Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1961 жылы Дмитрий Шостаковичтің жазған 12-ші симфониясы, ре минорында, Op. 112, «1917 жыл» деген тақырыппен аталды. Ол оны Владимир Лениннің естелігіне арнады. 1961 жылдың 1 қазанында Евгений Мравинский жетекшілігімен Ленинград филармониясының қойылымы ресми премьера деп жарияланғанымен, шын мәніндегі алғашқы орындалу сол күні Куйбышев қаласында Абрам Стасевич басқарған Самар мемлекеттік филармониясымен екі сағат бұрын өтті.
1961 symphony by Dmitri Shostakovich
Symphony No. 12 in D minor, Op. 112, subtitled The Year 1917, was composed by Dmitri Shostakovich in 1961. He dedicated it to the memory of Vladimir Lenin. Although the performance on October 1, 1961, by the Leningrad Philharmonic Orchestra conducted by Yevgeny Mravinsky was billed as the official premiere, the actual first performance took place two hours earlier that same day in Kuybyshev by the Самарская государственная филармония conducted by Abram Stasevich.
Нысан
Симфония үлкен оркестрге арналған, оның ұзақтығы 38-40 минутты құрайды. Ол төрт бөлімнен тұрады, және олар үзіліссіз орындалады.
The symphony, which is scored for large orchestra, runs 38 to 40 minutes. It is divided into four movements, which are played without pause:
Құрамы
Шостакович Ленинді бейнелейтін симфонияны сонау 1930 жылдары жазуға тырысқан, немесе кем дегенде мұндай ниетін білдірген. Ол екі жарым жыл ішінде жартылай оннан астам сұхбатта осы тақырыпты кеңінен талқылаған. Композитор бұл симфонияны Лениннің жастық шағынан бастап, оның құрған жаңа советтік қоғамына дейін баяндайтын, Владимир Маяковский сияқты жазушылардың мәтіндерін пайдаланатын, өмірбаяндық драма ретінде жоспарлаған. 1940 жылдың желтоқсанында Шостакович Маяковскийдің мәтініне негізделген Ленин кантатасын жаза алмағанын мойындады. Алайда, Ленин симфониясы туралы хабарлар 1941 жылға дейін келіп түсті, бірақ маусымда неміс шабуылы басталғаннан кейін тоқтатылды. 1959 жылдың жазында Шостакович Ленинді еске алуға арналған үлкен жұмыстың жүргізіліп жатқанын қайта айтты. "Менің идеяым қандай формада болады – оратория, кантата, симфония, немесе симфониялық поэма бола ма – мен болжағым келмейді. Бір анық нәрсе: біздің ең күрделі дәуіріміздің ең ұлы адамының бейнесін сомдау үшін барлық шығармашылық күш-жігерді жұмсау қажет." Шостакович 1960 жылдың сәуір айында Лениннің туғанына 90 жыл толуына қарай жұмысты аяқтауды үміттене бірақ, мерзім өткенімен жұмыс аяқталған жоқ. Содан кейін, 1960 жылдың қазан айында ұлы Максимның тойында композитор аяғын сындырып, жұмыстың барысы бұрынғыдан да қиындады. Ол жұмысты келесі жылы аяқтады.
Shostakovich had attempted, or at least announced his intent, to compose a symphony depicting Lenin as far back as the latter 1930s, elaborating on the subject in more than half a dozen interviews over two and a half years. He had planned this symphony as a biographical drama, tracing Lenin from his youth to the new Soviet society he had created and using text by such writers as Vladimir Mayakovsky. In December 1940 Shostakovich admitted that he had overreached and failed to write a Lenin cantata based on Mayakovsky's text. But reports of a Lenin symphony continued well into 1941, dissipating only with the German invasion that June. By the summer of 1959, Shostakovich again mentioned that he had a major work commemorating Lenin underway. "What form my idea will take, whether it will be an oratorio, a cantata, a symphony, or a symphonic poem, I don't want to predict. One thing is clear: the effort to embody the mighty image of the greatest man of our most complex epoch will demand the exertion of all creative resources." Though Shostakovich expressed the desire to have the work ready for the 90th anniversary of Lenin's birth in April 1960, the date came and went without its completion. Progress was slowed further when the composer fell and broke his left leg at his son Maxim's wedding in October 1960. He completed the work the following year.
Талдау
Он бірінші симфония сияқты, он екіншісі де бағдарламалық. Оның формасын музыкалық емес, бағдарламалық ойлар, орыс революциясын еске түсіретін аталым мен бөлімдердің аттары анықтайды. Бірақ он біріншідей, төрт бөлімі үзіліссіз орындалса да, он екіншісі он біріншіге тән жаңалықтар тізімі сияқты сезімді қайта жаратпайды. Керісінше, бөлімдер бір-бірінен ой-толғаныс ретінде көрінеді, көз алдыңызға суреттер тізімі келіп тұрғандай. (Осы себепті он екінші симфонияны «халықтық батырлық эпос» деп атады, ал он біріншісін – «халықтық музыкалық драма».) Он екінші симфония басқа тікелей түбірі – тәжірибелік Екінші симфониядан да өзгеше, өте дәстүрлі, ал қарқынды бастапқы бөлімі Мясковский мен оның ұстазы Глазуновтың үлгісімен академиялық талаптарға сай құрылған.
Like the Eleventh Symphony, the Twelfth is programmatic. Programmatic rather than musical considerations dictate its form, the subtitle and movement titles commemorating the Russian Revolution. But while, like the Eleventh, it has four movements played without break, the Twelfth does not recapture the sense of newsreel commentary that characterized the Eleventh. Instead, the movements become a series of reflections, as though one is watching a series of tableaux. (For this reason, the Twelfth was called a "folk heroic epic", as opposed to the Eleventh, a "folk music drama".) The Twelfth is also unlike its other direct ancestor, the experimental Second Symphony, in being extremely traditional, with the fast opening movement laid out along academically correct lines such as Myaskovsky and his teacher Glazunov followed.
Саяси мән-жайлар
Кейбір сыншылардың, әсіресе Батыстағы сыншылардың, Шостаковичтің симфонияларының арасында он екіншісін музыкалық жағынан ең қанағаттандырмайтын туынды деп санауы, оның шығармашылық дағдарысқа тап болғандығымен байланысты емес, себебі ол жақында Ростропович үшін бірінші виолончель концерті мен сегізінші скрипкалық квартет жазған болатын. Шостакович 1960 жылы партияға мүше болып, өзін қорғау үшін партиялық бағытқа сай симфония жазуға мәжбүр болған болуы мүмкін. Алайда, композитордың Хрущев отызының кезеңінде мұндай қадамға баруы күмәнді, ал үкімет оның мансабының осы кезеңінде оны мазалаудың орнына, Шостаковичті пайдалануды саяси жағынан тиімдірек деп санаған болуы мүмкін. Дегенмен, 1948 жылғы Жданов доктринасы тек 1958 жылы ғана жойылды, және Шостакович 1936 жылғы айыптауды есінен шығармаған. Ол өзінің ойын толыққанды білдіруге де толықтай еркін емес еді, өйткені оның он үшінші симфониясы төңірегіндегі саяси даулар одан кейін көп ұзамай дәлелденді. Осы жағдайларға байланысты, кейбір сыншылар он екінші симфонияның Шостаковичтің негізгі шығармашылық туындыларына, оның патриоттық фильмдеріне және басқа да тапсырыспен жазылған шығармаларынан өзгеше, ресмилік пен бюрократияның қолайсыз енуі екенін болжайды. Сондай-ақ, он екінші симфонияның бағдарламасының, құрылымының және тақырыптық ойларының қарапайымдығы Шостаковичтің бұрынғы, мүмкін, асығыс сатиралық жобадан бас тартып, осы симфонияны тез жазғанын көрсетеді деп есептеледі. Ол Ресейден тыс жерде үш күннен кейін тұңғыш рет орындалған төртінші симфониямен теріс салыстырылды. Төртінші симфонияның сыншылар тарапынан жоғары бағалануы, ал он екінші симфонияға сыншылардың теріс пікір білдіруі Шостаковичтің шығармашылық күшінің әлсірегені туралы болжамдарға әкелді. Батыс тыңдаушылары суық соғыс аяқталғаннан кейін оған көбірек қызығушылық танытты, бірақ он екінші симфония жұмыстық сипатына байланысты Шостаковичтің симфонияларының арасында ең танымал емес туындыларының бірі болып қала береді.
That some critics, especially in the West, consider the Twelfth among the least satisfying musically of Shostakovich's symphonies cannot be attributed to a creative slump, given that he had recently written the First Cello Concerto for Rostropovich and the Eighth String Quartet. Shostakovich had become a Party member in 1960 and may have felt compelled to write a Party line symphony to protect himself. That the composer would have felt compelled to do so in the midst of the Khrushchev Thaw could be questioned, and the government at this point in his career may have found it more politically expedient to exploit Shostakovich than to harass him. Still, the 1948 Zhdanov Doctrine had been rescinded only in 1958, and Shostakovich had not forgotten his 1936 denunciation. Nor was he totally free to express what he wished, as the political controversy over his Thirteenth Symphony would soon prove. Because of these circumstances, some critics have suggested that the Twelfth represents an unwelcome infiltration of officialdom into Shostakovich's main compositional oeuvre, aside from his patriotic film scores and other commissioned works. It has also been surmised that the naiveté of the Twelfth's program, structure and thematic invention indicate that Shostakovich wrote it quickly after abandoning an earlier, possibly rashly satirical draft. It was compared unfavourably with the Fourth Symphony, which received its first performance outside of Russia just three days later. The critical success of the Fourth juxtaposed with the critical disdain for the Twelfth led to speculation that Shostakovich's creative powers were on the wane. Western listeners became more receptive after the Cold War but the Twelfth remains among the less popular of Shostakovich's symphonies due to its workmanlike nature.