Airbus A330 MRTT: Әуеде май құю танкер ұшағы

Кіріспе

Әуеде жанармай құю танкер ұшағы

Airbus A330 Multi Role Tanker Transport (MRTT) – азаматтық Airbus A330-ға негізделген еуропалық әуеде жанармай құю және әскери көлік ұшағы. Барлығы 16 ел шамамен 68 ұшаққа берген нақты тапсырыстары бар, олардың 51-і 2020 жылдың 30 қарашасына дейін жеткізілді. A330 MRTT нұсқасы, EADS/Northrop Grumman KC 45, АҚШ Әуе күштерінің әуедегі танкерін жаңарту бағдарламасы үшін таңдалып алынған, бірақ бұл бағдарлама тоқтатылды.

A330neo нұсқасы

2023 жылдың қараша айында Airbus A330neo негізінде жаңартылған MRTT-ны жасау қаупін азайту жөніндегі зерттеулерді бастады, A330-200 өндірісі 2018 жылы тоқтағанын және MRTT пайдалануға қолдау көрсету үшін қалған ұшақ корпустарының саны өте шектеулі екенін атап өтті. Атап айтқанда, компания A330neo-ның жаңа қанатына зондты және иілгіш құбырлы жанармай құю жүйесіне арналған құрылғыларды орнатудың мүмкіндігін зерттеп жатыр.

Пайдалану тарихы

A330 MRTT Австралия, Франция, Ұлыбритания, Біріккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Сингапур, Оңтүстік Корея, Канада және НАТО бірнеше елдің бірлескен келісімімен тапсырылды. Австралия A330 MRTT-нің тұңғыш тапсырыс берушісі болды.

Австралия

KC 30A деп аталатын RAAF A330 MRTT-лерде Әуедегі жанармай құю бум жүйесі (ARBS) және екі Cobham 905E қанат астындағы жанармай құю құрылғысы бар. Олар General Electric CF6 80E1A3 екі қозғалтқышымен жабдықталған және 270 жолаушы мен 34 000 килограмм жүк тасымалдауға арналған. Жеткізілімдер екі жылға кешіктірілді, ішінара бумды әзірлеудегі мәселелерге байланысты. 2011 жылдың 30 мамырында RAAF сериялық нөмірі A39 003 KC 30A, үшінші түрлендірілген A330, RAAF базасы Амберлиге келді және 2011 жылдың 1 маусымында ресми түрде тапсырылды, осылайша соңғы пайдаланушыға жеткізілген алғашқы MRTT болды. Алғашқы түрлендіру Испанияда жүргізілді, ал Qantas Defence Services EADS атынан қалған төрт RAAF A330 200 ұшағын Брисбен әуежайында түрлендірді. 2013 жылдың шілдесінде KC 30A толыққанды пайдалануға енуіне кешігу туралы хабарлар тарады, себебі жанармай құю жүйесінде мәселелер болды, мысалы, шланг пен дрог жүйесі артық мөлшерде отынды өткізіп жіберді. 2013 жылдың тамызында KC 30A VIP көлігі ретінде алғаш рет пайда болды, Премьер-министр Кевин Радд пен оның сүйемелдеушілерін Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Әл-Минхад әуе базасына жеткізді. 2014 жылдың тамызында Қорғаныс министрі Дэвид Джонстон елдің тағы екі KC 30A сатып алу ниетін жариялады, олардың бірі Премьер-министрдің пайдалануы үшін VIP конфигурациясында болады. 2015 жылдың шілдесінде Қорғаныс министрі Кевин Эндрюс 2018 жылы жеткізілетін, бұрын Qantas компаниясы пайдаланған A330 200 ұшақтарынан түрлендірілетін екі қосымша KC 30 ұшағын тапсырыс беруді жариялады. 2016 жылы бір KC 30A ұшағына қарапайым VIP жабдықтары, оның ішінде отыру орындары, келісімдер өткізуге арналған кеңістіктер және байланыс құралдары қосылды, ол негізінен жанармай құю ұшағы ретінде пайдаланылады. 2016 жылғы Қорғаныс саясатының ақ кітабында флоттың мөлшері тоғызға дейін ұлғаюы мүмкін екендігі айтылды, бұл Boeing P 8A Poseidon сияқты RAAF-тың жаңа ұшақтарын қолдау үшін қажет. 22 қыркүйекте 2014 жылы RAAF Әуе тапсырма тобын, оның ішінде F/A 18F Super Hornets, KC 30A және Boeing E 7A Wedgetail AEW&C ұшақтарын Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Әл-Минхад әуе базасына, Ирактағы Ислам мемлекеті күштеріне қарсы күресетін коалицияның бір бөлігі ретінде орналастырды. KC 30A БАӘ-ге келгеннен кейін бірнеше күн өткен соң Ирак үстінде коалиция ұшақтарына жанармай құюды бастады. 2014 жылдың 6 қазанында RAAF KC 30A қолдауымен екі Super Hornets Ирак үстінде алғашқы жауынгерлік миссиясын орындады. 2016 жылдың желтоқсанында RAAF KC 30A ұшағы USAF B 1B бомбалаушы ұшағымен ауадан ауаға жанармай құю сынақтарын жүргізді. The Australian Defence Magazine журналы 2023 жылдың шілдесінде Австралия үкіметінің RAAF флотын тоғызға дейін ұлғайту үшін екі қосымша KC 30A ұшағын тапсырыс беру туралы жариялауы күтілуде екенін хабарлады.

Designated as KC 30A, the RAAF A330 MRTTs are equipped with both an Aerial Refuelling Boom System (ARBS) and two Cobham 905E under wing refuelling pods. They are powered by two General Electric CF6 80E1A3 engines and are configured to carry up to 270 passengers plus 34,000 kilograms of cargo. Deliveries fell two years behind schedule, partly due to boom development issues. On 30 May 2011, KC 30A RAAF serial A39 003, the third converted A330, arrived at RAAF Base Amberley and was formally handed over on 1 June 2011, thus becoming the first MRTT to be delivered to an end user. While the first conversion was performed in Spain, Qantas Defence Services converted the other four RAAF A330 200s at its Brisbane airport facility on behalf of EADS. In July 2013, there were reportedly delays to the KC 30A's full service entry due to refuelling issues, such as the hose and drogue system passing too much fuel. In August 2013, the KC 30A made its debut as a VIP transport, ferrying Prime Minister Kevin Rudd and an entourage to Al Minhad Air Base in the United Arab Emirates. In August 2014, Defence Minister David Johnston announced the country's intention to buy two more KC 30As, one with a VIP layout for the Prime Minister's use. In July 2015, Defence Minister Kevin Andrews announced the order of two additional KC 30s, to be converted from A330 200s previously operated by Qantas, for delivery in 2018. In 2016, the decision was made to add a modest VIP fitout, including seating, meeting spaces and communication facilities, to a single KC 30A, which remains primarily used as a tanker. The 2016 Defence White Paper noted a possible rise in the fleet's size, to nine, to support new RAAF aircraft such as the Boeing P 8A Poseidon. On 22 September 2014, the RAAF deployed an Air Task Group, including F/A 18F Super Hornets, a KC 30A and a Boeing E 7A Wedgetail AEW&C aircraft, to Al Minhad Air Base in the United Arab Emirates, as part of a coalition to combat Islamic State forces in Iraq. The KC 30A started operations days after arriving in the UAE, refuelling coalition aircraft over Iraq. On 6 October 2014, the RAAF conducted its first combat missions over Iraq via two Super Hornets, supported by the KC 30A. In December 2016, an RAAF KC 30A conducted air to air refuelling trials with a USAF B 1B bomber. The Australian Defence Magazine reported in July 2023 that the Australian Government was expected to announce an order for two additional KC 30As to increase the RAAF's fleet of the type to nine.

Ұлыбритания

2004 жылдың қаңтар айында Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі RAF-тің TriStar және VC10 танкерлерін алмастыратын Болашақ стратегиялық танкерлер (FSTA) бағдарламасы бойынша RAF-қа келесі 30 жыл ішінде жанармай құю қызметін ұсыну үшін A330 MRTT нұсқасын таңдағанын жариялады. Қорғаныс министрлігі EADS жетекшілік ететін AirTanker консорциумымен келіссөздерге кірісті. 2008 жылғы 27 наурызда AirTanker-мен жеке қаржы бастамасы бойынша 14 MRTT ұшағын жалға алу туралы келісімге қол қойылды, алғашқысы 2011 жылы пайдалануға берілді. Қызметтің жылдық құны, әскери персонал шығындарын қоса алғанда, 18 000 ұшу сағатын қамтамасыз ету үшін сағатына шамамен 25 000 фунт стерлингпен есептелгенде, шамамен 450 миллион фунт стерлингті құрайды. Екі нұсқасы бар, олар Voyager KC деп аталады. Mk 2 және Voyager KC. Mk 3; 2014 жылдың мамырына қарай тоғыз ұшақ жеткізіліп, негізгі паркті толықтырды. Келесі жеткізілімдер «қосымша мүмкіндіктер» үшін жасалды, RAF қажет болған кезде қол жетімді болды, ал қалғандары AirTanker-ге «әскери жабдықтарын немесе Қорғаныс министрлігінің келісімімен серіктес елдерге әскери мақсатта азаматтық нарыққа шығару» үшін қол жетімді болды. 2015 жылдың қарашасында «Вояджер» үкіметтік министрлер мен Корольдік отбасы мүшелерін ресми сапарларға апару үшін қайта жабдықталады деген хабарлама тарады. Бұл жөндеу 10 миллион фунт стерлингке бағаланды, бірақ чартерлік рейстермен салыстырғанда жылына шамамен 775 000 фунт стерлинг үнемдеуге болады деп есептелді. ZZ336 158 орындықпен жабдықталған (артында 100 стандартты орындық және алдында 58 VIP орындық) және Vespina деп аталады. Ол 2016 жылдың 6 мамырында қызметке кірісті, сол кездегі премьер-министр Дэвид Кэмерон 2016 жылғы Варшавадағы НАТО саммитіне қатысу үшін оның бортына алғашқы рейсін жасады. 2020 жылдың маусым айында ZZ336 британдық премьер-министр Борис Джонсонның өтініші бойынша Ұлыбритания туының түстеріне негізделген жаңа ливрея алды. Жаңа ливреяның құны шамамен 900 000 фунт стерлинг деп хабарланды. RAF Voyagers зондты және дозаны қайта толықтыруға ғана қабілетті болғандықтан, олар қазіргі немесе болашақ RAF ұшақтарын, соның ішінде Boeing RC 135, Boeing C 17 Globemaster III, Boeing 737 AEW&C және Boeing P 8 Poseidon ұшақтарын, тек ұшу бумымен толықтыруға арналған жабдықтары бар болса, жанармаймен қамтамасыз ете алмайды. 2016 жылдың сәуірінде RAF кейбір Voyagers ұшақтарына бум орнатуға қызығушылық танытты, бұл оның паркін басқа MRTT операторларымен үйлестіреді. Бум орнату RAF Voyagers ұшақтарының икемділігін арттырады, бұл тек зондты және дозаны қолдайтын RAF типтерімен ғана емес, сонымен қатар буммен жанармай құюды қолдайтын басқа әуе күштерімен де жұмыс істеуге мүмкіндік береді. 2022 жылдың 18 қарашасында RAF Voyager әлемдегі бірінші 100% тұрақты отынмен жүретін әскери тасымалдаушы ұшуын аяқтады; бұл RAF-тің 2040 жылға қарай көміртектік бейтараптыққа қол жеткізу жоспарының бір бөлігі.

In January 2004, the UK Ministry of Defence announced the selection of an A330 MRTT variant to provide tanking for the RAF for the next 30 years under the Future Strategic Tanker Aircraft (FSTA) programme, replacing the RAF's TriStar and VC10 tankers. The Ministry of Defence entered negotiations with the EADS led AirTanker consortium. On 27 March 2008, a deal was signed to lease 14 MRTTs under a private finance initiative arrangement with AirTanker, with the first to enter service in 2011. The service's annual cost, including military personnel costs is around £450 million for a delivery of 18,000 flying hours a rate of approximately £25,000 per hour. There are two versions, designated Voyager KC. Mk 2 and Voyager KC. Mk 3;

By May 2014, nine aircraft had been delivered, completing the core fleet. Further deliveries were for a "surge capability", available to the RAF when needed, but otherwise available to AirTanker for "release to the civil market, less its military equipment or to partner nations in a military capacity with the MoD's agreement". In November 2015, it was announced that a Voyager would be refitted to carry government ministers and members of the Royal Family on official visits. The refit cost £10m but was claimed to save roughly £775,000 annually compared to charter flights. ZZ336 is fitted with 158 seats (100 standard seats at the rear and 58 VIP seats at the front) and is known as Vespina. It entered service on 6 May 2016, the then Prime Minister David Cameron made his first flight on it to attend the 2016 Warsaw NATO summit. In June 2020, ZZ336 received a new livery based on the colours of the Union Flag at the request of the British Prime Minister Boris Johnson. Although undertaken as a part of routine maintenance, the new livery's cost was stated to be approximately £900,000. Because the RAF's Voyagers are only capable of probe and drogue refuelling, they are unable to refuel current or future RAF aircraft that are fitted solely for flying boom refuelling, including the Boeing RC 135, Boeing C 17 Globemaster III, Boeing 737 AEW&C and Boeing P 8 Poseidon. In April 2016, the RAF stated its interest in fitting a boom to some Voyagers, bringing its fleet into line with other MRTT operators. Fitting a boom would add flexibility to the RAF Voyagers, not only allowing operation with those types in the RAF not fitted for probe and drogue but for other air forces that operate boom refuelled aircraft. On 18 November 2022, an RAF Voyager completed the world first 100% sustainable fuel military transporter flight; part of the RAF's plan to become net zero by 2040.

Біріккен Араб Әмірліктері

2007 жылы Біріккен Араб Әмірліктері Airbus компаниясымен үш A330 MRTT ұшағын сатып алу туралы түсіністік меморандумына қол қойғанын хабарлады. 2008 жылдың ақпан айында БАӘ-мен шарт жасалды. Бірінші БАӘ A330 MRTT 2013 жылдың 6 ақпанында жеткізілді. Қалған екі ұшақ 2013 жылдың 6 тамызына дейін жеткізілді. БАӘ танкерлері ARBS және екі Cobham 905E қанат астындағы жанармай құю құрылғыларымен жабдықталған; бұл ARBS бөлімдеріне БАӘ үшін әзірленген қосымша бум көтеру механизмі кіреді. Бұл жүйе бумды кері қайтаруға мүмкіндік береді, тіпті негізгі бумды кері қайтару жүйесі бұзылған жағдайда да. БАӘ танкерлері Rolls Royce Trent 700 қозғалтқыштарымен жабдықталған. 2021 жылдың 14 қарашасында БАӘ тағы екі MRTT ұшағына тапсырыс берді.

Сауд Арабиясы

Сауд Арабиясы 3 қаңтарда 2008 жылы әуеде отын құю жүйесімен (ARBS) және екі Cobham 905E қанат астындағы отын құю құрылғыларымен жабдықталған үш A330 MRTT әуе кемесін сатып алу туралы келісімді аяқтады. 2009 жылдың шілдесінде Сауд Арабиясы үш қосымша MRTT тапсырыс бергені жарияланды. Сауд Арабиясының Корольдік Әуе күштері (RSAF) A330 MRTT ұшақтарын қуаттандыру үшін General Electric CF6 80 қозғалтқыштарын таңдады. 2013 жылдың 25 ақпанында Сауд Арабиясының алғашқы MRTT әрекетке кірісті. Қосымша келісімшарт бойынша тағы үш MRTT тапсырыс берілді, олардың 2014 жылдың соңында жеткізілуі күтілуде. 2013 жылдың 31 тамызына дейін үш дана жеткізілді.

Сингапур

2012 жылдың ақпан айында Сингапур өзінің төрт Boeing KC-135 ұшағын алмастыру үшін A330 MRTT ұшағына қызығушылық білдірді. 2014 жылдың ақпан айында Сингапур Республикасы Әуе күштері (RSAF) алты ұшаққа тапсырыс беріп, Boeing KC-46-ға қарағанда MRTT ұшағын таңдады. Барлық ұшақ Trent 772B қозғалтқыштарымен жабдықталған және 266 жолаушыға немесе жүкке арналған, сондай-ақ максималды отын салмағына ие. Алғашқы MRTT 2018 жылдың 14 тамызында ерекше бояуымен Сингапурге келді. Ол 2018 жылдың 1 қыркүйегінде RSAF-тің 50 жылдығына арналған парадта алғаш рет көпшілік назарына ұсынылды. RSAF-тің алты MRTT ұшағы 2021 жылдың 20 сәуірінде толық операциялық қабілеттілікке (FOC) қол жеткізді және қазір Сингапурдағы Чанги әуе базасының (шығыс) 112-ші эскадрильясымен бірге ұшып жүреді.

Оңтүстік Корея

2015 жылдың 30 маусымында Оңтүстік Корея A330 MRTT таңдады; Корея Республикасы Әуе күштері (ROKAF) 2020 жылға дейін төрт әуедегі жанармай құю танкерлерін енгізуді жоспарлады. Бірінші MRTT 2018 жылдың 12 қарашасында, Испанияның Гетафе қаласындағы Airbus компаниясының соңғы құрастыру желісінен Оңтүстік Кореяға пароммен ұшып келгеннен кейін жеткізілді, оны Airbus және ROKAF экипажының бірлескен тобы басқарды. Оңтүстік Корея екінші MRTT-ны 2019 жылдың наурыз айында, ал үшіншісін 2019 жылдың шілдесінде алды. Бұл ұшақтар Rolls Royce Trent 700 қозғалтқыштарымен жабдықталған. Ұшақ KC 330 Cygnus (ko) деп аталады. ROKAF әскери қызметшілері арасында конкурс өткізді және 2018 жылдың қарашасында, 2019 жылдың қаңтарында өткен талқылау комиссиясының отырысынан кейін «Cygnus» деген атты таңдады. Бірнеше жыл өткен соң, жеңімпаздардың бірі онлайн ойындағы «Императрица Cygnus» кейіпкері туралы ойланғанын мойындады. Алайда, конкурстың шарты бойынша ғарышқа немесе құстарға (хищник құстарды қоспағанда) қатысты атаулар ғана қабылданатын болды, бірақ MapleStory ойынындағы Cygnus аты Cygnus шоқжұлдызынан алынғандықтан, бұл мәлімдеме толығымен дұрыс емес. Бұл РОКАФ ұшақтарының Dokdo, Ieodo және Солтүстік Пхеньянның Вонсан желісі сияқты алыс аймақтардағы төзімділігін арттырады, сондай-ақ халықаралық операциялар үшін шетелге орналасу мүмкіндігін ұлғайтады. Ол әуедегі жанармай құюмен ғана шектелмейді, сонымен қатар Корея соғысынан қалған мәйіттерді қайтару, шетелдегі әскерлерді алмастыру, COVID-19 салдарынан Оңтүстік Кореялық Ирак азаматтарын көшіру, Janssen вакциналарын тасымалдау, COVID-19 жұқтырған «Ұлы Мунму» бірлігінің мүшелерін көшірген «Оазис» операциясына қатысу, генерал Хонг Бёмдоның сүйегін қайтарып, Оңтүстік Кореяға жеткізу, ынтымақтастық көрсеткен Ауғанстан азаматтарын тасымалдаған «Керемет» операциясына қатысу, дизельдік газдарды импорттау үшін Австралияға жіберу (дизельдік көліктерде қолданылатын маңызды материалдың тапшылығын азайту мақсатында), Түркия-Сирия жер сілкінісі кезінде Түркияға көмек және персонал жіберу, Судан соғысы кезінде кореялықтардың эвакуациясын қамтамасыз еткен «Уәде» операциясын қолдау, Канададағы орман өрттерін сөндіруге көмектесу (оны бағалап, Канада Премьер-министрі Джастин Трюдо оларға алғыс айту үшін күтпеген сапар жасады), Израиль-Хамас соғысы салдарынан Израильден 51 жапон және 6 сингапурлық азаматтарды эвакуациялау сияқты міндеттерді орындады.

On 30 June 2015, South Korea selected the A330 MRTT; the Republic of Korea Air Force (ROKAF) planned to induct four aerial refuelling tankers by 2020. The first MRTT was delivered on 12 November 2018, after a ferry flight from Airbus's final assembly line in Getafe, Spain to South Korea, piloted by a joint Airbus and ROKAF crew. South Korea received its second MRTT in March 2019 and the third in July 2019. These aircraft are powered by Rolls Royce Trent 700 engines. The aircraft is designated KC 330 Cygnus (ko). The ROKAF held a contest among their service members and chose the name 'Cygnus' after holding a deliberation committee session in November 2018 January 2019 and few years later, one of the winners' confession revealed that he thought the name Empress Cygnus, which is a character in the online game. However, the condition of the contest was that only names related to space or birds (excluding birds of prey) would be accepted, but since the name of MapleStory's Cygnus is taken from the constellation Cygnus, that claim is not entirely wrong. It extends the endurance of ROKAF aircraft over remote areas such as Dokdo, Ieodo, and the North Pyongyang Wonsan Line, as well as increase its ability to deploy overseas for international operations. It is not only aerial refueling, but also serves as a transport aircraft for the deployment of personnel, such as repatriation of remains from the Korean War, replacement of overseas troops, transfer of South Korean Iraqi residents due to COVID 19, transportation of Janssen vaccines, participated in Operation Oasis, which transfer of Cheonghae Unit members of the Munmu the Great when they contracted COVID 19, repatriation of General Hong Beom do's remains and return to South Korea, participated in Operation Miracle, which transported cooperative Afghans, sent to import Diesel exhaust fluid from Australia to ease a supply shortage of the key material used in diesel vehicles, sent relief supplies and personnel to Turkey when the Turkey–Syria earthquake occurred, supported Operation Promise, which allowed Koreans to escape when the Sudanese war broke out, and helped fight Canadian wildfires so Canadian Prime Minister Justin Trudeau made a surprise visit to thank them for this, and the transportation of South Korean residents and travelers, 51 Japanese, and 6 Singaporeans in Israel due to the Israel Hamas war.

Франция

2011 жылдың қарашасында Франция 14 A330 MRTT ұшағын сатып алуға қызығушылық танытты, олар Boeing KC 135 жанармай құюшы танкерлерін және Airbus A340 және A310 көлік ұшақтарын алмастыруы тиіс болды; бір жыл өткен соң, 14 ұшақтың 2013 жылы тапсырыс берілетіні хабарланды. 2013 жылдың мамырында Airbus компаниясы Францияға 12-14 A330 MRTT ұшағын ұсынды. 2014 жылдың 20 ақпанында Францияның Бас штаб басшысы 12 A330 MRTT ұшағының екі кезеңде сатып алынатынын мәлімдеді, алғашқы стандартты конфигурацияда жанармай құю мұнарасымен және қанаттағы жанармай құю құрылғыларымен, ал кейін жүк есігімен және спутниктік байланыс жүйесімен (SATCOM) жабдықталады. 2015 жылдың 15 желтоқсанында Франция 8 MRTT ұшағына тапсырыс берді, бұл 12 MRTT ұшағына арналған көпжылдық келісімшарттың екінші кезеңі болып табылады, оның құны 3 миллиард евро (3,3 миллиард доллар), Франция Қорғаныс министрлігі 2014 жылдың қарашасында қол қойды. Алғашқы жеткізілімдер 2018 жылы күтілуде, ал 2025 жылға дейін жылына бір немесе екі ұшақтан қосымша тапсырылатын болды. 2018 жылдың қыркүйегінде Direction générale de l'armement (DGA) француз әскерінде Phénix деп белгілі MRTT ұшақтарын жеткізуді екі жылға жылдамдату жоспарларын жариялады, соңғы 12 ұшақтың 2025 жылдың орнына 2023 жылы жеткізілетінін жоспарлап отыр. Сонымен қатар, DGA ұшақ паркінің кейін 15 ұшаққа дейін ұлғаятынын мәлімдеді. Қыркүйек айында Франция Әуе күштері қолданыстағы кестеге сәйкес алғашқы MRTT ұшағын алды. 2018 жылғы 13 желтоқсанда Франция көпжылдық келісімшарттың үшінші кезеңінен тағы үш MRTT ұшағына тапсырыс берді; олар Rolls Royce Trent 700 қозғалтқыштарымен жабдықталған және ARBS және қанат астындағы жанармай құю шлангімен және дозаторымен жабдықталған.

Көпұлтты көп мақсатты танкерлік көлік флоты

2011 жылдың қарашасында Еуропалық қорғаныс агенттігінің (ЕҚА) басқарушы кеңесі және Еуропалық қорғаныс министрлері АҚШ Әскери-әуе күштерінің жанармай құю танкерлеріне жоғары тәуелділікке байланысты, әуеден әуеге жанармай құюды (AAR) қабілетін арттыру қажеттігін мойындағаннан кейін, бастапқы біріктіру және бөлісу жобаларының бірі ретінде мақұлдады. 2012 жылдың қарашасында EDA мүше 10 мемлекеттің (Нидерланды, Бельгия, Франция, Грекия, Испания, Венгрия, Люксембург, Польша, Португалия және Норвегия) қорғаныс министрлері көп мақсатты танкерлік көліктерді бірлесіп сатып алу туралы ниет хатына қол қойды. Жаңадан құрылған көпұлтты көп мақсатты танкерлік көлік флоты (MMF) жобасын басқару Нидерландыға жүктелді, мақсаты 2020 жылға дейін еуропалық AAR қабілетін құру болды. 2016 жылдың шілдесінде Нидерланды мен Люксембург MMF бағдарламасы аясында алғашқы екі MRTT ұшағына бірлесіп тапсырыс берді, ал біріншісінің 2020 жылға дейін жеткізілуі жоспарланды. 2017 жылдың маусым айында Германия мен Норвегия MMF мүшелері болды, тағы бес MRTT ұшағына тапсырыс беруге және тағы төртеуін сатып алу мүмкіндігіне уәде берді. 2017 жылдың 26 қыркүйегінде Airbus OCCAR ұйымынан қосымша бес MRTT ұшағына берілген нақты тапсырыс туралы хабарлады. Бельгияның қорғаныс министрлігі 2015 жылғы қорғаныс жоспарында бір MRTT ұшағын сатып алу ниетін білдірді. Бельгия үкіметі 840 миллион еуролық жоспарды, сондай-ақ Бельгияның жеті A400M ұшағын қанат астындағы жанармай құю құрылғыларымен жабдықтау мүмкіндігін зерттеді; Бельгияның A330 MRTT және A400M флотының құны 1 миллиард еуроға дейін жетеді. 2017 жылдың 22 желтоқсанында Бельгия бір MRTT ұшағына келісімшартқа қол қойды, ол Эйндховен әуе базасында орналасады, бұл MMF флотын сегіз ұшаққа жеткізді және 2018 жылдың 14 ақпанында бағдарламаға ресми түрде қосылды. 2017 жылдың 19 желтоқсанында НАТО Израильдің Elbit Systems компаниясымен серіктестік құрып, J Music электрондық қарсы шаралар жүйесін флотына енгізді. Бұл бастамаға бірнеше уақыттан бері қосылуды қарастырып келген Чехия Республикасы 2019 жылдың қазан айында алтыншы мүше ретінде қосылды. 2020 жылдың қыркүйегінде Люксембург қосымша 1000 сағатқа және қолданыстағы келісімшарт бойынша тоғызыншы MRTT ұшағын қаржыландыруға міндеттенді. 2018 жылдан бері Швеция көпұлтты көп мақсатты танкерлік көлік флоты бағдарламасына қосылуды қарастырып жатқаны хабарланды. Алтыншы және жетінші ұшақтар 2022 жылдың 26 және 28 шілдесінде жеткізілді. 2023 жылдың 23 наурызында Эйндховен әуе базасында өткен салтанатты шарада MMF бастапқы операциялық қабілетке ие болды деп жарияланды. Сонымен қатар, Бельгия бағдарламаның қаржыландыруын 265 миллион еуроға арттырды, содан кейін Нидерланды, Бельгия, Люксембург және Норвегияның қорғаныс министрлері он MRTT ұшағына меморандумға қол қойды. NSPA ресми түрде қосымша MRTT ұшағына тапсырыс берді, бұл MMF флотын 10 ұшаққа жеткізді. Нидерланды үкіметі 2023 жылғы Израиль-ХАМАС соғысының бастапқы шабуылдары Израильге коммерциялық әуе қатынасын тоқтатқаннан кейін Нидерланды азаматтарын елге қайтару үшін көлік конфигурациясындағы көпұлттық ұшақтармен бірнеше рейстер ұйымдастырды. 2023 жылы жарияланған Данияның қорғаныс жоспарында Дания Корольдік әуе күштері MRTT бастамасына қосылу ниетін білдірді.

In November 2011, the European Defence Agency (EDA) Steering Board and European Defence Ministers endorsed air to air refuelling (AAR) as one of the initial Pooling and Sharing initiatives after recognising the need for a greater AAR capability as it was heavily reliant on US Air Force tankers. In November 2012, the Ministers of Defence of 10 EDA member states (the Netherlands, Belgium, France, Greece, Spain, Hungary, Luxembourg, Poland, Portugal and Norway) signed a letter of intent to jointly procure a multi role tanker transport. The Netherlands was designated leader of the newly launched Multinational Multi Role Tanker Transport Fleet (MMF) project, which had the aim of creating an initial European AAR capability by 2020. In July 2016, the Netherlands and Luxembourg jointly ordered the first two MRTTs under the MMF programme, the first scheduled for delivery by 2020. In June 2017, Germany and Norway became MMF members, pledging to order five more MRTTs plus options for a further four. On 26 September 2017, Airbus announced receipt of OCCAR's firm order for five additional MRTTs. The Belgian Ministry of Defence stated the intent to buy one MRTT in a 2015 defence plan. The Belgian government investigated the €840 million plan, as well as the option of equipping Belgium's seven A400Ms with under wing pods; a combined Belgian A330 MRTT and A400M fleet would cost up to €1 billion. On 22 December 2017, Belgium signed a contract for one MRTT, to be based at Eindhoven Air Base, bringing the MMF to eight aircraft. and officially joined the programme on 14 February 2018. On 19 December 2017, NATO partnered with Israel's Elbit Systems to provide J Music electronic countermeasures systems to the fleet. Having considered joining the initiative for some time, the Czech Republic joined as the sixth member during October 2019. In September 2020, Luxembourg committed to an extra 1,000 hours and to provide funding for a ninth MRTT via an existing contract option. As of 2018, Sweden was reportedly considering joining the Multinational Multi Role Tanker Transport Fleet programme. Aircraft six and seven were delivered on 26 and 28 July 2022 respectively. On 23 March 2023, the MMF was declared Initial Operational Capable during a ceremony at Eindhoven Air Base. Additionally, Belgium announced a €265 million increase in the program's funding, after which a MoU contract was signed for a tenth MRTT by the Ministers of Defence of the Netherlands, Belgium, Luxembourg and Norway. Then the NSPA formally ordered an additional MRTT, increasing the MMF to 10 aircraft. The Netherlands government organised multiple flights with the multinational pool planes in transport configuration to repatriate Dutch nationals from Israel after the initial attacks of the 2023 Israel–Hamas war disrupted commercial air traffic to Israel. In the Danish Defense Planning published in 2023, the intention to join the MRTT initiative was mentioned by the Royal Danish Air Force.

Испания

Испанияның Қорғаныс министрлігі 2016 жылы ескірген Boeing 707 жанармай құюшы ұшақтарын алмастыру үшін екі A330 MRTT сатып алатынын мәлімдеді. 2014 жылы Испанияның Қорғаныс жөніндегі мемлекеттік хатшысы Airbus компаниясымен 13 Airbus A400M ұшағына жасалған артық тапсырысты белгілі бір саны MRTT ұшақтарына ауыстыру бойынша келіссөздер басталғанын хабарлады. Airbus Defence and Space коммерциялық директоры бұл мәселенің қиын екенін, бірақ компания Испаниямен келісімге қол жеткізу үшін келіссөздер жүргізетінін айтты. 2020 жылдың қыркүйегінде Испания COVID-19 пандемиясының экономикалық салдарынан Iberia компаниясынан енді қажет емес үш A330 ұшағын сатып алуға келісті, оларды кейін MRTT паркі ретінде пайдалану үшін қайта жарақтап алды. 2021 жылғы 12 қарашада Испания Airbus компаниясынан үш MRTT ұшағына тапсырыс берді.

Бразилия

2021 жылдың 28 қаңтарында Бразилия президенті Жаир Болсонару Бразилия әуе күштері үшін екі A330 MRTT сатып алу бойынша келіссөздер жүргізіліп жатқанын жариялады. 2021 жылдың 13 мамырында Қорғаныс министрлігі RAF-тің қолданыстағы паркінен келісімді мақұлдады деп мәлімдеді. 2021 жылдың 30 маусымында Бразилиядағы британдық әскери атташе, Корольдік теңіз күштерінің капитаны Марк Альбон, келіссөздерді Ұлыбританияның Бразилиядағы елшісі мен Қорғаныс министрлігінің өкілдері жүргізіп жатқанын растады. 2022 жылдың 27 қаңтарында Бразилия әуе күштері RAF-пен келіссөздерді тоқтатты және екі A330-200 ұшағын азаматтық нарықта сатып алу үшін халықаралық тендер жариялады, олардың құны 81 миллион АҚШ долларына бағаланды. 2022 жылдың 6 сәуірінде Қорғаныс министрлігі Azul Brazilian Airlines компаниясын жеткізуші деп таныды. Airbus компаниясымен жасалған келісімдер, конверсия құны және жеткізілу кестесі құпия сақталды. Континентаралық қашықтыққа ұшуды талап ететін президенттік сапарларда қолданылатын Airbus A319ACJ ұшағын алмастыру мақсатында VIP көлігі де қарастырылып жатыр.

Канада

2021 жылдың сәуірінде Airbus компаниясы Канаданың RCAF CC 150 Polaris жанармай құю және VIP көлік ұшақтарын Boeing-тің KC 46 Pegasus ұшағын басып озу арқылы алмастыруға білікті жалғыз жеткізуші деп жарияланды. 2022 жылдың шілдесінде International Airfinance Corporation компаниясынан екі қолданылған A330-200 ұшағын жолаушылар/жүк тасымалына ғана пайдалану үшін 102 миллион долларға сатып алу туралы келісім жасалды, олар болашақта Airbus компаниясымен MRTT үлгісіне айналдырылатыны күтілуде; жалбарда алты ұшаққа дейін жеткізу үшін тағы төрт MRTT ұшағы сатып алынады деп болжанып еді. Бұл көрсеткіш 2023 жылдың шілдесінде тоғызға дейін өзгертілді, автопарк бес түрлендірілген және төрт жаңадан жасалған MRTT ұшағынан құралады, ал келісім-шарттың құны 3,6 миллиард канад долларын құрайды. A330 MRTT ұшақтары RCAF тарапынан CC 330 Husky деп аталады, ал алғашқы жолаушылар/жүк тасымалына арналған ұшақ 2023 жылдың 31 тамызында Оттава қаласында жеткізілді.

Индонезия

2018 жылдың қаңтар айында Индонезия әуе күштерінің (TNI AU) өкілдері болашақ жаңғырту бағдарламасы үшін A330 MRTT және Boeing KC-46 Pegasus май құюшы ұшақтарын қарастырып жатқандары хабарланды, бұл бағдарлама Airbus A400M Atlas бағдарламасы аяқталғаннан кейін жүзеге асуы күтілуде. TNI AU қазіргі қолданыстағы ұшақтармен үйлесімділігін, қызмет мерзіміндегі шығындарын, қазіргі және болашақ құралдарымен өзара жұмыс істеу мүмкіндігін, сондай-ақ мемлекеттік Indonesian Aerospace ұшақ өндіруші компаниясымен қаржыландыру және технологияны беру мүмкіндіктерін салыстырды. 2023 жылдың 5 қыркүйегінде Индонезия Қорғаныс министрлігі Airbus компаниясы жасаған бірқатар қорғаныс жабдықтары, оның ішінде Airbus A330 MRTT бойынша шарттар жасалғанын мәлімдеді.

Үндістан

A330 MRTT және Ilyushin Il 78 әуе кемелері 2006 жылы Үндістан Қорғаныс министрлігі (ҚҚМ) тарапынан Үндістан Әуе күштерінің (IAF) жұмыс радиусын кеңейту үшін арналған алты жанармай құю машинасына тендер өткізілді. 2009 жылдың мамыр айында Үндістан Il-78-дің орнына MRTT-ні таңдады. Бірақ 2010 жылдың қаңтар айында үкімет жоғары құнды себеп көрсетіп, IAF-тің тілегіне қайшы, бұл тапсырысты күштен шығарды. Жаңадан тендер жарияланғаннан кейін, Үндістан 2012 жылдың қараша айында Airbus компаниясын "балама жеткізуші" деп таңдады. 2013 жылдың қаңтар айында Үндістан MRTT-ні "балама ұсыныс" ретінде таңдады. 2016 жылы Airbus компаниясы Үндістанның ҚҚМ алты MRTT үшін 2 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі алты жылдық тендерді тоқтатқанын мәлімдеді. 2018 жылдың қаңтар айында IAF әуеде жанармай құю бағдарламасын қайта іске қосты, Airbus, Boeing және Ilyushin компанияларына ақпарат сұрау жіберді. Airbus және Boeing ақпарат сұрауына жауап берді, ал Ilyushin екі турбовентиляторлық қозғалтқышы бар ұшақ талап етілгендіктен, іліністен шығарылды. 2017 жылы Үндістан әуеде жанармай құю мүмкіндігі бар алты әуедегі ерте ескерту және басқару (AEW&C) ("AWACS") ұшағын сатып алу жоспарларын жариялады, ал алғашқы екі AEW&C ұшағы 2020 жылы Министрлер кабинетінің бекітуін күтуде. Алайда 2021 жылдың қыркүйегінде Air India-дан сатып алынған алты Airbus A321 ұшағын пайдалану туралы шешім қабылданды.

Америка Құрама Штаттары

Lockheed Martin және Airbus консорциумы KC Y деп аталатын жанармай құюшы танкерлер конкурсына LMXT деп аталатын нұсқасын ұсынды, бұл 160-қа дейін ұшақ салуға келісімшартқа әкелуі мүмкін. 2023 жылдың қазанында Lockheed Martin компаниясы қатысудан бас тартты, нәтижесінде Airbus компаниясы өздігінен ұсыныс жасады.

Басқалар

2014 жылдың 27 наурызында Airbus компаниясы Катар Әмірлігі Әуе күштері екі A330 MRTT ұшағын сатып алуға ниеттеніп отырғанын хабарлады. 2021 жылдың мамыр айында Франциямен жасалған Rafale истребительдері келісімінің аясында Мысыр екі A330 MRTT ұшағын сатып алуды қарастырып жатқаны белгілі болды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ Әуе күштері (USAF) өзінің ең ескі KC-135E Stratotanker ұшақтарының шамамен 100-ін алмастыру үшін сатып алу бағдарламасын іске қосты, яғни бастапқыда кең таралған, жаңартылған KC-135R нұсқасын ескермеді. EADS компаниясы A330 MRTT ұсынды. 2002 жылы Boeing KC-767 таңдалды; алайда, АҚШ Әуе күштері конкурста заңсыз манипуляциялар мен сыбайлас жемқорлық тәжірибелері анықталғаннан кейін KC-767 тапсырысын жойды. 2006 жылы АҚШ Әуе күштері жанар май құюшы ұшаққа қатысты жаңа ұсыныс беру туралы сұраныс (RFP) жариялады, ол 2007 жылдың қаңтарында KC-X RFP ретінде жаңартылды. Бұл KC-135 паркінің толықтай жаңаруын көздеген үш сатып алу бағдарламасының бірі болды. EADS және Northrop Grumman компаниялары A330 MRTT ұшағын KC-30 ретінде қайта ұсынды. Ол, отын және жүк көлемі жағынан кішірек, арзан Boeing KC-767 ұшағымен бәсекелесті. Northrop Grumman және EADS ұшақты Алабама штатындағы Мобил қаласындағы жаңа зауытта құрастыру жоспарларын жариялады, онда A330 жүк ұшақтары да салынатын болды. 2008 жылдың 29 ақпанында АҚШ Әуе күштері KC-30 ұшағын KC-135 ұшағының ауыстырушысы ретінде таңдады және ол KC-45A деп аталды. 2008 жылдың 18 маусымында АҚШ Үкіметтік Есептік Палатасы (GAO) Boeing компаниясының Northrop Grumman және EADS компанияларына келісімшарт беру туралы наразылығын қабылдады, процестегі бұзушылықтарды анықтады. Бұл KC-45A-ның мәртебесін күмәнді қалдырды, өйткені GAO шешімі Әуе күштеріне келісімшартты қайта қарауды талап етті. 2009 жылдың 24 қыркүйегінде АҚШ Әуе күштері жаңа тендерлік процедураның бірінші қадамдарын бастады, олар нақты критерийлерге негізделген. 2010 жылдың 8 наурызында Northrop Grumman компаниясы жаңа критерийлер Boeing ұсынысына басымдық бергенін мәлімдеп, тендерден бас тартты. 2010 жылдың 20 сәуірінде EADS компаниясы жеке түрде тендерге қатысатынын жариялады және KC-45 ұшағымен ұсыныс беруді жоспарлады, сонымен бірге Mobile қаласын соңғы құрастыру орны ретінде сақтап қалуды көздеді. 2011 жылдың 24 ақпанында АҚШ Әуе күштері дамыту келісімшартының Boeing компаниясына берілгенін хабарлады. Қорғаныс министрінің орынбасары Уильям Линн III Boeing компаниясының ұсынылған бағасы, әрбір жанар май құюшы ұшақтың қажеттіліктерге сай келуі және 40 жылдық пайдалану шығындары ескерілген формула бойынша «нақты жеңімпаз» екенін айтты.

The US Air Force (USAF) ran a procurement programme to replace around 100 of its oldest KC 135E Stratotankers, i. e., initially excluding the more common updated KC 135R variant. EADS offered the A330 MRTT. The Boeing KC 767 was selected in 2002; however the USAF cancelled the KC 767 order upon the uncovering of illegal manipulation and corrupt practices during the competition. In 2006, the USAF released a new request for proposal (RFP) for a tanker aircraft, which was updated in January 2007, to the KC X RFP, one of three acquisition programmes that are intended to replace the entire KC 135 fleet. The A330 MRTT was proposed again by EADS and Northrop Grumman as the KC 30. It again competed against the Boeing KC 767, a smaller and less expensive aircraft with less fuel and cargo capability. Northrop Grumman and EADS announced plans to assemble the aircraft at a new facility in Mobile, Alabama, which would also build A330 freighters. On 29 February 2008, the USAF announced the selection of the KC 30 as the KC 135 replacement, and was designated KC 45A. On 18 June 2008, the United States Government Accountability Office (GAO) upheld a protest by Boeing on the contract's award to Northrop Grumman and EADS over process improprieties. This left the status of the KC 45A in doubt, because the GAO decision required the USAF to rebid the contract. On 24 September 2009, the USAF began the first steps in the new round of bids, with a clearer set of criteria. On 8 March 2010, Northrop Grumman withdrew from the bidding process, asserting that the new criteria were skewed in favour of Boeing's offering. On 20 April 2010, EADS announced it was re entering the competition on a stand alone basis and intended to enter a bid with the KC 45, still intending for Mobile to be the final assembly site. On 24 February 2011, the USAF announced that the development contract had been awarded to Boeing. William J. Lynn III, the deputy defence secretary, said Boeing was "the clear winner" under a formula that considered the bid prices, how well each tanker met needs and the operating costs over 40 years.

Апаттар мен оқиғалар

2011 жылдың 19 қаңтарында Португалия жағалауындағы Атлант мұхиты үстінде A330 MRTT және Португалия әуе күштерінің General Dynamics F 16 Fighting Falcon ұшақтары арасында отын құю кезінде апат орын алды. Алғашқы хабарларға сәйкес, бум F-16 ұшағының жанармай құю шоғырының жанындағы артқы бөлігінен жұлып шығып, MRTT ұшағының астына кері соғылған. Содан кейін бумды басқару мүмкін болмай, піворт нүктесіндегі жинағынан үзілгенше қозғалған. Апатқа ұшыраған A330 MRTT – RAAF-қа жеткізілуге тиіс, Airbus экипажымен басқарылатын сынақ ұшағы болды. Оқиға кезінде Airbus әлі жеткізілімдерді бастамаған еді. 2012 жылдың 10 қыркүйегінде A330 MRTT ұшағының отын құю бумы Испания аумағында 27 000 фут (8230 м) биіктікте ұшу кезінде ажыратылды. Бум механикалық түйінде таза үзіліп, жерге түсті, ал жанармай құюшы ұшақ Гетафеге қауіпсіз қонды, ешкім зардап шеккен жоқ. Ақаулық резервтік бумды көтеру (БАӘ-ға арналған MRTT ұшақтарына орнатылған) және негізгі бумды қайтару механизмі арасындағы қақтығысқа, сондай-ақ жүргізілген сынақтарға байланысты деп саналды. Кейіннен Airbus компаниясы бұл ақаулықтың қалыпты жағдайда болуы мүмкін емес екенін және мұндай жағдайларды болдырмау үшін шаралар қабылданғанын түсіндірді. Осы оқиғадан кейін Испанияның әуе тасымалына қатысты мемлекеттік органы Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial буммен жабдықталған A330 ұшақтарын пайдаланушыларға алдын ала шектеулер енгізді. Кенеттен төмен түсу салдарынан жолаушылар мен экипаж жарақат алды, кейбіреулері ұшақ салонының төбесіне соқтығысты. Екінші пилот кабинаға оралды, басқаруды қайта алды және ұшақ Инжирлик әуе базасына бағытталды, онда одан әрі оқиғасыз қонды. Апаттың нәтижесінде RAF Voyager паркінің барлығы 12 күнге тоқтатылды, себебі капитанның дұрыс бекітілмеген DSLR камерасының капитанның қол тірегі мен руль бағанасы арасындағы кеңістікте қысылып, капитан орынды алға жылжытқанда рульді алға итергені анықталды.

On 19 January 2011, an air refuelling accident occurred between a boom equipped A330 MRTT and a Portuguese Air Force General Dynamics F 16 Fighting Falcon over the Atlantic Ocean off the coast of Portugal. Early reports indicated that the boom broke off at the aft end of the boom near the F 16's receptacle, causing the boom to recoil into the MRTT's underside. The boom then became uncontrollable and oscillated until it broke off the boom assembly at the pivot point. The A330 MRTT involved was an Airbus test aircraft destined for the RAAF, operated by an Airbus crew. At the time of the incident, Airbus had not yet begun deliveries. On 10 September 2012, an A330 MRTT's refuelling boom detached in flight at an altitude of 27,000 feet (8230 m) in Spanish airspace. The boom separated cleanly at a mechanical joint and fell to the ground, while the tanker landed safely in Getafe without any injuries. The fault was attributed to a conflict between the backup boom hoist (fitted to the UAE destined MRTTs) and the primary boom retraction mechanism, as well as to the test conducted. Airbus later explained that the malfunction was not possible under ordinary operating conditions, and that procedures had been implemented to avoid similar incidents in the future. Following the incident, the Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial, Spain's airworthiness authority, issued precautionary restrictions to other users of boom equipped A330s. The sudden descent caused several injuries to passengers and crew, some of whom struck the ceiling of the aircraft. The co pilot returned to the cockpit, regained control, and the aircraft diverted to Incirlik Air Base and landed without further incident. The incident resulted in the grounding of the entire RAF Voyager fleet for 12 days until it was determined that the event was caused by the captain's improperly stowed DSLR camera being jammed between the captain's armrest and the side stick, forcing the stick forward when the captain adjusted his seat forward.