Кіріспе

Мураббин (Гарри Хокер) әуежайы – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласына қызмет ететін муниципалдық әуежай.

Бұл әуежай Хитертон, Челтенхэм, Дингли Виллидж және Ментон қалаларының арасында орналасқан, негізінен жеңіл ұшақтарға арналған жалпы авиациялық әуежай. Сондай-ақ, коммерциялық әуе тасымалдау қызметтері де көрсетіледі. Әуежай аумағы жеке маң ретінде қарастырылады және көршілес Ментон маңымен 3194 пошталық индексін бөліседі. 2011 күнтізбилігі бойынша 274,082 ұшақ қозғалысымен Мураббин әуежайы Австралиядағы екінші ең қозғалысты әуежай болып табылды.

Тарих

1946 жылы Эссендон әуежайы Австралиядағы ең қызықты әуежай болып, Мельбурнның жалғыз мемлекеттік әуежайы еді, бірақ Эссендонды кеңейту жоспарлары жарияланбастан бұрын-ақ, ол тығырызды бола бастады. 1946 жылғы 6 қарашада Премьер-министр Бен Чифли екінші әуежайды салуға қаржы бөлінетінін жариялады. Бақылау мұнарасы 1949 жылғы 15 желтоқсанда оқу мақсатында ашылды. Алғашқыда әуежайға «Ментон» деп атау жоспарланған, бірақ Франциядағы Ментон қаласындағы әуежаймен қақтығысу мүмкіндігінен кейін бұл идеядан бас тартылды. Сол сияқты, Челтенхэм Оңтүстік-Батыс Англиядағы Челтенхэмге жақын орналасқан Глостершир әуежайымен ұқсас болғандықтан қарастырылмады. Атау сол кезде орналасқан Муараббин қаласының атынан алынған. Бақылау мұнарасы 1949 жылғы 15 желтоқсанда ашылды, ал 31 желтоқсанда ұшу басталды. 1989 жылғы 22 қаңтарда әуежай Австралияның көрнекті авиаторы Гарри Джордж Хокердің туғанына 100 жыл толуына орай Муараббин (Гарри Хокер) әуежайы деп қайта аталды.

Апаттар мен оқиғалар

1953 жылғы 3 сәуірде «Авро Ансон» ұшағы әуежайға қону кезінде апатқа ұшырады. Бес адамнан тұратын экипаж зардапсыз құтылды. 1970 жылғы 19 қазанда «Бич D50B» жеңіл ұшағы Моораббин әуежайына жақындағанда Моораббин маңында «Белл 47G 3B 2» тікұшағымен әуеде соқтығысты. Екі ұшақ та жерге құлап, өртеніп кетті. Екі ұшақта болған апатта 5 адам қаза тапты. 1995 жылғы 14 ақпанда «Хьюз 300» тікұшағы жөндеу үшін Джилонгтен Моораббин әуежайына бару кезінде Аспендейл маңында Порт-Филлип шығанағына құлады. Ұшу кезінде құйрық бөлігінің бұзылуы салдарынан басқару жоғалтылып, жағалауға жақын суға құлады. Апатта ұшқыш қаза тапты. 2000 жылғы 18 наурызда «Cessna 210E» ұшағы Хитертон қаласындағы карьерге құлады, бұл Моораббин әуежайының жанында болды. Ұшақ әуежайға жақын бағалау рейсін орындап жатқанда қиындықтарға тап болды. Ұшқыш пен екі жолаушы ұшақты қауіпсіз эвакуациялады, бірақ бір жолаушы жүзе алмай, құрлыққа жетпей суға батып кетті. 2002 жылғы 29 шілдеде екі «Cessna 172R» ұшағы түнгі жаттығудан кейін Моораббин әуежайына қонуға дайындалып келе жатқанда соқтығысты. Екі ұшақ та өртеніп кетті. Бір ұшақтың екі жолаушысы қауіпсіз эвакуацияланды, ал екінші ұшақтың жалғыз жолаушысы қаза тапты. 2008 жылғы 27 тамызда «Cessna 150M» ұшағы жаттығу рейсі кезінде Моораббин әуежайының жанында «Piper PA 28 Cherokee» ұшағымен әуеде соқтығысты. Соқтығысқаннан бірден кейін «Cessna» басқаруды жоғалтып, Челтенхэмдегі гаражға құлады, өртеніп, ұшқышқа, жалғыз жолаушыға өлім жазасын берді. «Piper» ұшағы әуежайға қайта оралып, екі жолаушы да жарақатсыз қалды. 2010 жылғы 7 тамызда «Cessna 152» ұшағы Моораббин әуежайына жақындағанда Мордиаллоктағы үйдің артқы ауласына құлады. Ұшақтың қозғалтқышы отын жетіспеуінен істен шықты. Екі жолаушы да жеңіл жарақат алды, ал ұшақ ауыр зақымдануға ұшырағаннан кейін жарамсыз деп жарияланды. 2015 жылғы 11 тамызда «Cessna 172» (VH EUU) және «Piper PA 28» (VH TXH) ұшақтары TXH ұшағының қозғалтқышы дұрыс жұмыс істемегеннен кейін 22/04 ұшу-қону жолағына қонды. Қонудан кейін TXH ұшқышы ұшу-қону жолағында тоқтай алмайтынын түсінді және шөпке, содан кейін Alfa такси жолағына шықты, онда EUU таксимен келе жатқан еді. Жердегі қозғалысты бақылау (SMC) EUU-ға тоқтауға кеңес берді, бірақ TXH-пен тікелей соқтығысудан аулақ болу үшін жалғастыруды шешті. TXH EUU-дан қашуға тырысып оңға бұрылды, бірақ TXH-ның сол қанаты EUU-ның құйрығымен соқтығысты. TXH ұшқышы жарақат алмады. EUU ұшқышы мен жолаушылары жеңіл жарақат алды. Екі ұшақ та ауыр зақымдарға ұшырады. 2018 жылғы 8 маусымында «Cessna 172» (VH EWE) ұшағының ұшқышы Мордиаллоктағы көшеде ұшағы құлап, өртенгеннен кейін қаза тапты, ол 35L ұшу-қону жолағына соңғы жақындасу кезінде болды. Ұшуды бақылау деректеріне сәйкес, ол қону кезінде қозғалтқышының істен шыққанын хабарлаған, бірақ АТҚБ есебі бұл апаттың себебін анықтауға мүмкіндік бермеді. 2022 жылғы 30 қарашада «Хьюз 269C» тікұшағы Ментон қаласындағы тұрғын үйге құлады. Жалғыз оқушы ұшқыш ауыр жарақат алды.

Мекемелер

Мураббин әуежайы – Мельбурн қаласындағы төрт әуежайдың бірі және оңтүстік-шығыс елді мекендерінің жалпы авиациялық қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Онда бес қиылысатын ұшу-қону жолағы бар, ең ұзыны – 17L/35R жолағы. Көбінесе екі параллель ұшу-қону жолағы бір уақытта пайдаланылады. Әуежайда сонымен қатар бақылау мұнарасы да бар. Бұл әуежайда Корольдік Викториялық Аэро Клубы, Австралия Ұлттық Ұшқыштар Музейі және бірнеше ұшқыштарды даярлайтын оқу орталықтары орналасқан, оның ішінде көпұлтты ұшқыштарды даярлау ұйымы CAE Oxford Aviation Academy-ның кампусы да бар.

Бас жоспар

Моораббин әуежайының бас жоспары 2010 жылғы 25 маусымда федералдық инфрақұрылым министрі Энтони Албанезе депутаттың мақұлдауына ие болды. Бас жоспар әуежай мен оған қатысты инфрақұрылымның дамуын көрсететін 20 жылдық мерзімді қамтиды. Австралиялық Wesfarmers компаниясы әзірлеген Моораббин әуежайының ірі даму жоспарының жобасы 2013 жылғы 5 тамызда Албанезе тарапынан қабылданбады. Жоба Орталық Данденонг жолы мен Боундари жолының қиылысындағы әуежайдың 4,8 гектарында ірі сауда орталықтарын салуды көздеген. Аталған ұсыныстың жалпы ауданы 14 500 м² құрады.