Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неке қию рәсімі түрі
Type of marriage ceremony
Қашып кету – ата-анасының келісімінсіз үйлену ниетімен, кейде сүйіктісімен бірге тұрғылықты жерінен асығыс қашып кетуді қамтитын, кенеттен және құпия түрде өткізілетін неке. Қашып кетуді, күшпен некеге мәжбүрлеуден (мысалы, қалыңдық алып қашу) ажыратады, онда қалыңдық немесе күйеу жігіт өз еркімен келмейді, немесе бірінің (әдетте қалыңдықтың) ата-анасы екеуін де некеге түсуге мәжбүрлейді. Кейбір даулы мәселелерде, қазіргі заманда, қашып кету кез келген шағын, қарапайым тойға да қолданылады, тіпті егер ата-аналар бұл туралы алдын ала білсе де.
Elopement is a marriage which is conducted in a sudden and secretive fashion, sometimes involving a hurried flight away from one's place of residence together with one's beloved with the intention of getting married without parental approval. An elopement is contrasted with an abduction (e. g., a bride kidnapping), in which either the bride or groom has not consented, or a shotgun wedding in which the parents of one (prototypically the bride's) coerce both into marriage. Controversially, in modern times, elopement is sometimes applied to any small, inexpensive wedding, even when it is performed with parental foreknowledge.
Өмірбаян
Бүгінде "қашу арқылы үйлену" термині көбінесе асығыс жасалған, қысқа немесе мүлдем болмаған той-думандармен өткен некелерді білдіреді. Кейбір жұбайлар ата-аналарының немесе діннің қарсылығын болдырмау үшін қашып үйленеді. Көбінесе, кейбір жұбайлар туғандарына жағдайды өздері шешкендей көрсету үшін, қыз ұрлау сылтауымен қашып кетеді. Дегенмен, әйелдерді күштеп алып қашуға бейім еркектер көбінесе нашар әлеуметтік жағдайымен, кедейлікпен, аурумен, жаман мінез-құлқымен немесе қылмыстық іс-әрекеттерімен байланысты болады. Кейде олар әйелдің отбасы күтетін, қыздың құны (қалыңдық емес, қалыңдық әйел отбасы төлейді) төлеміне байланысты заңды жолмен әйел іздеуге бармайды. Кейбір аймақтарда қашу арқылы үйленуге отбасы мүшелері зорлық көрсетсе, ал басқа жерлерде бұл құбылысқа көбірек бейімділік танылады.
Today the term "elopement" is colloquially used for any marriage performed in haste, with a limited public engagement period or without a public engagement period. Some couples elope because they wish to avoid parental or religious objections. In some modern cases, the couple collude together to elope under the guise of a bride kidnapping, presenting their parents with a fait accompli. In most cases, however, the men who resort to capturing a wife are often of lower social status, because of poverty, disease, poor character or criminality. They are sometimes deterred from legitimately seeking a wife because of the payment the woman's family expects, the bride price (not to be confused with a dowry, paid by the woman's family). In some areas, elopement is met with violent reactions from family members, while in other places eloping has become more accepted.
Ұлыбритания
Англияда христиандық некеге тұрудың алғы шарты – күтілетін рәсім күніне дейінгі үш айдың кез келген үш жексенбісінде "жариялау" болып табылады, яғни некеге тұруға ниет білдірген әрбір жұптың есімдері тұрғылықты жері бойынша шіркеудің діни қызметкерімен дауыстап оқылады немесе азаматтық рәсімдер үшін тіркеу кеңсесінде "Некеге түсу ниеті туралы хабарлама" ілінеді. Мұның мақсаты – көп әйелділікке немесе басқа да заңсыз некелерге жол бермеу, заңды түрде қарсылық білдіруге құқығы бар кез келген адамға алдын ала ескерту беру. Бірақ іс жүзінде бұл жұбайлардың ата-аналарына да ескерту болып табылады, олар кейде жеке себептермен қарсылық білдіреді. Мұны болдырмау үшін Кентербери архиепископынан арнайы рұқсат алу керек немесе заңның қолданылмайтын жеріне қашу керек. Азаматтық некеге қатысты хабарлама тиісті тіркеу кеңсесінде 28 күндік мерзімге жариялануы тиіс.
In England, a prerequisite of Christian marriage is the "reading of the banns"—for any three Sundays in the three months prior to the intended date of the ceremony, the names of every couple intending marriage has to be read aloud by the priest(s) of their parish(es) of residence, or the posting of a 'Notice of Intent to Marry' in the registry office for civil ceremonies. The intention of this is to prevent bigamy or other unlawful marriages by giving fair warning to anybody who might have a legal right to object. In practice, however, it also gives warning to the couples' parents, who sometimes objected on purely personal grounds. To work around this, it is necessary to get a special licence from the Archbishop of Canterbury—or to flee somewhere the law did not apply. For civil marriages notices must be posted for 28 clear days, at the appropriate register office.
Филиппин
Филиппинде қашып кетуді "танан" деп атайды. Танан – филиппин мәдениетіндегі ежелден келе жатқан дәстүр, онда әйел ата-анасының рұқсатынсыз үйінен шығып, өмірін серігімен өткізу үшін кетеді. Әдетте, ол түнгі уақытта қашып, жақын жерде сүйіктісі күтіп отырады, ол оны туған жерінен алысқа алып кетеді. Ертесі күні таңертең ата-анасы қызының қайда екенін білмей, қатты алаңдайды. Танан көбінесе күйеуге беруге ниеттенген адамның некесіне қарсылық ретінде немесе ата-ананың ұнатпаған күйеуіне қарамастан туындайды.
In the Philippines, elopement is called "tanan". Tanan is a long standing practice in Filipino culture when a woman leaves her home without her parents' permission to live a life with her partner. Usually she will elope during the nighttime hours and is awaited by her lover nearby, who then takes her away to a location not of her origin. The next morning, the distraught parents are clueless to the whereabouts of their daughter. Tanan often occurs as a result of an impending arranged marriage or in defiance to parents' dislike of a preferred suitor.
Индонезия
Индонезияда қашып үйлену "қауин лари" деп есептеледі, яғни "қашу арқылы үйлену" ("қауин" – неке, "лари" – қашу/құтылу). Мұндай жағдай күйеу жігіт, келіншек немесе екеуі де некеге тұру үшін ата-анасының рұқсатын ала алмағанда болады. Индонезия діни талаптары қатаң ел болғандықтан, ата-анасының (немесе ең жақын туысының) келісімінсіз некеге тұру мүмкін емес. Сондықтан, Индонезияда қашып кеткен көптеген жұбайлар мемлекеттік тіркеуден өтпей, ресми мойындалмаған некеге тұрады.
In Indonesia, an elopement is considered as "kawin lari", translated as "runaway marriage" ("kawin", means marriage, "lari" means running/fleeing). This happens if the groom, the bride or both fail to get parental permission for the marriage. As Indonesia is a religiously strict country, a couple cannot be married without a parent's (or next closest living relative) consent. Thus, most Indonesian couples who engage in elopement often end up marrying without acknowledgment or official record by the government.
Малайзия
Индонезиядағыдай, Малайзияда үйден қашу "kahwin lari" немесе "қашу арқылы неке" деп аталады. Мұндай жағдай көбінесе жұптың отбасыларының бірі (немесе екеуі де) қарым-қатынасты мақұлдамағанда немесе некеге шетелдік ер адамның қатысуы болғанда туындайды. Сонымен қатар, сот көп әйел алуға рұқсат бермеген жағдайда немесе ер адам бірінші әйелінен жаңа некесін жасырғысы келсе, тіпті екінші әйеліне бірінші әйелінің бар екенін жасырғысы келсе де үйден қашу орын алады. Сондай-ақ, қашып кеткен жұптар қыз жасауының сомасы тым жоғары болғандықтан, шекарадан тыс жерде (мысалы, Паттаниде) неке қиюға мәжбүр болады. Шет елде жасалған неке белгілі бір заңдарға сәйкес жарамды болып есептеледі, бірақ исламдық отбасылық құқыққа сәйкес некені тіркемеу мұраға қатысты мәселелерге, умра/хадж өтеуге, ажырасуға және баланың тууына қатысты тіркеуге кедергі келтіруі мүмкін. Дегенмен, кейбір жұптар исламдық діни кеңесінің тіркеу талаптарын тым қиын деп есептеп, олардан қашу үшін әдейі шет елде неке қияды.
Similar to Indonesia, an elopement in Malaysia is considered as "kahwin lari" or "marriage on a run". This mostly occurs when either (or both) of the couple's families does not approve the relationship or when the marriage involves a foreign man. Additionally, elopement can happen when the court does not give permission for polygamy or if the man wants to keep the new marriage secret from the first wife or even the existence of the first wife from the second. The eloping couple also may get married outside the border (e. g Pattani) when the dowry amount is too high, causing them to be desperate to run away. Elopement outside the country is valid according to certain law, but failure to register the marriage according to Islamic family law can cause issues with inheritance, performing umrah/hajj, divorce, and the registration of the birth of a child. However, some couples marry out of the country specifically to avoid the registration requirements of their Islamic religious council, which are seen by them as overly complicated.
Батыс Азия
Ассириялық қоғамда ата-ананың қарсылығына қарамастан қашып кету ("Желавта" немесе "Женавта") өте жағымсыз саналады және сирек кездеседі. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында ассириялықтар әйелдерін күштеп алып қашудан және келісіммен қашып кетуден қатты қорғады. Күрдтер, әзербайжандар және түріктер сияқты көршілері ассириялық әйелдерді алып қашып, кейде күштеп үйлендіріп, оларды ислам дініне өткізген. Көшпелі және әскери күрд Болба тайпалық конфедерациясы, әсіресе Мангур тайпасы, некеге дейінгі махаббатқа төзімділік танытты; мұндай қарым-қатынастар, әдетте, қалыңдықтың отбасы некеге келіспеген жағдайда қашып кетумен аяқталар еді. Бұл махаббат некелері “radu khstn” деп аталатын, яғни “адамның (әдетте ұлдың артынан қыздың) қууы” деген мағынаны білдіретін. Әдетте, қашып кету тек қалыңдықтың отбасы оның сүйіктісімен некеге тұру мүмкіндігін бірнеше рет қабылдамағанда, қалыңдық өзі қолға алып, сүйіктісімен өзі үйленгенде ғана құрметті деп есептелді. Әйтпесе, егер қалыңдық қашып кетуден бұрын отбасына сүйіктісімен үйлену туралы тілек білдірмесе немесе ажырасқан әйелдердің қашып кетуіне ғана рұқсат беріп, бойжеткен қыздарды тек ресми некеге шектеген отбасыларда, бұл арсыздық саналды. Болба әйелдерінің көптегені өмірінде кем дегенде бір махаббат некесін жасаған және бұл олар үшін үлкен мәртебе саналды. Бұл, әйелдің ар-намысын нәзіктік пен қарапайымдылықпен емес, күш пен қайраттылықпен өлшеген және осы практиканы тыйым салуды жақтаған көршілес, отырықшы феодалдық және қалалық Мокри тайпасымен қақтығыс тудырды. Мангур тайпасы осы дәстүрді сақтап, 1980 жылға дейін жалғастырған соңғы күрд тайпаларының бірі болды.
In Assyrian society, elopement ("Jelawta" or "Jenawta") against parental request is very disreputable, and is rarely practised. In the 19th and early 20th century, Assyrians had heavily guarded their females from abduction and also consensual elopement, when it came to their neighbours such as Kurds, Azeris and Turks, who would abduct Assyrian women and marry them, in some cases forcefully, where they would convert them to Islam. Pre marital romance was tolerated by the Nomadic and Militaristic Kurdish Bolbas tribal confederation, most notability the Mangur tribe; these relationships usually ended up in elopement if not approved for marriage by the bride's family. These love marriages were called “radu khstn”, meaning "chased after [a person (typically a girl after a boy)]." Typically elopement was only considered honorable if the family of the bride repeatedly rejects the possibility of marriage to her lover until the bride takes it in her own hands and marries her lover herself; otherwise, such as if the bride never mentions a request to marry her lover to her family before eloping with him or in certain families who only approve elopement of divorced women and restrict virgin girls only to arranged marriages, it is considered dishonorable. Many Bolbas women had been in at least one love marriage in their life and it is considered an honor. This caused conflict with the surrounding settled feudalistic and urbanized fellow Kurdish Mokri tribe, whom measured a woman's honor in delicacy and modesty rather than strength and stubbornness, who promoted the ban of this practice. The Mangur tribe were of the last Kurdish tribes to practice this tradition, continuing the practice until the 1980s.
Танымал мәдениетте
Елена мен Троялық Париж арасындағы қарым-қатынас кейде ұрлаудың орнына қашып кету ретінде бейнеленеді. Patsy’s Elopement (1915) – Lubin Manufacturing Company компаниясы жасаған, осы тақырыпты әзілмен көрсететін ертедегі сериалдық фильмнің үнсіз эпизоды. 2019 жылы Pinterest-те «қашып кету» фотосуреттеріне деген іздеулер 128 пайызға өсті, сондай-ақ «қалалық әкімдіктерде қашу» және «орманда қашу» сияқты басқа да ұқсас сұраныстардың саны да артты. Контракт бриджінде қашу – бұл қарсыластың үстін жабатын кішкентай картаға трюк ұтып алуға мүмкіндік беретін козырдың бір түрі. Егер картаның номиналы маңызды болмаса, ол «таза қашу» деп аталады; егер номиналы маңызды болса, ол «номиналды қашу» деп аталады.
The relationship between Helen and Paris of Troy is sometimes depicted as an elopement instead of an abduction. Patsy’s Elopement (1915) was a silent episode of an early serial film that deals with the topic humorously created by the Lubin Manufacturing Company. Searches for elopement photography ideas on Pinterest increased by 128 percent in 2019, with other related terms like "elopements at city halls" and "elopements in forests" also seeing increases in volume. In contract bridge, an elopement play is a form of trump coup that enables a smaller card to score a trick if it is lying over the higher card of an opponent. If the rank of the card does not matter, it is known as a "pure" elopement; if the rank does matter it is known as a "rank" elopement.