Ричард Голдстоун: Оңтүстік Африка судьясының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Оңтүстік Африканың бұрынғы судьясы Ричард Джозеф Голдстоун (Richard Joseph Goldstone, 1938 жылдың 26 қазанында туған) – Оңтүстік Африканың зейнеткер судьясы. 1994 жылдың шілдесінен 2003 жылдың қазанына дейін Оңтүстік Африканың Конституциялық сотында қызмет еткен. Ол Оңтүстік Африканың Жоғарғы сотының судьясы ретінде, алдымен 1980 жылдан 1989 жылға дейін Трансвааль провинциялық бөлімінде, содан кейін 1990 жылдан 1994 жылға дейін апелляциялық бөлімде қызмет атқарды. Бұған дейін ол Йоханнесбургте коммерциялық заңгер болып жұмыс істеген, 1963 жылы заң практикасына кіріп, 1976 жылы адвокаттық тәжірибесін алған. Ол елдің нәсілдік заңдарының ең нашар әсерін азайтып, апартеидті жүйе ішінен әлсіреткен маңызды шешімдер шығарған бірнеше либералды судьялардың бірі болып саналады. Басқа маңызды шешімдердің ішінде Голдстоун «Топтық аудандар туралы» заңды – ақтарға «ақтарға ғана» арналған аймақтарда тұруға тыйым салынған – іс жүзінде жұмыс істемейтін етіп, үйден шығаруды шектеді. Нәтижесінде, осы заң бойынша қылмыстық қудалау іс жүзінде тоқтады. 1990 жылдардың басында апартеидтен көпұлтты демократияға ауысу кезінде ол 1991-1994 жылдар аралығында Оңтүстік Африкадағы саяси зорлық-зомбылыққа қатысты Голдстоун комиссиясының ықпалды тергеулерін басқарды. Голдстоунның жұмысы бірнеше рет орын алған зорлық-зомбылық оқиғаларына қарамастан, көп партиялық келіссөздерді жалғастыруға мүмкіндік берді, ал барлық тарапты сынға алуға дайындығы оны Оңтүстік Африкада «бәлкім, ең сенімді адам, әрине, ақ нәсілділердің ең сенімді мүшесі» деп атауға әкелді. Миссия Израиль мен Хамас екеуі де соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны мүмкін деген қорытындыға келді, бұл Израильде ашу тудырып, Голдстоунға қарсы жеке науқанды бастады. 2011 жылы Израиль күштерінің жүргізген тергеулері олардың бейбіт тұрғындарды қасақана нысанаға алмағанын көрсеткен соң, Голдстоун егер кейіннен қолжетімді болған дәлелдер сол кезде қолжетімді болғанда, Голдстоун есебі басқаша болар еді деп жазды. Оның ата-анасы екінші буын иммигранттар болды: анасының әкесі ағылшын, ал әкесінің әкесі 19 ғасырда көшіп келген литвалық яһуди болды. Ол Йоханнесбургтегі Король Эдуард VII мектебінде білім алып, Витватерсранд университетінде заң оқыды, 1962 жылы BA LLB cum laude дәрежесімен бітірді. Университетте ол апартеидке қарсы белсенділікке қатысты, оның бір бөлігі ата-анасының нәсілдік кемсітушілікке қарсы тұруынан шабыттанды. Университеттің студенттік өкілді кеңесінің төрағасы және Оңтүстік Африка студенттерінің ұлттық одағының президенті ретінде ол қара нәсілді студенттердің шеттетуіне қарсы науқан жүргізді. Ол сондай-ақ мемлекеттік қауіпсіздік полициясының назарына тыйым салынған апартеидке қарсы топтармен, соның ішінде Африка Ұлттық Конгресімен байланыста болғандықтан іліккен.

South African former judge

Richard Joseph Goldstone (born 26 October 1938) is a South African retired judge who served in the Constitutional Court of South Africa from July 1994 to October 2003. He joined the bench as a judge of the Supreme Court of South Africa, first in the Transvaal Provincial Division from 1980 to 1989 and then in the Appellate Division from 1990 to 1994. Before that, he was a commercial lawyer in Johannesburg, where he entered legal practice in 1963 and took silk in 1976. He is considered to be one of several liberal judges who issued key rulings that undermined apartheid from within the system by tempering the worst effects of the country's racial laws. Among other important rulings, Goldstone made the Group Areas Act – under which non whites were banned from living in "whites only" areas – virtually unworkable by restricting evictions. As a result, prosecutions under the act virtually ceased. During the transition from apartheid to multiracial democracy in the early 1990s, he headed the influential Goldstone Commission investigations into political violence in South Africa between 1991 and 1994. Goldstone's work enabled multi party negotiations to remain on course despite repeated outbreaks of violence, and his willingness to criticise all sides led to him being dubbed "perhaps the most trusted man, certainly the most trusted member of the white establishment" in South Africa. The mission concluded that Israel and Hamas had both potentially committed war crimes and crimes against humanity, findings which sparked outrage in Israel and the initiation of a personal campaign against Goldstone. In 2011, in the light of investigations by the Israeli forces which indicated that they had not intentionally targeted civilians as a matter of policy, Goldstone wrote that if evidence which had been available later had been available at the time, the Goldstone Report would have been a different document. His parents were second generation immigrants: his maternal grandfather was English and his paternal grandfather was a Lithuanian Jew who emigrated in the 19th century. He was educated at the King Edward VII School in Johannesburg and read law at the University of the Witwatersrand, graduating in 1962 with a BA LLB cum laude. At university, he became involved in anti apartheid activism, inspired partly by his parents' opposition to racial discrimination. As chairman of the university's student representative council and president of the National Union of South African Students, he campaigned against the exclusion of black students. He also attracted attention from the state security police by having contact with banned anti apartheid groups, including the African National Congress.

Заңгерлік мансабының алғашқы жылдары

Мектепті бітіргеннен кейін Голдстоун 1963 жылы Йоханнесбург адвокатурасына қабылданды. Ол 17 жыл бойы Йоханнесбургте корпоративтік және зияткерлік меншік құқығы саласында адвокат ретінде қызмет етті, "100 пайыз коммерциялық" бағытталған кеңсе ашты. 1976 жылы ол Аға кеңесші (Senior Counsel) атағына ие болды.

Оңтүстік Африканың Жоғарғы соты: 1980-1994

1980 жылы Голдстоун Оңтүстік Африка Жоғарғы Сотының Трансвааль провинциялық бөліміне судья болып тағайындалды. Ол Жоғарғы Сотта 14 жыл қызмет етіп, 1989 жылы апелляциялық бөлімге өтті. Осы себептерге байланысты, апартеидке қарсы бірнеше адвокат оны осы лауазымға қабылдауға шақырды. Ол: «Судьялардың моральдық міндеттері болады және егер олар әділетсіздік тудыратын заңдармен айналысса, менің ойымша, заңға сәйкес өкілеттіктерінің шегінде заңдарды дұрыс түсіндіріп, оларды жеңілдетуге және әділдігін арттыруға бағытталған үкімдер шығару олардың міндеті» – деп есептеді. Оның сот тәжірибесіне биліктегі Ұлттық партияның расистік және теңсіздік заңдар жүйесін құрғаны, бірақ елдің ағылшын-голландиялық ортақ құқықтың негізгі құрылымы мен принциптерін сақтап қалғаны әсер етті. Davis & Le Roux (2009) мәліметтері бойынша, Голдстоун, Джеральд Фридман, Рей Леон, Йохан Криглер, Джон Милн және Лоуренс Аккерманн сияқты либералды судьялар тобы апартеид заңнамасын «ортақ құқықтың құндылықтарын сақтау үшін мүмкіндігінше тар» түсіндіруге тырысты. Осы философия Голдстоунды апартеид жүйесінің маңызды аспектілерін күлдеткен шешімдер қабылдауға итермеледі. Оның маңызды шешімдерінің бірі – ақтарға арналған аудандардан ақ емес тұрғындарды шығаруды талап ететін «Топтық аудандар» заңына қатысты болды. 1982 жылы S. Говендер ісі бойынша оның ақ емес тұрғындарды үйден шығару заңмен міндетті түрде көзделмегендігі туралы шешімі мұндай шығарулардың тоқтауына әкелді. Заң бойынша қудалауға түскендердің саны 1978–1981 жылдар аралығында 893-тен 1983 жылы бір ғана адамға дейін азайды. Апартеидке қарсы құқықтық ресурстар орталығының бұрынғы директоры Джеффри Будлендер Голдстоунның Говендер ісі бойынша шешімін: «Бұл адам құқықтары стандарттарын репрессивті заңға қолдануға тырысқан сақ судья еді. Топтық аудандардағы қудалауды тоқтату – Голдстоунның еңбегінің нәтижесі, біздің еңбегіміз емес» – деп түсіндірді. Будлендер «80-ші жылдары құрметті адамдар сотқа тағайындалуды қабылдауы керек пе, жоқ па деген кең пікірталас болды, өйткені олар репрессивті заңдарды орындады» деп атап өтті, бірақ «адам құқықтары және қоғамдық мүдделерді қорғайтын істермен айналысатын адвокаттар үшін біз сотқа Голдстоун сияқты немесе [Джон] Дидкотт сияқты судьяны көруді армандадық». 1985 жылы Голдстоун Советодағы Барагванат ауруханасының 1700 қара нәсілді қызметкерін жұмыстан босату заңсыз деп тапты. Келесі жылы ол төтенше жағдай режимінде ұсталған саяси тұтқынды босатып алған алғашқы судья болды, бұл режим үкіметке қатаң полицейлік өкілеттіктер берген. 1988 жылы мемлекетке қарсы маңызды шешім шығарылып, полициядан адвокатқа құқығы бар екені туралы хабарланбаған тұтқын босатылды. Голдстоун сот өкілеттіктерін пайдаланып сотсыз қамауға алынған мыңдаған адамдарды, оның ішінде кейіннен апартеидтен кейінгі Оңтүстік Африка үкіметінің мүшелері болғандарды аралап көрді. 1986 жылы Голдстоун азаматтық құқық қорғаушыларын 13 жасар баланы мектепте тәртіпсіздік жасағаны үшін түрмеге қамауға рұқсат берген шешіміне наразылық білдіргенде алаңдады. Голдстоун кейіннен заңмен шектелгенін, «төтенше жағдай ережелері жағдайды қамтығанын» айтты. Өлім жазасын қолданудан бас тартуы өлім жазасын жақтаған судьялардың сынына ұшырады. Трансвааль Жоғарғы сотының тағы бір судьясы Д. Курлевис 1991 жылы: «Аяусыздыққа лайық адам мен немесе мен сияқтылардан өлім жазасын алуы мүмкін» – деп Голдстоун немесе басқа либералды судьялардан гөрі «бір себеппен немесе басқа себеппен abolitionists болды». Соттасу кезінде Голдстоун 2 қара нәсілді Оңтүстік Африка азаматын өлім жазасына кесті және тағы 20-дан астам қара нәсілді Оңтүстік Африка азаматының өлім жазасын орындауға қатысты. Алби Сакс, кейіннен Голдстоунмен бірге Оңтүстік Африка Конституциялық сотында қызмет еткен, Голдстоунның сот мансабы «барлық адамдардың негізгі құқықтарына сезімтал, адал және абыройлы судья, тіпті ең қиын жағдайларда да заңдылық пен адамдық қадір-қасиетке құрмет көрсету принциптерін сақтай білгенін» көрсетті.

In 1980, Goldstone was appointed as a judge of the Transvaal Provincial Division of the Supreme Court of South Africa. He served in the Supreme Court for 14 years, gaining promotion to the Appellate Division in 1989. On these grounds, he was apparently urged by several anti apartheid lawyers to accept the appointment. He took the view that "judges have a duty to act morally, and if they're dealing with laws which have an unjust effect, I think it's their duty – if they can, within the powers they've got legitimately – to interpret the laws and give judgments which will make them less harsh and less unjust." His judicial approach was influenced by the fact that although the ruling National Party had built up a framework of racist and unequal laws aimed at repressing the rights of non whites, the country had retained the underlying structure and principles of Anglo Dutch common law. According to Davis & Le Roux (2009), a group of liberal judges that included Goldstone, Gerald Friedman, Ray Leon, Johann Kriegler, John Milne and Lourens Ackermann sought to read the apartheid legislation "as narrowly as possible to give effect to the values of the common law". This philosophy led Goldstone to issue rulings that undermined key aspects of the apartheid system. One of his most significant rulings concerned the Group Areas Act that mandated the eviction of non whites from areas reserved for whites. His ruling in the case of S v Govender in 1982 that evictions of non whites were not automatically required by the Act led to the virtual cessation of such evictions. Prosecutions under the Act fell from 893 between 1978–1981 to only one in 1983. Geoffrey Budlender, former director of the anti apartheid Legal Resources Centre, commented of Goldstone's decision in the Govender case that "it was an alert judge trying to apply human rights standards to a repressive piece of legislation. And it was Goldstone's work; it wasn't our work that stopped the Group Areas prosecutions in the end." Budlender noted that "it was a matter of great debate in the eighties about whether decent people should accept appointments to the bench, because they were enforcing repressive laws," but stated that "[f]rom the point of view of the practitioner trying to run human rights cases and public interest cases, we prayed for a Goldstone or a [John] Didcott on the bench. That was our dream." In 1985, Goldstone ruled that the government's mass sacking of 1,700 black staff at Baragwanath Hospital in Soweto had been illegal. The following year, he was the first judge to free a political prisoner who had been detained under a recently imposed state of emergency under which the government had given itself draconian police powers. Another important ruling against the state in 1988 resulted in the release of a detainee who had not been advised by the police that he was entitled to a lawyer. Goldstone also used his judicial prerogatives to visit thousands of people who had been imprisoned without trial, including some who later became members of the post apartheid South African government. Goldstone distressed civil rights lawyers in 1986 when he concurred without comment with a decision that allowed the jailing of a 13 year old boy for disrupting school. Goldstone later remarked that he was constrained by the law, that "the emergency regulations covered the situation." His reluctance to impose death penalties prompted criticism from judges who were in favour of capital punishment. Another Transvaal Supreme Court judge, D. Curlewis, commented in 1991 that "a person who deserves to hang was more likely to get the death sentence from me or my ilk" than Goldstone or other liberal judges, who were "at heart abolitionists for one reason or another Obviously, and for that reason, they cannot be sound on the imposition of the death penalty." During his career as judge, Goldstone sentenced to death 2 black South Africans and was involved in upholding the death sentences of over 20 other black South Africans. Albie Sachs, who was later to serve alongside Goldstone on the Constitutional Court of South Africa, commented that Goldstone's judicial career demonstrated "that an honest and dignified judge who's sensitive to fundamental human rights of all human beings, even in the most dire circumstances, could find some space for concepts of legality and respect for human dignity."

Себонег тестілеуі және Голдстоун комиссиясы

1990 жылы президент Ф. В. де Клерк 1994 жылы апартеидті жоюға әкелетін келіссөздер процесін бастады. Сол кезде Оңтүстік Африка Африка Ұлттық Конгресінің (АНК) және Инкатаның бостандық партиясының (ИБП) мүшелері үстемдік үшін күрескен кезде тұрақты қырғынға ұшыраған болатын. Полиция мен қауіпсіздік күштері демонстрацияларға жиі күш қолданумен жауап берді, ал АНК «үшінші күш» тұрақсыздықты жасырын түрде бұзады деп мәлімдеді. Зорлық-зомбылық тараптардың өзара сенімін нығайтуда үлкен қиындық тудырды. Келіссөздер 1990 жылы наурыз айында Йоханнесбургке жақын Себокенг қаласында 281 демонстрант атылып, 11 адам Оңтүстік Африка полициясының қолынан қаза тапқан жаппай атыс салдарынан басталғаннан кейін көп ұзамай тоқтады. АНК-ның қысымынан кейін де Клерк Голдстоунды оқиғаны тексеруге тағайындады. Оның баяндамасы 1990 жылдың қыркүйек айында жарияланды және сол кезде «Оңтүстік Африка полициясына қатысты үкімет тағайындаған тергеушінің жасаған ең күшті айыптауларының бірі» деп сипатталды. Ол полиция қызметкерлерін тәртіпсіздіктері үшін айыптап, бірнеше полиция қызметкерлерін соттауға кеңес берді. Тоғыз полиция қызметкеріне адам өлтіргені үшін айып тағылды. Көп ұлтты демократияға көшуге көмектесу үшін Оңтүстік Африка үкіметі 1991 жылдың қазан айында елдің түрлі саяси топтары жасаған адам құқықтарын бұзуды тексеру үшін қоғамдық зорлық-зомбылық пен қорқытудың алдын алу туралы тергеу комиссиясын құрды. Оның мүшелері үш негізгі партияның арасында консенсус арқылы таңдалды. Голдстоун осы уақытқа дейін бейтарап және айыпталмайтын судья ретінде танымал болды және оны АНК төрағасы Нельсон Мандела комиссияны басқаруды сұрады; ол Голдстоун комиссиясы деп аталды. Алайда оған бірнеше рет өлім қаупі төнді. Оның кейіпкерін басқа заңгерлер комиссияны табысты етудегі негізгі құрал ретінде атады; бір заңгер: «Оның заңдық және саяси әлемді қосатын сирек қабілеті бар. Ол – ұлы стратег, терең адамгершілік пен саяси сезімталдықты біріктіреді». 1995 жылы Райнхард Циммерманн «Голдстоунның мықты және мүлдем бейтарап заңгер ретінде танылуы, әлеуметтік әділдікке деген шынайы қамқорлығы оны саяси спектрде, қазіргі Оңтүстік Африкада теңдесі жоқ дәрежедегі заңдылыққа ие етті» деп түсіндірді. Голдстоунға Кассез келіп, ол бұл лауазымға қызығушылық танытты. Президент Мандела Гаагада осы лауазымға орналасуды қолдады, өйткені Голдстон кейіннен былай деп еске алды: «Ол мені шынымен де жігерлендірді. Ол Оңтүстік Африканың пария болуын тоқтатқаннан кейін халықаралық деңгейдегі маңызды лауазымға бірінші ұсынысты қабылдауды маңызды деп санады». Президент конституциялық түзетуді асығып қабылдады, ол Голдстоунның атын атауға, сотқа қызмет ету үшін дереу демалыс алуға және Конституциялық сотқа қайта оралуға мүмкіндік береді. Ол француздардың ұсынысы бойынша идеалды кандидат болып шықты, ол ағылшындарға тым ыстық бас емес еді, американдықтарды қанағаттандыруға жеткілікті күшті болды және апартеидке қарсы шыққан оңтүстік африкалық ақ адам ретінде оның сенімхаттары ресейліктерді және қытайлықтарды қанағаттандырды. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі оның прокурор қызметіне тағайындалуын бірауыздан мақұлдады. Голдстоунға БҰҰ-ның икемсіз бюрократиясы кедергі келтірді, ол трибуналға кірген кезде жаңа құрылған ICTY-ді бүлдіршіндікке ұшыратты. Ол бұқаралық ақпарат құралдарында көптеген кездесулер мен қаржылық келіссөздер жүргізді, бұл сотқа алғаш рет өз жеке желілері арқылы көптеген қызметкерлерді жалдауға әкелді; Джордж Соростың 300 000 доллар сыйға тартуымен толықтырылған он үш елден сегіз миллион доллар бюджет; және босниялық серб түрме лагерінің күзетшісі Душко Тадичтің бірінші айыпталуы. Голдстоунның тағы бір проблемасы – НАТО-ның босниялық бейбітшілікті сақтау күштері соғыс қылмыстарына күдіктілерді ұстауға асықпауы. Ол Батыс елдерінің «өте орынсыз және қорқынышты саясаты» деп атаған нәрсеге қатты сын айтты, ол Францияны және Ұлыбританияны кінәлі деп атап, соғыс қылмыскерлері деп күдіктілерді қудалаудан бас тартты. Прокурорлық қызметі аяқталғанға дейін 74 айыптау қағазы шығарылды, бірақ тек жеті айыпталушы ұсталды. Голдстоун 1995 жылғы желтоқсанда Дейтон келісімінің, оның ішінде бұрынғы Югославиядағы соғыс қылмыстары үшін айыпталғандарға амнистия ережелерінің жасалуына жол бермеуде маңызды рөл атқарды. Кейбір сарапшылар амнистияны бейбітшілік бағасы ретінде енгізуді ұсынған; Голдстоун бұған қатаң қарсы болды, өйткені бұл зұлымдық жасағандардың жазасыз қалуына мүмкіндік беретін еді, сондай-ақ қауіпті үрдіс тудыратын еді, онда АҚШ сияқты күшті елдер саяси ыңғайлылық үшін ICTY-ның мандатын келісімге келтіре алатын еді. Жауап ретінде Голдстоун босниялық серб президенті Радован Каражич пен оның армия басшысы Ратко Младичті Сребреницадағы қырғын үшін жаңа айыптама шығарды, ол Дейтон бейбіт келіссөздері басталғаннан екі апта өткен соң жарияланды. Ол президент Билл Клинтонға мұндай талаптарға қарсы тұруға шақырып, амнистия ICTY-ның айыптамаларды тоқтатуына заңдық негіз болмайтынын нақтылады. Нәтижесінде, Дейтон келісіміне амнистия енгізілмеді. Голдстоунның әрекеттері кейіннен келіссөздердің табысқа жетуіне көмектескені үшін мақтауға ие болды. АҚШ-тың бас келіссөзшісі Ричард Холбрук трибуналды «өте құнды құрал» деп сипаттады, ол Каражич пен Младичті келіссөздерден шеттетуге мүмкіндік берді, ал сербиялық тарапты одан да келісімді Милошевич өкілдік етті. Дейтон келісімі барлық тараптарға күдіктілерді Гаагаға жіберу туралы тікелей жауапкершілікті жүктеді, сербиялық, босниялық және хорват үкіметтері ICTY-мен болашақта ынтымақтастыққа келісім берді. 1996 жылы прокурор қызметінен кеткен кезде Голдстоунның орнына канадалық әйгілі заңгер Луиза Арбур келді. Оның үлесі ICTY-дағы әріптестерімен мақтауға ие болды: «Голдстоун өз уақытына толыққанды сай келді, өйткені ол Оңтүстік Африкадан моральдық беделмен келді және адам құқықтарының қорғаушысы ретінде оның ерекше мәртебесі болды».

In 1990, President F. W. de Klerk began the negotiation process that was to lead to the end of apartheid in 1994. At the time, South Africa was plagued by regular massacres as members of the African National Congress (ANC) and the Inkatha Freedom Party (IFP) fought for dominance. The police and security forces often reacted to demonstrations with indiscriminate force, and the ANC claimed that a hypothesised "Third Force" was engaged in covert destabilisation. The violence caused serious problems in building trust between the parties. The negotiations broke down soon after they started due to a mass shooting at Sebokeng township near Johannesburg in March 1990, in which 281 demonstrators were shot and 11 killed by South African police. After pressure from the ANC, de Klerk appointed Goldstone to investigate the incident. His report was published in September 1990 and was described at the time as "one of the strongest indictments of South Africa's police ever made by a government appointed investigator." He condemned the police for a breakdown in discipline and recommended that a number of individual police officers be prosecuted. Nine policemen were subsequently charged with murder. To aid the transition to multiracial democracy, the South African government established a Commission of Inquiry Regarding the Prevention of Public Violence and Intimidation in October 1991 to investigate human rights abuses committed by the country's various political factions. Its members were chosen by consensus among the three main parties. Goldstone had by now become reputed as an impartial and unimpeachable judge, and was asked by ANC chairman Nelson Mandela to head the commission; it became known as the Goldstone Commission. He nonetheless received numerous death threats. His character was cited by other lawyers as a key asset in making the commission a success; one lawyer commented, "He has the rare ability to straddle both the legal and political worlds. He is a great strategist and combines a deep humanity with a political sensitivity." Reinhard Zimmermann commented in 1995 that "Goldstone's reputation as a sound and impeccably impartial lawyer coupled with his genuine concern for social justice have invested him, across the political spectrum, with a degree of legitimacy that is probably unequalled in South Africa today." Goldstone was approached by Cassese and expressed an interest in the position. President Mandela supported his wish to take up the position at The Hague, as Goldstone later recalled: "He certainly encouraged me. He thought it was important to take what was the first offer of a major international position after South Africa ceased to be a pariah." The president rushed through a constitutional amendment that would allow Goldstone to be named, take an immediate period of leave to serve at the tribunal and then return to his spot on the Constitutional Court. He proved to be an ideal candidate, as he had been suggested by the French, was not too hot headed for the British, was strong enough to satisfy the Americans and his credentials as a white South African who had opposed apartheid satisfied the Russians and Chinese. The UN Security Council unanimously approved his appointment to the rôle of prosecutor. Goldstone was hindered by the inflexible bureaucracy of the UN, finding the newly established ICTY in a shambles when he joined the tribunal. He undertook a flurry of media appearances and financial negotiations that led to the tribunal being properly staffed for the first time, with many staff being recruited through his own personal networks; a budget of eight million dollars from thirteen countries, supplemented by a $300,000 donation from George Soros; and the first indictment, of Bosnian Serb prison camp guard Duško Tadić. Another problem Goldstone faced was the reluctance of NATO peacekeeping forces in Bosnia to apprehend war crimes suspects. He was bitterly critical of what he called the "highly inappropriate and pusillanimous policy" of Western countries in declining to pursue suspected war criminals, singling out France and the United Kingdom as particular culprits. By the end of his time as prosecutor he had issued 74 indictments but only seven of the accused had been apprehended. Goldstone was instrumental in preventing the Dayton Agreement of December 1995 including amnesty provisions for those accused of war crimes in the former Yugoslavia. Some commentators had advocated including an amnesty as the price for peace; Goldstone was resolutely opposed to this, not only because it would enable those responsible for atrocities to escape justice but also because of the dangerous precedent it could set, where powerful actors such as the United States could bargain away the ICTY's mandate for political convenience. In response, Goldstone pushed through a new indictment of the Bosnian Serb president Radovan Karadžić and his army chief Ratko Mladić for the Srebrenica massacre, which was issued two weeks into the peace talks at Dayton. He lobbied President Bill Clinton to resist any such demands and made it clear that an amnesty would not be a legal basis for the ICTY to suspend indictments. In the end, no amnesty was included in the Dayton Agreement. Goldstone's actions were later credited with making the negotiations a success. The chief US negotiator, Richard Holbrooke, described the tribunal as "a huge valuable tool" which had enabled Karadžić and Mladić to be excluded from the talks, with the Serbian side represented instead by the more conciliatory Milosević. The Dayton Agreement put direct responsibility on all sides to send suspects to The Hague, committing the Serbian, Bosnian and Croatian governments to cooperating with the ICTY in future. When he retired from the Office of the Prosecutor in 1996, Goldstone was replaced by the distinguished Canadian lawyer Louise Arbour. His contribution was praised by colleagues at the ICTY: "Goldstone was absolutely right for his time because he came with moral clout from South Africa and his own particular status as a champion of human rights."

Аргентина

Ол 1997 жылы Аргентинаға эмиграциялаған нацистік соғыс қылмыскерлерін анықтау және құрбандардың мүлікті (нацистік алтынды) Аргентинаға аудару мақсатымен құрылған Аргентинадағы нацизм қызметін зерттеу комиссиясының (CEANA) халықаралық панелінің мүшесі болды.

Қазақстан

Голдстоун 1999 жылдың тамызынан 2001 жылдың желтоқсанына дейін Косово жөніндегі тәуелсіз халықаралық комиссияның төрағасы болды. 2008 жылдың желтоқсанында Израиль мен Хамас арасындағы Газа соғысы кезінде БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесі (БҰАҚ) Израильді адам құқықтарын "ауыр бұзулар" үшін айыптаған және тәуелсіз халықаралық тергеуді талап еткен резолюция қабылдады. БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесі Голдстоун басқарған төрт адамнан тұратын топты тағайындады, ол "2008 жылдың 27 желтоқсаны мен 2009 жылдың 18 қаңтары аралығында Газада жүргізілген әскери операциялар аясында кез келген уақытта жасалған халықаралық адам құқықтары мен халықаралық гуманитарлық құқық нормаларын бұзушылықтарды, оның алдында, кезінде немесе кейін" тергеуді жүзеге асыру үшін тағайындады. Reuters агенттігінің хабарлауынша, Голдстоун бұл міндетті қабылдау туралы шешім қабылдауға көп күндер мен "ұйқысыз түндер" жұмсағанын айтып, бұл оған "үлкен жаңалық болғанын" жеткізді. Ол былай деді: "Мен қабылдаған қиын міндетке әділ және бейтарап түрде қарап, оған өз елімдегі жағдайларға бергендей назар аудара аламын", оның тәжірибесі бойынша "ашық, қоғамдық тергеулер өте маңызды, әсіресе құрбандар үшін, себебі ол оларға оларға не болғанын мойындау мүмкіндігін береді". Голдстоун бір жақты мандатты орындамайтынын, соғыс кезінде екі тараптың да жасаған кез келген құқық бұзушылықтарын тергейтінін мәлімдеді. Ол міндетті барлық тараптарды қамтуға кеңейтпесе, оған дайын емес екенін айтты. Адам құқықтары жөніндегі кеңестің президенті, елші Мартин Ухомоибидің қайта қарау туралы ауызша уәдесіне қарамастан, Адам құқықтары жөніндегі кеңес мандатты қайта қарау үшін дауыс бермеді және S 9/1 резолюциясы өзгеріссіз қалды. Израиль үкіметі БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінің Израильге қарсы бейтараптық танытуына және есептің әділ бола алмайтынына сілтеме жасай отырып, тергеуге ынтымақтастық көрсетуден бас тартты. 2009 жылдың 15 қыркүйегінде жарияланған есепте екі тараптың да соғыс заңдарын бұзғаны туралы қорытынды жасалды. Онда Израильдің шамадан тыс күш қолданғаны, палестиналық азаматтарды нысанаға алғаны, оларды тірі қалқан ретінде пайдаланғаны және азаматтық инфрақұрылымды жойғаны айтылды. Хамас және басқа да қарулы палестиналық топтар Израильдің азаматтарын мақсатты түрде нысанаға алғаны және Израильдің оңтүстігінде ракеталық шабуылдар арқылы үрей тудыруға тырысқаны анықталды. Бұл есептің қорытындыларын БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесі де мақұлдады. 2009 жылдың 16 қазанында БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесі Голдстоун есебін қолдады, онда жиырма бес мүше ел есепті мақұлдаған резолюцияны жақтады, алтысы мақұлдауға қарсы дауыс берді, ал тағы он бір ел бейтарап қалды. Голдстоун БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінің оның комиссиясы жасаған есепті таңдамалы түрде мақұлдағанын сынады, себебі қабылданған резолюцияда тек Израиль жазаланды, ал есептің өзі екі тарапты да сынады. Израиль үкіметі мен кейбір еврей ұйымдары есепті қатты сынады, оны бір жақты деп атап, Израильге қарсылық білдіретін БҰҰ органы тапсырыс бергенін мәлімдеді. Хамас та өзінің соғыс қылмыстарын жасағаны туралы тұжырымдарды жоққа шығарды. Голдстоунның өзі жеке шабуылға ұшырады, сыншылар оны баяндамаға қатысқанда бейтараптықсыздық, адалдықсыздық және дұрыс емес ниеттермен айыптады. Голдстоун бұл айыптауларды жоққа шығарды, еврей болу оның тергеуге қатысу міндетін арттырады деп санайтынын айтты. Сонымен қатар, 2011 жылдың басында Голдстоун әріптестеріне "өзінің есебі жарияланғалы бері үлкен күйзелісте және қысымда екенін" айтқан.

Goldstone was chair of the Independent International Commission on Kosovo from August 1999 until December 2001.]] During the Gaza War between Israel and Hamas in December 2008 – January 2009, the UN Human Rights Council (UNHRC) passed a resolution condemning Israel for "grave violations" of human rights and calling for an independent international investigation. The UNHRC appointed a four person team, headed by Goldstone, to investigate "all violations of international human rights law and international humanitarian law that might have been committed at any time in the context of the military operations that were conducted in Gaza during the period from 27 December 2008 and 18 January 2009, whether before, during or after." According to a Reuters report Goldstone said he had spent many days and "sleepless nights" deciding whether to accept the mandate, saying that it had come as "quite a shock". He continued, "I can approach the daunting task I have accepted in an even handed and impartial manner and give it the same attention that I have to situations in my own country," where his experience had been that "transparent, public investigations are very important, important particularly for the victims because it brings acknowledgement of what happened to them." Goldstone insisted that he would not follow a one sided mandate but would investigate any abuses committed by either side during the conflict. He said that he had initially not been willing to take on the mission unless the mandate was expanded to cover all sides. Despite then president of the Human Rights Council, Ambassador Martin Uhomoibhi's verbal commitment that there was no objection to the revised mandate, the Human Rights Council never voted to revise the mandate, and resolution S 9/1 remained unchanged. The Israeli government refused to cooperate with the investigation, accusing the UN Human Rights Council of anti Israel bias and arguing that the report could not possibly be fair. The report, released on 15 September 2009, concluded that both sides had committed violations of the laws of war. It stated that Israel had used disproportionate force, targeted Palestinian civilians, used them as human shields and destroyed civilian infrastructure. Hamas and other armed Palestinian groups were found to have deliberately targeted Israeli civilians and sought to spread terror in southern Israel by mounting indiscriminate rocket attacks. The report's conclusions were endorsed by the UN Human Rights Council. On 16 October 2009, UN Human Rights Council voted in support of the Goldstone Report where twenty five member nations voted in favour of the resolution endorsing the report, six voted against endorsement while another eleven remained impartial. Goldstone has criticised the United Nations Human Rights Council's selective endorsement of the report his commission compiled, since the resolution adopted chastises Israel only, when the report itself is critical of both parties. The Israeli government and some Jewish groups strongly criticised the report, which they asserted was biased and commissioned by a UN body that was hostile to Israel. Hamas also dismissed the findings that it had committed war crimes. Goldstone himself came under sustained personal attack, with critics accusing him of bias, dishonesty and improper motives in being party to the report. Goldstone denied the accusations, saying he felt that being a Jew increased his obligation to participate in the investigation. In addition, according to a report in Haaretz, Goldstone told associates in early 2011 that "he has been in great distress and under duress" ever since publication of his report.

Академиялық және қайырымдылық қызмет

Голдстоун бостандыққа шыққан тұтқындарға қамқорлық жасау үшін құрылған Ұлттық қылмыстың алдын алу және қылмыскерлерді оңалту институтының (NICRO) құрылтайшы ұлттық президенті, Брэдлоу қорының төрағасы, қайырымдылық білім беру қоры және Оңтүстік Африканың Адам құқықтары институтының (HURISA) басқарма төрағасы болды. 1996 жылдың наурыз айында Голдстоун Йоханнесбургтегі Витватерсранд университетінің канцлері болып тағайындалды. Ол екі мерзім қызмет етіп, 2006 жылдың қыркүйегінде қызметінен кетті. 2003 жылдың қазан айында Голдстоун Сан-Диего университетінің Joan B. Kroc Institute for Peace & Justice Distinguished Lecture Series-те "Қақтығыстың қауіпті деңгейге жетуіне жол бермеу" атты дәріс оқыды. Ол 2004 жылдың көктемінде Нью-Йорк университетінің заң мектебінде заң ғылымдарының қонақ профессоры болды, ал күзде Фордэм университетінің заң мектебінде Уильям Хьюз Маллиган атындағы қонақ профессоры болды. 2005 жылдың көктемінде Гарвард заң мектебінде Генри Шаттак атындағы қонақ профессоры болды. Голдстоун 2005 жылы Оксфорд Джордж Вашингтон халықаралық адам құқықтары бағдарламасында қонақ оқытушы ретінде қатысты. Голдстоун 2007 жылы Висконсин штатының Белойт қаласындағы Белойт колледжінде халықаралық зерттеулер бойынша Вайсбергтің құрметті профессоры атанды. 2007 жылдың 17-28 қаңтарында ол сабақтарға қатысып, профессорлық-оқытушылар құрамымен және студенттермен жұмыс істеді, осы саладағы жетекші тұлғалармен адам құқықтары және кезеңдік әділеттілік тақырыбында дөңгелек үстелге қатысты және 24 қаңтарда Пирсонс-холлдың Мур-Лауңжында "Оңтүстік Африканың демократияға көшуі: Конституциялық соттың рөлі" атты жылдық Вайсберг лекциясын оқыды. 2007 жылдың күзінде ол Фордэм университетінің заң мектебінде халықаралық құқық профессоры болды және 2009 жылдың күзінде осы лауазымға қайтадан тағайындалды. 2007 жылы Фордэм заңгерлік университеті оған заң докторы дәрежесін берді, бұл мектеп бере алатын ең жоғары награда. Голдстоун 2009 жылы Вашингтон және Джефферсон колледжінде саяси ғылымдар бойынша Вудро Вильсонның қонақ стипендиаты болды. Сонымен қатар ол Зальцбургтегі жаһандық семинардың директорлар кеңесінің мүшесі болып қызмет етеді. Голдстоун Link SA сенімділігінің мүшесі, бұл қайырымдылық ұйымы Оңтүстік Африканың кедей отбасылардан шыққан студенттердің жоғары білімін қаржыландырады. Қазіргі уақытта ол Уитни Р. Харрис атындағы Дүниежүзілік заң институтының Халықаралық кеңесінің мүшесі. Голдстоун әділдікті қолдауға бағытталған бірнеше коммерциялық емес ұйымдардың директорлар кеңесінде қызмет етеді, соның ішінде Адам құқықтары жөніндегі дәрігерлер, Халықаралық кезеңдік әділеттілік орталығы, Әділет және татуласу институты, Оңтүстік Африка заң қызметі қоры, Брандейс университетінің этика, сот әділдігі және қоғамдық өмір орталығы, Адам құқықтары жөніндегі бақылау тобы және Экономикалық және әлеуметтік құқықтар орталығы. Голдстоун 1997-2004 жылдар аралығында World ORT еврей білім беру және оқыту қайырымдылық қорының президенті болды. Ол 2010 жылдың маусым айына дейін он жылдан астам уақыт бойы Еврей университетінің басқарушылар кеңесінің құрметті мүшесі болды, ол университеттің "он немесе одан да көп жыл бойы" белсенділіксіздігіне байланысты кеңестен шығарылғанын жариялады. 2010 жылдың сәуірінде Иерусалимнің заңгері Дэвид Шонберг Голдстоунды БҰҰ-ның Газа туралы есебіне байланысты басқармадан шығаруды сұрады. Университет өкілі белсенді емес мүшелерді шығарудың стандартты процедура екенін, басқа белсенді емес мүшелер де шығарылғанын және Голдстоунның шығарылуының "Газа туралы есебімен ешқандай қатысы жоқ" екенін мәлімдеді.

Goldstone served as the founding national president of the National Institute of Crime Prevention and the Rehabilitation of Offenders (NICRO), a body established to look after prisoners who had been released; chairperson of the Bradlow Foundation, a charitable educational trust; and head of the board of the Human Rights Institute of South Africa (HURISA). In March 1996, Goldstone was named chancellor of the University of the Witwatersrand in Johannesburg. He served for two terms, stepping down in September 2006. In October 2003, Goldstone gave a lecture entitled "Preventing Deadly Conflict" at the University of San Diego's Joan B. Kroc Institute for Peace & Justice Distinguished Lecture Series. He was a Global Visiting Professor of Law at New York University School of Law in spring 2004, and in the fall, he was the William Hughes Mulligan Visiting Professor at Fordham University School of Law. In spring 2005, he was the Henry Shattuck Visiting Professor Law at Harvard Law School. Goldstone participated as guest faculty in the Oxford George Washington International Human Rights Program in 2005. Goldstone was named the 2007 Weissberg Distinguished Professor of International Studies at Beloit College, in Beloit, Wisconsin. From 17 to 28 January 2007 he visited classes, worked with faculty and students, participated in panel discussions on human rights and transitional justice with leading figures in the field and delivered the annual Weissberg Lecture, "South Africa's Transition to Democracy: The Role of the Constitutional Court" on 24 January at the Moore Lounge in Pearsons Hall. In Fall 2007 he was the William Hughes Mulligan Professor of International Law at Fordham University School of Law, and held that position again in Fall 2009. Fordham Law presented him with a Doctor of Laws, honoris causa, in 2007, the highest honor the school can bestow. Goldstone also was the Woodrow Wilson Visiting Scholar in Political Science at Washington & Jefferson College in 2009. He also continues as a member of the board of directors of the Salzburg Global Seminar. Goldstone serves as a trustee for Link SA, a charity which funds the tertiary education of South Africans from impoverished backgrounds. He is currently a member of the Whitney R. Harris World Law Institute's International Council. Goldstone serves on the Board of Directors of several nonprofit organisations that promote justice, including Physicians for Human Rights, the International Center for Transitional Justice, the Institute for Justice and Reconciliation, the South African Legal Services Foundation, the Brandeis University Center for Ethics, Justice, and Public Life, Human Rights Watch, and the Center for Economic and Social Rights. Goldstone was president of the Jewish training and education charity World ORT between 1997 and 2004. He was an honorary member of the Board of Governors of Hebrew University for over ten years prior to June 2010, when the university announced he had been dropped from the Board due to inactivity "for a decade or more". In April 2010, Jerusalem lawyer David Schonberg had requested Goldstone be removed from the Board because of the UN report on Gaza. A university spokesperson stated that removing inactive members was a routine procedure, that other inactive members had also been removed, and that Goldstone's removal had "nothing to do with his Report about Gaza".

Марапаттар мен құрметтер

Голдстоун 1994 жылы Америка адвокаттар қауымдастығының Халықаралық адам құқықтары сыйлығын, 2005 жылы Халықаралық әділет және адам құқықтары саласындағы Томас Дж. Додд сыйлығын және 2009 жылы Джон Д. және Кэтрин Т. МакАртур қоры жариялаған Халықаралық әділет сыйлығын алды. Ол Уиттер колледжінің (2008), Еврей университетінің, Нотр-Дам университетінің, Мэриленд университетінің, Кейптаун, Британ Колумбиясы, Глазго және Калгари университеттерінің құрметті докторы атағын иеленді. Ол Кембридж университетінің Сент-Джонс колледжінің құрметті мүшесі, Нью-Йорк қаласы адвокаттар қауымдастығының құрметті мүшесі, Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік мүшесі. Голдстоун 1989 жылы Гарвард университетінің Халықаралық істер жөніндегі Уэзерхед орталығының ғылыми қызметкері болды. Бірақ ол өзінің еврей тегінің тарихта қудаланған қауымның бір бөлігі болу арқылы оның этикалық көзқарасын қалыптастырғанын айтады. Ол Нолин Голдстоунға үйленген. Олардың екі қызы және төрт немересі бар.

Басқалардың кітаптарына жазылған кіріспелер және редакцияланған томдарға қосқан үлестері

Голдстоун Марта Миноудың «Кешірім мен өшпенділік арасында: геноцид пен жаппай зорлық-зомбылықтан кейінгі тарихқа қарапайым қарау» және «Соғыс қылмыстары: Нюрнберг мұрасы» кітаптарына алғы сөз жазған. Бұл кітап Нюрнберг процесінің қазіргі соғыс қылмыстарына қатысты саяси және құқықтық ықпалын зерттейді. Голдстоун 2011 жылғы қазан айында «Нью-Йорк Таймс» газетінде жариялаған мақаласында: «Израильде апартеид жоқ. Ондағы жағдай 1998 жылғы Рим статутындағы апартеид анықтамасына жақын да келмейді» деді.

Қосымша оқу және ресурстар

Голдстоунның 2003 жылғы қазан айында Сан-Диего университетінің Джоан Б. Крок Бейбітшілік және Әділдік институтында сөйлеген сөзінің стенограммасы және бейнежазбасы.