Кіріспе

Австриялық саясаткер; Вена қаласының мэрі. Австрияның Олимпиадалық су полосы ойыншысы.

Карл Йозеф Зайц (4 қыркүйек 1869 – 3 ақпан 1950) – Австрияның Социал-демократиялық жұмысшылар партиясының саясаткері. Ол Императорлық кеңестің мүшесі, Ұлттық кеңестің төрағасы және Вена қаласының мэрі қызметін атқарды.

Ерте өмір

Зайц Австрия-Мажарстанның астанасы Венада дүниеге келді. Ол шағын көмір саудагерінің ұлы еді. 1875 жылы әкесінің ерте қайтысынан кейін отбасы зор кедейлікке ұшырады, және Зайцты жетімдер үйіне жіберуге мәжбүр болды. Дегенмен, ол лайықты білім алып, төменгі Австрияның Сент-Пөлтен қаласындағы мұғалімдер даярлау колледжіне оқуға түсуге стипендия жеңіп алды. 1888 жылы Венада мемлекеттік бастауыш мектепте мұғалім болып жұмыс істеді. Бұл кезде ол белсенді социал-демократ болғандықтан, саяси қызметі үшін бірнеше рет тәртіптік жаза алды. 1896 жылы ол әлеуметтік-демократиялық мұғалімдер одағын құрды, бұл 1897 жылы Төменгі Австрия білім беру кеңесіне өкілдік етуіне әкелді, содан кейін сол жылдың соңында мұғалімдік қызметтен босатылды.

Алғашқы саяси мансап

Енді Сейтс толық уақытты саясатқа бет бұрып, партияның білім беру саясаты бойынша ең көрнекті сарапшыларының бірі ретінде танылды. 1901 жылы Сейц Императорлық кеңеске, ал 1902 жылы Төменгі Австрияның провинциялық парламентіне сайланды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Сейцтің бейбітшілдік көзқарастары күшейді және ол 1917 жылы Стокгольмдегі социалистердің конгресіне қатысты. Сейц 1918 жылы, Австро-Венгрия ыдырап, оның кішігірім тәуелсіз ұлттық мемлекеттерге бөлінуі айқын болған кезде тарихқа енді. 21 қазанда империяның этникалық неміс провинцияларын өкілдік еткен Императорлық кеңес мүшелері "Неміс Австриясы" үшін Уақытша Ұлттық Ассамблея құруға шешім қабылдады. Өзінің құрылтай сессиясында Уақытша Ұлттық Ассамблея Сейцті үш төрағасының бірі етіп тағайындады. Үш президент Staatsratsdirektorium-да мемлекет басшысы ретінде бірлесіп жұмыс істеді. 1919 жылдың 15 наурызында Конституциялық Ұлттық Ассамблеяға сайлаудан кейін бұл өзгертілді. Сейц Бірінші Президент болды, ал қалған екі президент Бірінші Президенттің орынбасарлары атанды. Бірінші Президент сонымен қатар мемлекет басшысы болып табылуы керек еді. Ол бұл лауазымды 1920 жылдың 9 желтоқсанына дейін сақтап тұрды.

Төраға

Бір мезгілде, Сейц партияның көшбасшысы Виктор Адлер қайтыс болғаннан кейін Австрияның Социал-демократиялық жұмысшылар партиясының уақытша төрағасы болып тағайындалды. 1919 жылы ол Австрия Президенті және партия төрағасы лауазымдарында ресми түрде бекітілді. 1920 жылғы 1 қазанда Австрияның толық Конституциясы күшіне енгеннен кейін Сейц қайта сайлануға түсуден бас тартты. Ол 9 желтоқсанда қызметтен кетті, бірақ саясаттан шықпады және партия төрағалығын да, жаңа құрылған Ұлттық кеңестегі мандатын да сақтап қалды. Сейц енді көңілін Вена қалалық мәселелеріне бөлді.

Вена қаласының әкімі

1923 жылғы 13 қарашада ол Вена қаласының мэрі болып сайланды. Ол іске асырған, кең ауқымды және тиімді басқарылған әлеуметтік қамтамасыздандыру және білім беру бағдарламалары, әсіресе тұрғын үйлер салуды ынталандыру, оның партиялық оппоненттерінің арасында да зор қолдауға ие болды және ондаған жылдар бойы жақсы есте қалды.

Жеке өмір

Карл Зайц Амали Зайдельдің қызы, Австрия парламентіне алғашқылардан болып сайланған әйелдердің бірі Эмма Зайделге үйленді.

Кейінгі өмірі

1934 жылы Отан фронтының құрылуымен және федералды үкіметке қарсы социал-демократтардың сәтсіз көтерілісімен Социал-демократиялық жұмысшы партиясы тыйым салынды. Осылайша партия төрағалығынан айырылған Зейц сонымен қатар қала әкімі лауазымынан алынып, бірнеше аптадан кейін қамауға алынды, бірақ айыптаусыз босатылды. Веналықтардың көпшілігі оның лауазымнан алынуын заңсыз деп есептесе де, Зейцтің саяси мансабы іс жүзінде аяқталды. Венада тұруын жалғастыра отырып, Зейц 1938 жылы нацистік Германиямен Аншлюс және 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуын көрді. Кейін өлім жазасына кесілген дін қызметкері Генрих Майердің (Maier Mesner group, CASSIA) басқаратын маңызды қарсылық тобымен байланысы болды, ол американдық құпия қызмет OSS-пен байланыста болды. Майер маңызды ақпаратты алу және соғыстан кейінгі саяси жоспарларды іске асыру үшін ақпарат желісін құрды. 1944 жылы ол екінші рет тұтқындалып, тіпті Равенсбрюк концлагерінде уақытша қамалды, бірақ 1945 жылдың мамырында нацистік Германия құлағаннан кейін қайта Венаға оралды. Денсаулығы нашарлағанмен, Зейц 80 жасында қайтыс болғанға дейін жаңадан құрылған Австрияның Социал-демократиялық партиясының құрметті төрағасы және Ұлттық кеңестің номиналды мүшесі қызметін атқарды.