Жоғарғы тыныс жолдарының инфекциясы: себептері, белгілері және емдеуі
Upper respiratory tract infection
Жоғарғы тыныс жолдарының инфекциясы (ЖТЖИ) – мұрын, тамақ, көмейдегі жедел инфекция. Көбінесе вирустардан, бактериялардан туады. Симптомдары: тұмау, ангина, синусит.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоғарғы тыныс алу жолдарының инфекциясы (ЖТЖИ) – мұрын, қуыстар, жұтқыншақ, көмей немесе трахеяны қоса алғанда, жоғарғы тыныс алу жолдарына тиетін жедел инфекция салдарынан туындайтын ауру. Көбінесе мұрын бітіп қалу, тамақ ауру, тонзиллит, фарингит, ларингит, синусит, ортаңғы құлақтың қабынуы және суық тию сияқты симптомдармен көрінеді. Көптеген инфекциялар вирустық сипатта болады, ал кейбір жағдайларда бактериялар себеп болады. ЖТЖИ саңырауқұлақтар немесе гельминттерден де пайда болуы мүмкін, бірақ мұндай жағдайлар сирек кездеседі. 2015 жылы шамамен 17,2 миллиард ЖТЖИ жағдайы тіркелді.
An upper respiratory tract infection (URTI) is an illness caused by an acute infection, which involves the upper respiratory tract, including the nose, sinuses, pharynx, larynx or trachea. This commonly includes nasal obstruction, sore throat, tonsillitis, pharyngitis, laryngitis, sinusitis, otitis media, and the common cold. Most infections are viral in nature, and in other instances, the cause is bacterial. URTIs can also be fungal or helminthic in origin, but these are less common. In 2015, 17.2 billion cases of URTIs are estimated to have occurred.
Белгілері мен симптомдары
Қарқынды емес суық тиген кезде, жөтел мен мұрыннан шығу 14 күн немесе одан да көпке созылуы мүмкін, тіпті басқа белгілер басылғаннан кейін де. Балаларда риновирустың көріністері әдетте жұққаннан кейін 1–3 күннен кейін басталады. Ауру әдетте тағы 7–10 күнге созылады және көбінесе ЖЖМ (жоғарғы тыныс жолдарының инфекцияларымен) байланысты болады.
In uncomplicated colds, coughing and nasal discharge may persist for 14 days or more even after other symptoms have resolved. Symptoms of rhinovirus in children usually begin 1–3 days after exposure. The illness usually lasts 7–10 more days. are often associated with URTIs.
Себеп
Патофизиология тұрғысынан алғанда, риновирустық инфекция иммундық жауапқа ұқсас келеді. Вирустар жоғарғы тыныс алу жолдарының жасушаларына зақым келтірмейді, бірақ эпителий жасушаларының тығыз байланыстарында өзгерістер тудырады. Бұл вирусқа эпителий жасушаларының астындағы тіндерге енуге және туа біткен және бейімделген иммундық жауаптарды қозуға мүмкіндік береді. Басқа бактериялық себептер: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Corynebacterium diphtheriae, Bordetella pertussis және Bacillus anthracis. Жыныстық жолмен берілетін инфекциялар ауыз және жұтқыншақ инфекцияларының себептері ретінде пайда болды.
In terms of pathophysiology, rhinovirus infection resembles the immune response. The viruses do not cause damage to the cells of the upper respiratory tract, but rather cause changes in the tight junctions of epithelial cells. This allows the virus to gain access to tissues under the epithelial cells and initiate the innate and adaptive immune responses. Other bacterial causes are Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Corynebacterium diphtheriae, Bordetella pertussis, and Bacillus anthracis. Sexually transmitted infections have emerged as causes of oral and pharyngeal infections.
Қаттылық түсіретін заттар
Кокрейн шолуына сәйкес, жалпы суық тию кезінде бір реттік ауыз арқылы қабылданатын мұрын деконгестанты ересектерде қысқа мерзімді тығырылуды жеңілдетуде шамалы тиімді; алайда, балаларда деконгестанттарды қолдану туралы мәліметтер жеткіліксіз. Сондықтан, 12 жасқа дейінгі балаларға суық тиген кезде деконгестанттарды қолдану ұсынылмайды.
According to a Cochrane review, a single oral dose of nasal decongestant in the common cold is modestly effective for the short term relief of congestion in adults; however, data on the use of decongestants in children are insufficient. Therefore, decongestants are not recommended for use in children under 12 years of age with the common cold.
Муколитиктер
Ацетилцистеин және карбоцистин сияқты муколитиктер созылмалы бронхоөкпе ауруы жоқ жоғарғы және төменгі тыныс жолдарының инфекциялары үшін кеңінен тағайындалады. Алайда, 2013 жылғы Кокрейн шолуында олардың тиімділігі шектеулі екені көрсетілген. Ацетилцистеин 2 жастан асқан балаларға қауіпсіз деп есептеледі. С витаминінің қосымшалары арзан және қауіпсіз болғандықтан, жалпы суық тиген адамдар олардың емдік пайдасы бар-жоғын анықтау үшін С витаминін қабылдауды қарастыра алады. Сонымен қатар, тұзды мұрынға шашырату (назальды спрейлер) да пайдалы болуы мүмкін.
Mucolytics such as acetylcysteine and carbocystine are widely prescribed for upper and lower respiratory tract infection without chronic broncho pulmonary disease. However, in 2013 a Cochrane review reported their efficacy to be limited. Acetylcystine is considered to be safe for the children older than 2 years. Given that vitamin C supplements are inexpensive and safe, people with common colds may consider trying vitamin C supplements to assess whether they are therapeutically beneficial in their case. Also, saline nasal sprays can be of benefit.
Эпидемиология
Балалар әдетте жылына екіден тоғызға дейін вирустық респираторлық ауруларға шалдығады. 2014 жылы олар шамамен 3000 өлімге себеп болды, бұл көрсеткіш 1990 жылы 4000 болғаннан төмендеді.
Children typically have two to nine viral respiratory illnesses per year. As of 2014, they caused about 3,000 deaths, down from 4,000 in 1990.