novel."
Өмірбаян
Конрад өзінің романын Сулако қаласында, қиял елi Костагуананың батыс аймағындағы портта орналастырған. Джозеф Конрад "Ностромоның" кейінгі басылымдарына қосымша жазған "Автордың сөзiнде" романының шабыттандырған бастаулары туралы толыққанды түсiндiрме бередi. Ол онда, шамамен он жеті жасында Мексика шығанағында кемеде болып жүргенде, "күміспен толы баржаны" жалғыз өзі ұрлаған адамның әңгiмесiн естiгенiн айтады. Конрад бұл әңгiменi жиырма бес жылға жуық ұмытқан, кейiн пайдалы кiтап дүкенiнде саяхаттар туралы жазылған кiтапқа кезiгiсi келгенде есiне түсiрдi. Онда автор, ол күмiстi ұрлаған дерлiк ұры екенiн айтқан капитанымен бiрнеше жыл шхунада жұмыс iстегенiн баяндады.
Conrad set his novel in the town of Sulaco, a port in the western region of the imaginary country Costaguana. In his "Author's Note" to later editions of Nostromo, Joseph Conrad provides a detailed explanation of the inspirational origins of his novel. There he relates how, as a young man of about seventeen, while serving aboard a ship in the Gulf of Mexico, he heard the story of a man who had stolen, single handedly, "a whole lighter full of silver". As Conrad goes on to relate, he forgot about the story until some twenty five years later when he came across a travelogue in a used book shop in which the author related how he worked for years aboard a schooner whose master claimed to be that very thief who had stolen the silver.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Ностромо қияли Оңтүстік Америкадағы Костагуана елінде, дәлірек айтқанда, сол елдің Оксиденталь провинциясында және оның порты Сулако қаласында өрбітеді. Костагуана – ойдан шығарылған мемлекет болғанымен, кітапта сипатталған географиясы нағыз Колумбияға ұқсайды. Костагуананың ұзақ тарихы бар – тирания, төңкеріс және соғыстар, бірақ жақында диктатор Рибера билігімен тұрақтанды. Чарльз Гулд – ағылшын тегіндес костагуанеро, Сулако портының жанындағы маңызды күміс кенін иеленген. Ол Костагуанадағы саяси тұрақсыздықтан және оның салдарынан туған жемқорлықтан шаршап, Рибера үкіметін қолдау үшін байлығын жұмсайды, себебі ол осы үкімет елге жылдар бойы өзімшіл диктаторлардың бассыздықтары мен тираниясынан кейін, соңғы құрылыс береді деп сендіреді. Бірақ Гулдтың жаңартылған күміс кеніші мен одан түскен байлық жаңа төңкерістерге және өзін-өзі жариялаған соғыс басшыларына жол ашады, Костагуананы хаосқа ұшыратады. Революциялық генерал Монтероның әскері ішкі астананы басып алғаннан кейін Сулакоға шабуыл жасайды. Гулд өзінің күміс кенішін жауларының олжасына айналдырмау үшін Сулаконың сенімді "Capataz de Cargadores" (бас жүк тасушысы) Ностромоға кеніштен алынған соңғы күмісті теңізге шығарып, төңкерісшілер оны басып алса, кен кешенін динамитпен жоюды тапсырады. Ностромо – батылдығы мен қаһармандық әрекеттері арқасында жоғары лауазымға көтерілген итальяндық эмигрант. ("Nostromo" итальян тілінде "кемедес" немесе "ботсвайнер" мағынасын береді, бірақ бұл атау итальян тіліндегі "nostro uomo" немесе "nostr'uomo" фразасының бұрмалануы болуы мүмкін, яғни "біздің адам"). Ностромоның нағыз аты Джованни Баттиста Фиданца – Фиданца сөзі ежелгі итальян тілінде "сенім" дегенді білдіреді. Ностромо – Сулакодағы бай еуропалықтардың құрметіне бөленген, жергілікті халық арасында билікке ие болу қабілеті шексіз көрінетін беделді тұлға. Алайда ол жоғарғы топқа қабылданбайды, оны байлар өздеріне пайдалы құрал ретінде қарастырады. Чарльз Гулд пен оның жұмыс берушілері оның сыбайлас жемқорлыққа төзбейтініне сенімді, сондықтан күмісті революционерлерден сақтау үшін оны Сулакодан шығаруды Ностромоға сеніп тапсырады. Жас журналист Мартин Декудпен бірге Ностромо күмісті Сулакодан контрабандалық жолмен шығаруға кіріседі. Бірақ күмісті тасымалдайтын қайық түнде полковник Сотильо басқаратын революциялық күштерді тасымалдайтын кемемен соқтығысады. Ностромо мен Декуд күмісті Great Isabel аралына шығарып құтқаруға тырысады. Декуд пен күміс Сулаконың кең шығанағындағы Ұлы Изабель аралына қондырылады, ал Ностромо қайықты суға батырып, жағалауға байқаусыз жүзіп кетеді. Сулакоға оралғаннан кейін Ностромоның билігі мен атағы арта түседі, ол таулармен шапшаң жол тауып, армияны шақырып, Сулаконың күшті басшыларын революционерлерден құтқарып, тәуелсіз Сулако мемлекетін құруға көмектеседі. Осы уақытта, аралда жалғыз қалған Декуд ақырында ақыл-есінен айырылады. Ол кішкентай құтқару қайығымен теңізге шығып, алдымен күміс сынықтарымен салмақтағаннан кейін өзін атып өлтіреді, осылай теңіздің түбіне шөгіп кетпек болады. Революция кезінде жасаған ерліктері Ностромоға күткен атақты әкелмейді, ол өзін кемсіткендей сезінеді. Өмірін бекер тәуекел еткенін ойлап, ашу-ызаға толады, бұл оның құлдырауына және соңында жойылуына әкеледі, себебі ол күмістің нағыз тағдырын барлығы теңізде жоғалды деп ойлағаннан кейін жасырып алған. Ол күмістің құлына айналады, оның құпиясын түнгі сапарларында, Great Isabel аралына барып, сынық-сынықтарын жинап қайтарады. Декудтың тағдыры Ностромо үшін құпия болып қалады, ал жоғалған күміс сынықтары оның параноясын күшейтеді. Соңында Ұлы Изабельде маяк салынады, бұл Ностромоның қазынаны жасырын түрде қайтару қабілетіне қауіп төндіреді. Әдеттегідей тапқыр Ностромо оның жақын танысы, жесір Джорджо Виоланың маяк сақтаушысы болып тағайындалуын қамтамасыз етеді. Ностромо Джорджоның кіші қызына ғашық, бірақ ақырында оның үлкен қызы Линдаға үйленеді. Бір түні күмістің көбірек бөлігін қайтаруға тырысқанда, Ностромо қарт Джорджоның оны заңсыз кірген адам деп қате санап, атып өлтіреді.
Nostromo is set in the fictional South American country of Costaguana, and more specifically in that country's Occidental Province and its port city of Sulaco. Though Costaguana is a fictional nation, its geography as described in the book resembles real life Colombia. Costaguana has a long history of tyranny, revolution and warfare, but has recently experienced a period of stability under the dictator Ribiera. Charles Gould is a native Costaguanero of English descent who owns an important silver mining concession near the key port of Sulaco. He is tired of the political instability in Costaguana and its concomitant corruption, and uses his wealth to support Ribiera's government, which he believes will finally bring stability to the country after years of misrule and tyranny by self serving dictators. Instead, Gould's refurbished silver mine and the wealth it has generated inspires a new round of revolutions and self proclaimed warlords, plunging Costaguana into chaos. Among others, the forces of the revolutionary General Montero invade Sulaco after securing the inland capital. Gould, adamant that his silver mine should not become spoil for his enemies, orders Nostromo, the trusted "Capataz de Cargadores" (Head Longshoreman) of Sulaco, to take the mine's most recent load of silver offshore, and arranges for the mine complex to be destroyed by dynamite if the coup leaders try to take it. Nostromo is an Italian expatriate who has risen to his position through his bravery and daring exploits. ("Nostromo" is Italian for "shipmate" or "boatswain", but the name could also be considered a corruption of the Italian phrase "nostro uomo" or "nostr'uomo", meaning "our man"). Nostromo's real name is Giovanni Battista Fidanza—Fidanza meaning "trust" in archaic Italian. Nostromo is a commanding figure in Sulaco, respected by the wealthy Europeans and seemingly limitless in his abilities to command power among the local population. He is, however, never admitted to become a part of upper class society, but is instead viewed by the rich as their useful tool. He is believed by Charles Gould and his own employers to be incorruptible, and it is for this reason that Nostromo is entrusted with removing the silver from Sulaco to keep it from the revolutionaries. Accompanied by the young journalist Martin Decoud, Nostromo sets off to smuggle the silver out of Sulaco. However, the lighter on which the silver is being transported is struck at night in the waters off Sulaco by a transport carrying the invading revolutionary forces under the command of Colonel Sotillo. Nostromo and Decoud manage to save the silver by putting the lighter ashore on Great Isabel. Decoud and the silver are deposited on the deserted island of Great Isabel in the expansive bay off Sulaco, while Nostromo scuttles the lighter and manages to swim back to shore undetected. Back in Sulaco, Nostromo's power and fame continues to grow as he daringly rides over the mountains to summon the army which ultimately saves Sulaco's powerful leaders from the revolutionaries and ushers in the independent state of Sulaco. In the meantime, left alone on the deserted island, Decoud eventually loses his mind. He takes the small lifeboat out to sea and there shoots himself, after first weighing his body down with some of the silver ingots so that he would sink into the sea. His exploits during the revolution do not bring Nostromo the fame he had hoped for, and he feels slighted and used. Feeling that he has risked his life for nothing, he is consumed by resentment, which leads to his corruption and ultimate destruction, for he has kept secret the true fate of the silver after all others believed it lost at sea. He finds himself becoming a slave of the silver and its secret, even as he slowly recovers it ingot by ingot during nighttime trips to Great Isabel. The fate of Decoud is a mystery to Nostromo, which combined with the fact of the missing silver ingots only adds to his paranoia. Eventually a lighthouse is constructed on Great Isabel, threatening Nostromo's ability to recover the treasure in secret. The ever resourceful Nostromo manages to have a close acquaintance, the widower Giorgio Viola, named as its keeper. Nostromo is in love with Giorgio's younger daughter, but ultimately becomes engaged to his elder daughter Linda. One night while attempting to recover more of the silver, Nostromo is shot and killed, mistaken for a trespasser by old Giorgio.
Өзгерістер мен аудармалар
1926 жылы Fox Film компаниясы Роуленд В. Лидің режиссерлігімен және Джордж О'Брайеннің қатысуымен "Күміс қазына" атты сұрғылт фильмді түсірді. Қазір бұл фильм жоғалып кеткен. 1991 жылы британдық режиссер Дэвид Лин "Ностромо" әңгімесін түсіруге кіріседі, оны Стивен Спилберг Warner Bros. үшін өндірді, бірақ Лин Алмерияда түсірілім басталғанға бірнеше апта бұрын қайтыс болды. Марлон Брандо, Пол Скофилд, Питер О'Тул, Изабелла Росселлини, Кристофер Ламберт және Денис Куэйд осы бейімделуде түсуге келісіп, ал Жорж Коррафейс бас рөлде ойнауға дайын болған. 1996 жылы "Ностромо" телеспектаклі түсірілді. Оны Джон Хейл бейімдеп, Алястер Рид режиссерлік етті, ал өндірісшілер BBC, Radiotelevisione Italiana, Televisión Española және WGBH Boston болды. Клаудио Амендола Ностромо рөлінде, ал Колин Ферт сеньор Гулд рөлінде ойнады. Роман 1928 жылы алғаш рет поляк тіліне аударылды. Одан кейін поляк тіліне бірнеше аударма жасалды: 1972 жылы pl, 1981 жылы pl және 2023 жылы pl.
Fox Film produced a lavish silent film version in 1926 called The Silver Treasure directed by Rowland V. Lee and starring George O'Brien. It is now a lost film. In 1991, British director David Lean was to film the story of Nostromo, with Steven Spielberg producing it for Warner Bros., but Lean died a few weeks before the principal photography was to begin in Almería. Marlon Brando, Paul Scofield, Peter O'Toole, Isabella Rossellini, Christopher Lambert and Dennis Quaid had all been set to star in this adaptation, along with Georges Corraface in the title role. In 1996, a television adaptation Nostromo was produced. It was adapted by John Hale and directed by Alastair Reid for the BBC, Radiotelevisione Italiana, Televisión Española, and WGBH Boston. It starred Claudio Amendola as Nostromo, and Colin Firth as Señor Gould. The novel was translated to Polish for the first time in 1928 by pl. It received several other translations to Poilsh: in 1972 by pl, in 1981 by pl and in 2023 by pl.
Басқа еңбектердегі сілтемелер
Эндрю Грилидің "Virgin and Martyr" (1985) романының көп бөлігі ойдан шығарылған Костагуана елінде өтеді. Көптеген жер аттары Конрадтың романынан алынған. Ридли Скотттың "Алиен" (1979) классикалық фильміндегі ғарыш кемесі "Ностромо" деп аталады; ал құтқару кемесі "Нарцисс" деп аталады, бұл Конрадтың тағы бір туындысы – "Нарцисс" романына сілтеме. Джеймс Кэмеронның "Алиенс" (1986) жалғасында теңізшілер тасымалы "Сулако" деп аталса, "Aliens: Colonial Marines" видео ойынында "Сулако" класындағы кеме Конрадтың "Сырды бөлісуші" романына сілтеме жасай отырып "Сефора" деп аталады. Дин Кунцтың "Ешнәрседен қорықпа" (1998) романында басты кейіпкер Кристофер Сноу "Ностромо" деп аталған қайықта тұратын Рузвельт Фрост есімді адаммен кездеседі. "Warhammer 40,000" ғарыш операсы франшизасында "Нострамо" – минералдарға бай, жемқорлыққа толы қала әлемі, кейіннен Конрад Курц атты қатыгез тиран босатып, Конрадтың "Жүректегі қараңғылық" повесінің басты кейіпкеріне сілтеме жасайды. Колумбиялық жазушы Хуан Габриэль Васкестің "Костагуананың құпия тарихы" (2007) романы Панаманың Колумбиядан бөлінуін баяндайды, бұл оқиға (осы көркем туындыда) Конрадтың "Ностромо" романына шабыттандырған. USA Network телесериалы "Colony"-де қарсылық күресшілері шифрланған байланыс үшін кітаптың көшірмелерін декодер кілті ретінде пайдаланады. Саяхатшы-жазушы Джон Гимлетт өзінің "Жығылатын шошқаның қабірінде: Парагвай арқылы саяхат" (2003) еңбегінде Парагвай мен оның 19 ғасырлық деспотизм, соғыс және революция тарихындағы көптеген ұқсастықтарды атап көрсетеді: "Конрад, бұл арада, парагвайлық тарихты сіңіріп алды. Оның "Ностромо" атты саяси романы 1904 жылы жарық көрді. Бұл – өзінің жақын досы [Роберт Бонтин Каннингхем Грэм] ашуы арқылы көрінген Парагвай. Наполеон диктаторлары мен Ұлы Қастандық. Тіпті 'салықшылардың бос аяқ әскері' және мемлекеттік азаптаушыға айналған дін қызметкері де бар". Грэхам 1873 жылы Парагвайға келіп, ол туралы көптеген кітаптар жазды.
Andrew Greeley's novel Virgin and Martyr (1985) has much of the story set in the fictional country of Costaguana. Many of the place names are borrowed from Conrad's novel. In Ridley Scott's classic Alien (1979), the spacecraft is named the Nostromo; the escape vessel is named Narcissus, an allusion to another of Conrad's works, The Nigger of the "Narcissus". In James Cameron's sequel Aliens (1986), the Marine transport vessel is named Sulaco. Furthermore, appearing in the video game Aliens: Colonial Marines, a vessel of the same class as the Sulaco is named the Sephora, a reference to Conrad's The Secret Sharer. In Dean Koontz's novel Fear Nothing (1998), the protagonist Christopher Snow visits a man named Roosevelt Frost, who lives aboard a boat named Nostromo. In the Warhammer 40,000 space opera franchise, "Nostramo" is a corruption ridden city world rich in minerals, eventually liberated by a brutal tyrant named Konrad Curze, an allusion to a central character in Conrad's novella Heart of Darkness. Colombian writer Juan Gabriel Vásquez's novel The Secret History of Costaguana (2007) narrates the secession of Panamá from Colombia as the background story that (in this fictional work) served as Conrad's inspiration for Nostromo. In the USA Network series Colony, the fighters of the Resistance use copies of the book as a decoder key for their encrypted communications. As the travel writer John Gimlette points out in his At the Tomb of the Inflatable Pig: Travels through Paraguay (2003), there are many similarities to Paraguay and its 19th century history of despotism, war, and revolution: "Conrad, meanwhile, was absorbing the Paraguayan story. His nightmarish political novel, Nostromo, emerged in 1904. It is Paraguay, seen through the prisms of his great friend's [Robert Bontine Cunninghame Graham] anger – Napoleonic dictators and a Great Conspiracy. There is even 'a barefoot army of scarecrows' and a priest who becomes the state torturer." Graham arrived in Paraguay in 1873 and wrote many books on it.