Кіріспе

Таураңга тұңғыш сайлауы – Жаңа Зеландияның Солтүстік аралындағы Таураңга қаласында өткен парламент сайлауы. Ол 1993 жылдың 17 сәуірінде өтті және отырған депутат Уинстон Петерстің парламенттен кетуіне байланысты болды. Петерс, ұлттық партиялық әріптестерімен арасы суынып, партиясынан да, парламенттен де кетіп, бұл орынға тәуелсіз кандидат ретінде түсті.

Өмірбаян

Ешбір ірі партия бұл сайлауға қатыспады, алдағы жалпы сайлау осыған дейін жеткілікті жақын болғандықтан, былайғы сайлау тек жарнамалық шара ғана болады деп мәлімдеді. Ұлттық партия Петерстің орнына кандидат ұсынбады. Күтілгендей, Петерс үлкен көпшілік дауыспен жеңіске жетті, дауыстардың тоқсан пайызынан астамын алды. Питерстің сол кездегі Таурангадағы беделі соншалықты мықты болғандықтан, оның жеңілетініне ешкім күмәнданбады, бірақ егер басқа партиялар оған қарсы тұрғанда, оның артықшылығы қандай болар еді деген сұрақ туындады.

Кандидаттар

Сайлауда он бір кандидат тіркелді. Сол кездегі үш негізгі саяси партияның (Ұлттық партия, Еңбек партиясы немесе Альянс) ешқайсысы кандидат қоймады. Кандидаттар:

Иан Малкольм Блейки, Оклендтік суретші және өнер сатушы, тәуелсіз кандидат ретінде қатысты. Ол шағын бизнестің салық жеңілдіктері, маори округтерін тарату, ауыр қылмыстар үшін өлім жазасын қайта енгізу және Жаңа Зеландияның республика болуын жақтады. Гари Джон Бархам, Таурангалық органикалық шаруа, «Баршаға денсаулық» (HFA) атты ұйым атынан бақталасты. Ол Тауранга қалалық кеңесінде химиялық препараттарды қолдануға қарсы референдум өткізу үшін сәтті күрес жүргізген «Жасыл партияның» және «Уланулар туралы хабардар ету тобының» мүшесі болды. Эшли Грант Бедфорд, Тауранга қаласындағы суретші, «Марихуананы тыйым салуға қарсы күресу» (HEMP) қозғалысынан үміткер болды. Марихуананы заңдастыруды ұзақ жылдар бойы қолдаған ол, Жаңа Зеландияда қымыз талшығы өнеркәсібін дамыту үшін марихуананы заңдастыруды ұсынды. Виктор Фредерик Брайерс, зейнеткер инженер, христиандық идеалдарды ұстанатын «Христос Елшілері одағы» партиясынан кандидат болды. Брайерс мемлекеттік қарыздың артуы, жоғары жұмыссыздық және қылмыс деңгейінің өсуіне алаңдады, ақшаға құмарлықтың барлық жамандықтардың түбірлігі екенін айтты. Ол Тамаки және Веллингтон орталық сайлау округтеріндегі соңғы сайлауларда да қатысқан. Роторуа қаласынан келген жұмыссыз Реймонд Алан Кэмпбелл «Аотеароа серіктестігі» партиясынан бақталасты. Ол өзінің партиясы Жаңа Зеландияның «азиялық үлкен державаның отаршысы» емес, Полинезиядағы жетекші ел болуы керек деп сенетінін және иммиграцияны тоқтатуды жақтады. Сондай-ақ ол мемлекеттік активтерді сату, саяси жауапкершіліктің болмауы және шетелдіктердің мүліктік иелігін сынады. Линн Ли, Оклендтік трансценденталды медитация оқытушысы, «Табиғи заң партиясынан» үміткер болды. Ол «негативті, қақтығысқа толы және жауырынушы саясат» деп санайтын нәрсеге сын көзбен қарады және проблемалардың себебін түзетуге, симптомдармен күресуге емес, тырысты. Ол, әсіресе, қылмысты азайту және жаңа зеландиялықтардың денсаулығы мен әл-ауқатын жақсартуға ден қойды. Тауранга қаласының заңгері және депутаты Уинстон Петерс тәуелсіз кандидат ретінде қатысты. Петерс Тауранга сайлау округінен партияның үміткері болып сайланбағаннан кейін бір ай бұрын Ұлттық партиядан кетті. Ол 1990 жылғы сайлауда Ұлттық партияның берген уәделеріне опасыздық деп санайтын көптеген үкіметтік шешімдерге ашық қарсы болды. Ол сайлау кезінде «Веллингтондағы беймәлім адамдардың» сайлаушылардың құқықтары туралы референдум өткізуді жақтады. Ұлттық партия бұрын Петерстің кез келген партия немесе ұйым атынан қайта сайлануына кедергі келтіруге тырысқан. Петерс партияның әрекеттерін «Петерс v Коллинг» ісі бойынша Жоғарғы сотта сәтті шағымдады, сот бұл демократиялық процеске араласып, оны заңсыз деп таныды, сондықтан орындалмайды. Оклендтен келген «якобит революционері» Грегори Марк Питтэмс сатирикалық «Макгилликудди Серьезді партиясынан» үміткер болды. Питтэм жаңа дақылдарды өсіруге ынталандыру үшін киви, картоп, морковь, брюссель капустасы және репаны тыйым салуды ұсынды. 1990 жылғы сайлауда ол Пакуранга сайлау округінде бақталасты. Вайхеке аралынан келген «Блоки флотының адмиралы» Рона Шарон Тенгблад «Блоки азаттық майданы» партиясынан үміткер болды. Ол ұлттық борышты өтеу үшін Beehive-ді АҚШ-қа сатуды, парламентті Вайхеке аралына көшіруді, тегін алма мен сүт беруді және Линда Маккартниді премьер-министр Джим Болгердің кеңесшісі етіп тағайындауды уәделеді. Крайстчерч қаласының ұшқышы Питер Кит Уэйкмен тәуелсіз кандидат ретінде қатысты. Ол міндетті жинақтау жүйесін, Жаңа Зеландияға алдын ала төленген сапарлар үшін тауарлар мен көрсетілетін қызметтер салығын қайтаруды тоқтатуды, жыныстық білім беру стандарттарын жақсартуды және сайлау жүйесін бірден ауыстырылатын дауыспен өзгертуді ұсынды. Ол сондай-ақ денсаулық сақтау мен білім беру саласына шығындарды көбейтуді, қорғаныс саласына шығындарды азайтуды жақтады. Вайпукурау қаласынан келген бухгалтер Питер Ричард Уотсон «Сымсыз көпшілік» партиясынан үміткер болды. Ол мемлекеттік шығындар деңгейіне алаңдады және жаңа зеландиялықтарды өзін-өзі қамтамасыз етуге және орталық үкіметтен әлеуметтік жәрдемақы бағдарламаларына тәуелді болмауға шақырды.