Гарвард университетінің президенті Джон Торнтон Киркланд

Кіріспе

Гарвард университетінің президенті

Джон Торнтон Киркланд (17 тамыз 1770 – 26 сәуір 1840) – 1810 жылдан 1828 жылға дейін Гарвард университетінің президенті қызметін атқарған американдық конгрегациялық дін қызметкері. Оқушы кезінде ол "Хэсти Пудинг" клубының мүшесі болған. Ол ең алдымен университет құрылысын кеңейту және жаңарту жұмыстарын жүргізуімен және оның басшылығымен Гарвард университеті бастан өткен "Август дәуірімен" есте қалады. Гарвардтың студенттік "үйлерінің" бірі, немесе жатақханасы – Киркланд Хаус оның құрметіне аталған.

Өмірбаян

Джон мен оның егіз інісі Джордж 1770 жылдың 17 тамызында Нью-Йорк штатының Херкимер қаласында дүниеге келді. Олардың ата-аналары пастор доктор Сэмюэл Киркленд пен оның әйелі Джеруша Бингхэм Киркленд болды. Ол пастор Элеазар Уилоктың, докторлық диссертациясын қорғаған (D.D.) қызының немересі еді.

Джон Киркленд бала кезінде Андоверде оқыды, содан кейін 15 жасында Гарвард колледжіне түсті. Ол ондағы білімін аяқтап, қысқаша өмірбаян жазып, профессорларының ризашылығына ие болғанын, бірақ сонымен қатар «көп уақытын, ақшасын, жақсы қасиеттерін және денсаулығын ысырап еткенін» айтты. Ол латын тілі мен метафизикалық ғылымдарды зерттеуде ерекше көзге түсті. Кирклендтің оқуы 1787 жылдың қысында, генерал Бенджамин Линкольннің басшылығымен Шай бүнтығына қатысқанда қысқа уақытқа тоқтап қалды. Оның патриотизмі шын болды және оның сөздерінде де, кейінгі өмірбаяндық еңбектерінде де жиі талқыланды. Киркленд 1789 жылы Гарвардты бітіріп, метафизикалық зерттеулердің жетекші оқытушысы болып тағайындалды. Ол 1794 жылға дейін осы қызметте болды, содан кейін Жаңа Оңтүстік шіркеуінің пасторы болып қызмет етуге шақырылды, бұл лауазымды 16 жыл атқарды. 1810 жылы Киркленд Гарвард университетінің президенті болып сайланды. Ол 18 жыл президент болып қызмет етті және 1828 жылы инсульт пен денсаулығының нашарлауына байланысты лауазымынан кетті. Оның отставкасы қауымдастыққа толыққанды соққы болды. Студенттер оны мейірімді, шынайы және жағымды адам ретінде еске алды, ол жоғары лауазымдағыдан гөрі дос сияқты болды. Кейбір адамдар Кирклендтің президенттік мерзімін университет тарихындағы ең ұлы кезеңдердің бірі деп санайды. Ол Гарвардтың «Алтын ғасыры» деп аталды, өйткені ол университет қаржысын, басқаруын және оқу бағдарламасын толық қайта құруды қадағалады. Ол өте аз дау-дамайлармен қызмет етті, бірақ 1820 жылғы «Ұлы бүлік» деп аталған оқиға оның репутациясына нөсан келтірді, оның салдарынан бүкіл курс студенттері қуылды және доктор Натаниел Боудичпен жеке қақтығыс туды, соның салдарынан Киркленд отставкаға кетті деген пікірлер айтылды. Оливер Венделл Холмс Ральф Уолдо Эмерсон туралы зерттемесінде оны былай сипаттады: «Оның «жарық таңғы беті» нәресте беті сияқты дөңгелек болды, ал оның дауысы да осы бет сияқты жағымды болды, күлімсіреулер акценттерге, ал шұқалар тыныс белгілеріне айналды. Ол туралы әңгімелер басылым өнерінің пайда болуына дейін барған кездерден бері айтылып келеді. Ол уағыздарын шелекке тастап, олардың бөлшектеріне айналып, араласып кеткенін, ал уағыз айтқанда қажетті мөлшердегі нәрсені алып, жапырақтарын қоса білгенін айтады». Оның замандасы Джордж Тикнор Кирклендтің уағыздарын «интеллектуалдық байлыққа және практикалық даналыққа толы, кейде әзілге жақындаған ерекшеліктерімен» сипаттады. Киркленд 1794–1810 жылдары Бостон қаласындағы Жаңа Оңтүстік шіркеуінің пасторы болды. 1799 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Киркленд 1812 жылы Америка Антикварлық қоғамын құруға қатысты. Оның әйелі Элизабет Кабот конгрессмен Джордж Каботтың қызы болды.

John Kirkland studied as a child at Andover and thereafter enrolled at Harvard College at the age of 15. He finished his degree there and noted in a brief autobiography that he had achieved excellence and received recognition from his professors there but also had "wasted much time, much money, some virtue, and some health." He was particularly noteworthy in his studies of Latin and metaphysical sciences. Kirkland's studies were briefly interrupted by a stint in the military during Shay's Rebellion in the winter of 1787, when he served under General Benjamin Lincoln. His patriotism was fervent and often discussed in both his speeches and later biographies on his life. Kirkland finished his degree at Harvard in 1789 and was then enlisted as head tutor of metaphysical studies. He maintained this role until 1794, when he was invited to serve as pastor of the New South Church, a role he would fill for 16 years. In 1810, Kirkland was elected President of Harvard University. He served as president for 18 years, and retired from the position in 1828 after suffering a stroke and a period of bad health. His resignation came as a complete shock to the community. He was remembered fondly by his students as a thoughtful, genuine, and amiable man who was more a friend than a superior. Kirkland's presidency is thought by some to be one of the greatest in the university's history. It has been described as the "Augustan Age" of Harvard, as he oversaw an enormous overhauling of the university's finances, operation, and curriculum. He served with very little controversy, a record marred mostly by the so called "Great Rebellion" in 1820 that saw almost an entire class expelled and a personal conflict with Dr. Nathaniel Bowditch, to whom some at the time attributed Kirkland's resignation. Oliver Wendell Holmes describes him thus, in his study of Ralph Waldo Emerson: "His 'shining morning face' was round as a baby's, and talked as pleasantly as his voice did, with smiles for accents and dimples for punctuation It was of him that the story was always told, it may be as old as the invention of printing, that he threw his sermons into a barrel, where they went to pieces and got mixed up, and that when he was going to preach he fished out what he thought would be about enough for a sermon, and patched the leaves together as he best might." His contemporary George Ticknor described Kirkland's sermons as "full of intellectual wealth and practical wisdom, with sometimes a quaintness that bordered on humor." Kirkland served as pastor of the New South Church in Boston, 1794–1810. He was elected a Fellow of the American Academy of Arts and Sciences in 1799. Kirkland was a founding member of the American Antiquarian Society in 1812. His wife Elizabeth Cabot was the daughter of Congressman George Cabot.

Шығармалары

Киркленд өзінің ұзақ мансабында көптеген сөздер, уағыздар және әңгімелер қалдырды. Ол сонымен қатар көптеген хаттар қалдырды, көбінесе оның жүрегі жақын туысына, олар елдің әртүрлі мұрағаттарында сақтаулы. Гарвард университетінің мұрағатында оның университет президенті қызметіндегі құжаттарының көп бөлігі сақталған. Оның бірнеше таңдаған баспагерлері болды, олардың ішінде ең танымал Джереми Белкнап, оның қоштасу рәсімінде Киркленд ақтық сөз сөйледі. Ол Гарвардты бітіргеннен кейін жазған шағын автобиографиясын қалдырды. Ең белгілі еңбектерінің кейбіреулері:

(1795) 'Ежелгі және құрметті артиллерия ротасы алдында айтылған уағыз'. (1800) 'Генерал Джордж Вашингтонның қазасына орай сөйленген сөз'. (1816) 'Ерлігі жоғары Калеб Стронг алдында жасалған баяндама'.