Кіріспе

Шағын ұрлық қылмысы – Калифорния штатының Қылмыстық кодексіндегі (666-тарау) заңның халық арасында қолданылатын атауы. Бұл заңға сәйкес, егер күдікті бұрын ұрлыққа қатысты қылмыс жасағаны үшін сотталған болса, ол кішігірім ұрлық жасағаны үшін қылмыстық іспен емес, қылмыс жасағаны үшін қудаланады. Бұл қылмыстың ресми атауы – бұрын сотталған ұсақ ұрлық.

"Үш шабуыл" заңымен өзара іс-қимыл

Бұл заң Калифорнияда 1972 жылдан бері қолданылып келе жатқанмен, 1994 жылы штаттың сайлаушылары референдумда «үш ереуіл» заңын қабылдағаннан кейін оның маңызы арта түсті, ол дауыс бюллетенінде 184-бап ретінде жарияланды. Кейбір жағдайларда, бұрын екі рет қылмыстық жаза алған адам, шағын дүкен ұрлығы жасағаны үшін үшінші рет қылмыстық жауапқа тартылуы мүмкін. Егер бұрынғы екі қылмыстық істің бірі қандай да бір түде ұрлықпен байланысты болса, онда дүкен ұрлығы қылмысқа жатқызылып, «үш ереуіл» заңы бойынша 25 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылады. 1995 жылы Джерри Дьюэйн Уильямс балалар тобынан пицца кесегін ұрлағаны үшін 25 жылдан өмір бойына түрмеге кесілді. Оның бұрынғы бес қылмыстық ісінің арасында қарақшылық және қарақшылыққа талпыну да болды. Бұл оқиға АҚШ-тың өзінде ғана емес, бүкіл әлемде қатты сынға ұшырады. 2004 жылға дейін «үш ереуіл» заңына қатысты бірнеше сот процесі қаралып жатты, бірақ оны жоюды көздеген 66-бап деп аталған дауыс беру шарасын Калифорния сайлаушылары 2004 жылдың 2 қарашасында қабылдамады. Бұл шараға штаттың көптеген құқық қорғау органдарының одақтары, сондай-ақ губернатор Арнольд Шварценеггер де қарсы болды. 66-бапқа қатысты негізгі шағым – ол үшінші ереуіл жасаған қылмыскерлердің барлығына кері күшпен жаза тағайындап, бұрынғы қылмыстары үшін жазасын өтеген зорлық-зомбылық жасаған қылмыскерлердің босатылуына мүмкіндік беретін еді. 2012 жылы сайлаушылар «үш ереуіл» ережесінің әсерін жұмсартуға бағытталған, 36-бап деп аталған түзетілген шараны қабылдады. Бұл шараға сәйкес, қылмыскер бұрын зорлау, кісі өлтіру немесе бала зорлау қылмыстары үшін сотталмаған жағдайда, үшінші ереуіл «ауыр немесе зорлық-зомбылық» қылмысы болуы тиіс.

Басқа мемлекеттер

Техас, Вашингтон, Колорадо, Коннектикут, Индиана, Канзас, Невада, Солтүстік Дакота, Арканзас, Джорджия, Мэриленд, Монтана, Нью-Джерси, Нью-Мексико, Солтүстік Каролина, Пенсильвания, Оңтүстік Каролина, Юта, Вермонт, Висконсин, Флорида, Теннесси, Вирджиния және Аризона штаттары да қайталап қылмыс жасағандарға арналған "Үш соққы" заңдарын қабылдады, бұрын сотталған жағдайда шағын ұрлық ауыр қылмысқа жатады.