Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конфетаның түрі, әдетте қатты және таяқшаға орнатылған.
Type of candy, usually hard and mounted on a stick
Лоллипоп – әдетте таяқшаға орнатылған қатты қант конфетасы, оны сору немесе тілмен жалау үшін жасалған. Әр түрлі аймақтарда оны әртүрлі атаумен шақырады, мысалы, лолли, сосальник, жабысқақ конфета сияқты. Лоллипоптар көптеген дәмдер мен пішіндерде болады.
A lollipop is a type of sugar candy usually consisting of hard candy mounted on a stick and intended for sucking or licking. Different informal terms are used in different places, including lolly, sucker, sticky pop, etc. Lollipops are available in many flavors and shapes.
Түрлері
Лоллипоптардың түрлі-түсті және дәмді нұсқалары бар, әсіресе жеміс дәмдері. Көптеген компаниялар лоллипоптарды өндіреді, сондықтан қазір олар ондаған дәмде және әртүрлі пішінде кездеседі. Лоллипоптар банктерде, шаштараздарда және басқа да орындарда сыйлық ретінде таратылатын өте кішкентай қанттардан бастап, спираль түрінде бұралған қант таяқшаларынан жасалған өте үлкен дәмділерге дейін алуан түрлі болуы мүмкін. Көптеген лоллипоптар бөлме температурасында жейді, бірақ "мұз лоллипоптары", "мұз қанттары" немесе "попсиклер" – мұздатылған судан жасалған лоллипоптар. Дәмді қаптамасы бар балмұздақ таяқшаларындағы ұқсас тәттілер көбінесе осылай аталмайды. Кейбір лоллипоптардың ішінде жеміс немесе жұмсақ қант сияқты толтырғыштар болады. Ал кейбір ерекше лоллипоптардың ішінде құрт жәндіктерінің дернәсілдері сияқты ерекше заттар кездеседі. Басқаларында жеуге жарамсыз орталықтары бар, мысалы, қанттың ішіне орнатылған шам; сондай-ақ, негізінен Солтүстік Америкада, қантты аузыңызда айналдыратын мотормен қосылған таяқшасы бар лоллипоптар да бар. Скандинавия елдерінде, Германияда және Нидерландыда кейбір лоллипоптарды сальмиакпен дәмдейді.
Lollipops are available in a number of colors and flavors, particularly fruit flavors. With numerous companies producing lollipops, they now come in dozens of flavors and many different shapes. Lollipops can range from very small candies bought in bulk and given away as a courtesy at banks, barbershops, and other locations, to very large treats made from candy canes twisted into a spiral shape. Most lollipops are eaten at room temperature, but "ice lollipops", "ice lollies", or "popsicles" are frozen water based lollipops. Similar confections on a stick made of ice cream, often with a flavored coating, are usually not called by this name. Some lollipops contain fillings, such as bubble gum or soft candy. Some novelty lollipops have more unusual items, such as mealworm larvae, embedded in the candy. Other novelty lollipops have non edible centers, such as a flashing light embedded within the candy; there is also a trend, principally in North America, of lollipops with sticks attached to a motorized device that makes the candy spin around in one's mouth. In the Nordic countries, Germany, and the Netherlands, some lollipops are flavored with salmiak.
Дәрілік мақсатта қолдану
Лалипоптарды дәрі-дәрмектерді тасымалдау үшін пайдалануға болады. Кейбір леденецтер диетаға көмектесу үшін сатылады, бірақ олардың тиімділігі дәлелденбеген, ал салмақ жоғалтудың жеке жағдайлары психологиялық әсерден болуы мүмкін. Дәрілік заттар қосылған дәмді леденецтер балаларға дәріні қиындықсыз беруге арналған. Actiq – күшті анальгетикалық лалипоп, оның белсенді құрамы – фентанил. Көбінесе, көп мөлшерде опиоидтық ауырсынуға қарсы препараттар қолданатын науқастар, қатерлі ісікке байланысты күрт ауырсынуды бақылау үшін Actiq лозенкаларын саптайтын тұтқасымен қабылдайды.
Lollipops can be used to carry medicines. Some lollipops have been marketed for use as diet aids, although their effectiveness is untested, and anecdotal cases of weight loss may be due to the power of suggestion. Flavored lollipops containing medicine are intended to give children medicine without fuss. Actiq is a powerful analgesic lollipop whose active ingredient is fentanyl. Often, patients utilizing large amounts of opioid pain medication take Actiq lozenges on a handle in order to control breakthrough cancer pain.
Тарих
Таяқшаға жабыстырылған жеуге арналған тәттінің идеясы өте қарапайым, сондықтан лилипоптың көп рет ойлап табылып, қайтадан ойлап табылуы мүмкін. Лилипопқа ең жақын кондитерлік бұйымдар орта ғасырларға дейін барып жетеді, сол кезде ақсүйектер көбінесе таяқ немесе тұтқаның көмегімен қайнатылған қантты жейтін. Қазіргі заманғы лилипоптың пайда болуы әлі де жұмбақ, бірақ 20 ғасырдың басында бірнеше американдық компания оны өздерінің өнертабысы деп мәлімдеді. "Ойға салатын тағам: Әлемнің ерекше кішкентай тарихтары" кітабында айтылғандай, оны 1908 жылы Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында Джордж Смит ойлап тапқан. Ол оларды сол кездегі жарыс аттарының бірі – Лолли Поптың атымен атады және 1931 жылы "лилипоп" атауын сауда белгісі ретінде тіркеді. "Лилипоп" терминін 1796 жылы ағылшыз сөздерді жинаушы Фрэнсис Гроуз жазған. Бұл термин "lolly" (тіл) және "pop" (жалау) сөздерінен шыққан болуы мүмкін. Лилипоптың қазіргі мағынадағы алғашқы жазбалары 1920 жылдарға дейін барып жетеді. Балама ретінде, бұл сөз рома халқынан шыққан болуы мүмкін, олардың таяқшаға қадаған қант жемістерін сату дәстүрімен байланысты. Рома тілінде қызыл алма – loli phaba деп аталады.
The idea of an edible candy on a stick is very simple, and it is probable that the lollipop has been invented and reinvented numerous times. The first confections that closely resemble lollipops date back to the Middle Ages, when the nobility would often eat boiled sugar with the aid of sticks or handles. The invention of the modern lollipop is still something of a mystery but a number of American companies in the early 20th century have laid claim to it. According to the book Food for Thought: Extraordinary Little Chronicles of the World, they were invented by George Smith of New Haven, Connecticut, who started making large hard candies mounted on sticks in 1908. He named them after a racehorse of the time, Lolly Pop and trademarked the lollipop name in 1931. The term 'lollipop' was recorded by English lexicographer Francis Grose in 1796. The term may have derived from the term "lolly" (tongue) and "pop" (slap). The first references to the lollipop in its modern context date to the 1920s. Alternatively, it may be a word of Romani origin, being related to the Roma tradition of selling candy apples on a stick. Red apple in the Romani language is loli phaba.
Құрамында бар заттар
Стандартты леденецтің негізгі құрамы – қант пен жүгері сиропы. Қант – толық гидратталған көміртекті тізбектер, яғни әрбір көміртек атомына су молекуласы бекінген. Қант екі түрде кездеседі: тік тізбекті және сақиналы. Қант тік тізбекті түрінде болғанда альдегидтік және кетондық топтары ашық болады, бұл оларды химиялық реакцияларға өте сезімтал етеді. Осы күйде қант тұрақсыз. Сақиналы түрінде қант тұрақты болады, сондықтан ол көптеген тағамдарда, соның ішінде леденецтерде осы түрде кездеседі. Қант – өте әмбебап құрамдас және түрлі азық-түлік өнімдерінде қолданылады. Қанттың әсері басқа ингредиенттердің болуына және түрлі өңдеулерге байланысты өзгереді. Қантты молекулалардың бұзылуына жеткілікті температураға дейін қыздырғанда, ол күрделі дәм, түс өзгерісі және жағымды иіс шығарады. Қант тағамда екі түрлі қатты күйде болуы мүмкін: кристаллдық және шыны тәрізді аморфты. Кристаллдық қатты заттар фандант, фадж және майлы кремдер сияқты өнімдерде кездеседі, ал шыны тәрізді аморфты қатты заттар леденецтер, зефирлер және карамельдер сияқты өнімдерде кездеседі. Шыны тәрізді аморфты қатты заттар шамалы қант концентрациясы (50% ерітінді) жоғары температураға қыздырылғанда пайда болады, бұл ерітіндідегі дерлік барлық ылғалды кетіреді. Соңғы ылғал мөлшері шамамен 1-2%, ал кристаллдық қантты бұйымдардағы ылғал мөлшері 8-12% құрайды. Шыны тәрізді аморфты қатты заттардың кристаллды еместігіне ерітіндідегі тежеушілердің болуы себеп. Тежеушілер болмаса, қанттың жоғары концентрациясы салдарынан суығанда кристалдану спонтанды және жылдам жүреді. Леденец өндірісінде қолданылатын кең таралған тежеушілерге жүгері сиропы, крем тартар, бал және май жатады. Леденец өндірісіндегі екінші маңызды құрамдас – су. Леденец дайындау процесінің соңында ылғал мөлшері 2%-дан төмен болса да, процесс басталғанда су қажет. Леденец өндірісінде қолданылатын барлық басқа құрамдастар қосымша болып табылады. Тежеушілердің қолданылуы қолданылатын қанттың түріне байланысты. Леденецтегі тежеушілердің мөлшері әдетте қолданылатын қанттың мөлшерінен әлдеқайда аз болады. Қосымша дәмдер, бояулар және қосымшалар (мысалы, желімше немесе Tootsie Roll) соңғы өнімге қосылуы мүмкін, бірақ олар қарапайым леденецтің негізгі құрылымының бөлігі емес.
The main ingredients in a standard lollipop are sugar and corn syrup. Sugars are fully hydrated carbon chains, meaning that there is a water molecule attached to each carbon. Sugars come in two forms; straight chain and ring form. When sugars are in straight chain form, aldehyde and ketone groups are open, which leaves them very susceptible to reaction. In this state, sugars are unstable. In ring form, sugars are stable and therefore exist in this form in most foods, including lollipops. Sugar is a very versatile ingredient and is used in a wide variety of food products. Sugar interacts differently depending on the presence of other ingredients and on various treatments. When heated enough to break the molecules apart, sugar generates a complex flavor, changes the color, and creates a pleasing aroma. Sugar can form two types of solids in foods; crystalline and glassy amorphous. Crystalline solids can be found in food products such as fondant, fudge, and butter creams, while glassy amorphous solids can be found in products such as lollipops, marshmallows, and caramels. Glassy amorphous solids result when moderate sugar concentrations (50% solutions) are heated to high temperatures, eliminating nearly all moisture. The final moisture content is around 1% 2%, whereas the final moisture content in crystalline candies is 8% 12%. The non crystalline nature of glassy amorphous solids is due to the presence of inhibitors in the solution. Without an inhibitor, crystallization would occur spontaneously and rapidly as sugar cools due to its high concentration. Some common inhibitors used in lollipop production are corn syrup, cream of tartar, honey, and butter. The second most important ingredient in lollipop production is water. Although the moisture content falls to less than 2% at the end of the lollipop making process, water is required at the start of the process. All other ingredients used in the process of lollipop production are optional. The use of inhibitors is dependent on the type of sugar used. The amount of inhibitor in the lollipop is usually small in comparison to the amount of sugar used. Additional flavors, colorings, and inclusions (like bubble gum or a Tootsie Roll) can be added to the final product, but are not a part of the main structure of a simple lollipop.
Өңдеу
Лоллипоптың негізгі құрауыздары өте қарапайым болғанымен, мұндай тәттілерді жасау процесі күрделі болуы мүмкін. Лоллипоп жасау үшін қолданылатын шыны тәрізді аморфты құрылымның қалыптасуы мен физикалық күйі күрделі химиялық процесті қамтиды. Негізгі құрауыздарды араластырғаннан кейін лоллипоп жасаудың бірінші қадамы – қыздыру процесі. Қыздыру кезінде молекулалардың қозғалғыштығы артады, соның салдарынан олар сұйықтықтарға ұқсамай бастайды. Көптеген қатты тәттілер шамамен , температураға дейін қыздырылса, ерітіндінің қыздырылу температурасы қоспаның нақты көлемі мен құрамына байланысты. Қыздыру аяқталғаннан кейін ерітінді салқындатылуы мүмкін. Соңғы салқындатылған ерітінді ылғалдың мөлшері 2%-дан төмен түскендіктен, аса қаныққан болып табылады. Аса қаныққан немесе аса суытылған сұйықтықтар кристалдануға кедеріс келтіретін тежегіштердің әсерінен де пайда болады. Олар тұрақсыз, себебі кристалдану осы жағдайда артықшылық реакция болып табылады. Салқындату процесінде лоллипоптардың ең маңызды физикалық-химиялық қасиеті – шыныға өту процесі жүзеге асады.
While the main functional ingredients of a lollipop are quite simple, the process of making such confections can be complex. The formation and physical state of the glassy amorphous structure used in the creation of the lollipop is an involved chemical process. The first step in making lollipops after mixing the main ingredients is the heating process. During heating, the molecules increase in their translational mobility and therefore begin to resemble liquids. Although many hard candies are heated to about , the temperature that the solution is heated to is dependent on the specific volume and contents of the mixture. After heating is complete, the solution can then be cooled. The final cooled solution is a supersaturated due to the moisture content dropping below 2%. Supersaturated or supercooled liquids are also formed due to inhibitors preventing crystallization. They are unstable because crystallization is a favored reaction in this case. During the cooling process, the most important physicochemical characteristic of lollipops, the glass transition process, occurs.