Гиппос (Суссита) – ежелгі қала, Галилея теңізінің жанындағы археологиялық орын. Эллинистік және христиандық мәдениеттер ортасы, Декаполис қалаларының бірі. Тарихы, орналасуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Археологиялық орын
Archaeological site
Гиппос (Ἵππος) немесе Суссита (арамей тілінде) – Ғалилея теңізінен шығысқа қарай 2 км қашықтықтағы төбеде орналасқан ежелгі қала және археологиялық орын. Ол Голан таулы аймағының батыс беткейімен топографиялық құыс арқылы жалғасқан. Гиппос Иордан аңғарындағы эллинистік қала болды және Грек-Рим мәдениетіне жергілікті семит тілдес халықтан гөрі тығыз байланысты он қаладан тұратын Декаполис қалаларының ұзақ уақыт бойы мүшесі болды. Кейін Гиппос негізінен христиан қаласына айналды, Византия кезеңінің соңында және ерте мұсылман дәуірінде құлдырап, 749 жылғы жер сілкінісінен кейін тасталып қалды.
Hippos (Ἵππος) or Sussita (Aramaic, ) is an ancient city and archaeological site located on a hill 2 km east of the Sea of Galilee, attached by a topographical saddle to the western slopes of the Golan Heights. Hippos was a Hellenistic city in the northern Jordan Valley, and a long time member of the Decapolis, a group of ten cities more closely tied to the Greco Roman culture than to the local Semitic speaking population. Later, Hippos became a predominantly Christian city, which declined towards the end of the Byzantine period and throughout the Early Muslim period, and was abandoned after the 749 earthquake.
География
Гиппос қаласы Ғалилея теңізінің шығысында, теңіз деңгейінен жоғары, жазық үстіңгі беті бар төбеде, қазіргі Кибуц Эйн Гевке жақын жерде салынған. Гиппос қаласының өзінен бөлек, Ғалилея теңізінде екі порты және кең аумақты қоршаған жері (Гиппос территориясы) болған.
Hippos was built on a flat topped foothill east of and above the Sea of Galilee, above sea level, near modern Kibbutz Ein Gev. Besides the fortified city itself, Hippos had two harbor on the Sea of Galilee and a large area of the surrounding hinterland (Hippos' Territorium).
Этимология
Қала б.з.д. екінші ғасырдың ортасында Гиппостың Антиохиясы (Ἀντιόχεια τοῦ Ἵππου) деп құрылған. "Гиппос" грек тілінде "жылқы" дегенді білдіреді және Селевкид монархтары арасында жиі кездесетін есім болған. 5-7 ғасырлардағы Рехоб мозаикасында бұл орын арамей тілінде "Суссита" деп аталады, ол да "жылқы" деген мағынаны білдіреді. Араб тілінде ол Qal'at al Ḥiṣn немесе Qal'at al Ḥuṣn (قلعة الحصن) деп аталады, яғни "Жылқы/Асыл аттың бекінісі". Грек тіліндегі атаудың латынша нұсқасы – "Гиппус".
The city was founded in the mid second century BCE as Antioch of Hippos (Ἀντιόχεια τοῦ Ἵππου) Hippos is Greek for horse and a common name among Seleucid monarchs. In the 5th 7th century Mosaic of Rehob, the site is identified by its Aramaic name, Sussita also meaning "horse". In Arabic it is Qal'at al Ḥiṣn or Qal'at al Ḥuṣn (قلعة الحصن) meaning "Fortress of the Horse/Stallion". Alternate spellings include Hippus, a Latinized version of the Greek name.
Тарих
Археологиялық дәлелдер Хиппоста ерте/орта халколит дәуірінен бастап адамдар тұрғандығын көрсетеді.
Archaeological evidence shows habitation at Hippos from the Early/Middle Chalcolithic period.
Эллиндік кезең
Бұл жер б.з.д. үшінші ғасырында Птолемейлермен қайта қоныстандырылды, алайда ол қалалық елді мекен болған ба, әскери бекініс болған ба деген мәселе әлі де белгісіз.
The site was re inhabited in the third century BCE by the Ptolemies, though whether it was an urban settlement or a military outpost is still unknown.
Рим дәуірі
63 ж.б.д. Рим генералы Помпей Сирияны, оның ішінде Яһудеяны басып алды және Хасмонейлердің тәуелсіздігін жойды. Гиппос Декаполистің бірі ретінде танымал болды және Рим провинциясы Сирияға қосылды, ал 4 ж.б.д. қайтыс болғаннан кейін Сирия провинциясына қайта қосылды. Иосиф Флавийдің айтуынша, осы кезеңде Гиппос, бөгде қала, көлдің ар жағындағы жаңа яһуди қаласы Тиберияның "сертіп қарсыласы" болды. Иосиф Флавийдің мәліметінше, б.з. 66-70 ж. бірінші яһуди-рим соғысы кезінде Гиппос өз яһуди халқын қуғынға түсірді. Гиппостан келген басқа да яһудилер Магдалаға және басқа да жерлерге шабуылдарға қатысты. Римдіктер Бар-Кохба көтерілісін басып жаншудан кейін 135 ж. Сирия Палестина провинциясын құрды, оның құрамына Гиппос кірді. Біздің заманымыздың 2-ші ғасырының басында Гиппос өркендеу мен дамудың шыңына жетті. Қала б.з. 1-ғасырының ортасынан бастап қала арқылы шығыстан батысқа дейін созылған бағаналы декуманус максимустың төңірегінде торлы жоспармен салынды. Басқа да ескерткіштерге Калиб (Императорға арналған киелі орын), театр, ода, базилика және жаңа қала қабырғалары кірді. Дегенмен, ең маңызды жақсарту – су құбыры болды, ол Голанның биіктігіндегі Эль-Ал ағысынан Гиппосқа су жеткізді, әр құбырдың ұзындығы 24 шақырымды құрады. Су үлкен, күмбезді цистернаға жиналып, қалада көптеген адамдардың тұруына мүмкіндік берді. Кейінгі Рим кезеңінде Диоклетианның императорлық реформасы Гиппосты Галилея мен Голанды қамтитын Палестина Секунда провинциясына қосты.
In 63 BCE the Roman general Pompey conquered Coele Syria, including Judea, and ended Hasmonean independence. Hippos was known as one of the Decapolis and was incorporated into the Roman Provincia Syria. and returned to the Province of Syria at his death in 4 BCE. According to Josephus, during this time Hippos, a pagan city, was the "sworn enemy" of the new Jewish city across the lake, Tiberias. Josephus reports that during the First Jewish–Roman War of AD 66–70, Hippos persecuted its Jewish population. Other Jews from Hippos participated in attacks on Magdala and elsewhere. After the Romans put down the Bar Kokhba's revolt, they created the province of Syria Palaestina in 135, of which Hippos was a part. In the early 2nd century CE Hippos reached its peak of prosperity and growth. The city was built along a grid pattern, centered around a colonnaded decumanus maximus running east–west through the city as early as the mid 1st century CE. Other monuments included a Kalybe (a shrine to the Emperor), a theatre, an odeon, a basilica, and new city walls. The most important improvement, however, was the aqueduct, which led water into Hippos from the El Al stream in the Golan Heights, 24 km long each aqueduct. The water, collected in a large, vaulted cistern, allowed a large population to live in the city. During the Late Roman period, the imperial restructuring under Diocletian placed Hippos in the province of Palaestina Secunda, encompassing Galilee and the Golan.
Византия дәуірі
Рим империясында христиан діні ресми түрде мойындалғанда, тарихшылар Византия дәуірі деп атаған кезең туды. Осы кезде Палестина шіркеулер мен монастырларға императорлық жәрдемдердің нысанына айналды, ал христиан паломниктері қосымша кіріс әкелді. Христиан діні Хиппос қаласына бірте-бірте келді. IV ғасырға дейін христиандық белгілеріне ешқандай дәлел жоқ. Қала уақыт өте келе христианданып, кем дегенде 359 жылы епископтық орынға айналды. 359 және 362 жылдардағы шіркеу кеңестерінің сақталған құжаттарында Хиппостық Питер епископ аталған. Жақын орналасқан ‘Uyūn Umm el ‘Azam жеріндегі екі диакниссаның, біреуі грек тілінде, екіншісі христиан палестин арамей тілінде жазылған арнау жазулары, христиандық қауымның бар екенін және осы шіркеулерде діни қызмет атқарған әйел дін қызметкерлерінің белсенді құлшылық етуін көрсетеді.
When Christianity became officially tolerated in the Roman Empire, giving rise to what is called by historians the Byzantine period, Palestine became the target of imperial subsidies for churches and monasteries, and Christian pilgrims brought additional revenue. Christianity came slowly to Hippos. There is no evidence of any Christian presence before the 4th century. Gradually, the city was Christianized, becoming the seat of a bishop by at least 359. One Bishop Peter of Hippos is listed in surviving records of church councils in 359 and 362. Dedication inscriptions by two deaconess, one in Greek and one in Christian Palestinian Aramaic from nearby ‘Uyūn Umm el ‘Azam stand for Christian presence and their active worship by female clerics who officiated in these churches.
Рашидун және Омейяд кезеңдері
Рашидун дәуіріндегі мұсылман әскерлері 7 ғасырда Палестинаға шапқындап кірді және 641 жылға қарай жаулап алуын аяқтады. Гиппостың жаңа араб билеушілері тұрғындарға христиан дінін қабылдауға мүмкіндік берді, бұл саясатты Омейяд халифаты да жалғастырды. Археологтардың мәліметінше, ислам үкіметі шіркеулерді бұзған жоқ, бірақ византиялық қоладан жасалған нан мөрлеріндегі және ғибадатхана қоршауларындағы христиандық суреттер қалайы мен қорғасын қоспасымен жабылды. 749 жылғы Ғалилея жер сілкінісінен кейін Гиппос қирап, тасталып кетті.
The Muslim armies of the Rashidun period invaded Palestine in the 7th century, completing their conquest by 641. Hippos' new Arab rulers allowed the citizens to continue practicing Christianity, a policy then continued by the Umayyad Caliphate. According to archaeologists, the Islamic regime did not pull down the churches but Christian imagery engraved on Byzantine brass bread stamps and chancel screens was covered over with a paste of tin and lead. Hippos was abandoned after the 749 Galilee earthquake.
1950 жылдардағы қазба жұмыстары
Алғашқы қазба жұмыстарын 1951-1955 жылдары Израиль археологтары Эммануэль Анати, Клэр Эпштейн, Майкл Ави Йона және басқалар жүргізді. Олар тұрғын үйлердің бір бөлігін, қаланың шығысындағы басты қақпасын және, мүмкін, Гиппос епископының резиденциясы болған үлкен Византия шіркеуін қазып шығарды. Қазба жұмыстарынан кейін Израиль қорғаныс күштері Суссита тауын ежелгі гректер сияқты – бекініс ретінде пайдаланды. Ол 1967 жылғы Алты күндік соғысқа дейін, Израиль Голан биіктіктерінің көп бөлігін басып алғанға дейін Сирияға қарсы шекара қорғанысы ретінде қолданылды. 1964 жылы Суссита тауы ұлттық парк деп жарияланды, ал 2004 жылы оның айналасындағы аумақ, оның ішінде қазба орны да ұлттық қорық болып белгіленді.
The first excavations were carried out by Israeli archaeologists Emmanuel Anati, Claire Epstein, Michael Avi Yona and others from 1951 to 1955. They unearthed some domestic buildings, the main city gate at the east and a large Byzantine church that had probably been the seat of Hippos' bishop. After the excavations, the Israel Defense Forces used Mount Sussita for the same purpose as the ancient Greeks—as a fortress. It was used as a border defense against Syria until much of the Golan Heights were captured by Israel in the 1967 Six Day War. In 1964 Mt. Sussita was declared a national park and in 2004 the area around it, including the site itself, were declared a national reserve.
1999 жылдан бастап
1999 жылы жүргізілген археологиялық зерттеуден кейін бұл орын жыл сайын қазылып келеді. Hippos Sussita-да жүргізілетін зерттеулер халықаралық жоба болып табылады. Алғашқы он бір маусым (2000–2010) Израиль-Польша-Америка ынтымақтастығы аясында Хайфа университетінің Зинман археология институтынан Артур Сегал мен Майкл Айзенберг, Польша ғылым академиясының Жерорта теңізі археологиясы ғылыми-зерттеу орталығынан Жоланта Млянарчик, Варшава ұлттық мұражайынан Мариуш Бурдаевич және АҚШ-тың Миннесота штатындағы Сент-Пол қаласындағы Конкордия университетінен Марк Шулердің бірлескен басшылығымен жүргізілді. Қазба жұмыстарының негізгі аймақтары: одеон, рим базиликасы, Солтүстік-Батыс шіркеуі, Солтүстік-Шығыс шіркеуі және оның төңірегіндегі инсулалар, тұрғын үйлер, оңтүстік монша, шығыс қорғаныс арығы және оның жанындағы бекіністер, сондай-ақ некропольдер (құрымдар). 2012 жылдан бастап қазба жұмыстарын Айзенберг басқарды, ол рим базиликасына, римдік-византиялық оңтүстік моншасына, солтүстік-шығыс инсуласына, тұрғын үйлерге және римдік бастионға баса назар аударды. 2016 жылдан бастап Арлета Ковалевска басшылыққа қосылды және команда көше желісіне, ат құшағына және ат құшағы некрополісіне шоғырланды. 2010 жылы мақсат – көшелерді, қоғамдық ғимараттарды және тұрғын үйлерді, сондай-ақ қаланың оңтүстігінде және оңтүстік-шығысында орналасқан екі некропольді қазу болды. Қала мен оны қоршаған аймақ арасындағы байланыс келесі қазбалардың, әсіресе қала мен көл арасындағы аумақтың назар ортасында болды. Гиппостың портының нақты орнын анықтау үшін көл жағалауын толық зерттеу де жоспарланды.
Following an archaeological survey conducted in 1999, the site has been excavated annually. The research undertaken at Hippos Sussita is an international project. The first eleven seasons (2000–2010) were an Israeli–Polish–American collaboration co directed by Arthur Segal and Michael Eisenberg from the Zinman Institute of Archaeology, University of Haifa; Jolanta Młynarczyk from the Research Centre for Mediterranean Archaeology, Polish Academy of Sciences; Mariusz Burdajewicz of the National Museum, Warsaw; and Mark Schuler from Concordia University, St. Paul, Minnesota, USA. The main areas of excavation were the odeon, the Roman basilica, the North West Church, the North East Church and its surrounding insulae, domestic quarters, the southern bathhouse, the eastern defensive ditch and fortifications next to it and the necropoleis (burial grounds). From 2012 the excavations were directed by Eisenberg, focusing on the Roman basilica, the Roman Byzantine southern bathhouse, the north east insula, the living quarters and the Roman bastion. From 2016, Arleta Kowalewska joined the directorship and the team focuses on the street network, saddle compound and saddle necropolis. In 2010, the objective was to excavate the streets, public buildings and domestic quarters, as well as the two necropolis located to the south and the southeast of the city. The relationship between the city and the surrounding countryside would be the focus of subsequent digs, especially the area stretching between the city and the lake. A detailed survey of the lake shore to establish the exact location of Hippos' port was also planned.
2015 жылғы қорытындылар
2015 жылы археологтар қазба жұмыстарынан грек құдайы Панды бейнелейтін, өлшемдерімен теңдессіз, б.з.б. 1-ші ғасыр мен б.з. 2-ші ғасыры аралығында жасалған үлкен қола масканы тапты.
In 2015 a large bronze mask, almost without equal for its dimensions and dated between the 1st century BCE and the 2nd century CE, depicting the Greek god Pan was retrieved by archaeologists from the site.
Христиандық дәстүр
Жаңа өсиетте Иса "көрінетін төбедегі қала" туралы айтқанда, ол "жасырына алмайды" (Тау үстіндегі уағызда тұз бен нұр туралы метафоралардың бірі), бұл Гиппос қаласына сілтеу болуы мүмкін, алайда Сафед қаласын айтқан деген болжамдар да бар. Сонымен қатар, Марк 5 және Лұқа 8-де баяндалған Исаның керекулі де Гиппоспен байланысты болуы мүмкін. Католик мистигі Мария Вальторта өзінің "Адам-Құдай поэмасы" атты көрінетін түс негізінде жазылған еңбегінде Иса Мәсіхтің Гиппосқа барып уағыз айтқандығын мәлімдеді.
In the New Testament, when Jesus mentions a "city set upon a hill" that "cannot be hidden" (one of the metaphors of Salt and Light in the Sermon on the Mount), he may have been referring to Hippos, although there have been speculations that he referred to Safed. In addition, a miracle of Jesus recounted in Mark 5 and Luke 8 may also be related to Hippos See Gergesa for a discussion of the location of this miracle. Catholic mystic Maria Valtorta in her vision based work "Poem of the Man God" asserted that Jesus Christ visited and preached in Hippos.