Кіріспе

Оңтүстік Африка судьясы (1931–2012)

Артур Часкалсон (24 қараша 1931 – 1 желтоқсан 2012) 1994 жылдан 2001 жылға дейін Оңтүстік Африка Конституциялық сотының төрағасы, ал 2001 жылдан 2005 жылға дейін Оңтүстік Африканың Бас судьясы болды. Часкалсон 1963 жылғы Ривония процесінде қорғау тобының мүшесі еді.

Ерте өмір және мансап

Йоханнесбургте туған Часкалсон Хилтон колледжінде білім алып, кейін Витватерсранд университетінде BCom (1952) және LLB Cum Laude (1954) дипломдарын алған. 1963 жылы Часкалсон, Брам Фишер, Джоэл Джофф, Гарри Шварц, Джордж Бизос, Вернон Берранге және Гарольд Хансонмен бірге бұрынғы президент Нельсон Манделаның Ривония процесіндегі қорғау тобының құрамында болды, нәтижесінде Мандела өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Часкалсон өте сәтті заңгерлік тәжірибесінен бас тартып, адам құқықтарын қорғаушы заңгер болып жұмыс істеді, сондай-ақ АҚШ-тағы NAACP Құқықтық қорғау және білім беру қоры үлгісінде құрылған, коммерциялық емес "Құқықтық ресурстар орталығын" құруға көмектесті. Бұл орталықтың мақсаты – заңды қолдану арқылы Оңтүстік Африка бойынша әділеттілік пен адам құқықтарын қорғау болды. Часкалсон 1978 жылдың қарашасынан 1993 жылдың қыркүйегіне дейін орталық директоры қызметін атқарды.

Конституциялық сот

1994 жылы Оңтүстік Африканың жаңа Конституциялық сотының тұңғыш президенті, кейіннен осы соттың бас судьясы (2001 жылғы Конституциялық түзету заңы оның лауазымын өзгерткеннен кейін) Часкалсон конституциялық және адам құқықтары мәселелерінде Оңтүстік Африканың жетекші құқықтанушыларының бірі ретінде танылды. Часкалсон 1993 жылғы мамыр айында көппартиялық келіссөздер форумы құрған конституциялық мәселелер жөніндегі техникалық комиссияның мүшесі болды, ол 1993 жылы Оңтүстік Африканың Уақытша Конституциясын қабылдауға бағытталған маңызды кеңесші болды және Конституциялық сот төрелігінде болған кезінде Оңтүстік Африканың сот жүйесіндегі өзгерістердің негізгі қозғаушы күштерінің бірі саналды. Часкалсон басшылығымен соттың алғашқы маңызды шешімі 1995 жылғы 6 маусымда S v Makwanyane ісінде өлім жазасын жойды. Ол сонымен қатар Soobramoney v Денсаулық сақтау министрі, Квазулу-Натал және Қоғамдық жұмыстар министрі v Kyalami Ridge Environmental Association істері бойынша маңызды көпшілік шешімдердің авторы болды, ал Fedsure Life Assurance v Greater Johannesburg Transitional Metropolitan Council ісін судьялар Ричард Голдстоун мен Кейт О’Риганмен бірлесіп жазды. Часкалсон халықаралық аренада да белгілі болды, 1995 жылы Халықаралық заңгерлер комиссиясының комиссары болып тағайындалды, ал 1999 жылы БҰҰ Тұрақты төрелік сотының Оңтүстік Африкадан сайланған төрт мүшесінің бірі атанды. 1989 жылы ол Намибия Конституциясын жазуға қатысты. 2002 жылдан 2008 жылға дейін Халықаралық заңгерлер комиссиясының президенті қызметін атқарды.

Жеке өмір

Часкалсонның әйелі Лорейн болды, олар екі ұл және бес немере сүйді. Часкалсон еврей дінінде болған.