Жасырын әскери операциялар: мақсаты, түрлері, айырмашылықтары. Құпия шаралардың мақсаты – тапсырманы орындау және тапсырушыны жасыру. Әскери терминология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әскери операция
Military operation
Жасырын операция немесе тың операция – жауапты тараптың кім екенін жасыру үшін жасырын агенттердің немесе әскерлердің белгілі бір жасырын рөлде әрекет етуімен жүзеге асылатын әскери немесе полиция операциясы. Кейбір жасырын операциялар құпия операциялар болып табылады, олар құпия түрде орындалады және құпия болып қалуы керек, бірақ олардың көпшілігі солай емес.
A covert operation or undercover operation is a military or police operation involving a covert agent or troops acting under an assumed cover to conceal the identity of the party responsible. Some of the covert operations are also clandestine operations which are performed in secret and meant to stay secret, though many are not.
Шетелдік орта
Құпия операциялардың мақсаты – өз міндеттерін орындау, операцияны кім демеушілік еткен немесе орындаған ешкімге белгілі болмауы. Қорғаныс министрлігінің әскери және қатысты терминдер сөздігі (Бірлескен жарияланым JP1 02) «жасырын операцияны» – «демеушінің жеке басын жасыруға немесе оның операцияға қатысқанын сенімді түрде жоққа шығаруға мүмкіндік беру үшін жоспарланған және орындалған операция» деп анықтайды. Жасырын операция, операцияның өзін жасыруға қарағанда, демеушіні жасыруға баса назар аудару арқылы жасырын операциядан ерекшеленеді. Жасырын операциялар, мақсатқа ашық түрде қарсы әрекет етудің тиімсіз болатын жағдайларда қолданылады. Операциялар бүкіл әлемде сыртқы саясаттың даулы аспектілеріне қолдау көрсету үшін одақтастармен және достармен бірлесе жүргізілуі немесе оларға бағытталған болуы мүмкін. Құпия операцияларға саботаж, кісі өлтіру, төңкеріске қолдау көрсету немесе көтеріліс қозғалысын қолдау кіруі мүмкін. Тактикаға жалған туды қолдану немесе жасырын ұйымды пайдалану жатады. Жасырын операцияларды жүзеге асыратын ұйымдардың қызметі кейде жасырын ұйымдардың қызметімен ұқсас немесе бір-бірімен тоғысады. Жасырын ұйымдар көбінесе ресми әскери немесе жартылай әскери сипатта болғанымен, нацистік кезеңдегі DVS неміс әуе көлігі мектебі сияқты, террористік әрекеттер мен ұйымдасқан қылмыспен айналысатын жасырын ұйымдардың жағдайында екеуінің арасындағы шекара бұлыңғыр болады.
Covert operations aim to fulfill their mission objectives without anyone knowing who sponsored or carried out the operation. The Department of Defense Dictionary of Military and Associated Terms (Joint Publication JP1 02), defines "covert operation" as "an operation that is so planned and executed as to conceal the identity of or permit plausible denial by the sponsor. A covert operation differs from a clandestine operation in that emphasis is placed on concealment of a sponsor rather than on concealment of the operation". Covert operations are employed in situations where openly operating against a target would be disadvantageous. Operations may be directed at or conducted with allies and friends to secure their support for controversial components of foreign policy throughout the world. Covert operations may include sabotage, assassinations, support for coups d'état, or support for subversion. Tactics include the use of a false flag or front group. The activity of organizations engaged in covert operations is in some instances similar to or overlaps with, the activity of front organizations. While covert organizations are generally of a more official military or paramilitary nature, like the DVS German Air Transport School in the Nazi era, the line between both becomes muddled in the case of front organizations engaged in terrorist activities and organized crime.
Заңдар
АҚШ заңдарына сәйкес, Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) жасырын операцияларды жүргізуге міндетті, егер президент басқа агенттік осыны істеу керек деп тапса және Конгреске хабарласа. ЦРУ-ның құпия әрекеттер жүргізу өкілеттігі 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы заңнан туындайды. Президент Рональд Рейган 1984 жылы «АҚШ-тың барлау қызметі» деген тақырыппен 12333-ші жарлықты шығарды. Бұл жарлықта жасырын әрекеттер «арнайы іс-қимылдар» деп анықталды, олар саяси және әскери сипатта болып, АҚШ үкіметі оларды заң жүзінде мойынға алмайтын мүмкіндік береді. Сондай-ақ, ЦРУ 1991 жылғы Барлауды бекіту туралы заңға және АҚШ Кодексінің 50-тарауы 413(e) тармағына сәйкес, жалғыз өкілетті орган ретінде тағайындалды. ЦРУ-ға осы іс-қимылдарды жүргізу үшін, 1991 жылғы Барлауды бекіту туралы заңға Хьюз-Райан түзетуіне сәйкес, Президенттің берген «Президенттік шешімі» болуы керек. Бір автордың пікірінше, осы құрылымның нәтижесінде ЦРУ «федералды үкіметтегі кез келген басқа агенттікке қарағанда Конгресс тарапынан күштірек бақылауда болады». Арнайы іс-қимылдар бөлімі (SAD) – ЦРУ Операциялар дирекциясының бөлімшесі, ол жасырын әрекеттер мен «арнайы іс-қимылдарға» жауапты. Бұл арнайы іс-қимылдарға жасырын саяси ықпал ету және жарымәскери операциялар кіреді.
Under US law, the Central Intelligence Agency (CIA) must lead covert operations unless the president finds that another agency should do so and informs Congress. The CIA's authority to conduct covert action comes from the National Security Act of 1947. President Ronald Reagan issued Executive Order 12333 titled United States Intelligence Activities in 1984. This order defined covert action as "special activities", both political and military, that the US Government could legally deny. The CIA was also designated as the sole authority under the 1991 Intelligence Authorization Act and in Title 50 of the United States Code Section 413(e). The CIA must have a "Presidential Finding" issued by the President in order to conduct these activities under the Hughes Ryan amendment to the 1991 Intelligence Authorization Act. As a result of this framework, the CIA "receives more oversight from the Congress than any other agency in the federal government", according to one author. The Special Activities Division (SAD) is a division of the CIA's Directorate of Operations, responsible for Covert Action and "Special Activities". These special activities include covert political influence and paramilitary operations.
Жасырын операциялар мен жасырын операциялар
Құпия операциялар мен жасырын операциялар ерекшеленеді, бірақ бірақ қабаттасуы мүмкін. Жасырын операцияның өзі және оның салдары толығымен байқалмауы мүмкін. АҚШ Қорғаныс министрлігінің анықтамасы Екінші дүниежүзілік соғыстан бері АҚШ және НАТО қолданып келеді. Құпия операцияда қолдаушының кім екені жасырылады, ал жасырын операцияда операцияның өзі жасырылады. Басқаша айтқанда, жасырын – "көрінбейтін", ал құпия – "жоққа шығаруға болатын". "Стелс" термині тағдырсыздан келгенді жасау және оны сақтау, сондай-ақ жаудың қарсылығын азайтуға бағытталған кең тактикалық әдістер жиынтығын және осы тактиканы қолдауға арналған технологиялар жиынтығын білдіреді. Құпия және жасырын операцияларда құпиялылық және жасырындық жиі қажет болғанымен, "құпия" және "жасырын" сөздері миссия түрлерін ресми түрде сипаттау үшін қолданылмайды.
Covert operations and clandestine operations are distinct but may overlap. A clandestine operation and its effects may go completely unnoticed. The United States Department of Defense definition has been used by the United States and NATO since World War II. In a covert operation, the identity of the sponsor is concealed, while in a clandestine operation the operation itself is concealed. Put differently, clandestine means "hidden", while covert means "deniable". The term stealth refers both to a broad set of tactics aimed at providing and preserving the element of surprise and reducing enemy resistance and to a set of technologies to aid in those tactics. While secrecy and stealthiness are often desired in clandestine and covert operations, the terms "secret" and "stealthy" are not used to formally describe types of missions.
Әсері
Чикаго университетінің саясаттанушысы Остин Карсонның 2018 жылғы зерттеуіне сәйкес, жасырын операциялар дау-жанжалдардың толыққанды соғысқа ұласуына кедері келтіру арқылы пайдалы нәтиже беруі мүмкін. Оның пікірінше, әскери операцияларды құпия ұстау эскалация динамикасын шектеуге, сондай-ақ басшыларды ішкі саяси қысымнан қорғауға, бір мезгілде қарсы тарапқа соғысты бақылауда ұстау мүддесін жеткізуге мүмкіндік береді. Мысалы, Видок өз агенттерін жұмыстың сипатына қарай дұрыс жамылу жолын таңдауға үйреткен. Ол өзі де қылмыскерлерді іздеуге шыққан. Оның естеліктері жалған жалбаушы немесе қарт, алданып жүрген адам болып көрініп, алаяқтарды қалай алдағаны туралы әңгімелерге толы. Бірде ол тіпті өзінің өлімін сахналаған. Англияда алғашқы заманауи полиция күші 1829 жылы сэр Роберт Пилдің бастамасымен Лондонның метрополитен полициясы ретінде құрылды. Бастапқыда күш кейде қара киім киген құпия детективтерді жұмысқа тартқан, бірақ оның өкілеттіктері саяси репрессия мақсатында қолданылуы мүмкін деген алаңдаушылық туды. Осы алаңдаушылықтардың нәтижесінде 1845 жылғы ресми полиция ережелері барлық жасырын операциялардың бастықтың арнайы рұқсатын алуын талап етті. 1869 жылы ғана полиция комиссары Эдмунд Хендерсон қара киімдегі детективтер бөлімін құрды. Полицияның алғашқы арнайы бөлімі 1883 жылы Лондондағы МПС Қылмыстық тергеу департаментінің құрамында құрылған Арнайы ирланд бөлімі болды. Бұл бөлім бастапқыда Ирландия Республикалық бауырластығының бірнеше жыл бұрын бастаған бомбалау науқанына қарсы күресу үшін құрылған. Бұл пионерлік бөлім терроризмге қарсы техниканы үйрену бойынша алғашқы орталыққа айналды. Оның атауы Арнайы бөлімше деп өзгертілді, өйткені оның міндеттері терроризмге қарсы күрес, шетелдік субверсияға қарсы күрес және ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрестің жалпы міндеттерін қамту үшін біртіндеп кеңейтілді. Басқа елдердегі құқық қорғау органдары да осындай бөлімдер құрды. АҚШ-та да осындай тәсіл қолданылды, 1906 жылы полиция комиссары Уильям МакАду басшылығымен Нью-Йорк полиция департаменті итальяндық жасақты құрды. Көп ұзамай түрлі федералды агенттіктер өздерінің жасырын бағдарламаларын бастады. 1908 жылы Шарль Жозеф Бонапарт Федералдық тергеу бюросының алдағы Федералдық тергеу бюросының негізін қалаушы Тергеу бюросын құрды. Шығыс блоктағы құпия полиция күштері де жасырын оперативтік қызметкерлерді пайдаланды.
According to a 2018 study by University of Chicago political scientist Austin Carson, covert operations may have the beneficial effect of preventing escalation of disputes into full blown wars. He argues that keeping military operations secret can limit escalation dynamics, as well as insulate leaders from domestic pressures while simultaneously allowing them communicating their interest to the adversary in keeping a war contained. Vidocq personally trained his agents, for example, in selecting the correct disguise based on the kind of job. He himself went out hunting for criminals too. His memoirs are full of stories about how he outsmarted crooks by pretending to be a beggar or an old cuckold. At one point, he even simulated his own death. In England, the first modern police force was established in 1829 by Sir Robert Peel as the Metropolitan Police of London. From the start, the force occasionally employed plainclothes undercover detectives, but there was much public anxiety that its powers were being used for the purpose of political repression. In part due to these concerns, the 1845 official Police Orders required all undercover operations to be specifically authorized by the superintendent. It was only in 1869 that Police commissioner Edmund Henderson established a formal plainclothes detective division. The first Special Branch of police was the Special Irish Branch, formed as a section of the Criminal Investigation Department of the MPS in London in 1883, initially to combat the bombing campaign that the Irish Republican Brotherhood had begun a few years earlier. This pioneering branch became the first to receive training in counter terrorism techniques. Its name was changed to Special Branch as it had its remit gradually expanded to incorporate a general role in counter terrorism, combating foreign subversion and infiltrating organized crime. Law enforcement agencies elsewhere established similar Branches. In the United States, a similar route was taken when the New York City Police Department under police commissioner William McAdoo established the Italian Squad in 1906 to combat rampant crime and intimidation in the poor Italian neighborhoods. Various federal agencies began their own undercover programs shortly afterwards – Charles Joseph Bonaparte founded the Bureau of Investigation, the forerunner of the Federal Bureau of Investigation, in 1908. Secret police forces in the Eastern Bloc also used undercover operatives.
Қылмыстық әрекеттерге қатысу
Жасырын агенттер тергеу барысында қылмыстық әрекеттерге қатысуы мүмкін. Джон осы құбылысты сипаттау үшін "уәкілетті қылмыс" терминін енгізді, ол негізінен құпия хабар берушілерді есепке алмай, жасырын тәжірибелі құқық қорғау қызметкерлеріне ғана қатысты. Бұл қылмыстық әрекеттердің басты мақсаты – "күдіктіге көздеген қылмысты жасауға мүмкіндік беру" және олардың жасырын қызметтік имиджін сақтау немесе нығайту болып табылады. Дегенмен, бұл қылмыстар тергеуді алға жылжыту үшін қажет болуы керек, әйтпесе олар кез келген басқа қылмыс сияқты қудаланады. ФБР мұндай әрекеттерге санкция беруді және тергеу үшін қажеттілігін талап етеді; сондай-ақ, агенттер қылмыстық әрекеттерді бастауға (ұстаудан сақтану үшін) немесе өзін-өзі қорғау немесе басқаларды қорғаудан басқа зорлық-зомбылыққа қатысуға құқығы жоқ екенін айқындайды. "Уәкілетті қылмыс" төңірегіндегі көптеген басқа да заңнамалар біркелкі емес және федералдық және штаттық заңдардың жиынтығынан тұрады.
Undercover agents may engage in criminal activities as part of their investigation. Joh defined the term authorized criminality to describe this phenomenon, which she restricts primarily to undercover law enforcement officers, excluding confidential informants. These criminal activities are primarily used to "provide opportunities for the suspect to engage in the target crime" and to maintain or bolster their cover identity. However, these crimes must be necessary to advance the investigation otherwise they may be prosecutable like any other crime. The FBI requires that such activities must be sanctioned and necessary for the investigation; they also stipulate that agents may not instigate criminal activity (to avoid entrapment) or participate in violence except for self defense or the defense of others. Most other legislation surrounding authorized criminality is not uniform and is a patchwork of federal and state laws.
Қауіптері
Жасырын қызметте жұмыс істейтін агенттерге екі маңызды мәселе әсер етеді. Біріншісі – өзін жасыру, екіншісі – қалыпты қызметке қайта оралу. Жаңа ортада екі өмір сүру көптеген қиындықтар туғызады. Жасырын жұмыс – арнайы агенттің атқаратын ең қиын жұмыстарының бірі. Стрестің басты себебі – агенттің достарынан, отбасынан және таныс ортасынан алшақтауы. Осы қарапайым оқшаулану депрессия мен көңіл сығуына алып келуі мүмкін. Агенттердің ажырасу көрсеткіші туралы мәліметтер жоқ, бірақ қарым-қатынастарда шиеленіс туындайды. Бұл құпия сақтау қажеттілігінен және жұмыс мәселелерін бөлісе алмаудан, сондай-ақ жұмыс кестесінің болжамсыздығынан, жеке тұлға мен өмір салтының өзгеруінен және ұзақ уақыт бөлінуден туындауы мүмкін. Тергеудің бағыты шатас болса немесе оның қашан аяқталары белгісіз болса, стресс пайда болуы мүмкін. Күрделі жоспарлау, тәуекел және жұмсалатын қаражат агентті сәттілікке жетелейді, бұл үлкен стреске ұшыратуы мүмкін. Жасырын агенттердің басынан өткен стресс, әдеттегі қызметтегі әріптестерінен ерекшеленеді, олардың стрессінің басты көзі – әкімшілік және бюрократия. Жасырын агенттер бюрократиядан алшақтатылғандықтан, бұл жаңа мәселеге алып келуі мүмкін. Формасыздық, табель, үнемі бақылау, тұрақты жұмыс орны немесе (көбінесе) белгілі тапсырманың болмауы, ұйымдасқан қылмыспен үнемі байланыста болу сыбайлас жемқорлыққа бейімделуіне әкелуі мүмкін. Бұл стресс пен оқшауланудың салдарынан алкоголизмге ұшырауы мүмкін. Жасырын жұмысқа кіріскенде, сенген адамдарды жасыруға байланысты өкініш сезімі туындауы мүмкін. Бұл алаңдауға немесе өте сирек жағдайларда нысанаға алынғандарға деген ықыласқа әкелуі мүмкін. Бұл әсіресе саяси топтарға енген кезде байқалады, себебі агенттердің сыныбы, жасы, ұлты немесе діні сияқты көптеген қасиеттері кіретін адамдармен ұқсас болуы мүмкін. Бұл кейбір агенттердің көзқарасын өзгертуіне әкелуі мүмкін. Сондықтан, қалыпты полиция рөліне оралу үшін ескі әдеттерден, тілден және киімнен бас тарту қажет. Мұндай еркін өмір салтын ұстанғаннан кейін агенттерде тәртіпсіздік немесе невроздық реакциялар пайда болуы мүмкін. Олар өзін ыңғайсыз сезінеді, әлемге күмәнмен, шамасыздықпен немесе тіпті параноялық көзқараспен қарауы мүмкін және үнемі сақ болуы мүмкін.
There are two principal problems that can affect agents working in undercover roles. The first is the maintenance of identity and the second is the reintegration back into normal duty. Living a double life in a new environment presents many problems. Undercover work is one of the most stressful jobs a special agent can undertake. The largest cause of stress identified is the separation of an agent from friends, family and his normal environment. This simple isolation can lead to depression and anxiety. There is no data on the divorce rates of agents, but strain on relationships does occur. This can be a result of a need for secrecy and an inability to share work problems, and the unpredictable work schedule, personality and lifestyle changes and the length of separation can all result in problems for relationships. Stress can also result from an apparent lack of direction of the investigation or not knowing when it will end. The amount of elaborate planning, risk, and expenditure can pressure an agent to succeed, which can cause considerable stress. The stress that an undercover agent faces is considerably different from his counterparts on regular duties, whose main source of stress is the administration and the bureaucracy. As the undercover agents are removed from the bureaucracy, it may result in another problem. The lack of the usual controls of a uniform, badge, constant supervision, a fixed place of work, or (often) a set assignment could, combined with their continual contact with the organized crime, increase the likelihood for corruption. which in conjunction with the stress and isolation could result in alcoholism. There can be some guilt associated with going undercover due to betraying those who have come to trust the officer. This can cause anxiety or even, in very rare cases, sympathy with those being targeted. This is especially true with the infiltration of political groups, as often the agent will share similar characteristics with those they are infiltrating like class, age, ethnicity or religion. This could even result in the conversion of some agents. So resettling back into the normal police role requires the shedding of old habits, language and dress. After working such free lifestyles, agents may have discipline problems or exhibit neurotic responses. They may feel uncomfortable, and take a cynical, suspicious or even paranoid world view and feel continually on guard.
Даулар
Қосымша ақпарат Ел Шамамен уақыт кезеңі Толық мәліметтер АТФ құрамындағы ойдан шығарылған операциялар АҚШ 2011 – 2014 жылдар Үкіметтік агенттер белгілі бір адамдарды қылмысқа итермелеп, оларды нақты мерзімге соттауға мүмкіндік беретін қылмыстар жасауға мәжбүр етті. Олар сотталып, әдетте 15 жылға жуық мерзімге түрмеге жабылды. Ұлыбританиядағы жасырын полицейлердің қарым-қатынастарына қатысты дау Ұлыбритания ? – 2010 жылға дейін Жасырын полицейлер наразылық топтарына еніп, наразылық білдірушілерді ұзақ мерзімді қарым-қатынастарға түсірді, кейбір жағдайларда олардан жалған уәделермен балалары болды, кейіннен ешқандай түсіндірме бермей жоғалып кетті. Бөлімдер таратылды және келісім шартының бір бөлігі ретінде әйелдер алданғанын мойындап, толық кешірім сұрады. 2016 жылға дейін сот процестері жалғасуда, сондай-ақ полицейлердің қызметін зерттейтін "Жасырын полицейлерді зерттеу комиссиясы" жұмыс істеп жатыр.
Furtherinformation Country Approximatetime period Details ATF fictional sting operations USA 2011 – 2014 Government agents enticed targeted victims and incited them to commit crimes of a type and scale calculated to procure specific sentences, for which they would then be prosecuted and jailed, typically for around 15 years. UK undercover policing relationships scandal UK ? – 2010 Undercover officers infiltrating protest groups, deceived protesters into long term relationships and in some cases, fathered children with them on false pretences, only to vanish later without explanation. Units disbanded and unreserved apology given as part of settlement, noting that the women had been deceived. Legal action continues as of 2016, and a public inquiry examining officer conduct, the Undercover Policing Inquiry, is underway.
Танымал мәдениетте
Жасырын операциялар көбінесе танымал фильмдердің (мысалы, Infernal Affairs, Zero Dark Thirty, Argo, The Falcon and The Snowman, The Kremlin Letter) сюжетін құрайды, сондай-ақ романдарда, телесериалдарда және комикстерде де жиі кездеседі. "Компания" – американдық "Түрмеден қашу" телесериалында бейнеленген ойдан шығарылған жасырын ұйым. Жасырын операциялар тақырыбын қамтитын басқа да сериалдар: Mission: Impossible, Alias, Burn Notice, The Unit, The State Within, Covert Affairs, Air Wolf, 24, The West Wing, The Blacklist, Scandal, Strike Back және Vagabond.
Covert operations have often been the subject of popular films (e. g. Infernal Affairs, Zero Dark Thirty, Argo, The Falcon and The Snowman, The Kremlin Letter), novels, TV series, and comics. The Company is a fictional covert organization featured in the American TV series Prison Break. Also other series that deal with covert operations are Mission: Impossible, Alias, Burn Notice, The Unit, The State Within, Covert Affairs, Air Wolf, 24, The West Wing, The Blacklist, Scandal, Strike Back series, and Vagabond.