Кіріспе

Дельфидегі Аполлон ғибадатханасының діни қызметкері Пытия (Pythia) – Дельфидегі Аполлон ғибадатханасының бас діни қызметкері. Ол негізінен оракул ретінде қызмет етіп, Дельфи оракулы деп аталды. Оның атағы ағылшын тілінде «Pythoness» деп те аталады. «Пифия» деген ат «Пифо» атауынан шыққан, ол миф бойынша Дельфи қаласының бастапқы аты. Этимологиялық тұрғыдан алғанда, гректер бұл жер атын πύθειν – «шіріп кету» етістігінен тудырған, бұл Аполлон өлтіргеннен кейін алып Питонның шіріген денесінен шыққан жағымсыз иіске байланысты. Пифия б.з.б. 8 ғасырда құрылған (бірақ кейбір болжамдар бойынша ғибадатхана б.з.б. 1400 жылға дейін сонау саяхаттайды), және оның Аполлонның құдайлық ықпалымен (enthusiasmos) айтылған болжамдары үшін кеңінен мақтау алды. Пифиялық діни қызметкер әйел б.з.б. 7 ғасырдың соңында ең маңыздысы болып қалыптасты және б.з. 4 ғасырына дейін кеңес беруді жалғастырды. Осы кезеңде Дельфи оракулы гректер арасындағы ең беделді және құрметті оракул болды, ал ол классикалық әлемдегі ең күшті әйелдердің бірі саналды. Оракул – классикалық гректердің ең жақсы құжатталған діни институттарының бірі. Оракул туралы айтқан авторлардың қатарында Эсхил, Аристотель, Александриялық Климент, Диодор, Диоген, Еврипид, Геродот, Юлиан, Юстин, Ливий, Лукан, Непос, Овидий, Паусания, Пиндар, Платон, Плутарх, Софокл, Страбон, Фукидид және Ксенофонт бар. Дегенмен, Пифия қалай жұмыс істегені туралы мәліметтер жеткіліксіз, жоқ немесе толық емес, себебі классикалық кезеңнің авторлары (б.з.б. 6-4 ғасырлар) осы процесті барлығына мәлім деп есептеген және түсіндіру қажеттігін сезінбеген. Оракул туралы егжей-тегжейлі талқылағандар б.з.б. 1 ғасырдан б.з. 4 ғасырына дейін өмір сүрген және бір-біріне қайшы келетін әңгімелер айтқан. Басты әңгімелердің бірінде Пифия жартастағы жарықтан көтерілген булардың әсерінен маусырланып, оракулдарды жеткізгені, ал оның сөздерін діни қызметкерлер жұмбақ болжамдар ретінде түсіндіріп, грек әдебиетінде сақталған поэтикалық дактильдік гексаметрлерге айналдырғаны айтылады. Алайда, Джозеф Фонтенроуз және Лиза Маурицио сияқты ғалымдар бұл идеяға күмәнмен қарады, олар ежелгі дереккөздер Пифияның түсінікті сөйлеп, өз дауысымен болжам жасағанын біртұтас түрде көрсетеді деп мәлімдеді. Біздің заманымыздан бұрынғы 5 ғасырда жазған Геродот Пифияның дактильдік гексаметрлерде сөйлегенін сипаттады.

Шығу тегі

Дельфий оракулы б.з.д. 1400 жылдан бастап, Микен Грециясының орта кезеңінде (б.з.д. 1750–1050 жж.) болған болуы мүмкін. Аполлонның 8 ғасырда Делостан келген діни қызметкерлердің келуімен Гаяға арналған ертерек бағышталудан ғибадатхананы иеленгені туралы дәлелдер бар. Дельфидегі оракулдың 8-ғасырдағы Аполлонға арналған ғибадатхана ретінде қайта құрылуы Коринф қаласының маңыздылығымен және Коринф шығанағындағы нысандардың маңыздылығымен байланысты. Дельфий оракулының шығу тегі туралы ең алғашқы мәлімет Дельфий Аполлонына арналған Гомердің гимнында берілген, соңғы зерттеулер бұл датаны б.з.д. 580–570 жж. аралығында көрсетеді. Онда Аполлонның алғашқы діни қызметкерлерін қалай таңдағаны егжей-тегжейлі баяндалады. Бірақ Дельфинийді өзінің құлшылық епітеті ретінде қолданған Аполлон кемеге дельфин (delphys, gen. delphinos) түрінде секірді. Дельфин Аполлон қорқып қалған криттіктерге өзін таныстырып, "құрбандықтары мол болатын жерге" еріп баруларын бұйырды. Криттіктер "уақытпен билеп, "Iē Paiēon" әнін шырқады, бұл әндер құдайлық Музаның "балдай дауыспен ән айту" әнін көкіректеріне салған криттіктердің әндері сияқты. Робин Лэйн Фокс Дельфиде Криттік қола бұйымдар сегізінші ғасырдан бастап табылғанын, ал Криттік мүсіндер б.з.д. 620–600 жж. дейін бағышталғанын айтады: "Нысандағы бағыштаулар діни қызметкерлерінің кім екенін анықтамайды, бірақ біздің алдымызда археологиялық дәлелдермен салыстыруға болатын нақты мәтін бар". Осы "Парнас құздарына" 8-ғасырдың соңында алғашқылардың бірі Гесиод келді, оған омфалос көрсетілді. Дельфий оракулының пайда болуы туралы көптеген кейінгі әңгімелер бар. Б.з.б. 1-ғасырдағы жазушы Диодор Сицилийдің бірінші рет баяндаған бір соңғы түсіндірмесі, Кортас есімді ешкі бағушы туралы айтады, ол бір күні ешкінің бірінің жердің жарығына түсіп, өзін ерекше ұстағанын байқады. Ол құлаққа кіргенде, өзін құдайлық болмыстан, қазіргіден тыс, өткенді және болашақты көру қабілетінен толы сезінді. Ол өзінің жаңалықтарына қатты қуанып, көрші ауыл тұрғындарына айтып берді. Көптеген адамдар бұл жерге сілкіністер мен шабыттандырарлық транстарды сезіну үшін бара бастады, бірақ кейбіреулері шатасқан күйіне байланысты жарыққа жоғалады деп айтылды. Бұл жерде б.з.д. 1600 жылы адамдар табына бастаған ғибадатхана тұрғызылды. Бірнеше ер адам өлгеннен кейін ауыл тұрғындары тәңірлік аянды жеткізуші ретінде жалғызбасты қызды таңдады. Ақырында ол құдайлардың атынан сөйледі. Ертедегі аңыздарға сәйкес, оракулдың орнын бастапқыда Темида мен Фива құдайлары басқарған, ал бұл жер бастапқыда Гайяға қасиетті болған. Кейіннен оны жер сілкіністерінің құдайы Посейдонға бағышталған деп есептеді. Гректің қараңғы дәуірі кезінде, б.з.б. 11-9 ғасырларда, пайғамбарлықтың жаңа құдайы Аполлон ғибадатхананы басып алып, Геяның екі туысты қорғаншы жыланын қуып жіберді, оның денесін кадуцейдің айналасына орады. Кейінгі мифтерде Фива немесе Темида бұл жерді Аполлонға "берген" деп айтылады, бұл жаңа құдайдың діни қызметкерлерінің оны басып алуын ақтады, бірақ ұзақ дәстүрге байланысты бастапқы оракулдың діни қызметкерлерін ұстауға мәжбүр болды. Мифтерде Посейдон Тройзендегі жаңа жердің сыйымен жеңілдетілген деп суреттелген болуы мүмкін. Диодор бастапқыда Пифияның қалай дұрыс киінген жас қыз екенін түсіндірді, өйткені оракулдың пәктігі мен тазалығына үлкен мән берілді, ол Аполлон құдайымен бірігу үшін сақталды. Бірақ ол бір оқиғаны былай баялады: Ғалым Мартин Личфилд Вест Пифияда шамандық тәжірибелердің көптеген белгілері бар екенін, бұл Орталық Азиялық тәжірибелерден мұра етілген немесе әсер еткен болуы мүмкін деп жазады, дегенмен қазіргі уақытта мұндай байланыстың дәлелі жоқ. Ол Пифияның үш табанды тақтадағы қазанда отырғанын, оның пайғамбарлықтарын экстаздық транс күйінде жасағанын, шаман сияқты, оның сөздерін түсінбейтінін келтіреді. Уильям Годвиннің айтуынша, үш табанды тесіктермен тесілген, ал ол буды тыныс алғанда, оның пішіні ұлғаяды, шашы тік тұрды, бет пішіні өзгерді, жүрегі тыныштанды, көкіректері шипаланды, ал дауысы адамнан гөрі көп болды.

Діни қызметкер

Дельфи ғибадатханасының оракулының алғаш рет жұмыс істеген кезінен бастап, құдай лавр ішінде (оның қасиетті өсімдігі) мекендегендігі және жапырақтарының сыбсырынан болашақ туралы оракулдар бергендігі сеніліп келді. Сондай-ақ, Аполлон мал жайып жүрген кезде Парнасстың үш қанатты әпкесі, Триялар, оған аруақ көріп білу өнерін үйреткен де айтылады. Триялар бұл аймақта бұрын Клиромантеонға (жеребе арқылы оракул) ие болған, сондықтан Дельфидің алғашқы оракулы осылай болған болуы мүмкін, яғни жеребе тастау арқылы (құтыға жеребе тастап, түсі мен пішіні ерекше маңызды жеребе тарту). Дельфиде үш оракул кезекпен жұмыс істеді: хтонийон, эгкоимизиді (қасиетті жерде ұйықтау арқылы аянды көру рәсімі), Клиромантеон және, ақырында, лаврмен Аполлоний. Бірақ Дельфиге Дионис культі енгізілгеннен бері, өзінің ізбасарларын ыстыққа және естен шығаруға жеткізетін құдай, Дельфи құдайы Пифия арқылы оракулдар берді. Пифия да оракулдың ішкі қасиетті бөлмесінен шыққан бу мен түтін әсерінен транстық күйге түсті. Пифия ашық есік үстінде тұрған биік алтын үш аяқты тұғырға отырды. Ежелгі заманда Пифия – бойжеткен қыз болған, бірақ б.з.д. III ғасырдың соңында Фессалиялық Эхекрат жас әрі сұлу Пифияны ұрлап, зорлағаннан кейін, елу жастан асқан әйел таңдалды. Ол жас қызға ұқсас киім киіп, зергерлік бұйымдар тақты. Дәстүр бойынша, Фемоноэ – алғашқы Пифия болған. Діни қызметкердің қалай таңдалғаны туралы көп мәлімет болмаса да, Пифия, мүмкін, алдыңғы Пифияның қайтысынан кейін ғибадатхананың діни қызметкерлерінің гильдиясынан таңдалған. Бұл әйелдердің барлығы Дельфиде туған және таза өмір сүріп, жақсы мінез-құлық танытулары керек еді. Кейбіреулері үйленген болса да, Пифия рөлін атқара бастағаннан кейін, діни қызметкерлер барлық отбасылық міндеттерді, некелік қатынастарды және жеке басын тоқтатты. Оракулдың өркендеген кезеңінде Пифия ықпалды отбасынан таңдалған, география, саясат, тарих, философия және өнер салаларында білімді болған әйел болуы мүмкін. Алайда, кейінгі кезеңдерде бұл рөлге білімсіз шаруа әйелдері таңдалды, бұл ерте кезеңдегі поэтикалық пентаметрлік немесе гексаметрлік болжамдардың кейін тек қара прозада жасалғанын түсіндіруге болады. Көп жағдайда діни қызметкердің сұрақтарға берген жауаптарын діни қызметкер гексаметрге түсіріп отырды. Археолог Джон Хейл былай деп хабарлайды: "Пифияның діни қызметкері лауазымы грек әйелдері үшін беделді мансап болды. Діни қызметкерлер әлеуметтік жағдайы үшін көптеген бостандықтар мен сыйақыларға ие болды, мысалы, салықтан босату, меншікке ие болу және қоғамдық шараларға қатысу құқығы, мемлекеттен жалақы мен баспана алу, олардың міндеттеріне байланысты кең ауқымды қызметтер, және көбінесе алтын тәждер. Оракулдың ең танымал кезеңінде үш әйел Пифия ретінде қызмет етті, бұл үштікке тағы бір дәлел, екеуі кезекпен болжам жасады, ал үшіншісі резервте болды. Діни қызметкерге айына бір рет қана хабарласуға рұқсат етілді. Плутарх Пифияның өмірі Аполлонға қызмет ету арқылы қысқартылғанын айтқан. Сеанстардың шаршатушы екендігі айтылды. Әр кезеңнің соңында Пифия жарыстан кейін жүгіруші немесе ыстық биден кейін билеуші сияқты шаршаған күйде болар еді, бұл Пифияның денсаулығына физикалық әсер еткен болуы мүмкін."

Басқа қызметшілер

Пифиядан басқа оракулге қызмет ететін тағы бірнеше қызметшілер болды. Б.з.д. 200 жылдан кейін, кез келген уақытта бүкіл киелі орынды басқаратын Аполлонның екі діни қызметкері болды; б.з. бірінші ғасырының соңы мен екінші ғасырының басында діни қызметкер болған Плутарх, сол кездегі оракул ұйымы туралы ең көп ақпаратты бізге жеткізеді. Б.з.д. 200 жылдан бұрын, ғибадатхана Аполлонға арналған кезде, Аполлонның тек бір діни қызметкері болған болуы мүмкін. Діни қызметкерлер Дельфидің негізгі азаматтарының арасынан таңдалып, өмір бойына тағайындалатын. Оракулға бақылау жасаумен қатар, діни қызметкерлер Аполлонның басқа да мерекелерінде құрбандық шалып, Пифия ойындарын ұйымдастырды. Ғибадатхана Аполлонға арналғанға дейін болған ертерек келісімдер туралы мәліметтер жоқ. Оракулмен байланысты басқа қызметшілер туралы көп мәлімет белгілі емес. Бұл – хосиой (гр. ὅσιοι, 'қасиеттілер') және профе́тай (гр. προφήται, жекеше – профе́тес). Профе́тес сөзі – ағылшын тіліндегі «профет» (prophet) сөзінің шығу тегі, оның мағынасы – «алдын ала айтушы, болашақты болжайтын». Профе́тайлар әдеби көздерде кездеседі, бірақ олардың міндеттері нақты емес; олар Пифияның болжамдарын түсіндірген немесе тіпті оның сөздерін өлең түріне келтірген болуы мүмкін, бірақ сонымен қатар, «профе́тес» термині ғибадатхананың кез келген діни қызметкерлеріне, соның ішінде Пифияға қатысты жалпы атау болуы да мүмкін. Олардың міндеттері белгісіз, бірақ оракулдың жұмысына қатысы бар бес хосиой болған.

Өтініш берушілердің тәжірибесі

Ежелгі заманда оракулдан кеңес сұраған адамдар "консультанттар" деп аталатын, яғни "ақыл іздеушілер". Оракулға жүгінушілер шамандардың саяхаттарына тән төрт кезеңнен өтетін көрінеді. Бірінші қадам: Дельфиге сапар. Адамдар оракулмен ақылдасу үшін Дельфиге ұзақ және кейде қиын сапарға шығуға себеп болатын қажеттілік туындаған. Бұл сапар оракулдың бар екенін білу, жеке адамның немесе топтың саяхатқа шығуға деген ынтасының күшеюі және маңызды сұрақтарға жауап беретін оракул туралы ақпарат жинау арқылы туды. Екінші қадам: Жүгінушінің дайындығы. Діни қызметкерлер оракулға ұсынуға дайындық барысында жүгінушілермен сұхбаттасып, шынайы жағдайларды анықтап, жүгінушіге сұрақтарын дұрыс қою, оракулға сыйлықтар сыйлау және қасиетті жолмен лавр жапырақтарын алып жүре отырып ғибадатханаға бару сияқты рәсімдерден өту қажет болды, бұл олардың жасаған саяхатының символы еді. Үшінші қадам: Оракулға бару. Жүгінуші ғибадатханаға әкелініп, адитонға кіргізіліп, Пифияға сұрағын қойып, жауап алып, қайтатын. Алдын ала жасалған дайындық жүгінушінің мақалада сипатталған шамандық сапарға ұқсас, жоғары сезімтал және медитативтік күйде екенін көрсетті. Төртінші қадам: Үйге оралу. Оракулдар болашақ әрекеттерді қалыптастыру үшін кеңес беруге арналған, оны жүгінуші немесе оракулға баруына көмектескен адамдар іске асыруы керек еді. Оракулдың айтқан сөздерінің дұрыстығы, оракулдың басшылығын іздеген адамдардың өміріне оракулдың кеңесін қолданудың нәтижелері арқылы расталды.

Аполлон ғибадатханасы

Дельфи ғибадатханасының бүгін көрініп тұрған қираған қалдықтары б.з.д. 4 ғасырына жатады және периптерал дор стилінде салынған. Ол б.з.д. 6 ғасырына жататын алдыңғы ғибадатхананың орнында тұрғызылған, ал ол өзі б.з.д. 7 ғасырдағы архитекторлар Трофоний мен Агамедке тиесілі құрылыс орнында салынған. Б.з.д. 6 ғасырына жататын ғибадатхана, бастапқы құрылысты жойған өрттен кейін оны қайта жаңартуға қаржы жұмсаған афиналық Алькмеонид әулетінің құрметіне "Алькмеонид ғибадатханасы" деп аталды. Жаңа ғимарат 6x15 бағаналы дор стиліндегі алты қабатты ғибадатхана болды. Бұл ғибадатхана б.з.д. 373 жылы болған жер сілкінісі салдарынан қирады. Педмент мүсіндері Афиналық Праксиас пен Андростенге арналған. Екінші ғибадатханамен салыстырылатын пропорцияда, ол стилобаттың айналасындағы 6x15 бағана үлгісін сақтап қалды.

Түтіндер мен булар

Пифияның шабытына ғылыми түсіндірме табуға көптеген әрекеттер жасалды. Көбінесе бұл әрекеттер Плутархтың Дельфиде бірнеше жыл бойы бас діни қызметкер болған кезде жасаған бақылауларына негізделген. Ол, Пифияның болашақты болжау қабілеті Керна бұлағынан шығатын, храмның астынан ағатын булармен байланысты екенін айтқан. Бұл булардың галлюциногендік газдар болуы мүмкін деген пікір жиі айтылады. Жақында жүргізілген геологиялық зерттеулер Жердегі геологиялық жарықтан шығатын газдар Дельфи оракулын "құдайлармен байланысуға" шабыттандырған болуы мүмкін деген болжамды жасады. Кейбір зерттеушілер этилен газының Пифияның шабыттанған күйіне себеп болғанын ұсынады, себебі оның симптомдары сәйкес келеді, этилен анестетик ретінде қолданылады және Плутарх сипаттағандай, бөлмедегі иіс осыған ұқсас. Бірақ кейбіреулер этиленнің "мүмкін емес" екенін және бензолдың "нақты анықталмағанын" айтады. Басқалары метанның жарықтан шыққан газ болуы мүмкін екенін, немесе CO2 және H2S газдарының шығуы мүмкін екенін, ал жарықтың өзі сейсмикалық жер сілкінісінің нәтижесі болуы мүмкін екенін мәлімдейді. Қазіргі токсикологиялық әдебиетте олеандр да Пифияға ұқсас симптомдарды тудыруға жауапты болуы мүмкін деп есептеледі. Пифия оракул рәсімі кезінде олеандрды қосымша ретінде қолданған, оның жапырақтарын шайнап, түтінін тыныс алған. Олеандрдың уытты заттары эпилепсияға ұқсас симптомдарды тудырады, бұл "қасиетті ауру" деп аталады, бұл Пифияның Аполлон рухымен иеленуіне әкелуі мүмкін, осылайша Пифия оның өкілі мен пайғамбарына айналады. Олеандрдың түтіні ("Аполлон рухы") жер асты камерасындағы (антрон) оттықтан шығып, храм еденіндегі жарық арқылы ("жарық") тараған болуы мүмкін. Бұл гипотеза храмның астындағы жер асты кеңістігін ашқан археологиялық қазбалардың нәтижелерімен сәйкес келеді. Бұл түсінік соңғы жүз жыл бойы қызу талқылаулар мен түрлі салалық зерттеулерге түрткі болған Дельфидің рухы мен жарығы туралы мәселені жарыққа шығарады. Жарықта қандай түтін болса да, қыс айларында ауа суынып, камерадағы газдардың шығарылуы азаяды. Бұл қыс айларында жаздық құдайлардың болмауына түсінік береді. Сондай-ақ, улы газ Пифияның айына бір рет ғана оракул камерасына кіре алуын түсіндіреді, бұл газдардың қажетті концентрациясына сәйкес келуімен және Пифияның өмір сүру ұзақтығын ұзарту үшін осындай түтіндерге ұшырауын шектеумен байланысты.

Қазба жұмыстары

1892 жылдан бастап Франция Колледжінің Теофиль Гомоль басшылығымен француз археологтары Дельфидегі жерді қазды. Ежелгі әдебиеттен өзгеше, олар жарық пен түтін шығаруға мүмкіндік беретін жарықтарды таба алмады. Адольф Пол Оппе 1904 жылы маңызды мақала жариялады, онда үш маңызды тұжырым келтірді: ешқандай жарық немесе бу болған емес; ешқандай табиғи газ болжамдық көріністерді тудыра алмайды; және діни қызметкер әйелдің күшті және көбінесе өлімге әкелетін реакциялары, көбінесе кездесетін хабарламалармен үйлеспейді. Оппе ежелгі куәліктердің барлығын, Оппе сенгендей, алдағыш жергілікті гидтер алдаған, ойдан шығарған жарықтар мен бу туралы жеңіл ойлы саяхатшылардың баяндамалары деп түсіндірді. Осы нақты тұжырымға сәйкес, Фредерик Полсон, Э. Р. Доддс, Джозеф Фонтенроуз және Саул Левин сияқты ғалымдар бу мен жарық болмағанын мәлімдеді. Келесі ондаған жылдар бойы ғалымдар және зерттеушілер ежелгі пневманың қасиетті, шабыттандыратын сипаты туралы сипаттамаларды жалған деп есептеді. 1950 жылы Дельфиде жұмыс істеген және кейіннен француз қазбаларын басқарған француз эллинисі Пьер Амандри Оппедің тұжырымдамаларымен келісіп, Дельфи сияқты жанартау аймағында газ шығарылымдарының болуы мүмкін емес екенін мәлімдеді. Алайда, Оппе де, Амандри де геологтар емес еді, және осы уақытқа дейін ешқандай геологтар талқылауға қатыспаған. 1980 жылдары геолог Джель Зеилинга де Бур, археолог Джон Р. Хейл, сот химияшысы Джеффри П. Чантон және токсиколог Генри Р. Спиллерден тұратын көп салалы команда БҰҰ-ның Грекиядағы барлық белсенді жарықтарды зерттеу аясында осы фотосуретті және басқа да дереккөздерді дәлел ретінде пайдаланып, Дельфидегі жерді зерттеді. Олар жер асты жолдары мен бөлмелеріне, сондай-ақ бұлақ суын ағызуға арналған дренаждарға да дәлелдер тапты. Сонымен қатар, олар травертин құралымдарын тапты, ол әк тастан ағып өтетін және кальций карбонатты ерітетін, кейін қайта жиналатын кальциттің бір түрі. Бұдан әрі зерттеулер Дельфи аймағының тереңінен мұнай химиялық құрамы 20%-ға дейін жететін, көмірсутектерге бай және шайырға толы битумді кен орны бар екенін көрсетті. Жер сілкінісінен туындаған үйкеліс битумдық қабаттарды қыздырып, көмірсутектердің булануына әкеледі, олар тау жынысындағы кішкентай жарықтар арқылы жер бетіне көтеріледі. Бұл жабық бөлме будың есірткі әсерін тудыруға жеткілікті жақын жерде жиналуына мүмкіндік берді. Плутарх храм "құдай" болған кезде тәтті иіспен толғанын айтады: Де Боердің зерттеулері оны этиленді осы тәтті иіске ие газ ретінде ұсынуға итерді. Токсиколог Генри Р. Спиллер этиленнің тіпті шағын мөлшерін де жұмсақ транстар мен эйфориялық психоделикалық тәжірибелерге әкелуі мүмкін екенін мәлімдеді. Басқа да әсерлерге физикалық оқшаулану, тежеушіліктердің жоғалуы, ауырсынудың жеңілдеуі және сананың тозуынсыз көңіл-күйдің тез өзгеруі жатады. Ол шамадан тыс дозаның шатасу, қобалжу, қиялға түсу және бұлшықеттердің үйлесімділігін жоғалтуы мүмкін екенін де атап өтті. Анестезиолог Изабелла Коллер Герб 20%-ға дейін этилен газын енгізудің адамды отырып, сұрақтарды тыңдап, оларға логикалық жауап бере алуына, бірақ сөйлеу үлгісі өзгеруіне және қол-аяқтарының сезімі жоғалуына әкелетінін анықтады. Жазылғаннан кейін олар осы оқиғаны еске түсіре алмады. 20%-дан жоғары дозада пациенттер аяқ-қолдарын бақылауын жоғалтып, қатты қимылдап, аңырап, теңселуі мүмкін. Бұл галлюциногендік белгілердің барлығы Плутархтың Пифия сипаттамасына сәйкес келеді, ол оны көп рет көрген. 2001 жылы храмнан жоғары орналасқан Керна бұлағынан алынған судың үлгілерінде 0,3 миллиондық этиленнің бар екені анықталды, бұл су жақын маңдағы Дельфи қаласына аударылды. Ежелгі заманда осы бұлақтардан храмға этилен немесе басқа газдардың шығуы мүмкін. Этилен газ теориясы аясында ықтимал болса да, этилен концентрациясының төмендеуі туралы мәлімдемені растайтын дәлел жоқ. Грекияның үш тектоникалық тақтаның қақтығысуында орналасқан жер сілкінісі әк тастың жарылуына және Кассотис суына көмірсутектердің жаңа арналарын ашуына себеп болуы мүмкін. Бұл этилен қоспасының өзгеруіне әкеліп, препараттың күшін арттырады немесе азайтады. Рим императоры Адрианның дәуірінен кейін Оракулдың құлдырауы аймақта ұзақ уақытқа созылған жер сілкінісінің болмауымен байланысты болуы мүмкін деп болжанады.