Кіріспе

"Захир" (испан тіліндегі түпнұсқа атауы: "Эль Захир") – аргентиналық жазушы және ақын Хорхе Луис Борхестің қысқа әңгімесі. Ол "Алеф және басқа да әңгімелер" кітабына енген, алғаш рет 1949 жылы жарық көрген және 1974 жылы автор тарапынан қайта жөнделген.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Заһир – оны көрген әркімде қызығушылықты тудыруға қабілетті адам немесе зат, сондықтан зардап шеккен адам шындықты аз сезіне бастайды, ал Заһирді көбірек мойындайды, алдымен ұйықтағанда, кейін әрқашан. Оқиғада Борхес 20 центтік монетамен сусынға ақы төлегеннен кейін өзінің өзгеруімен бірге Заһирді иеленеді. Содан кейін Борхес оқырманға тарих пен аңыз бойынша белгілі монеталарға шоғырланған ойлар туралы, сондай-ақ монетаның біздің еркіндігімізді бейнелейтінін айтады, себебі оны кез келген нәрсеге айналдыруға болады. Осы қызу ойлар оны біраз уақытқа ұйықтамай қояды. Келесі күні Борхес монетаны жоғалтуға шешім қабылдайды. Ол Буэнос-Айрестің шалқарына саяхаттайды, көше атаулары мен нөмірлеріне қарамастан, жасырын барда тағы бір сусынға ақы төлеп, Заһирден құтылуға тырысады. Жазушы монетаны ұмыта алмайды, ол оған деген құмарлығы күшейе түседі. Ол ем іздеуге тырысады және біршама зерттеуден кейін Заһирдің тарихын түсіндіретін кітапты табады, ол бұрын жолбарыс, астролябия, құдық түбі және мешіттегі мәрмәр бағанадағы тамыр түрінде көрінгенін анықтайды. Аңыз бойынша, жер бетіндегі барлық нәрсе Заһир болуға бейім, бірақ «Құдай бір уақытта бір ғана нәрсені рұхсат етеді, себебі тек біреуі ғана көпті азғыра алады». Борхес жақын арада сыртқы шындықты қабылдай алмайтынын, оны киіндіріп, тамақтандыру керектігін айтады; бірақ содан кейін ол осы тағдыр оны алаңдатпайтынын ойлайды, себебі ол одан бейхабар болады. Идеалистік философияда «өмір сүру және армандау – бір-бірімен мәндес», ол жай ғана «өте күрделі арманнан өте қарапайым арманға» өтеді. Күңкею мен мойынсұнудың араласуында ол:

Осы тақырыптағы басқа да шығармалар

Бразилиялық жазушы Пауло Коэльоның "Захир" (2005) кітабының атауы Борхестің әңгімесіне сілтеме жасайды. Онда жоғалып кеткен әйеліне құмар болған бір ер адамның оқиғасы баяндалады.