Кіріспе

15 ғасырдағы ағылшын епископы және педагогы Уильям Уэйнфлет (шамамен 1398 – 11 тамыз 1486), туған аты Уильям Паттен, Винчестер колледжінің директоры (1429–1441), Итон колледжінің проректоры (1442–1447), Винчестер епископы (1447–1486) және Англияның лорд-канцлері (1456–1460) болды. Ол Оксфордтағы Магдалин колледжін және үш қосалқы мектепті – Оксфордтағы Магдалин колледж мектебін, Нортгемптонширдегі Браклидегі Магдалин колледж мектебін және Линкольнширдегі Уэйнфлит қасиеттілерін құрды.

Ерте өмір

Уэйнфлетте 1398 жылы Линкольнширдегі Уэйнфлитте (оның тегі осыдан шыққан) дүниеге келген. Ол Ричард Паттеннің (сонымен қатар Барбур деп те аталған) үлкен ұлы, ол саудагер еді. Оның анасы – Чеширдегі Бреретоннан шыққан сэр Уильям Бреретонның қызы Марджери. Оның Джон есімді кіші інісі болған, ол кейін Чичестер соборының деканы болды. Уэйнфлетте Уинчестер колледжі мен Оксфордтағы Нью колледжінде оқыған деген болжам бар, бірақ бұл күмәнді. Ол тірі кезінде ешқайсысының бұрынғы студенті болғанын жарияламады. Дегенмен, Уэйнфлетте Оксфорд университетінде оқығандығы, және жоғары факультеттерге өтуден бұрын, мүмкін, ондағы грамматикалық мектептердің бірінде оқығандығы, Итон колледжінің провосты болған кезде канцлер оған жолдаған хаттан көрінеді. Бұл хатта университет оны білім жарығына келтірген және барлық ғылымдармен баққан анасы ретінде сипатталады. Уэйнфлетте, шамасы, 1420 жылдың 21 сәуірінде Линкольн епископы Флемингпен аколитке, ал 1421 жылдың 21 қаңтарында субдиаконға бекітілген Уильям Барбур болса керек; сондай-ақ, Уильям Барбур, басқаша айтқанда, Шпальдингтің Уэйнфлеті, 1421 жылдың 18 наурызында диакон, ал 1426 жылдың 21 қаңтарында дін қызметкері болып тағайындалды, оның құқығы Шпальдинг монастырынан берілді. Уэйнфлетте 1428 жылдың 6 наурызында Кембридждегі Король залының «ғалымы» ретінде қабылданған және 1429 жылдың 13 шілдесінде Роберт ФицХьюмен, залдың сақшысымен Римге елшілікке қатысуына рұқсат беру үшін қорғау хаттарын алған Уильям Уэйнфлет болуы мүмкін. Король залының «ғалымдары» қазіргі кезде профессорлар деп аталады, бұл 1360 жылдың 3 сәуірінде Николас Дрейтон мен Джон Кенттің директордың рұқсатынсыз француз соғыстарына кеткен екі ғалымның орнына залға тағайындалуынан көрінеді. 1430 жылдың 14 маусымында Бардни монастыры Скендлбиге (Линкольншир) ұсынған Уильям Уэйнфлет те біздің Уэйнфлетіміз болуы мүмкін. Алайда, 1433 жылдың 17 мамырында Сомерсеттегі Враксаллдың пасторы болып тағайындалған және 1436 жылдың 18 қарашасында оның орнын басушы тағайындалған кезде қайтыс болған тағы бір Уильям Уэйнфлет болды. Король залындағы Уильям Уэйнфлеттің ізбасары 1434 жылдың 3 сәуірінде қабылданды.

Ерте мансап

1429 жылы Уэйнфлетте Винчестер колледжінің директоры болды және осы лауазымды 1441 жылға дейін атқарды. Осы кезеңде епископ Бофорт оны Сент-Джайлс төбесіндегі, Винчестер қаласының сыртында орналасқан арақша ауруханасы – Сент-Мария Магдалена ауруханасының басшысы етіп тағайындады. Колледж құрылғаннан кейін алғашқы тіркелген директоры Джон Мелтонды Уильям Уайкхэм 1393 жылы зейнеткерлікке шығар алдында осы аурухананың басшылығына ұсынған еді. 1441 жылдың 3 шілдесінде Генрих VI мектепті көру үшін Винчестер колледжіне демалыс сапары жасады. Ол Уэйнфлеттен қатты әсер алғандықтан, күзге қарай Уэйнфлетте Винчестердің директоры қызметінен босатылды. Қазан айында ол қонақ ретінде залда тамақтанды, ал 1442 жылғы Рождествода Итон провосты ретінде бес метр күлгін матадан тұратын корольдік киім-кешек алды. Архиепископ Чишель (өз кезінде Уайкхэмді еліктеп екі колледж құрған), король хатшысы және жеке мөрінің сақтаушысы Томас Бекинтон, сондай-ақ басқа да Уайкхемдердің ықпалымен Генрих VI 1440 жылдың 11 қазанында Винчестер колледжі үлгісінде, Виндзор қаласының маңындағы (өз туған жерінен шалқары емес) Этон приход шіркеуінде «Виндзор маңындағы Ынтымақты Мария королінің колледжі» деген атпен колледж құрды. Бұл король билікке келген соңғы жетістіктерінің бірі болды. Колледж құрамында проректор, 10 діни қызметкер, 6 хоршы, 70 кедей және мұқтаж студент, 25 қайырымдылықпен қамтылған адам және негізгі студенттерге (латын) грамматиканы тегін оқытатын магистр-ақпаратшы (кейін «директор») болды. 1440/41 жылдың 5 наурызында король колледжге шетелдік монастырьлардан жылына шамамен 500 фунт стерлинг бөлді, бұл Винчестердің бастапқы қаржыландыру көлемімен бірдей болды. Этонның алғашқы директоры деп есептелгенімен, Уэйнфлетте осындай қызмет атқарғанына нақты дәлел жоқ. Мектеп ғимаратының құрылысы 1442 жылдың мамыр айында басталды. Уильям Вестбери 1442 жылдың мамыр айында Оксфордтың Нью-колледжін тастап, король қызметіне өтті. Ол 1444–1445 жылғы «Этон аудитінің» алғашқы тізімінде магистр-ақпаратшы ретінде тіркелген, және ол 1442 жылдың мамырынан бастап осы лауазымды атқарған болуы мүмкін. Егер Уэйнфлетте 1441 жылдың қазанынан 1442 жылдың мамырына дейін директор болған болса, оның міндеттері номиналды болғанға ұқсайды. Провост ретінде Уэйнфлетте колледжді 2 мамырда архидиакондық биліктен босатып, 1443 жылдың 30 қарашасында төртбұрыштың шығыс жағында ағаш ұстасының жұмысын аяқтау бойынша келісімшарт жасады. 1443 жылдың 21 желтоқсанында Уэйнфлетте корольдің комиссарлары епископ Бекинтон мен Саффолк графының алдында жарғыны сақтауға ант берді, содан кейін ол өзі де колледждің басқа мүшелеріне ант берді: сол кезде бес ғалым мен он бір 15 жастан асқан студент болды. (Жас студенттер ант беруден босатылды.) Ол Винчестер колледжінің стипендиялы студенттері мен ғалымдарының жартысын мектепті ашу үшін Итонға алып келгені айтылады. Алайда, 1443 жылы, шамамен шілдеде, сайлаудан аз уақыт бұрын Винчестерден Итонға бес студент және мүмкін бір қарапайым оқушы (негізгі студент емес) кетті. Олардың үшеуі 19 шілдеде Кембридждегі Король колледжінің студенттері болып қабылданды. Бұл колледж 1443 жылдың 10 шілдесіндегі екінші жарғысымен Нью-колледж Винчестерге қатысты болғандай, Этонмен байланысты болды, яғни ол толығымен Этоннан студенттерді қабылдауға тиіс еді. Уэйнфлеттің проректор ретіндегі басты міндеті ғимараттарды салуға және мекемені құруға қаржы жұмсау болды. 1444 жылдың 26 қыркүйегінде 25 жаңа негізгі студентті сайлау арқылы студенттер саны едәуір артты. Колледждің жылдық кірісі сол кезде 946 фунт стерлингке жетті, оның ішінде король 120 фунт стерлинг, ал Уэйнфлетте 18 фунт стерлинг, яғни оның жылына 30 фунт стерлинг стипендиясының жартысынан астамын берді. 70 студенттің толық саны Уэйнфлетте проректор қызметін атқарған соңғы жылы, 1446–1447 жылдары (Этон аудитінің тізімі) толықтырылды.

Винчестер епискобы

Уэйнфлет Генридің ықыласын қатты қозғады, сондықтан Генридің ағасы, Винчестер епискобы Бофорт 1447 жылғы 11 сәуірде қайтыс болғанда, король Винчестер шіркеуінің тарауына хат жолдап, Уэйнфлетті епископ етіп сайлауды бұйырды. 12 сәуірде оған уақытша басқару құқығы берілді, 15 және 17 сәуір аралығында сайланды, ал 10 мамырда Папаның бұйрығымен қызметке бекітілді. 1447 жылғы 13 шілдеде ол шіркеу қызметкері ретінде тағайындалды.

1450 жылы Джек Кейдтің бүлігі басталганда, Уэйнфлет архиепископ Стаффордпен, Канцлермен бірге, Винчестер үйіне жақын Саутварк қаласындағы Сент-Маргарет шіркеуінде бүлікшілермен келіссөздер жүргізу үшін жұмысқа алынды. Толық кешірім уәдесі берілді, бірақ 1 тамызда Уэйнфлет бүлікшілерді соттауға арналған арнайы комиссия мүшесі болды. 1451 жылғы 7 мамырда Уэйнфлет Саутварк қаласындағы үйінен, епископтығының канондық түрде алынғанын, ешқандай шектеулерге тап болмағанын, бірақ өзіне және шіркеуіне қарсы қауіпті әрекеттерден қорқатынын мәлімдеп, Папаның қорғауына жүгінді. Бұл Уинчестердегі тәртіпсіздіктерге байланысты болды деп есептеледі, онда Кейдтің бірі өлім жазасынан кейін жіберілді. Алайда, бұл Папа сарайында оған жасалған Йорк тарапынан шабуыл болуы мүмкін. Осыған байланысты ол келесі күні 19 өкілді өкілдік етуге тағайындады. Нәтижесінде, ешқандай нәрсе Уэйнфлеттің шіркеуді бейбіт түрде иеленуіне кедерес келтірмеді, сондықтан ол Кентербери архиепискобымен бірге Генрих VI-ны Кентербериге қажылыққа келгенде 2 тамыз 1451 жылы қарсы алды. Қараша айында Йорк герцогы Дартфордқа жақын жерде орналасқанда, Уэйнфлет үш адаммен бірге корольдік лагерьден (Блэкхиттен) шарттарды ұсынуға жіберілді, олар қабылданды. Уэльс ханзадасы Эдуард 1453 жылғы 13 қазанда дүниеге келді және келесі күні Уэйнфлет оны шүкіршілікпен шайды. Сол жылы Уэйнфлет леди Денверстен Беркстегі Стэнсвик сарайын Магдален Холлы үшін сатып алды. 1454 жылы король ақыл-есінен айырылды. Канцлер, Кентербери архиепискобы Джон Кемп, Йорк герцогы төрағалық еткен парламент отырысында қайтыс болды. Сондықтан Генрихке Уэйнфлет басшылық еткен комиссиялар жіберілді, олар патшадан жаңа канцлерді тағайындауын сұрады, бұл Уэйнфлеттің тағайындалуын күткендері анық болды. Бірақ корольден жауап алу мүмкін болмады, және біраз уақыттан кейін лорд Солсбери мөрлерді алды. Йорк регенттігі кезінде, Сент-Олбанс шайқасынан бұрын да, кейін де Уэйнфлет патшалық кеңесінің жұмысына белсенді қатысты. Ол колледжі үшін кеңірек орын іздеді. 5 шілде 1456 жылы Оксфордтың шығыс қақпасының сыртындағы Сент-Джон Баптист ауруханасының грантын алды, ал 15 шілдеде сол жерде колледж құруға рұқсат алды. Папаның бұйрығын алғаннан кейін, ол 1458 жылғы 12 маусымда оны құрды, аурухананы президенті мен алты оқытушысы бар колледжге айналдырды, және екі күннен кейін Магдален Холлы өзін және мүлкін тапсырды, оның мүшелері Жаңа Магдален колледжіне қосылды.

Саяси қиындықтар

Кейбіреулердің айтуынша, Уэйнфлет Уэйкфилд шайқасы және 1461 жылғы Эдуардтың алғашқы парламенті кезеңінде қашып, жасырынған деген мәлімдеме өте күмәнді. Генрихтің 1460 жылғы 8 қарашада Папаға жазған адалдығын куәландыратын хаты Генрих Йоркшылардың қолында болғанда жазылған. 1461 жылдың тамызында Эдвард IV-ке Гэмпширдегі Ист-Мион епископтық иелігінің шаруалары жасаған, манorial құқықтарын заңсыз талап ету туралы шағымдар келесі желтоқсанда парламентте епископтың пайдасына шешілді. Бұл сондай-ақ, ол Генрихтің жеке сүйіктісі болғанымен, Йоркшылар оны жау санамағанын көрсетеді. 1462 жылдың 1 шілдесінде Уинчестер епископтығының мүлігі мен құқықтарын оған және оның мұрагерлеріне растайтын жалпы жарлық осыған нұсқайды.

Этон колледжі

Уэйнфлеттеннің Итон колледжін қалпына келтіруде белсенді қатысқандығы анық. Эдуард 1463 жылы оны Виндзордағы Сент-Джорджға қосып, мүлкінің көп бөлігінен айырды. Колледж 1467 жылы қалпына келтірілгеннен кейінгі ең алғашқы есептік тізімдерде проваст Вестберидің Винчестер лордына жасаған сапарлары туралы көптеген жазбалар бар, олар 1468–69 жылдың қаңтар айында шіркеу құрылысын бастау және оларға қаржы жұмсау үшін жасалған. 1469 жылдың 1 ақпанында Уэйнфлетке не үшін кешірім берілгені белгісіз. 1470 жылдың 5 қазанында Генрих VI таққа қайта отырғанда Уэйнфлет оны Лондон мұнарасынан босатылып шыққанда қарсы алды. Бұл Эдуардтың 1471 жылдың 30 мамырында таққа қайта отырғаннан кейін бір айдан соң жаңа кешірім беруді және патшаға 2000 марка (1333 фунт стерлинг 6 шиллинг 8 пенни) қарыз беруді қажет етті. 1471–1472–1474 жылдары Уэйнфлет негізінен Итондегі шіркеуді, қазіргі уақытта ғибадатхана деп аталатын оны аяқтаумен айналысты: оның шынышы терезелерді жасады, ал ол 1475 жылдың 15 тамызында бір жағынан Викхем епискобының колледжіндегідей, ал екінші жағынан Лондондағы Сент-Томас-оф-Акр колледжіндегідей "тістік орнату" сияқты рухтық тіреуіш жасауға келісімшарт жасады. 1479 жылы ол ғибадатхананың батыс жағында Хеддингтон тасынан алдыңғы ғибадатхана салдырды.

Магдалин колледжі

1474 жылы Уэйнфлет, 1459 жылы көп дау тудырған өсиет қалдырып қайтыс болған сэр Джон Фастолфтың бас атқарушысы ретінде, Норфолк қаласындағы Каистордегі жеті діни қызметкер мен жеті қайыршыға арналған колледждік шіркеудің мүліктік өсиетін жеті ер адам мен Магдалендегі жеті кедей ғалымға ауыстырды. Сол жылы колледж, қазіргі Суссекс штатының Үстіңгі Бединг қаласында орналасқан Sele шетелдік монастырына иелік етті, оны жою жөніндегі шаралар 1469 жылдан бері жүргізіліп келді. Магдалендегі жаңа, қазір ескі ғимараттар сол жылы салына бастады, негізгі тас 1474 жылдың 5 мамырында бас алтарьдың ортасына қаланды. 1477 жылдан бастап лицензиялар мүліктің қосымшаларын бекітуге рұқсат берді. 1480 жылдың 23 тамызында колледж аяқталып, үлкен батыс терезесі All Souls' College-дегідей үлгіде жасалуы туралы келісімге келді. Сол күні Нью-Коледждің мүшесі Ричард Мейв жаңа президент болып тағайындалды және жарғылар жарияланды. Жарғылар көбінесе Жаңа Колледждің көшірмесі болды, оның мүшелері Магдален мүшелерімен бірдей президенттікке үміткер деп жарияланды. Олар басшы және 70 ғалымды қарастырды, бірақ соңғылары 40 ер адам мен 30 ғалымға бөлінді, олар «деми» деп аталды, себебі олардың тамақтану құны ер адамдардың жартысы болатын. Магдален Колледжі мектебі колледж қақпаларында, Этон сияқты, барлық келушілер үшін оқу ақысы жоқ грамматикалық мектеп ретінде құрылды, оны ұстаз және үй иесі басқарды, алғашқы ұстаз Джон Анкивилл болды, оның жалақысы жылына 10 фунт стерлинг, Винчестер мен Этон сияқты. Классикалық әдебиетке қызығушылықтың жаңаруы он сегіз жасқа толмаған кез келген ғалымның софистиканы оқығанына тыйым салуда көрінді, егер ол грамматиканы жетік меңгерген деп танылмаса. 1481 жылдың 22 қыркүйегінде Уэйнфлет Эдуард IV-ті колледжде күндіз қабылдады, ал 1483 жылдың шілдесінде Ричард III-ті одан да зор құрметпен қарсы алды. 1484 жылы Уэйнфлет өзінің туған қаласы Уэйнфлет Олл Сентс, Линкольнширде Оксфордтағы Магдален Колледжі үшін серіктес мектеп ретінде тағы бір Магдален Колледжі мектебін құрды. Қазіргі уақытта ғимарат кітапхана ретінде пайдаланылады, ал жоғары қабатында мұражай орналасқан. 1486 жылдың 27 сәуірінде Уэйнфлет, Уайкхем сияқты, өзінің сүйікті сарайында, қазіргі Бишоптың Уолтем сарайында өсиет қалдырды. Ол Винчестер мен Нью-Колледждерге, өзінің Магдален Колледжіне бергендей ақшалай мұра қалдырды, бірақ соңғысын өзінің барлық мүліктерінің қалдық иесі етті. Уэйнфлет 1486 жылдың 11 тамызында қайтыс болды. Уэйнфлет жобалары – Оксфордтағы Магдален Колледжі мектебінің жоғары сынып оқушылары жүргізген зерттеу жобалары. Ең үздік жобаларға Магдален Колледжінің президенті Дина Роуз сыйлықтар береді. Мектеп түлектері «Ескі Уэйнфлеттер» деп аталады.