Кіріспе

АҚШ-тағы жабайы көл Лох Катрин (; Лох Сейтерин немесе Лох Сеатарне) – Шотландияның Таулы аймағындағы Троссакс аймағындағы тұщы сулы көл, Лох Ломондтан шығысқа қарай, Пертширдің тарихи және тіркеу округінің және қазіргі Стирлинг ауданының ішінде орналасқан. Көлдің ұзындығы шамамен 13 шақырым, ең кең жері 2 шақырымға жетеді және ол Strath Gartney (гейл тілінде: Srath Ghartain) бойымен созылып жатыр. Ол Тейт және Форт өзендерінің су жинау алаптарында жатыр. Глазго және жақын жердегі қалалардан келген туристер мен күндізгі саяхатшылар үшін танымал көрікті орын. Көктемнен күзге дейін көлде форель балығына арналған жеңілдікпен және қайықпен балық аулауға рұқсат беріледі. Сонымен қатар, ол 1859 жылы салынған екі су тас жолы арқылы оңтүстікке қарай орналасқан Глазго агломерациясын сумен жабдықтау үшін су қоймасы ретінде де қызмет етеді. Бұл Сэр Уолтер Скотттың "Көлдің ханымы" поэмасының және одан кейін Джоакино Россинидің "Ла дона дель лаго" операсының көркемдік ортасы болып табылады.

Атаудың этимологиясы

Шотландиялық жер-атаулардың көрнекті ғалымы Уильям Уотсон Катрин есімінің шығу тегі "толығымен пиктік" екенін айтты және оның кельт түбірі *ceit-тен туындағанын, яғни "қараңғы, көлеңкелі орын" деген мағынаны білдіретінін көрсетті. Бұл атау көлдің тығыз орманды жағалауларын сипаттайды. Катрин есімінің "кетерен" сөзінен шыққандығы да болжамдалып, ол гаэль тіліндегі ceathairne сөзінен алынған, бұл мал ұрлығымен айналысатын адамдарды немесе, мүмкін, шаруаларды білдіретін жинақ сөз.

Физикалық география

Лох Катрин – батыс-солтүстік-батысқа және шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай созылған, ұзындығы шамамен 13 км, ал ең үлкен ені – солтүстік жағалаудағы Леттер және Строун бұрларының ауыздары арасындағы, қарама-қарсы жағалаудағы шағын шығанаққа дейін шамамен 1,6 км-ге жетеді. Көлдің ауданын ұзындығына бөлгенде алынған орташа ені ұзындығының 7,5% құрайды. Көлдің суы 19,6 км² аумақты алып жатыр және шамамен 8 есе үлкен, 157 км² таулы аймақты суарып алады. Онда шамамен 4,6 км³ су бар, орташа тереңдігі 152 метр, максималды тереңдігінің 40% астам құрайды.

Көлдің жоғарғы бөлігінде Портнелланнан Қара Арал арқылы Будха Маоил Мхир ан Салайннге дейін тасты тосқауыл өтеді. Осы тосқауылдың ең терең жері 152 метр, ал ең шалқасы 30 метр. Оның төменгі жағында 1,6 км-ге жуық контурлық сызық көлді жартылай кесіп өтеді. Одан жоғары, ұзындығы 0,8 км астам болатын тағы бір ойыс бар, оның ең терең жері 91 метр, дәл осы жартасты тізбектің алдында орналасқан. Батысқа қарай көлдің тереңдігі азаяды, ал басында Гленгейл суы салған аллювийдің нәтижесінде 0,8 км-ге дейін толып жатыр. Солтүстік жағалауда Бренхойль аңшылық үйі және Леттер (Gaelic: Leitir), Эдра (Gaelic: Eatarra "олардың арасында"), Строун (Gaelic: An t Sròn "мұрын"), Койлахра, Портнеллан (Gaelic: Port an Eilein "арал порты") және Гленгейл (Gaelic: Gleann Goill "төмендіктің шатқалы") шаруашылықтары орналасқан, оңтүстік жағалауда – көлдің батыс шетінде Ду (Gaelic: An Dubh "қара"), Стронахлачар, Корольдік коттедж, Куллигарт және Глассахойль (Gaelic: Glas choille "көк сүрегі") жатыр. Жолдар мен жолдар көлді толық айналып өтпейді, себебі оңтүстік жолы Глассахойльде тоқтайды.

Қызықты деректер

Лок Катрин - сонымен қатар Жаңа Зеландияның Солтүстік Кентербери аймағындағы көлдің де атауы. Роб Рой Макгрегор осы көлдің бастауында дүниеге келген.