Уильям Робинсон: Ирланд бағбан және журналисінің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Ирландиялық тәжірибелі бағбан және журналист (1838–1935)

Уильям Робинсон: (15 шілде 1838 – 12 мамыр 1935) – ирландиялық тәжірибелі бағбан және журналист, оның жабайы бағбандық туралы идеялары ағылшын коттедж бағының танымалдылығын арттырған қозғалысты күшейтті, бұл британдық Өнер және қолөнер қозғалысының адал қарапайымдылық пен жергілікті стиль іздеуімен қатар жүрді және ормандық бақты дамытуға үлкен үлес қосты. Робинсон көпжылдық өсімдіктердің аралас шөптесі шекарасын алғаш қолданғандардың бірі ретінде, сондай-ақ "жабайы бақтың" жақтаушысы ретінде танылады, ол жоғары Виктория стиліндегі гүлзарларды, гүлзарларды жойды. Робинсонның бағбандыққа деген жаңа көзқарасы оның журналдары мен бірнеше кітаптары арқылы танымал болды, әсіресе Альфред Парсонс салған "Жабайы бақ" және "Ағылшын гүлдер бағы" еңбектері. Робинсон көпжылдық, бұталы және өрмелі өсімдіктерді табиғи және формалды емес түрде отырғызуды жақтады және жылыжайларда өсірілген тропикалық материалдарды қолданған жоғары Виктория стиліндегі бағбандыққа қарсы болды. Ол стандартты роза гүлдеріне, мүсіндерге, жалған итальян бақтарына және сол кездегі бағбандықта кең таралған басқа да жасалған заттарға қарсы шықты. Робинсон алғаш енгізген қазіргі заманғы бағбандық тәсілдеріне мыналар жатады: таулы бақшаларда альпілік өсімдіктерді пайдалану; топырақты жалаңаш қалдырмайтын, тығыз отырғызылған көпжылдық және жер жабатын өсімдіктер; төзімді көпжылдық және жергілікті өсімдіктерді пайдалану; және табиғи ағын сияқты көрінетін үлкен аумақтарға көпжылдық өсімдіктерді отырғызу.

Өмір және мансап

Робинсон бақша жұмысына ерте жасында, Уотерфорд графтығының Курагмордағы Уотерфорд маркизі үшін бақшашы болып жұмыс істей бастады. Содан кейін ол Лаос графтығының Балликилкаван қаласындағы ирланд баронының иелігіне, сэр Хант Джонсон Уолшқа барып, 21 жасында көптеген жылыжайлардың басшысы болды. Бір дерек бойынша, 1861 жылдың қысының бір суық түніндегі қатыгез даудың нәтижесінде ол отты сөндіріп, көптеген құнды өсімдіктерді құртқан. Басқа деректер бұл оқиғаны қатты асыра сілтеу деп санайды. Жылыжайдағы оқиғадан кейін асығыс болғандықтан ба, жоқ па, Робинсон 1861 жылы Дублинге кетіп, отбасылық досы, Гласневин ботаникалық бағының директоры Дэвид Мурдің көмегімен Реджентс Парк ботаникалық бағында жұмысқа орналасты, Лондон. Онда оған британдық дала гүлдеріне маманданған, күшті шөптесін өсімдіктерге жауапкершілік берілді. Сол кезде Корольдік бау-бақша қоғамының Кенсингтон бақтары жобаланып, оған көптеген жылыжай гүлдері жаппай отырғызылды. Робинсон "осы жалған және жағымсыз "өнерден" қашу оңай болған жоқ" деп жазды. Бірақ оның британдық өсімдіктермен жұмысы оған елдік жерге баруға мүмкіндік берді, онда ол "біздің туған гүлдеріміз бен ағаштарымызда (тіпті бақшалар үшін де) қандай әдемілік бар екенін түсіне бастады (мұны мектептегі әр балаға үйрету керек)" деді. Робинсон вегетариан болған, бірақ оны басқаларға таңуға тырыспады.

Жазу

1866 жылы 29 жасында Чарльз Дарвин, Джеймс Вейч, Дэвид Мур және тағы жеті белгілі ботаниктер мен бағбандардың қолдауымен ол Линнея қоғамының мүшесі болды. Екі айдан кейін ол Реджентс-парктен шығып, The Gardener's Chronicle және The Times газеттеріне мақалалар жазды, сондай-ақ 1867 жылғы Париж көрмесінде Veitch фирмасының өкілі болды. Ол өзінің көптеген еңбектерін жазуға кірісті, бастапқыда 1868 жылы «Француз бақшаларынан жиналған өнімдер», 1869 жылы «Париждің саябақтары, бақтары және серуендеу жолдары», ал 1870 жылы «Бақтар үшін альпілік гүлдер», «Құрамы мен өсіруі», және «Жабайы бақ» атты кітаптары жарық көрді. 1871 жылы ол жеке бау-бақша журналын шығарды, ол жай ғана «Бақша» деп аталды, және жылдар бойы Джон Раскин, Оливер Венделл Холмс, Гертруда Джекилл, Уильям Моррис, Дин Хоул, Франк Майлз, Канон Эллакомб және Джеймс Бриттен сияқты көрнекті тұлғалардың мақалалары жарияланды. «Бақша: Барлық салалары бойынша егіншілік туралы суреттелген апталық журнал» 1872 жылдан 1927 жылға дейін жарық көрді. Оның ең ықпалды кітаптары – «Жабайы бақ» (1870), оның арқасында оның атағы артты және журнал ашуға мүмкіндік алды, және «Ағылшын гүлдер бағы» (1883), оны ол басылымнан кейін басылымға қайта қарап, соның ішінде ұзақ жылдар бойы досы болған Гертруда Джекиллдің еңбектерін де қосты. Кейін ол бірнеше жыл «Бақша» журналын басқарды және оның басылымдарына көптеген мақалалар жазды, оның ішінде «Бақшалық суреттеу» (1879 жылдан бастап) кірді. Ол Джекиллмен алғаш рет 1875 жылы кездесті – олар дизайн принциптері бойынша келісімде болды және 50 жылдан астам уақыт бойы жақын достық және кәсіби байланыс сақтады. Ол оған Мунстед Вудтағы бағында көмектесті; ол оның Гравитье Манорындағы бағына өсімдіктермен қамтамасыз етті. Джекилл Робинсон туралы былай деп жазды: ағылшын бағбандығы көбінесе «жатақтар» жүйесінің мәнсіздігімен, оның шаршатарлық қайталануымен және аспапты түстерімен сипатталғанда, Уильям Робинсон мырза өмірлік жұмысы ретінде ұмытылған қазыналарды жақсырақ таныстыруды және сонымен бірге «жатақтар» жүйесінің әлсіз кемшіліктерін жоюды таңдады. Оның үздіксіз еңбегінің арқасында, қазір әртүрлі өсімдіктердің сұлулығы туралы білімді оны игеруге ниеттенгендердің барлығына қол жетімді етуге мүмкіндік болды, ал «жатақтарға құмарлық» дерлік тоқтатылды. Робинсон сонымен қатар «God's Acre Beautiful or The Cemeteries of the Future» атты еңбегін жариялады, онда ол өзінің бау-бақшалық эстетикасын қалалық шіркеулер мен зираттарға қолданды. Оның науқанына кремацияның жерлеуден артықшылықтарына жұртшылықты көндіруге тырысу кірді, сондай-ақ ол белгілі бір тығыз зираттарда болған жағымсыз оқиғалар туралы ашық айтты. Ол Голдерс Грин крематорийін құруға белсенді түрде қатысты және ондағы бақтарды жобалады, дәстүрлі викториялық аза тұту зиратын ашық газонмен, гүлзарлармен және орман бақтарымен алмастырды.

In 1866, at the age of 29, he became a fellow of the Linnean Society under the sponsorship of Charles Darwin, James Veitch, David Moore, and seven other distinguished botanists and horticulturists. Two months later, he left Regents Park to write for The Gardener's Chronicle and The Times, and represented the leading horticultural firm of Veitch at the 1867 Paris Exhibition. He began writing many of his publications, beginning with Gleanings from French Gardens in 1868, The Parks, Gardens, and Promenades of Paris in 1869, and Alpine Flowers for Gardens, Mushroom Culture, and The Wild Garden in 1870. In 1871 he launched his own gardening journal, simply named The Garden, which over the years included contributions from notables such as John Ruskin, Oliver Wendell Holmes, Gertrude Jekyll, William Morris, Dean Hole, Frank Miles, Canon Ellacombe, and James Britten. The Garden: An Illustrated Weekly Journal of Horticulture in All Its Branches was published from 1872 to 1927. His most influential books were The Wild Garden (1870), which made his reputation and allowed him to start his magazine, and The English Flower Garden (1883), which he revised in edition after edition and included contributions from his long time friend Gertrude Jekyll, among others. She later edited The Garden for a couple of years and contributed many articles to his publications, which also included Gardening Illustrated (from 1879). He first met Jekyll in 1875—they were in accord in their design principles and maintained a close friendship and professional association for over 50 years. He helped her on her garden at Munstead Wood; she provided plants for his garden at Gravetye Manor. Jekyll wrote about Robinson that:
when English gardening was mostly represented by the innate futilities of the "bedding" system, with its wearisome repetitions and garish colouring, Mr William Robinson chose as his work in life to make better known the treasures that were lying neglected, and at the same time to overthrow the feeble follies of the "bedding" system. It is mainly owing to his unremitting labours that a clear knowledge of the world of hardy plant beauty is now placed within easy reach of all who care to acquire it, and that the "bedding mania" is virtually dead. Robinson also published God's Acre Beautiful or The Cemeteries of The Future, in which he applied his gardening aesthetic to urban churchyards and cemeteries. His campaign included trying to win an unwilling public to the advantages of cremation over burial, and he quite freely shared unsavoury stories of what happened in certain crowded graveyards. He was instrumental in the founding of Golders Green Crematorium and designed the gardens there, which replaced the traditional Victorian mourning graveyard with open lawn, flowerbeds, and woodland gardens.

Гравитье қонысы

Жазушылық мансабы қаржылық тұрғыдан сәтті болғандықтан, 1884 жылы Робинсон Суссекстегі Шығыс Гринстедке жақын орналасқан Елизавета дәуіріндегі Грейвти иелігін, сонымен қатар шамамен кең аумақтың құнарлы жайылымдарын және ормандарын сатып ала алды. Оның егін шаруашылығы және күтім туралы күнделігі «Грейвти иелігі немесе ескі үйдің төңірегіндегі жиырма жылдық еңбек» (1911) деген атпен жарияланды. Грейвти Робинсонның табиғи бау-бақша стиліне қатысты көптеген идеяларын іске асыруға мүмкіндік берді. Соңында иеліктің аумағы шамамен кеңейді. Көп бөлігі шөптесін ормандар ретінде күтілгендіктен, Робинсонға шөптесін безеулер мен қашағандардың арасына сцилла, цикламен және нарцисс гүлдерін отырғызуға мүмкіндік туды. Ормандардың жиектерінде және тазаланған жерлерінде Робинсон жапон анемондары, лилиялар, акант және пампа шөптерін, сондай-ақ фотхергилла, стюартия және нисса сияқты бұталарды отырғызды. Үйге жақын жерде гүлзарлар жасады, ал барлық аумаққа қызыл валериананы отырғызып, оның табиғи түрде таралуына мүмкіндік берді – олар жолдар мен баспалдақтардың бойында өсті. Робинсон жыл сайын мыңдаған нарцисс отырғызды, оның ішінде 1897 жылы көлдердің бірінің бойында 100 000 нарцисс отырғызды. Ол жылдар бойы жүздеген ағаштарды қосты, олардың кейбіреулерін америкалық достары Чарльз Спраг Саргент пен Фредерик Лоу Олмстедтен алды. Иелікте сондай-ақ сопақ пішіндес қоршалған көкөніс бағы, қыратылыс бағы және Еуропадағы ең ірі су лилиялары коллекциясы бар су бағы да болды. Робинсон өзінің ландшафтын бейнелеу үшін бірнеше танымал суретшілерді шақырды, олардың ішінде ағылшын суретшісі Беатрис Парсонс, пейзаж және ботаникалық суретші Генри Мун және Альфред Парсонс болды. Мун мен Парсонс Робинсонның көптеген еңбектерін суреттеді. Робинсонның қайтыс болғаннан кейін Грейвти иелігі мен аумағы қоғамдық қайырымдылық қорына тапсырылды. 1958 жылы иелік пен бақшасы мейрамхана иесіне жалға берілді, ол бақшаны жаңартып, кейбір гүлзарларды газонмен алмастырды. Бүгінде иелік қонақ үй және мейрамхана ретінде қызмет етеді. Иеліктің барлық аумағы Уильям Робинсонның Грейвти қайырымдылық қоры басқарады.

With his writing career a financial success, in 1884 Robinson was able to purchase the Elizabethan Gravetye Manor near East Grinstead in Sussex, along with about of rich pasture and woodland. His diary of planting and care was published as Gravetye Manor, or Twenty Years of the Work round an old Manor House (1911). Gravetye would find practical fulfilment of many of Robinson's ideas of a more natural style of gardening. Eventually it would grow to nearly
Much of the estate had been managed as a coppiced woodland, giving Robinson the opportunity to plant drifts of scilla, cyclamen, and narcissus between the coppiced hazels and chestnuts. On the edges, and in the cleared spaces in the woods, Robinson established plantings of Japanese anemone, lily, acanthus, and pampas grass, along with shrubs such as fothergilla, stewartia, and nyssa. Closer to the house he had some flower beds; throughout he planted red valerian, which he allowed to spread naturally around paving and staircases. Robinson planted thousands of daffodils annually, including 100,000 narcissi planted along one of the lakes in 1897. Over the years he added hundreds of trees, some of them from American friends Charles Sprague Sargent and Frederick Law Olmsted. Other features included an oval shaped walled kitchen garden, a heather garden, and a water garden with one of the largest collections of water lilies in Europe. Robinson invited several well known painters to portray his own landscape artistry, including the English watercolourist Beatrice Parsons, the landscape and botanical painter Henry Moon, and Alfred Parsons. Moon and Parsons illustrated many of Robinson's works. After Robinson's death, Gravetye Manor and the Estate were left to a publicly owned charity. In 1958, the Manor house and gardens were leased to a restaurateur who refurbished the gardens, replacing some of the flower beds with lawn. Today, the Manor serves as a hotel and restaurant. The Estate as a whole is managed by the William Robinson Gravetye Charity.

Бағбандыққа ұзақ мерзімді әсер ету

Өзінің журналдары мен кітаптары арқылы Робинсон бағбандыққа қатысты көптеген дәстүрлерге қарсы шығып, бүгінде кең таралған жаңа идеяларды енгізді. Ол ең көп шөптесін жиекті енгізумен байланысты, ол бұрынғы атауымен "қоспа жиек" деп белгіленген – ол бұталардың, төзімді және жартылай төзімді шөптесін өсімдіктердің қоспасын қамтыды. Ол сондай-ақ, жалаңаш топырақ қалдырмайтын, биік өсімдіктер арасындағы бос орындарды қазіргі кезде жер жабатын өсімдіктер деп аталатын өсімдіктермен толтыратын тығыз отырғызуды қолдады. Тіпті Гравитьедегі роза бағында да розалардың арасында және астында саксифраг өсірілді. Альп тауларына сапардан кейін Робинсон "Бақтар үшін Альпі гүлдері" деген кітап жазды, ол алғаш рет альпі өсімдіктерін жоспарланған тас бақта қалай пайдалануға болатынын көрсетті.

"Жабайы бақ", 1870 жыл

"Жабайы бақ" еңбегінде Робинсон бағбандалықтың жаңа қағидаларын ұсынды, бақ туралы ұғымды кеңейтіп, бүгінде бәріміз мойындайтын тақырыптар мен техникаларды енгізді, атап айтқанда "табиғи түрде орналастырылған" (немесе "табиғаттандырылған") екпелерді. Робинсонның оқырмандары қарқынды бағы бар қалалық үйлердің иелері де, ностальгиялық атмосфера іздейтін ауылдық коттедждердің тұрғындары да емес еді; сондай-ақ Робинсон ағылшын ел үйлерінің жанындағы жерлерге де қызығушылық танытпады. Робинсонның жабайы бағы бақша мен кеңірек ландшафттың арасындағы шекараны жойып, оларды біртұтас кескінді құрады: шабындықтар, су жағалаулары, орман шеттері мен кеңістіктері. Робинсон қолдаған төзімді өсімдіктердің бәрі де жергілікті емес еді – екі тарау басқа, қоңыржай климат аймақтарынан алынған, табиғи жүйелерге сәйкес келетін төзімді өсімдіктерге арналған. Ол ең жақсы көретін нарцисстер – Пиреней түбегінен шыққан ұсақ, нәзік гүлдер еді. Шабындық гүлдердің ішінде Солтүстік Америкадан бұрыннан белгілі, тез өсетін алтын таған мен астралар бар еді. Робинсонның "жабайы" тәсілі бақтарды табиғи күйіне қайтару туралы емес – ол нақты бағбандалық әдіс пен эстетиканы үйретті. Өсімдіктердің өсу ерекшеліктері мен олардың күтілу талаптары еркін дизайнды анықтады, онда адамның араласуы көзге түспеуі керек еді. Ешқандай ретроградтыққа бой алмай, Робинсонның кітабы 1820-30 жылдардағы "бақшалық" стильдегі екпелердің төмендеуінен кейін, ғасырдың ортасындағы әсем схемаларда кеңінен қолданылған нәзік бір жылдық гүлдерге қарағанда, өсімдіктерге қайта назар аударды. Кітаптың танымалдығының басты себебі – Робинсонның жабайы бағбандалықтың оңай және әдемі болуы мүмкін екенін уәделегені, төзімді көп жылдық өсімдіктерді пайдалану жылыжайдағы бір жылдықтарды жиі отырғызудан арзанға түсетіні және әртүрлілігі жоғары болатыны, сондай-ақ оның барлық нағыз дизайнның бастауы – табиғатты ұстанғаны еді.