Кіріспе

Тіс ұстайтын құрылғы. Ортодонтиялық ретейнерлер – тістерді операциядан немесе тістерді түзетудің кез келген әдісінен кейін белгілі бір жағдайда ұстап тұратын, әдетте сымнан немесе мөлдір пластиктен жасалған жеке дайындалған құрылғылар. Тістерді түзеу үшін ортодонтиялық емдеудің кезеңі аяқталғаннан кейін, тістердің бастапқы күйіне қайта оралу қаупі (рецидив) өмір бойы сақталады, себебі бірқатар факторлар әсер етеді: периодонталь талшықтарының керілуі, қоршаған жұмсақ тіндердің қысымы, окклюзия және науқастың өсуі мен дамуы. Ретейнерлерді қолдану арқылы тістерді жаңа орнында белгілі бір уақыт бойы ұстап тұру, қоршаған периодонталь талшықтарының сүйектегі өзгерістерге бейімделуіне көмектеседі, бұл ортодонтиялық емдеу аяқталғаннан кейін тістердің соңғы орнындағы өзгерістерді азайтуға мүмкіндік береді. Ретейнерлерді оверджетті (алдыңғы тістердің ішке қарай шығуы) емдеу үшін де қолдануға болады.

Алып тасталатын ұстағыштар

Алып тасталатын тіс түзетуге арналған ұстағыштарға Хоули, вакуумдық пішінді, Бегг және Баррер жатады. Олар киген кезде тіс тіркесімін сақтап тұруға көмектеседі және ауыздан алып, қайта орнатуға болады. Қажет болған жағдайда немесе ортодонттың кеңесі бойынша толық немесе жартылай уақыт бойы киюге болады. Тұрақты ұстағыштармен салыстырғанда, алып тасталатын ұстағыштарды тазалау оңай. Ол өзінің ойлап тапқан докторы Чарльз А. Хоулидің есімімен аталады. Хоули доғасы деп аталатын лабиалды сым, түзетулер үшін 2 омега ілмегін қамтиды. Ол ауыздың төбесіндегі (ақыры) орналасқан акрилдік негізге бекітіледі. Олар тістердің сыртынан өтетін металл сымнан жасалады. Хоули ұстағыштарында көптеген өзгерістер жасауға болады. Ол сонымен қатар берік және қатаң, оңай құрастырылады және протездік тістерге металл тоқтағыштармен орналастырылған протездік тістерді қосуға мүмкіндік береді, бұл тістердің қайта бұрылуын болдырмайды. Тістердің бұрылысын түзету үшін лабиалдық доғаға акрилді жабын қосуға болады, ал терең тіс тіркесісін түзету нәтижесін сақтау үшін тістеу жазықтығын қосуға болады. Сонымен қатар, иттің орнын бақылау үшін кері U ілмегін қолдануға болады. Бұған қоса, окклюзиялық кедергілерді болдырмау үшін лабиалдық доғаны шұңқырға дәнекерлеуге болады. Хоули ұстағыштары сөйлеуге, әсіресе "д", "с", "т" және "і" дыбыстарына әсер етеді, бірақ олар көбінесе түнде ғана киілетіндіктен, бұл мәселе соншалықты маңызды болмауы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, Хоули ұстағыштарын киген адамдар вакуумдық пішінді ұстағыштарға қарағанда құрылғыдан ұялуға көбірек ұялады және Хоули ұстағыштарын кию қиын деп есептейді. Дегенмен, егер науқаста металл сымның көрінуіне қатысты алаңдаушылық болса, эстетикалық көріністі жақсарту үшін мөлдір полиэтилен доғасын қолдануға болады. Бұл мөлдір немесе айнадай ұстағыш әдетте тістердің бүкіл аркасына сәйкес келеді, бірақ кейбір конструкциялар тек иектің иегінен иегіне дейін (клипті ұстағыш) ғана сәйкес келеді. Ұстағыш мөлдір болғандықтан, киген кезде ол дерлік көрінбейді. Осылайша, ол басқа ұстағыштарға қарағанда эстетикалық артықшылықты ұсына алады. VFR ұстағыштары күніне 24 сағат киген кезде жоғарғы және төменгі тістердің жанасуына жол бермейді, өйткені ұстағыштар тістердің окклюзиялық (шайнау) бетін жабады. Кейбір ортодонттар тістердің шайнау беттерінің кездесуі "қолайлы тұруға" мүмкіндік береді деп санайды, сондықтан ұстағышты ара-тұра кию қажет. Тіс тіркесімін сақтау үшін тұрақты ұстағыштар қолданылды. Олар окклюзиялық беттердің тұрақтандырылуын қамтамасыз етеді, өйткені сымдар окклюзиядан өтпейді. Бегг ұстағыштары тамақтану кезінде киюге жеткілікті берік, бірақ олар Хоули ұстағыштарына қарағанда аз ұсталады және лабиалдық доға бұрмалануға бейім.

Барьерді ұстаушылар

Барр ұстағыштары (көктемгі ұстағыштар деп те аталады) лабиальды және лингвальды акрил доғаларын ұстап тұрады.

Тіркемелі ұстағыштар

Тұрақты ретейнерлер ортодонтиялық удержаниены қамтамасыз ету және қайталанудың алдын алу үшін жиі қолданылады. Олар көбінесе алдыңғы тістердің тілдік/астыңғы бетіне қышқылдық тозу және композит арқылы бекітілген сымнан тұрады. Тұрақты ретейнерлерде композит әдетте сымды бекіту және жабу үшін қолданылады, сонымен бірге тіс аралық кеңістікке кедергі келтірмеуіне көз жеткізіледі. Тұрақты ретейнерлер тұрақсыздық жиі кездесетін жағдайларда қолданылады, мысалы, ауыр бұрылыстар, периодонталдық аурулар және медиандық диастемалар. Кейде пациентке алынып тағылатын ретейнер де қажет болуы мүмкін. Тұрақты ретейнерлер тегіс сыммен немесе иілгіш спиральді сыммен, сондай-ақ көп талшықты сыммен жасалуы мүмкін. Ең көп қолданылатыны – алдыңғы алты тіске бекітілген көп талшықты сым немесе тек қана кын тістеріне бекітілген дөңгелек тот баспайтын болат сым. Тұрақты ретейнерлер пациенттің үнемі киюге қатысты ынтымақтастығына аз тәуелді болғанымен, оларды тазалау қиынырақ, сондықтан тіс тақтасының жиналуын және одан кейін ісік қызыл иегінің қабынуын болдырмау үшін пациенттен көбірек күтім қажет.