Нассау келісімі: АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы ядролық қару мәселесі

Кіріспе

АҚШ және Ұлыбритания арасында 1962 жылдың 21 желтоқсанында жасалған келісім

1962 жылдың 21 желтоқсанында жасалған Нассау келісімі – АҚШ президенті Джон Ф. Кеннеди мен Ұлыбритания премьер-министрі Гарольд Макмиллан арасында Skybolt дағдарысын аяқтау мақсатымен келісілген келісім. Екі лидердің Багам аралдарында үш күнге созылған кездесулері Кеннедидің Skybolt әуеден ұшырылатын баллистикалық зымыран жобасын тоқтату туралы хабарламасына жауап ретінде өтті. АҚШ Ұлыбританияның «Поларис» бағдарламасы үшін Ұлыбританияға баллистикалық зымырандар жеткізуге келісті. Алдыңғы келісім бойынша АҚШ Глазго қаласының жанындағы Holy Loch-та баллистикалық зымырандарды орналастыратын су асты кемелер базасын құруға рұқсат беру шартымен Skybolt зымырандарын жеткізуге міндеттенген болатын. Британ үкіметі бұрын «Blue Streak» деп аталған орта қашықтықтағы баллистикалық зымыранды жасауды тоқтатқаннан кейін, Skybolt 1960 жылдардағы Ұлыбританияның тәуелсіз ядролық құралының негізіне айналды. Skybolt болмаған жағдайда, Корольдік әуе күштерінің (RAF) V бомбалаушылары Совет Одағының 1970 жылдарға қарай күшейтілген әуе қорғанысын бұзуға қабілетсіздігінен ескіріп қалуы мүмкін еді. Нассауда Макмиллан Кеннедидің басқа ұсыныстарын қабылдамай, Ұлыбританияны «Поларис» зымырандарымен қамтамасыз етуге талап қойды. Бұл зымырандар Skybolt-тан озық технологияны ұсынды, ал АҚШ оларды Солтүстік Атлант келісім ұйымы (НАТО) аясындағы көпжақты күштердің құрамында ғана беруге дайын болды. Нассау келісіміне сәйкес, АҚШ Ұлыбританияға «Поларис» зымырандарын беруге келісті. Келісімде Ұлыбританияның «Поларис» зымырандары НАТО-ның көпжақты күштерінің бөлігі ретінде қарастырылып, тек «жоғары ұлттық мүдделер» қажет болған жағдайда ғана дербес қолданылуы мүмкін еді. Нассау келісімі 1963 жылдың 6 сәуірінде қол қойылған «Поларис» сату келісімінің негізі болды. Осы келісімге сәйкес, британдық ядролық оқ-дәрілер «Поларис» зымырандарына орнатылды. Осының нәтижесінде Ұлыбританияның ядролық құралын қолдану жауапкершілігі Корольдік әуе күштерінен Корольдік теңіз күштеріне ауыстырылды. Франция президенті Шарль де Голль Ұлыбританияның Нассау келісіміне сәйкес АҚШ-қа тәуелділігін 1963 жылдың 14 қаңтарында Еуропалық экономикалық қауымдастыққа (ЕЭҚ) қатысуға берген өтінішіне вето қоюдың басты себептерінің бірі ретінде көрсетті.

The Nassau Agreement, concluded on 21 December 1962, was an agreement negotiated between President of the United States, John F. Kennedy, and Harold Macmillan, the Prime Minister of the United Kingdom, to end the Skybolt Crisis. A series of meetings between the two leaders over three days in the Bahamas followed Kennedy's announcement of his intention to cancel the Skybolt air launched ballistic missile project. The US agreed to supply the UK with Polaris submarine launched ballistic missiles for the UK Polaris programme. Under an earlier agreement, the US had agreed to supply Skybolt missiles in return for allowing the establishment of a ballistic missile submarine base in the Holy Loch near Glasgow. The British Government had then cancelled the development of its medium range ballistic missile, known as Blue Streak, leaving Skybolt as the basis of the UK's independent nuclear deterrent in the 1960s. Without Skybolt, the V bombers of the Royal Air Force (RAF) were likely to have become obsolete through being unable to penetrate the improved air defences that the Soviet Union was expected to deploy by the 1970s. At Nassau, Macmillan rejected Kennedy's other offers, and pressed him to supply the UK with Polaris missiles. These represented more advanced technology than Skybolt, and the US was not inclined to provide them except as part of a Multilateral Force within the North Atlantic Treaty Organization (NATO). Under the Nassau Agreement the US agreed to provide the UK with Polaris. The agreement stipulated that the UK's Polaris missiles would be assigned to NATO as part of a Multilateral Force, and could be used independently only when "supreme national interests" intervened. The Nassau Agreement became the basis of the Polaris Sales Agreement, a treaty which was signed on 6 April 1963. Under this agreement, British nuclear warheads were fitted to Polaris missiles. As a result, responsibility for Britain's nuclear deterrent passed from the RAF to the Royal Navy. The President of France, Charles de Gaulle, cited Britain's dependence on the United States under the Nassau Agreement as one of the main reasons for his veto of Britain's application for admission to the European Economic Community (EEC) on 14 January 1963.

Британдық ядролық қорқыту

Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбританияда "Тюбинг" кодировкасымен ядролық қару жобасы жүргізілді. 1943 жылғы тамызда Квебек конференциясында премьер-министр Уинстон Черчилль және АҚШ президенті Франклин Рузвельт "Квебек келісіміне" қол қойды, ол "Tube Alloys" жобасын американдық "Манхэттен" жобасымен біріктіріп, британдық, американдық және канадалық бірлескен жобаны құрды. Британ үкіметі АҚШ-тың соғыстан кейін ядролық технологияны, оны ортақ жаңалық деп есептеген, бөлісуін жалғастыратынына сенді, бірақ 1946 жылғы АҚШ-тың Атом энергиясы заңы (МакМахон заңы) техникалық ынтымақтастықты тоқтатты. АҚШ-тың оқшаулануының қайта жандануынан және Ұлыбританияның үлкен держава статусын жоғалтуынан қорқып, британ үкіметі өзінің әзірлеу жұмыстарын қайта бастады, бұл жоба "Жоғары жарылғыш зерттеулері" деп аталды. Бірінші британдық атом бомбасы 1952 жылғы 3 қазанда "Hurricane" операциясы аясында сынақтан өтті. Сутек бомбасын одан әрі жетілдіру және "Спутник" дағдарысынан туған қолайлы халықаралық ахуал 1958 жылы МакМахон заңына түзетулер енгізуге әкелді, нәтижесінде 1958 жылғы АҚШ-Ұлыбритания өзара қорғаныс келісімі арқылы ядролық арнайы қарым-қатынас қайта жаңғыртылды, бұл Ұлыбританияға АҚШ-тан ядролық қару жүйелерін алуға мүмкіндік берді. Ұлыбританияның ядролық қару-жарағы бастапқыда Корольдік әуе күштерінің (RAF) V бомбалаушыларынан еркін түсірілетін бомбаларға негізделген. Сутек бомбасының пайда болуымен Ұлыбританияға ядролық соққы берудің салдары халықтың көп бөлігінің қаза болуына және саяси-әскери басқару тізбектерін бұзуға немесе жоюға әкелуі мүмкін еді. Сондықтан Ұлыбритания қарсы шабуыл стратегиясын қабылдады, оған бомбалаушылардың Ұлыбританияға шабуылдауы мүмкін әуе базаларын нысанаға алу және оларды шабуыл жасауға мүмкіндік бермес бұрын жою кірді. 1960 жылдардың соңында ұшқышсыз бомбалаушылардың қажеттілігін жоғалтуы мүмкін екені болжалды. Бұл мәселенің бір шешімі ұзын қашықтықтағы зымырандарды жасау болды. 1953 жылы Әуе штабының көмекші бастығы (Операциялық талаптар), әуе вице-маршалы Джеффри Таттл, қашықтығы бар баллистикалық зымыранның техникалық талаптарын сұрады және сол жылдың соңында Фарнборо қаласындағы Корольдік әуе кемесі зерттеу орталығында жұмыс басталды. 1955 жылғы сәуірде RAF Бомбалаушылар командованиесінің бас қолбасшысы, әуе маршалы сэр Джордж Миллс қарсы шабуыл стратегиясына наразылық білдіріп, оның қорқыту әсері үшін әкімшілік және халық орталықтарын нысанаға алған қарсы құндылық стратегиясын қолдады. 1953 жылғы желтоқсанда Парижде өткен Солтүстік Атлантика шарты ұйымының (НАТО) кездесуінде АҚШ қорғаныс министрі Чарльз Вильсон орта қашықтықтағы баллистикалық зымыранды (MRBM) бірлесіп әзірлеу мүмкіндігін көтерді. 1954 жылғы маусымда келіссөздер өтті, нәтижесінде 1954 жылғы 12 тамызда келісімге қол қойылды. Ұлыбритания АҚШ қолдауымен "Blue Streak" деп аталған MRBM-ді әзірледі. Бастапқы есептеулер бойынша жобаның құны 70 миллион фунт стерлингті құрады (қазіргі шақта £), АҚШ оның 15 пайызын төледі. 1958 жылға қарай жоба қиындыққа тап болды. Оны орнату әлі де бірнеше жылды алды, бірақ АҚШ "Эмили" жобасы аясында американдық "Thor" орта қашықтықтағы баллистикалық зымырандарын жеткізіп жатты, және сұйық отынмен жұмыс істейтін "Blue Streak" алдын ала ядролық соққыға ұшырауы мүмкін екеніне қатысты алаңдаушылықтар туды. V бомбалаушыларының тиімділігі мен қызмет ету мерзімін ұзарту үшін 1954 жылғы 3 қыркүйекте V бомбалаушыларынан ұшырылатын, зымырандық қозғалтқышы бар, ұзақ қашықтықтағы зымыранға арналған операциялық талап (OR.1132) жарияланды. Осылайша "Blue Steel" пайда болды. 1956 жылғы наурызда Өнімдер министрлігі Avro компаниясымен келісімшарт жасасты, ал 1962 жылғы желтоқсанда ол пайдалануға берілді. Бұл кезде тіпті "Blue Steel" болған жағдайда да Кеңес Одағының әуе қорғанысы жақсарып, V бомбалаушыларына нысаналарын шабуылдау қиын болады деп күтілді, сондықтан "Blue Steel Mark II" зымыранын, кеміндегі £ қашықтығымен әзірлеу туралы талаптар қойылды. Аты айтылғандай, бұл толығымен жаңа зымыран болды, және Mark I-нің жетілдірілген нұсқасы емес. Авиация министрі Дункан Сэндис Mark I-ді пайдалануға беруге басымдық беруді талап етті, ал Mark II жобасы 1959 жылдың соңында тоқтатылды.

During the early part of the Second World War, Britain had a nuclear weapons project, codenamed Tube Alloys. At the Quebec Conference in August 1943, the Prime Minister, Winston Churchill and the President of the United States, Franklin Roosevelt, signed the Quebec Agreement, which merged Tube Alloys with the American Manhattan Project to create a combined British, American and Canadian project. The British Government trusted that the United States would continue to share nuclear technology, which it regarded as a joint discovery, after the war, but the United States Atomic Energy Act of 1946 (McMahon Act) ended technical cooperation. Fearing a resurgence of United States isolationism, and Britain losing its great power status, the British Government restarted its own development effort, now codenamed High Explosive Research. The first British atomic bomb was tested in Operation Hurricane on 3 October 1952. The subsequent British development of the hydrogen bomb, and a favourable international relations climate created by the Sputnik Crisis, led to the McMahon Act being amended in 1958, resulting in the restoration of the nuclear Special Relationship in the form of the 1958 US–UK Mutual Defence Agreement, which allowed Britain to acquire nuclear weapons systems from the United States. Britain's nuclear weapons armament was initially based on free fall bombs delivered by the V bombers of the Royal Air Force (RAF). With the development of the hydrogen bomb, a nuclear strike on the UK could kill most of the population and disrupt or destroy the political and military chains of command. The UK therefore adopted a counterforce strategy, targeting the airbases from which bombers could launch attacks on the UK, and knocking them out before they could do so. The possibility of the manned bomber becoming obsolete by the late 1960s in the face of improved air defences was foreseen. One solution was the development of long range missiles. In 1953, the Assistant Chief of the Air Staff (Operational Requirements), Air Vice Marshal Geoffrey Tuttle, requested a specification for a ballistic missile with range, and work commenced at the Royal Aircraft Establishment in Farnborough later that year. In April 1955, the Commander in Chief of RAF Bomber Command, Air Chief Marshal Sir George Mills expressed his dissatisfaction with the counterforce strategy, and argued for a countervalue one that targeted administration and population centres for their deterrent effect. At a North Atlantic Treaty Organization (NATO) meeting in Paris in December 1953, United States Secretary of Defense, Charles E. Wilson, raised the possibility of a joint medium range ballistic missile (MRBM) development programme. Talks were held in June 1954, resulting in the signing of an agreement on 12 August 1954. The United Kingdom with United States support would develop an MRBM, which was called Blue Streak. It was initially estimated to cost £70 million (equivalent to £ in ), with the United States paying 15 per cent. By 1958, the project was in trouble. Its deployment was still years away, but the United States was supplying American built Thor intermediate range ballistic missiles under Project Emily, and there were concerns about liquid fuelled Blue Streak's vulnerability to a pre emptive nuclear strike. To extend the effectiveness and operational life of the V bombers, an Operational Requirement (OR.1132), was issued on 3 September 1954 for an air launched, rocket propelled standoff missile with a range of that could be launched from a V bomber. This became Blue Steel. The Ministry of Supply placed a development contract with Avro in March 1956, and it entered service in December 1962. By this time it was anticipated that even with Blue Steel, the air defences of the Soviet Union would soon improve to the extent that V bombers might find it difficult to attack their targets, and there were calls for the development of the Blue Steel Mark II with a range of at least Despite the name, this was a whole new missile, and not a development of Mark I. The Minister of Aviation, Duncan Sandys, insisted that priority be accorded to getting the Mark I into service, and the Mark II was cancelled at the end of 1959.

Көлденең бұранда

Осыған ұқсас мәселеге тап болған АҚШ Әуе күштері (АҚШӘ) стратегиялық бомбалаушыларының қызмет ету мерзімін ұзартуға тырысты. Бірінші модель 1959 жылдың желтоқсанында Стратегиялық әуе қолбасшылығына (СӘҚ) жеткізілді. Ол W28 жарылыс оқиғасын алып жүрді және жоғары биіктікте және төмен биіктікте қашықтығы болды. Оның толық қашықтықтағы дөңгелек қателік ықтималдылығы (CEP) осы өлшемдегі оқ-дәрі үшін қабылданатын делінді. Boeing B-52 Stratofortress екі данасын тасымалдай алды, бірақ Pratt & Whitney J52 қозғалтқышы Convair B-58 Hustler және North American XB-70 Valkyrie сияқты қанат астында аз кеңістігі бар бомбалаушыларда оны тасымалдауға мүмкіндік бермеді. 1963 жылға қарай 593 данасы пайдалануға берілді. Кейіннен олардың саны 1976 жылы 308-ге дейін азайды, бірақ ол 1977 жылға дейін қызметте болды, содан кейін AGM-69 SRAM-мен ауыстырылды. Оның Blue Steel-ден артық өнімділігіне қарамастан, британдықтар Hound Dog-қа көп қызығушылық танытпады. Оны Handley Page Victor тасымалдай алмады және Avro Vulcan жеткілікті жерден аралыққа ие ме деген күмән болды. Hound Dog қызметке енгенде, АҚШӘ оның ізбасарын іздестіруді бастады. Ол жарылыс оқиғасын алып жүретін және қашықтығы және 3000 фут (914 м) CEP-і бар Advanced Air-to-Surface Missile (AASM) болды. Мұндай зымыран адаммен басқарылатын бомбалаушыларды Континенталарлық баллистикалық зымырандармен (КБЗ) бәсекелестіре алатын еді. Алайда, бұл үшін маңызды технологиялық жетістіктер қажет болды. Зымыран AGM-48 Skybolt болып шықты. Құны өсіп, қолдау азайғанда, АҚШӘ оның техникалық сипаттамаларын жарылыс оқиғасын алып жүруге дейін төмендетті. 1960 жылғы мамыр айындағы Президенттің ғылыми кеңесші комитетінің (PSAC) төрағасы Джордж Кистиаковскийге жолданған баяндамада PSAC зымырандық кеңесші тобы Skybolt-тың артықшылықтарына көз жеткізбегенін, өйткені жаңа LGM-30 Minuteman КБЗ сол миссияларды әлдеқайда төмен құнмен орындай алатынын мәлімдеді. Сондықтан, 1960 жылдың желтоқсанында PSAC Skybolt-ты дереу тоқтатуды ұсынды. АҚШ Қорғаныс министрі Томас С. Гейтс кіші, оған қосымша қаржыландыру сұрамауға шешім қабылдады, бірақ өткен жылғы қаражаттан 70 миллион долларды (қазіргі шақтағы құны ) қайта бағдарламалау арқылы тоқтатудан аулақ болды. Skybolt-тың тірі қалуының басты себебі - Ұлыбританиядан алған қолдауы болды. Blue Streak 1960 жылдың 24 ақпанында АҚШ-тан ауыстырушы сатып алу шартымен тоқтатылды. Бастапқы шешім Skybolt болып көрінді, ол Blue Streak-тің қашықтығын Blue Steel-дің жылдамдығымен біріктірді және екі данасын Vulcan бомбалаушысына тасымалдауға жеткілікті кішкентай болды. Британдық Red Snow жарылыс оқиғасымен қаруланған бұл зымыран Ұлыбританияның V бомбалаушы күштерінің қабілетін арттырып, оның пайдалы өмірін 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басына дейін ұзартатын еді. АҚШӘ сияқты, Корольдік Әуе күштері де баллистикалық зымырандар ұшқыштарды алмастыра алады деп уайымдады. Институционалдық сын АҚШ Әскери-теңіз күштерінен келді, ол баллистикалық зымыранды (SLBM) - UGM-27 Polaris әзірлейтін. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бастығы адмирал Арли Берк Бірінші теңіз лорды лорд Маунтбеттенді оның дамуы туралы хабардар етті. Теңізге шығу арқылы Polaris бірінші соққыға қарсы тұра алатын қорқыту мүмкіндігін ұсынды, осылайша Британ аралдарына жасалатын бірінші соққы қаупін азайтты, ол енді тиімді болмайды. Бұл сондай-ақ, одан да үлкен қорқыту құралы болды, өйткені жауап беруден қашу мүмкін емес еді. Бұл сондай-ақ Корольдік теңіз күштерін елдің бірінші қорғаныс желісі ретіндегі дәстүрлі рөліне қайтаруға мүмкіндік береді, дегенмен теңіз күштеріндегі барлық адамдар бұл идеямен келіспеді. Британдық ядролық қорқытуды зерттеу тобы (BNDSG) SLBM технологиясы әлі дәлелденбегенін, Polaris қымбат болатынын және қайықтарды салуға кететін уақытты ескере отырып, оны 1970 жылдардың басына дейін қолдануға болмайтынын дәлелдеген зерттеу жүргізді. 1960 жылдың ақпанында Министрлер кабинетінің қорғаныс комитеті Skybolt компаниясын сатып алуға келісім берді. 1960 жылдың наурыз айында премьер-министр Харольд Макмиллан Вашингтонға жақын жердегі Кемп-Дэвидте президент Дуайт Эйзенхауэрмен кездесіп, Skybolt-ты шартсыз сатып алуға рұқсат алды. Айтпақшы, американдықтарға Шотландиядағы Holy Loch теңіз портына АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Polaris зымырандарымен жабдықталған баллистикалық зымырандық су асты кемелерін орналастыруға рұқсат берілді. Қаржылық келісім Ұлыбританияға өте қолайлы болды, себебі АҚШ Skybolt-тың бірлік құнын ғана төлеп, барлық ғылыми-зерттеу және даму шығындарын өзіне алды. Маунтбеттен де, Берк те көңілі қалды, енді ол Пентагонда...

Confronted with the same problem, the United States Air Force (USAF) also attempted to extend the operational life of its strategic bombers by developing a stand off missile, the AGM 28 Hound Dog. The first production model was delivered to the Strategic Air Command (SAC) in December 1959. It carried a W28 warhead, and had a range of at high level and at low level. Its circular error probable (CEP) of over at full range was considered acceptable for a warhead of this size. A Boeing B 52 Stratofortress could carry two, but the underslung Pratt & Whitney J52 engine precluded its carriage by bombers with less underwing clearance like the Convair B 58 Hustler and the North American XB 70 Valkyrie. It entered service in large numbers, with 593 in service by 1963. Numbers declined thereafter to 308 in 1976, but it remained in service until 1977, when it was replaced by the AGM 69 SRAM. Despite its being superior in performance to Blue Steel, the British showed little interest in Hound Dog. It could not be carried by the Handley Page Victor, and there were doubts as to whether even the Avro Vulcan had sufficient ground clearance. Even as Hound Dog was entering service, the USAF was contemplating a successor. An Advanced Air to Surface Missile (AASM) that could carry a warhead with a range of and a CEP of 3000 feet (914 m). Such a missile would make manned bombers competitive with Intercontinental Ballistic Missiles (ICBMs). However, it would also require significant technological advances. The missile became the AGM 48 Skybolt. As costs rose and support diminished, the USAF decreased its specifications to carrying a warhead and a CEP of This was estimated to cost $893.6 million (equivalent to $ in ). A May 1960 report to the chairman of the President's Science Advisory Committee (PSAC), George Kistiakowsky, the PSAC Missile Advisory Panel stated that it was unconvinced of the Skybolt's merits, as the new LGM 30 Minuteman ICBM would be able to perform the same missions at much lower cost. PSAC therefore recommended in December 1960 that Skybolt be cancelled forthwith. United States Secretary of Defense Thomas S. Gates, Jr., elected not to request further funding for it, but avoided cancellation by reprogramming $70 million (equivalent to $ in )from the previous year's allocation. A crucial reason for Skybolt's survival was the support it garnered from Britain. Blue Streak was cancelled on 24 February 1960, subject to an adequate replacement being procured from the US. An initial solution appeared to be Skybolt, which combined the range of Blue Streak with the mobile basing of the Blue Steel, and was small enough that two could be carried on the Vulcan bomber. Armed with a British Red Snow warhead, this would improve the capability of the UK's V bomber force, and extend its useful life into the late 1960s and early 1970s. Like the USAF, the RAF was concerned that ballistic missiles could eventually replace manned bombers. An institutional challenge came from the United States Navy, which was developing a submarine launched ballistic missile (SLBM), the UGM 27 Polaris. The US Chief of Naval Operations, Admiral Arleigh Burke, kept the First Sea Lord, Lord Mountbatten, apprised of its development. By moving the deterrent out to sea, Polaris offered the prospect of a deterrent that was invulnerable to a first strike, and thereby reduced the risk of a first strike on the British Isles, which would no longer be effective. It also had greater value as a deterrent, because retaliation could not be avoided. It would also restore the Royal Navy to its traditional role as the nation's first line of defence, although not everyone in the navy was on board with that idea. The British Nuclear Deterrent Study Group (BNDSG) produced a study that argued that SLBM technology was as yet unproven, that Polaris would be expensive, and that given the time it would take to build the boats, it could not be deployed before the early 1970s. The Cabinet Defence Committee approved the acquisition of Skybolt in February 1960. The Prime Minister, Harold Macmillan, met with President Dwight Eisenhower at Camp David near Washington in March 1960, and secured permission to buy Skybolt without strings attached. In return, the Americans were given permission to base the US Navy's Polaris equipped ballistic missile submarines at the Holy Loch in Scotland. The financial arrangement was particularly favourable to Britain, as the US was charging only the unit cost of Skybolt, absorbing all the research and development costs. Mountbatten was disappointed, as was Burke, who now had to face the possible survival of Skybolt at the Pentagon. Exactly what was agreed with regard to Polaris was not clear; the Americans wanted any later offer of Polaris to be as part of a scheme for deployment of NATO MRBMs known as the Multilateral Force. With the Skybolt agreement in hand, the Minister of Defence, Harold Watkinson, announced the cancellation of Blue Streak to the House of Commons on 13 April 1960.

Американың алаңдаушылығы

Skybolt қолдаушылары 1961 жылғы қаңтарда билікке келген Кеннеди әкімшілігінің сайлау кампаниясын кеңестік және американдық мүмкіндіктер арасындағы зымырандық қақтығыс негізінде салғанын ескере отырып, Skybolt-қа қолдау көрсеткенін үміттенеді. Бастапқыда солай болды: жаңа Қорғаныс министрі Роберт Макнамара Сенаттың Қарулы Күштер комитеті алдында Skybolt-ты қорғады. Ол 1963 жылы 92 Skybolt зымыранын сатып алу үшін 347 миллион доллар сұрады, 1967 жылға қарай 1150 зымыраны орналастыруды көздеді. Алайда, 1961 жылғы 21 қазанда АҚШ Әуе күштері зерттеу және әзірлеу шығындарының бағасын 492,6 миллион долларға (эквиваленті $ in ) дейін көтерді, бұл 100 миллион доллардан астам (эквиваленті $ in ) артты, ал өндіріс шығындары енді 1,27 миллиард долларға (эквиваленті $ in ), 591 миллион долларға (эквиваленті $ in ) дейін бағаланды. Кеннеди әкімшілігі 1961 жылғы сәуірде британдық ядролық күштеріне қарсылық білдіру саясатын қабылдады. 1962 жылғы 16 маусымда Мичиган штатының Энн-Арбор қаласында сөйлеген сөзінде Макнамара «жекелеген түрде жұмыс істейтін шектеулі ядролық мүмкіндіктер қауіпті, қымбат, ескіруге бейім және қорқыту ретінде сенімсіз» және «жау қалаларын нысанаға алған салыстырмалы түрде әлсіз ұлттық ядролық күштер тіпті қорқыту функциясын орындамайды» деді. АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Дин Эчесон одан да тікелей айтты; Вест-Пойнттағы сөйлеген сөзінде ол былай деді: «Британияның жеке билік рөлін ойнауға тырысуы – яғни, Еуропадан бөлек рөл, АҚШ-пен «ерекше қарым-қатынасқа» негізделген рөл, саяси құрылымы немесе бірлігі немесе күші жоқ және нашар және тұрақсыз экономикалық қарым-қатынаста болатын Ұлтастың басшысы болуға негізделген рөл – бұл рөл ойналып бітті». Кеннеди әкімшілігі Суэц дағдарысы сияқты жағдай қайталануы мүмкін деп алаңдады, бұл тағы бір рет Ұлыбританияға қарсы кеңестік ядролық қауіпті тудырады. Америкалықтар Ұлыбританияны екі кілттік келісімге, екі тарап келіскен жағдайда ғана ұшыруға мүмкіндік беретін көпжақты күш тұжырымына мәжбүрлеу жоспарын жасады. Егер ядролық қару көпұлтты күштің бөлігі болса, оларға шабуыл жасау басқа елдерге шабуыл жасауды талап етеді. АҚШ басқа елдердің Ұлыбританияның үлгісін алып, өздерінің қорқыту күштерін дамытуына алып келетін ядролық қару таралуының туындауынан қорқыды. Егер қорқыту халықаралық күшпен қамтамасыз етілсе, жеке күштердің қажеттілігі азаяды. 1955 және 1960 жылдар аралығында британ экономикасы Еуропаның қалған бөлігінен қалып қойды, жылына орташа есеппен 2,5% өсті, бұл Францияның 4,8% өсімімен, Германияның 6,4% және Еуропалық экономикалық қауымдастықтың (ЕЭҚ) 5,3% орташа көрсеткішімен салыстырылды. Макмиллан 1960 жылдың көп бөлігін Ұлыбританияның ЕЭҚ-қа кіруіне жағдай жасауға арнады. АҚШ Поларис ұшағын Ұлыбританияға беру Ұлыбританияның ЕЭҚ-қа кіру перспективасына қауіп төндіреді деп алаңдады. АҚШ-тың ұзақ мерзімді саясаты Ұлыбританияны конвенциялық әскери күштерін дамытуға және ЕЭҚ-қа қабылдануын қамтамасыз етуге көндіру болды. Макнамара қорғаныс сатып алуларына шығындар тиімділігін талдауды енгізді. Skybolt өсетін шығындардан зардап шекті, ал алғашқы бес сынақ ұшырылымы сәтсіз аяқталды. Бұл ерекше емес еді; Поларис пен Минутменде де ұқсас проблемалар болды. Skybolt-тың құлдырауына себеп Hound Dog, Minuteman немесе Polaris-тің жеткізе алатын қабілетінен асып түспеуі болды. Бұл АҚШ-тың Skybolt-ты жалғастыруда аз артықшылықтары бар екенін білдірді, бірақ сонымен бірге оны жою Ұлыбританияны олардың көпжақты күштеріне тарту үшін қуатты саяси құрал болар еді. Ал британдықтар Skybolt жобасына толық назар аудару үшін барлық басқа жобалардан бас тартты. Бір себетке барлық жұмыртқаларын салудан сақтандыруға ескерткенде, британдықтар «басқа жұмыртқа да, басқа себет те жоқ» деп жауап берді. 1962 жылғы 7 қарашада Макнамара Кеннедимен кездесіп, Skybolt-ты жоюды ұсынды. Содан кейін ол АҚШ-тағы британдық елші Дэвид Ормсби Горға хабарлады. Кеннеди 1962 жылғы 23 қарашада Skybolt-ты жоюға келісті.

Skybolt proponents in the USAF hoped that the incoming Kennedy administration, which took office in January 1961, would be supportive of Skybolt, given its election campaigning on the basis of an alleged missile gap between Soviet and US capabilities. Initially it was; Robert McNamara the new Secretary of Defense, defended Skybolt before the Senate Armed Services Committee. He requested $347 million to purchase 92 Skybolt missiles in 1963, with the intention of deploying 1,150 missiles by 1967. However, on 21 October 1961 the USAF raised its estimate of research and development costs to $492.6 million (equivalent to $ in ), an increase of over $100 million (equivalent to $ in ), and production costs were now reckoned at $1.27 billion (equivalent to $ in ), an increase of $591 million (equivalent to $ in ). The Kennedy Administration adopted a policy of opposition to independent British nuclear forces in April 1961. In a speech at Ann Arbor, Michigan, on 16 June 1962, McNamara stated "limited nuclear capabilities, operating independently, are dangerous, expensive, prone to obsolescence and lacking in credibility as a deterrent," and that "relatively weak national nuclear forces with enemy cities as their targets are not likely to perform even the function of deterrence." The former United States Secretary of State, Dean Acheson, was even more blunt; in a speech at West Point he stated: "Britain's attempt to play a separate power role – that is, a role apart from Europe, a role based on a 'special relationship' with the United States, a role based on being the head of a Commonwealth which has no political structure or unity or strength and enjoys a fragile and precarious economic relationship – this role is about played out." The Kennedy administration was concerned that a situation like the Suez Crisis might repeat itself, one that would once again incite a nuclear threat against the UK from the Soviet Union. The Americans developed a plan to force the UK into the Multilateral Force concept, a dual key arrangement that would allow launch only if both parties agreed. If nuclear weapons were part of a multinational force, attacking them would require attacks on the other hosting countries as well. The US feared that otherwise other countries would want to follow the UK lead and develop their own deterrent forces, leading to a nuclear proliferation problem even among their own allies. If a deterrent was provided by an international force, the need for individual forces would be reduced. Between 1955 and 1960, the British economy had lagged behind that of the rest of Europe, growing at an average of 2.5 per cent per annum, compared with France's growth of 4.8 per cent, Germany's of 6.4 per cent, and the European Economic Community (EEC) average of 5.3 per cent, and Macmillan devoted much of 1960 to laying the ground for Britain's entry into the EEC. The US was concerned that providing Polaris to Britain would jeopardise Britain's prospects of joining the EEC. Long term US policy was to persuade the UK to build up its conventional military forces, and to secure admission to the EEC. McNamara introduced cost effectiveness analysis to defence procurement. Skybolt suffered from rising costs, and the first five test launches were failures. This was not unusual; Polaris and Minuteman had similar problems. What doomed Skybolt was an inability to demonstrate capability beyond that achievable by Hound Dog, Minuteman or Polaris. This meant that there were few advantages for the United States in continuing Skybolt, but at the same time its cancellation would be a powerful political tool for bringing the UK into their Multilateral Force. The British, on the other hand, had cancelled all other projects to concentrate fully on Skybolt. When warned not to put all their eggs in the one basket, the British replied that there was "no other egg, and no other basket". On 7 November 1962, McNamara met with Kennedy, and recommended that Skybolt be cancelled. He then briefed the British Ambassador to the United States, David Ormsby Gore. Kennedy agreed to cancel Skybolt on 23 November 1962.

Канадалық интерлюдия

Британдық және американдық басшылар Атлантиканың Солтүстік Америка жағында кездескен кезде канадалықтармен кеңесу қалыпты жағдай еді. Бұл әдеп Нассау конференциясын ұйымдастырғанда сақталмады, бірақ Канаданың премьер-министрі Джон Дифенбеккер Макмилланды Оттавада кездесуге шақырды. Макмиллан Skybolt мәселесі шешілгеннен кейін Нассауда кездесуге ұсыныс жасады. Кеннеди мен Дифенбеккер бір-бірін жек көретін, Кеннеди Дифенбеккерден қашып, ертерек кетпек болды, бірақ Макмиллан Кеннедиді түскі асқа қалуға көндірді. Кейін Кеннеди осы жағдайды "крещениеде үш әйел" деп сипаттады. Куба зымыран дағдарысынан кейін ядролық қару Канадада саяси мәселеге айналды, онда канадалық Bomarc зениттік-ракеталық кешендері ел ядролық шабуылға ұшырауы мүмкін болғанда, Дифенбеккердің ядролық оқ-дәрілерін Канададан тыс сақтау талабына байланысты, әрекетсіз қалды, американдықтар бұл шартты тиімсіз деп есептеді. Макмиллан Дифенбеккерге Нассау келісімі туралы мәлімдеді, Дифенбеккер оны пилотты бомбалаушылардың қазір ескіргені деп түсінді. Бұл оған Bomarc оқ-дәрілері бойынша шешімді кейінге жылдыруға қосымша себеп болды, олар бомбалаушыларды жоюға арналған еді. Дегенмен, ол Канаданың көпжақты күшке қатысуына қызығушылық танытты.

Нәтиже

22 желтоқсанда, Нассау конференциясы аяқталғаннан кейін, АҚШ Әуе күштері Макнамара қатыспағанда, АҚШ Қорғаныс министрінің орынбасары Розуэлл Гилпатриктен нақты рұқсат алғаннан кейін Skybolt-тың алтыншы және соңғы сынақ ұшуын жүргізді. Сынақ сәтті аяқталды. Кеннеди ашуланды, бірақ Макмиллан американдықтардың "жақсы негізде Скайболтты тоқтатуға бекінгенін" айтты, бұл бізді ренжіту немесе Ұлыбританияны ядролық саладан шығару үшін ғана емес. Сәтті сынақ АҚШ Әуе күштерінің Skybolt жобасын қайта қарастыру мүмкіндігін тудырды, ал американдықтар Нассау келісімінен бас тартуы мүмкін еді. Мұндай болған жоқ; Skybolt 1962 жылдың 31 желтоқсанында ресми түрде тоқтатылды. Макмиллан 1963 жылдың 3 қаңтарында Нассау келісімін кабинет отырысында талқылады. Ол Ұлыбританияның ядролық қаруды сақтап қалуын қамтамасыз ету қажеттігін айтты. Ол технология туралы барлық білім АҚШ-та шоғырланса, Батыс Одағы үшін тиімді болмайтынын, тәуелсіз ядролық мүмкіндіктер Ұлыбританияға АҚШ қолдау көрсетпеген жағдайда да Кеңес Одағының қауіптеріне жауап беруге мүмкіндік беретінін және ядролық қаруға иелік Ұлыбританияға ядролық қарусыздану келіссөздерінде дауыс беру құқығын беретінін мәлімдеді. Дегенмен, АҚШ-қа тәуелділік Ұлыбританияның әлемдік істерге ықпалын азайтуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірілді. Торникрофт Ұлыбританияның өз күштерімен ядролық қорқыту құралын қамтамасыз етуі керек деген пікірді айтты. Ол Polaris жобасына жұмсалған 800 миллион доллар (қазіргі шақтағы құны) зерттеу және әзірлеме шығындарынан Ұлыбританияның үнемдейтінін атап өтті. Дегенмен, Қаржы министрі Селвин Ллойд шығынға қатысты алаңдауын сақтап қалды. Нассау келісімінен кейін екі үкімет Polaris зымырандарын жеткізу туралы келісімге келді, ол 1963 жылдың 6 сәуірінде қол қойылды. Зымырандар британдық ET.317 жарылғыш бөліктерімен жабдықталған. Ұлыбритания өзінің қорқыту күшін сақтап қалды, бірақ оның басқаруы RAF-тен Корольдік теңіз күштеріне көшті. Polaris Ұлыбританияның қажеттіліктеріне сәйкес келетін жақсы қару жүйесі болды және оны "ғасырдың ең тиімді келісімі" деп атады. V бомбалаушылары Нассау келісімінің шарттарына сәйкес НАТО-ға қайта бағытталды, олар тактикалық ядролық қаруды алып жүрді, ал 1968 жылы қызметке кірген Polaris суасты қайықтары да солай болды. Polaris зымырандарын жеткізу туралы келісім 1980 жылы Trident сатып алуға мүмкіндік беру үшін өзгертілді. Британ саясаткерлері АҚШ-қа "тәуелділік" туралы әңгімелеуді ұнатпады, ерекше қатынасты "өзара тәуелділік" деп сипаттауды жөн көрді. Қорқыныш болғандай, Франция президенті Шарль де Голль 1963 жылдың 14 қаңтарында Ұлыбританияның ЕЭО-ға қабылдану өтінімін ветолады, Нассау келісімін басты себептердің бірі ретінде келтірді. Ол Ұлыбританияның Polaris сатып алу арқылы АҚШ-қа тәуелділігі оны ЕЭО мүшесі болуға лайық емес ететінін мәлімдеді. АҚШ-тың Ұлыбританияны көпжақты күшке енгізуге тырысу саясаты осы шешімнің нәтижесінде сәтсіз аяқталды, ал НАТО-ның басқа одақтастары да оған ынталы болған жоқ. 1965 жылға қарай көпжақты күштердің күші әлсіреп барады. НАТО ядролық жоспарлау тобы НАТО мүшелеріне ядролық қаруға толық қол жеткізбей, жоспарлау процесіне қатысуға мүмкіндік берді. Атлантикалық тұрақты теңіз күштері бірлескен теңіз операциялық тобы ретінде құрылды, онда әртүрлі елдер аралас экипаждармен кемелерді жібермей, кемелерді жіберді. Канадада оппозиция жетекшісі Лестер Б. Пирсон Канаданың ядролық қаруды қабылдауын қолдады. Ол өзінің Либералдық партиясының ішінде, әсіресе Пьер Трюдодан қарсылыққа тап болды, бірақ сауалнамалар оның канадалықтардың басым көпшілігі ұстанатын ұстанымды ұстағанын көрсетті. Дифенбеккердің Прогрессивті консервативтік партиясы да бұл мәселеде біртілді болған жоқ. 1963 жылдың 3 ақпанында Ұлттық қорғаныс министрі Дуглас Харкнесс отставкаға кетті. Екі күннен кейін Дифенбеккердің үкіметі Канаданың Төменгі палатасындағы сенімсіздік дауысымен құлатылды. Содан кейін сайлау өтті, ал Пирсон 1963 жылдың 8 сәуірінде премьер-министр болды. Макмилланның үкіметі 1962 жылы бірқатар қосымша сайлауларда жеңіліске ұшырады және 1963 жылы Профумо ісімен дүрлікті. 1963 жылдың қазан айында Консервативтік партияның жылдық конференциясының қарсаңында Макмиллан бастапқыда операцияға келмейтін простата қатерлі ісігімен ауырады. Дәрігерлер оның аурудың зияны жоқ екенін және толық жазылатынын айтты, бірақ ол денсаулығының нашарлауына байланысты жұмыстан кетуге шешім қабылдады. Оның орнын лорд Хоум иеленді, ол өзінің ақсүйектігінен бас тартып, 1964 жылғы сайлауда Ұлыбританияның ядролық қаруын қолдады. Бұл мәселе сайлаушылардың санасында маңызды болмаса да, Даглас Хоум құштарлықпен қорғайтын және көптеген дауыс берушілер қолдайтын мәселе болды. Лейбористер партиясының сайлау манифесі Нассау келісімін қайта қарау қажеттігін көрсетті, ал 1964 жылдың 5 қазанында Лейбористер партиясының жетекшісі Гарольд Уилсон тәуелсіз британдық қорқыту құралының тәуелсіз емес, британдық емес және қорқыту емес екенін сынады. Даглас Хоум Уилсонға шабуылдан шамалы жеңіліске ұшырады. Қызметке келгеннен кейін Лейбористер партиясы Polaris-ты сақтап, Нассау келісіміне сәйкес Polaris қайықтарын НАТО-ға берді. Кеннеди осы мәселемен ашуланғандықтан Ричард Нойштадт, өзінің кеңесшілерінің бірінен оқиғалар туралы егжей-тегжейлі есеп беруді сұрады. Жаклин Кеннеди Онассис оның есепті оқып, "Менің өмірім қандай екенін білгіңіз келсе, осыны оқыңыз" дегенін еске алды. Есеп 1992 жылы жарияланды және "ЖКФ-қа есеп: Скайболт дағдарысын қарастыру" деген атпен жарық көрді.

On 22 December, after the Nassau conference had ended, the USAF conducted the sixth and final test flight of Skybolt, having received explicit permission to do so from Roswell Gilpatric, the United States Deputy Secretary of Defense, in McNamara's absence. The test was a success. Kennedy was furious, but Macmillan remained confident that the Americans had "determined to kill Skybolt on good general grounds—not merely to annoy us or drive Great Britain out of the nuclear business". The successful test raised the possibility that the USAF might get the Skybolt project reinstated, and the Americans would renege on the Nassau Agreement. This did not occur; Skybolt was officially cancelled on 31 December 1962. Macmillan placed the Nassau Agreement before the cabinet on 3 January 1963. He made the case for Britain retaining nuclear weapons. He asserted that it would not be in the best interest of the Western Alliance for all knowledge of the technology to reside with the United States; that possession of an independent nuclear capability gave Britain the ability to respond to threats from the Soviet Union even when the United States was not inclined to support Britain; and that possession of nuclear weapons gave Britain a voice in nuclear disarmament talks. However, concerns were expressed that the dependence on the United States would necessarily diminish Britain's influence on world affairs. Thorneycroft addressed the view that Britain should provide a nuclear deterrent from its own resources. He pointed out that Polaris represented $800 million (equivalent to $ in ) in research and development costs that the United Kingdom would save. Nonetheless, the Chancellor of the Exchequer, Selwyn Lloyd, was still concerned at the cost. In the wake of the Nassau Agreement, the two governments negotiated the Polaris Sales Agreement, a treaty under the terms of which the US supplied Polaris missiles, which was signed on 6 April 1963. The missiles were equipped with British ET.317 warheads. The UK retained its deterrent force, although its control passed from the RAF to the Royal Navy. Polaris was a better weapon system for the UK's needs, and has been referred to as "almost the bargain of the century", and an "amazing offer". The V bombers were immediately reassigned to NATO under the terms of the Nassau Agreement, carrying tactical nuclear weapons, as were the Polaris submarines when they entered service in 1968. The Polaris Sales Agreement was amended in 1980 to provide for the purchase of Trident. British politicians did not like to talk about "dependence" on the United States, preferring to describe the Special Relationship as one of "interdependence". As had been feared, the President of France, Charles de Gaulle, vetoed Britain's application for admission to the EEC on 14 January 1963, citing the Nassau Agreement as one of the main reasons. He argued that Britain's dependence on United States through the purchase of Polaris rendered it unfit to be a member of the EEC. The US policy of attempting to force Britain into their Multilateral Force proved to be a failure in light of this decision, and there was a lack of enthusiasm for it from the other NATO allies too. By 1965, the Multilateral Force was fading away. The NATO Nuclear Planning Group gave NATO members a voice in the planning process without full access to nuclear weapons. The Standing Naval Force Atlantic was established as a joint naval task force, to which various nations contributed ships rather than ships having mixed crews. In Canada, the Leader of the Opposition, Lester B. Pearson, came out strongly in favour of Canada accepting nuclear weapons. He encountered dissent from within his own Liberal Party, notably from Pierre Trudeau, but opinion polls indicated that he was staking out a position held by the overwhelming majority of Canadians. Nor was Diefenbaker's own Progressive Conservative Party united over the issue. On 3 February 1963, Douglas Harkness, the Minister of National Defence, submitted his resignation. Two days later, Diefenbaker's government was toppled by a motion of no confidence in the House of Commons of Canada. An election followed, and Pearson became the Prime Minister on 8 April 1963. Macmillan's government lost a series of by elections in 1962, and was shaken by the Profumo affair in 1963. In October 1963, on the eve of the annual Conservative Party Conference, Macmillan fell ill with what was initially feared to be inoperable prostate cancer. His doctors assured him that it was benign, and that he would make a full recovery, but he took the opportunity to resign on the grounds of ill health. He was succeeded by Lord Home, who renounced his peerage and as Alec Douglas Home campaigned on Britain's nuclear deterrent in the 1964 election. While the issue was of low importance in the minds of the electorate, it was an issue on which Douglas Home felt passionately, and on which the majority of voters supported his position. The Labour Party election manifesto called for the Nassau Agreement to be renegotiated, and on 5 October 1964, the leader of the Labour Party, Harold Wilson, criticised the independent British deterrent as neither independent, nor British, nor a deterrent. Douglas Home narrowly lost the election to Wilson. In office, Labour retained Polaris, and assigned the Polaris boats to NATO, in accord with the Nassau Agreement. Kennedy, stung by the entire issue, commissioned a detailed report on the events and what lessons could be learned from them by Richard Neustadt, one of his advisors. Jacqueline Kennedy Onassis recalled him reading the report and commenting that "If you want to know what my life is like, read this." The report was declassified in 1992, and published as Report to JFK: The Skybolt Crisis in Perspective.