Кіріспе

Уэльстегі шағын арал Скокхолм (Ynys Sgogwm) немесе Скокхолм аралы – Уэльстегі Пемброкшир жағалауынан 2,5 миль (4 км) қашықтықта, көршілес Скомер аралының оңтүстігінде орналасқан арал. Айналасындағы сулар теңіздік қорық болып табылады және барлығы Пемброкшир жағалауы ұлттық паркінің құрамына кіреді. Екі арал да ерекше ғылыми маңызы бар жерлер тізіміне енген.

География

Skokholm 1 миль (2 км) ұзындығы және 0,5 миль (1 км) ені бар, жалпы ауданы шамамен осылай. Ескі қызыл құмтастан тұрады, оның жартастары солтүстік-шығыста 70 фут (21 м), оңтүстік-батыста 160 фут (49 м) биіктікте. Дауылдарға ұшыраған, биік жартастары мен аралдың оқшау орналасқандығы теңіз құстарына қорық болып табылады. Аралдың ортасына жақын жердегі тасты тіктеу аралдағы жалғыз құрылыстарға қорғаныш береді. Оның ең жоғары нүктесі 55 метр (180 фут).

Тарих

Қазіргі уақытта аралда ағаштар өспесе де, Скокхолм атауының скандинав тілінде "орманды арал" деген мағынасы бар шамасы, ол skógr (орман, қазіргі норвегия тілінде: skog) және holmr (кішкентай арал, ортаңғы ағылшын тілінде holm және қазіргі скандинав тілінде holme) сөздерінің үйлесімінен құралған, және осылай атауды викингтер берген. Аралға бірнеше мың жылдар бойы қоныс теңізген болуы мүмкін; тас ғасырындағы қоныстанудың іздері табылды. Британ мұражайында Уильям Маршалл кіші, Пемброк графы (1219–1231 жылдары) Ирландиядағы жерлерге Пемброкширдегі жерлерді, соның ішінде «Скогхолм» аралын алмастыру шарты бойынша, белгілі бір Жилберт де Вальге берген жарғы сақталған. 1324 жылдан 1472 жылға дейінгі аралықта аралдан түскен кірістер Министрлік тізімдерінде тіркелген. Кейінірек арал Генрих VIII-нің заңды емес ұлы Джон Перроттың қолына көшкен. Ол 1578 жылғы Пемброкшир картасында (латын тілінде) Skokeholme Insul деп көрсетілген. 1646 жылы аралды заңгер Уильям Филиппс 300 фунт стерлингке сатып алған, және ол келесі 360 жыл бойы отбасының меншігінде болды. 2005 жылы оның ұрпағы Осра Ллойд Филиппс (1920 жыл 24 наурыз 2005 жыл) Дейл қамалдарында қайтыс болды. Мүлікке қамқорлық жасаушылар аралды сатуға шешім қабылдады, ал сатудан бас тарту құқығы Оңтүстік және Батыс Уэльстің табиғатты қорғау қорына берілді, олар соңғы 50 жыл бойы аралды олардың атынан басқарған. Үлкен қаржы жинау шараларынан кейін, арал 2006 жылдың сәуір айында 650 000 фунт стерлингке сәтті сатып алынды және 2008 жылдың желтоқсан айында ұлттық табиғи қорық деп жарияланды.

Құс бақылау орталығы

1933 жылы Скокхолм құс обсерваториясы ретінде жұмыс істей бастады, бұл Ұлыбританиядағы алғашқы, Рональд Локли құрған мекеме; оның басты міндеті – жергілікті, қонақ немесе көшіп-қонушы түрлерге жататын құстарды сақиналау және зерттеу болды. Локли 1938 жылы Пемброкшир құстарын қорғау қоғамын құрды, ол қазір Оңтүстік және Батыс Уэльстің жабайы табиғат қорының құрамына кіреді. 1948 жылы Батыс Уэльс далалық қоғамы (WWFC), сондай-ақ қазіргі Оңтүстік және Батыс Уэльстің жабайы табиғат қоры, алғаш рет Скокхолмды Дейл замкісінің иелерінен жалға алды. WWFC Рональд Локлидің 1927 жылдан бері жалға алған келісімін жалғастырды, бірақ тікелей қатысу екі жыл бұрын, 1946 жылы соғыстан кейін құс обсерваториясы қайта ашылғанда басталды. Скокхолмда құстарды сақиналау 1976 жылдан тоқтатылды. 1960 жылдар шамасында көші-қонды радар арқылы зерттеу кезінде обсерваторияларда байқалған құстардың қозғалысы жалпы картинаны толық бейнелемейтіні анық болды, сондықтан көші-қонды зерттеуде обсерваториялардың маңызы азайды. Скокхолм теңіз құстарының ішінде еуропалық дауылды петрел мен теріскейді, ал құрлық құстарының ішінде еуразиялық сойғыш пен солтүстік бидайлыны ең жан-жақты зерттеген орын болды. "Әлемдегі көптеген аралдар соғыс жылдарын есептемегенде, Скокхолмдағыдай биологиялық жазбалардың үздіксіздігімен мақтана алмайды" – Джон Фурсдон, 1946 жылғы күзетші. 2014 жылы Скокхолм аралы құс обсерваториясы ретінде қайта аккредиттелді, оның күзетшілері Ричард Браун мен Жизель Игл болды.

Геология

Арал толығымен кейінгі силурий/ерте девон дәуірінің сазтастары мен құмтастарынан тұрады, бұл тау жыныстары Төменгі Ескі Қызыл Құмтасқа жататын "Милфорд Хейвен тобы" деп аталады. Бұл тау жыныстары бұрын "Қызыл марлдар" деп белгілі болған. Қабаттар шығыс-батыс оспен синклинальға бүгілген, сондықтан солтүстік жағалаудағы тау жыныстары 25°-тан 40°-қа дейін оңтүстікке қарай, ал оңтүстік жағалаудағылар да тіктеп, 80°-ға дейін солтүстікке қарай еңкейген. Аралдың шығыс жағында солтүстік-оңтүстік бағытындағы бірнеше жарылымдар қабаттарға әсер етеді, олардың бойымен жүрген эрозия Краб шығанағы мен Солтүстік Хевеннің пайда болуына себепкер болды. Аралдың бетіне соңғы мұз дәуірінен қалған Ирландия теңізі мұздығының қалдықтары – бірнеше мореналар таратылған.

Флора

Скокхолмның көп бөлігі қарапайым жағалық шөптесін дала, ал ылғалды жерлері бұталы дала ретінде жіктеледі және шағын тұзды батпақтар да бар. Бұл аймақтардың барлығында үш жапырақты су құйрығы, ағаш жалбыз, батпақты жоңғал, кішкентай қызылша және теңіз гүлшоласы сияқты кездесетін табиғи түрлер өседі.

Саңырауқұлақтар

Ірі саңырауқұлақтар 1940-1950 жылдары Фредерик Паркер Родс тарапынан кеңінен зерттелді, ол аралдағы зерттеулері негізінде бірқатар мақалалар жариялады. Скёкхолм – Trechispora clanculare (Park. Rhodes) K. H. Larss. кортициоид түрінің типілік орны, ол алғаш рет паффин ұясынан табылған аралдан жаңа ғылым ретінде сипатталды. Өзінің оқшауланған табиғатының арқасында Скёкхолмда британдық ұлттық сирек кездесетін лишайниктер, оның ішінде алтын түсті лишайник (Teloschistes flavicans) қоныстанған. 2021 жылы паффин популяциясы 11 000-нан асып, 1940 жылдардан бері ең жоғары көрсеткішті құрады. Аралда сонымен қатар қара арқалы шағалалардың, ақбас шағалалардың және үлкен қара арқалы шағалалардың ірі колониялары бар. Арал – еуразиялық пустельга, қызылбас торғай, еуразиялық сарықек және солтүстік бидайшының көбею орны. Локли қалпына келтірген шаруа үйі ІІ санаттағы ескерткіш болып табылады, ал айналасындағы шаруашылық ғимараттары тұруға арналған үйлерге айналдырылды.