Кіріспе

Трефрю – Уэльстің Конви округіндегі қалашықта орналасқан ауыл және қауым. Ол Крэфнант өзенінің жағасында, Каерхунда орналасқан Кановиум римдік бекінісінен оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде жатыр. Соңғы үш санақта қауымның халқы 1999 жылы 842, 2001 жылы 915, ал 2011 жылы 783 адамды құрады (барлығы 368 үй шаруашылығы). Трефрю Сноудонияның шетінде, Лланрвсттің солтүстік-батысындағы B5106 тас жолында және Бетус-и-Коэдтен солтүстікке қарай шамамен 4,5 миль жерде орналасқан. Ол мұздық Конви аңғарының батыс беткейінде, Cefn Cyfarwydd қыратының төменгі жағында жатыр, ал ауыл негізінен жартылай шеңбер пішінде, Крэфнант өзенінің асылған аңғарынан Конви өзеніне құятын жерінде салынған. Крэфнант өзені әлі де жүн тоқу фабрикасын қуатпен қамтамасыз етеді, ал бұрын оның жағасында орналасқан басқа да көптеген өнеркәсіптерге, мысалы, тас карьерлері үшін құралдар жасаған ұстаханаға қуат берген. Қауымға Лланрхидхел кішкентай ауылы кіреді. Ауылдың көп бөлігі Сноудония ұлттық паркінің құрамына кіреді, шекарасы ауылдың басты көшесімен өтеді. Басқа нәрселерден гөрі, Трефрю жаяу серуендеу үшін жақсы бастау орны ретінде танымал (ауылда "Жаяу жүруге қош келдіңіз" мәртебесі бар және жыл сайын жаяу серуендеу фестивалі өтеді), сонымен қатар бүгінде жүн тоқу фабрикасымен және жақын жердегі темірлі шипажаймен әйгілі, оны алғаш римдіктер пайдаланған және шамамен 1700 жылдары дамытқан. Оның сулары Еуропадағы өте сирек сулардың бірі болып, темірдің жоғары құрамына байланысты дәрілік су ретінде танылған.

Римдіктер

Римдіктердің маңызды жолы (Сарн Хелен) Трефрю арқылы оңтүстікке қарай Керехундағы бекіністен (Трефрю мен Конви арасында) Томен-и-Мурдағы бекініске (Трасфайнид маңында) және одан әрі созылып, ақырында Кармәртендегі Моридунумға жеткен. Бұл аймақтан өтетін екі жол болған болуы мүмкін: бір жол аңғармен, екіншісі – тау жолы, ол Caer Llugwy (Капел Куриг маңындағы) және Сноудонға жақын Pen y Gwryd сияқты кішігірім бекіністерге жалғасқан. Бүгінде Трефрю арқылы өтетін осы жолдардың нақты бағыттарын анықтау қиын, бірақ толық маршрут J. Cantrell & A. Rylance (Cicerone Press, 1992) еңбегінде жазылған «Sarn Helen» кітабында жан-жақты талқыланады.

Орта ғасырлар

Гвинедд князі Лливелин Фор (Лливелин Ұлы) 12 ғасырда Trefriw-ді аңшылық үйінің орны ретінде таңдады. (Гвинедд сол кезде одан әлдеқайда үлкен болды және осы аймақты қамтыды.) Оның Солтүстік-Батыс Уэльсте бірнеше бекіністері болғандықтан, ол ауылда қанша уақыт өткізгенін білу мүмкін емес, бірақ ол Абердегі сарайына қарағанда Trefriw-дегі үйін артық жақсы көргені хабарланған. Бүгінде оның қалдықтары сақталмаған, бірақ қазіргі кезде ол негізгі төбедегі Эбенезер шіркеуінің орнында болған деп есептеледі. Лливелин 1204 немесе 1205 жылы Англия королі Джонның кіші қызы Сиванға немесе Джоанға үйленді, ол сол кезде шамамен 13 жаста болған. Оның жас болуына қарамастан, ол уақыт өте келе Лланрхидхвиндегі шіркеуге (көптеген адамдар Уэльстегі ең көне шіркеу деп санайды) тік төбеге қатысты қиын сапардан шаршады, нәтижесінде шамамен 1230 жылы Лливелин қазіргі Trefriw-дегі Сент-Мэри шіркеуі орналасқан жерде шіркеу салды. Лланрхидхвин (атын Роххуыннан алған, ол Хелиг ап Гланногтың ұлы) қазір шағын ауыл. Алайда, Лливелиннің заманында және 19 ғасырдың басына дейін ол Trefriw-дің өзінен үлкен болды, ол "бірнеше үйден" тұрды. Hanes Trefriw кітабында Моррис Джонс Уэльс тілінде Лливелиннің "онымен және тұрғындарымен мейірімділіктері үшін шіркеу салғанын, сондай-ақ Лланрхидхвин еншігінен бірнеше шаруашылықтарды сыйға тартқанын, оларды Tref Rhiw Las еншігі деп атағанын" жазды. Бұл атау оның тұрған беткейінен шыққан. Ауылдың төменгі (солтүстік) жағында "Ffrwd Gwenwyn y Meirch" ("аттарды улайтын ағыс") орналасқан. Аңыз бойынша, бұл ағысты сатқын улап, Лливелиннің әскерлерінің көптеген аттарының өліміне себеп болған, ол Англиямен соғысқан кезде. Гергесттің Қызыл кітабында (1375–1425) "Kymwt Treffryw" деп көрсетілген, яғни Trefriw-дің Cwmwd (Уэльсше) аймағы. Бұл ауыл туралы ең ерте жазбаға алынған дерек болуы мүмкін.

Стюарт уақыты

Трейфрюдің 1605 жылғы оқ-дәрілік қастандықпен байланысы болуы мүмкін. Ауылда туған болжамы бар Томас Уильямс, Гвайдирдің сэр Джон Виннінің туысы, Оксфордтың Брассенос колледжінде білім алып, дәрігер болып оралды. Ол вегетариандық туралы сарапшы болды және валлий-латын сөздігін жариялады. 1573 жылы ол Трейфрюдің дін қызметкері болды. Ол католик дінін ұстанған деп есептеледі (1607 жылы Бангорда осы айыппен сотталды) және осылайша Парламентті ұйыру қастандығы туралы білуі мүмкін еді. Кейбір деректерге сәйкес, ол туысы Джон Виннді Мемлекеттік ашылу рәсіміне бармауға ескертіп, нәтижесінде Гай Фокстың ұсталуына тікелей немесе жанама түрде себепкер болды. Осы оқиға Гвенет Лиллидің "Трейфрюдегі опасыздық" (Gomer Press, 1993) атты балаларға арналған қысқа тарихи романының негізіне алынған.

19 ғасыр

1817 жылы лорд Уиллоуби де Эресби ауылдың кедей балалары мен көршілес приходтардың игілігі үшін Трефрюде тегін мектеп ашты (кейіннен қаржылық қолдау көрсетілді). Ең алғашқы диірмен (панди немесе толықтау диірмені) 15 ғасырға дейін барады. 1820 жылы жаңа панди салынды, ол әлі де "Конви жүнді фабрикасының аңғары" деген сөйлеу атауын сақтап келеді. 19 ғасырдың басында ауылда сумен жұмыс істейтін толықтау фабрикасы болды (ғасырлар бойына созылған бұрынғы үй шаруашылық өнеркәсібін алмастырды), бірақ өнеркәсіптің қарқынды дамуы 1859 жылы Томас Уильямс оны сатып алғаннан кейін ғана басталды. Қазіргі жүнді фабрика әлі де Томас Уильямстың ұрпақтарына тиесілі. Қазіргі тас жол бойындағы фабрика ғимараты 1970 жылдары салынған, ол бастапқы ғимараттардың төменгі жағында орналасқан. Дэвид Кокс кіші (1809–85) Лланрвст маңындағы Трефрюді диірменмен бірге суреттеді. 1777 жылы Лланрвст-Конви ақылы жолы салынғаннан кейін, Трефрюдің оңтүстігінде Хен Дырпег ақы төлеу орны салынды, бірақ су тасқынынан сақтану үшін ол жолдан 70 метр биік орналасқан. Ақы төлеуден көптеп жалтарғандықтан және Гвайдир ормандық көлік одан өтпегендіктен, 1820 жылдары ауылға жақын жерде "Гвайдир қақпасы" деген жаңа ақы төлеу орны салынды. Бұл ақы төлеу орындарынан Трефрюдегі портына баратын көліктер өтетін. 19 ғасырда Трефрю Уэльстің ең ірі ішкі порты болды, Конви өзені көршілес Лланрвстке дейін теңіз деңгейіне ие болды. Бір кезде Лланрвст Уэльстің он ең ірі қаласының бірі болғандықтан, Конви аңғарының зор тарихи маңызы бар екені көрінеді. 1833 жылы 12 мамыр, 3 қыркүйек және 7 қараша күндері жыл сайын жәрмеңкелер өткізілетіні туралы хабарланды. Трефрю приходтық жері ұзақ жылдар бойы Гвайдир иелігінде болды (бірақ үнемі ипотекада болды), бірақ 1895–96 жылдары Лланрхидхелл мен Трефрюдің көп бөлігі билеуші барондар Уиллоуби де Эресби мен Анкастер графтарымен сатылды.

Кейн

19 ғасырдың басында 5 тоннаға жуық қайықтар тек толық су кезінде немесе оған жақын уақытта ғана Трефрю кемежайына жете алатын. Алғашқы кемежай қашан салынғаны белгісіз, бірақ 1754 жылы онда қойма болған. Гвайдир иелігіне тиесілі және тұрақты порт шебері басқарған кемежай кейіннен кеңейтілді (қазіргі құрылысы шамамен 1811–12 жылдарға дейін салынған) және Трефрю үшін, оның өсуі мен одан кейінгі тарихы үшін маңызды болды. 19 ғасырда Таль-и-Кафн маңындағы тау-кен қазбаларын қазу және арнаны тереңдету жұмыстары 50 тонналық өзен қайықтары мен 100 тонналық теңіз кемелерінің Трефрюге жетуіне мүмкіндік берді. Кемежайлар Bellevue қонақ үйінің (қазіргі Princes Arms қонақ үйі) қарама-қарсысында орналасқан, оның қалдықтарын әлі де көруге болады, ең жақсысы «Коб» серуен жолынан көрінеді. Кемежайдан Гвайдир орман кендерінен астық, жүн, тері, емен, ағаш және металл тасымалданды. Сонымен қатар, Ллнрхиджил және Крафнант карьерлерінен ғана емес, сондай-ақ алыс орналасқан Пенмачно карьерінен де, Penmachno, Rhiwbach және Blaen y Cwm карьерлері негізгі жеткізушілер болғандықтан, айтарлықтай мөлшерде шифер тасымалданды. Алайда, Трефривтегі кеме жүйтінің бағасы жоғары болды (Гвайдирге қарасты болмағандықтан), тіпті 1863 жылы Ривбах трамвай жолы ашылғанға дейін (Бланау Ффестиниогтағы Фестиниог темір жолымен байланысқан) Cwm Teigl арқылы Маентврог өзеніндегі кемежайларға шиферді тасымалдауды қалау оңай болмаса да, дұрыс деп шешілді. Осының салдарынан Трефрю кемежайынан шифер тасымалы күрт төмендеді. (1818 және 1835 жылдар аралығында шифер Трефрюдің жалпы экспортының 70% құрады; 1857 және 1877 жылдар аралығында бұл көрсеткіш 20% дейін төмендеді.) Дегенмен, кемежайдан тасымалданған барлық тауарлар тек өзен бойымен жүретін материалдар ғана емес, сонымен қатар азық-түлік, шарап (аймақтың ақсүйектері тапсырыс берген), көмір және тыңайтқыштар (әсіресе әк) әкелінді. Бангор университетінің мұрағатында «Трефрю порт кітаптары» сақталған, онда кемелер, тоннаж, капитан, шығу тегі, бағыты, жүк салмағы және алымдар туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Екі түпнұсқа қолжазба көлемі 1826 жылдың 3 сәуірінен 1835 жылдың 26 желтоқсанына дейін және 1835–47 жылдарды қамтиды. 19 ғасырдың басында 450-ге дейін кеме кемежайдан Ливерпуль және Дублин сияқты жерлерге сауда жасады. 1818 жылы сауда көлемі 1548 тоннаны құрады, ал 1862 жылы 16 532 тоннаға жетті, содан кейін темір жол кемежайлар арқылы сауданың азаюына себепкер болды. 1854 жылы басты кемежайға салмақ өлшеу машинасы және кран орнатылды, ал ауылда шағын кеме жасау шеберханасы болды. Темір жол салынар алдында күкірт Cae Coch күкірт кенішінен тасымалданды. Кен орны Джон Беннет пен Роберт В. Вернонның «Гвайдир орман кендері» атты 7-ші томында (Gwydir Mines Publications, 1997) егжей-тегжейлі талқыланған. Қалған алты томда Трефрюдің сыртындағы кен орындары туралы мәліметтер келтірілген, сонымен қатар осы кен орындары кемелерге көп сауда жасағаны үшін де қызығушылық тудырады. Өзен бойында төмен қарай орналасқан кішігірім кемежайлар да болды, Гвайдир иелігінде Coed Gwydir (тас үшін) және Cae Coch (көкөрт) болды. Мұнан төмен, Гвайдирге қарасты емес басқа кемежайлар Мейнан аббаттығында, Порт Ллвид (Долгаррог) және Таль-и-Кафн орналасқан, бірақ Трефрю ең көп сауда жасады.

Суретшілер колониясы

XIX ғасырдың соңында Трефрюде көптеген суретшілер тұрды. 1850 жылдары Бетүс-и-Койдте Дэвид Кокс танымал еткен өнер қозғалысы, Бетүс-и-Койдке теміржол келгеннен кейін аңғар бойымен тарады. 1871 жылы Уильям Баркер ауылда тұрды, ал 1881 жылғы халық санауы ауылда тағы 8 суретшінің тұрғанын көрсетті: Джон Дэвис, Бен Фаулер, Роберт Гуди, Джулиус Хейр, Генри Хилтон, Джон Джонсон, Джеймс Морланд және Генри Бобертс. Суретшілер ғасыр толуынан кейін де мұнда тұрды, бірақ Бетүс-и-Койд сияқты, өзінің танымалдылығының салдарынан құлдырады. Сондықтан қозғалыс қайтадан жанданды, бұл жолы Тал-и-Бонт және Лланбедр-и-Кеннинде, оның 40 мүшесінің арасында Трефрюден келген суретшілер де болды. Олар мұнда ғимарат ішінде «Суретшілер клубын» құрды, ал оның мүшелері 1886 жылы Конвидегі Плас Маурга көшкен Корольдік Кембрий өнер академиясының құрылуына зор ықпал етті.

Кей Робин Рок Канон

Trefriw тас қақпақпен мақтанады, ол бастапқыда Лланрвстке қарап тұрған төбеде ашық жерде орналасқан, бірақ бүгінде оны Код Креигиау орманы қоршап тұр. Оның құрамында 80 см қашықтықта орналасқан 13 тесік бар, ал 1863 жылы қолданылуы туралы жергілікті газетте «Тас және металл қақпақтары осыншалықты көп атты, шамамен 8 центнер ұнтақ жұмсалды» деп жазылған. Бұл Уэльс принці Альберт Эдуардтың Дания ханшайымы Александраға 1863 жылдың 10 наурызында үйленуінің құрметіне жасалған. Ол 1872 жылы жергілікті ағаш саудагері Питер Льюис пен Мисс Уильямстың үйленуіне орай да атылды; Лланголен хабаршысы «Біз көрген ең әсем кештердің бірі» Белл Вью қонақүйінде өткенін және «[тас] қақпақтарының атылуы аңғарда күннің шуағындай жаңырады» деп хабарлады. Сонымен қатар, 1877 жылдың мамыр айында лорд Авебери Gwydir қамалына келген кезде Trefriw қақпағы туралы хабарланған болуы мүмкін, және «ол көлікпен қамалға жақындаған кезде қақпақтар атыла бастады және біраз уақытқа дейін жалғасты».

Саба

1833 жылы ежелгі римдік минералды су үңгірлері (оларды XX рим легионының сарбаздары ашқан деген сенімде) адамдарды қызықтыру үшін қазылып алынды. 1863 жылы лорд Уиллоуби де Эресби кішкентай монша үйі салды, оны он жылдан кейін қазіргі ғимарат алмастырды. Көптеген адамдар келді, оған ұлттық жарнамалар мен Ливерпульден келген танымал дәрігер доктор Хейвардтың «Бұл, мүмкін, Ұлыбританиядағы ең жақсы шипажай» деген мәлімдемесі көмектескені сөзсіз. Баддейлидің жол көрсету кітабында «өте жағымсыз, бірақ тиімділігі де сондай» деген цитата келтірілген. Соңғы кездегі клиникалық сынақтар Spa суының медициналық тұрғыдан тиімді темірге толы қосымша екенін көрсетті. 2003 жылы Nelsons Spa-ны және онда шығарылатын Spatone минералды суына құқықтарды сатып алды. Бүгінде Spatone әлемнің түкпір-түкпірінде сатылады, барлық қаптамасы мен өндірісі Trefriw-де жүзеге асырылады. Бір ғасырдан астам уақыт бойы Spa туристік орын ретінде ашық болды, бірақ 2011 жылы ол жұртшылыққа жабылды және қазір тек коммерциялық кәсіпорын ретінде жұмыс істейді.

Саны

2011 жылғы халық санауы бойынша Трефрюдің халқы 1229 адамды құрады. 2021 жылғы халық санауы мәліметтеріне сәйкес, оның халқы 1237 адамға жетті.

Уэльс тілі

Ұлыбританияның 2021 жылғы санағына сәйкес, Трефрюдегі 3 және одан жоғары жастағы тұрғындардың 42,6 пайызы валлий тілінде сөйлей алады. Халықтың 57,5 пайызы валлий тілінде сөйлей, оқи, жаза немесе түсіне алатынын көрсетті. 2011 жылғы санақ бойынша, осы ауылдағы 3 жастан асқан барлық тұрғындардың 45,6 пайызы валлий тілінде сөйлей алады. 2011 жылғы санақ сондай-ақ, Уэльсте туған және 3 жастан асқан барлық тұрғындардың 70,2 пайызы валлий тілінде сөйлей алатынын көрсетті.

Жеке тұлға

2011 жылғы санақ бойынша халықтың 48,3 пайызы өзінің тек қана уэльстік ұлттық екенін көрсетті. 2022 жылғы санақ бойынша халықтың 46,0 пайызы өзінің тек қана уэльстік ұлттық екенін көрсетті.

Туған ел

2011 жылғы санақ көрсеткендей, халықтың 97,9 пайызы Ұлыбританияда туған. Халықтың 59,6 пайызы Уэльсте, ал 36,9 пайызы Англияда дүниеге келген.

Этникалық топ

2021 жылы Трефрю тұрғындарының 97,7% өзін «Ақ» деп атайтын этникалық топқа жатқызды.

Басқару

Трефрю ауылы Бетс-ю-Коэд және Трефрю сайлау округінің құрамына кіреді және қазіргі уақытта Конви кеңесінде Плаид Кэмри кеңесшісі Элизабет Робертс өкілдік етеді. Ауылда сондай-ақ қазіргі уақытта кеңесші Ким Эллис төрағалық ететін Қоғамдық кеңес бар.

Пабтар мен қонақ үйлер

Принс Армз қонақ үйі 1846 жылы салынған Белл Вью қонақ үйі ретінде пайда болды. Бастапқыда Джеймс Лонг басқарса, өркендеген кезінде Даттон отбасы басқарды (Конвидегі Касл қонақ үйімен бірлесіп). Бу кемелері дәуірінде сауда өте қарқынды болды, көптеген жолаушылар тамақтанып, сонда соқыр гармоникашы Дэвид Фрэнсис жиі ойнайтын. 1968 жылы қонақ үй Принс қонақ үйі, кейін Принс Армз қонақ үйі болып өзгерді. 1930 жылы Белл Вью шипажайы ашылды, бұл туристерге ауылдың өзінде шипа суларын татып көруге мүмкіндік берді, ал шипажай солтүстікке қарай шамамен бір миль қашықтықта орналасқан. Ескі кеме тавернасы (Yr Hen Long) ауылдың сауда тарихын еске түсіреді. Fairy Falls тавернасы бастапқыда Geirionnydd Vaults деп аталды, 20-ғасырдың басында Geirionnydd қонақ үйіне айналды. Жанындағы мотель стиліндегі үйдің салынуы тұру орындарының санын едәуір арттырды. Халық арасында осы тавернада Джон Лукас және Люси есімді екі әруақ бар екені айтылады, оларды қазіргі иесі көрген. Бұрын ауылда басқа да таверналар болған – Кэтрин Оуэн басқарған Юнион Инн. Ол қазіргі почта бөліміне қарсы орналасқан, ал ғимараттың алдыңғы жағындағы бос "терезесі" оны тануға болады, онда бұрын тавернаның аты жазылған, ол 1834 жылғы Кедейлер заңына түзетулер енгізу туралы заң бойынша құрылған Лланрвст приходтар одағына сілтеме жасаған. Бүгінде бұл ғимарат Маэстег деп аталады. Анкер тавернасы ауыл мектебінің жанындағы бас көшеде орналасқан.

Басқа да елеулі ғимараттар мен жерлер

Трефрюдегі ең көне үй Хафод ауылдық үйі деп саналады, оның ортағасырлық тегін Мэнтер Монның археологы Нейл Джонстон растады. Ол 13 ғасырдағы Гвиненд княздарының сарайларында қолданылған үлгіге сай, зал үйі, күн бөлмесі және мұнарасы бар болып салынған. Уақыт өте келе көптеген өзгерістерге ұшырағандықтан, ең көне сақталған ағаш бұйымдары залда тағы екі қабат салынған кезден қалған болуы мүмкін. Осы кезеңде үш қабатты құрылыс Уэльстің ауылдық үйлері үшін ерекше жағдай, бірақ ол кейбір цистерциандық шаруашылықтарында қолданылған. Маэнандағы цистерциандық монахтардың аймақта кең аумақтары болған. Іргелес коттедж, "Тан и Селин" (Солғанның астында), монастырлар таратылған шақта қақпа үйі ретінде салынған болуы мүмкін. Ауылдағы ең көне үйлердің бірі – Гвинд коттеджі, оның кейбір бөліктері 16 ғасырға дейін сақталып қалған. "Tan yr Yw" (Yws астында) 18 ғасырдың ақыны және баспагері Даффид Джонстың үйі болды (қараңыз "Танымал тұрғындары"). Аталған еулер қарсыдағы шіркеу қорының ішінде орналасқан, ал үй қазір II дәрежелі қорғалатын ғимарат. Тиддин Виллим 1828 жылы туған Гвилим Коулидтің үйі болды. Гвилим бұл үйдің бұрынғы туған жері, Доктор Томас Уильямстің туған жері болғанына сенеді ("Танымал тұрғындары" бөлімін қараңыз). "Plas Cae Coch" ("Қызыл дала үйі") 1800 жылдардың ортасына жатады. 1841 жылы ол Роберт пен Элизабет Хиллге тиесілі болды. Хилл отбасы Cae Coch күкірт кенішінің операторлары болды. Кен орны Гвайдыр орманында, мүліктің арт жағында орналасқан. Кеннен алынған материалдар жақын жердегі Конви өзеніндегі кемежайдан Ливерпульдегі Томпсон мен Хилл химиялық зауытына тасымалданды (қараңыз "Тарих 1.4"). Plas Cae Coch және Хилл отбасы туралы ақпаратты Джон Беннет пен Роберт В. Вернонның "Гвайдыр орманының кен орындары" атты еңбегінің 7-томында табуға болады (Gwydir Mines Publications, 1997). Моррис Джонс 1879 жылы жарық көрген "Хэнес Трефрю" кітабында келесі мүліктер туралы қысқаша тараулар жазды, оларды тарихи маңызы бар немесе тұрғындарымен байланысты маңызды деп есептейді: (y) Tŷ Newydd, (y) Pandy, (y) Tŷ Isaf, Tan yr Yw, Bryn Pyll, (y) Tŷ Uchaf, Gwiga (сабанмен жабылған жалғыз мүлік), (y) Pandy Uchaf, Bron Derw және Crafnant House. Ауыл мектебі 1842 жылы лорд Уиллоуби д'Эрсби салған, ол жақын жердегі Гвайдыр орманында жер мен кен орындарына ие болған. Гланрафон дүкендері 19 ғасырдың соңында бұрынғы коттедждердің орнына салынды. Жоғарғы қабаттар бір кезде Glanrafon жеке қонақ үйі және пансионаты ретінде жұмыс істеді. Жүн тоқыма фабрикасының қарсы жағындағы тұрақ және демалыс алаңы ауыл тұрғындарына сыйға берілді. Бұл тұрақ "Сингруг" деп аталады, бұл атау "Эисингруг" (эсин + круг – қабық үйіндісі) сөзінен шыққан. Бұл атау Уэльсте бірегей емес, бұл жерде бір кезде астық сарапталғанын көрсетеді.

Сауда және сауда

Бүгінде Трефрюде екі ғана дүкен бар: пошта кеңсесі / жалпы дүкен және Маралиннің ет дүкені / азық-түлік дүкені. Дегенмен, өндіріс орнында жасалған тауарларды сататын дүкені мен кафесі бар жүн фабрикасы да бар. Трефрюде сонымен қатар Энджидің шаштараздары мен Жемс кафесі де орналасқан. Бірақ, өркендеген кезінде, күніне 1000-ға дейін турист келгенде, онда табиғи түрде одан да көп дүкен болған. Олардың барлығы дерлік басты көшеде орналасқан, және бүгінде көптеген ғимараттардың бұрын дүкен болғанын анық көруге болады. Трефрюдің ең танымал дүкені, әдетте, Ричард Томас Эллиске тиесілі болған. Қазіргі Пошта ғимаратында орналасқан бұл дүкенде барлық тауарлар, тіпті динамит те сатылатын. Эллис сонымен қатар жерлеу рәсімдерін де ұйымдастырған. 1889 жылғы жарнамада "Қонақтарға арналған пайдалы сыйлықтардың тамаша ассортименті" деп жазылған. Көп бұрын жойылған басқа дүкендерге мыналар жатады: пошта кеңсесі (Чандлерс ауласының жанында), аяқ киім дүкені (қазіргі ет дүкені), екі ет дүкені (біреуі Брин Нейддте, ол сонымен қатар қолөнер дүкені болған, екіншісі диірменге қарама-қарсы), велосипед дүкені (басты көшенің төменгі жағында), банк (Гланрафон сарайындағы ортаңғы дүкен), торт дүкені / нан пісірушілер (қазіргі Пошта кеңсесіне қарама-қарсы), аяқ киім және кондитерлік дүкен (қазір жүн фабрикасы орналасқан жерде), тәтті дүкен (мектепке қарама-қарсы), қолөнер дүкені (Фейри Фоллсқа қарама-қарсы), дәріхана, такси / гараж (кейін Чандлерс кемежайы), Neuadd кафесі (ауылдық үйдің жанында), картоп фри дүкені (The Old Ship пабының жанында) және азық-түлік дүкені (қазіргі Пошта кеңсесінің артында). Бұрын қоғамдық дәретханалардың артында үлкен мал сою орны болған.

Танымал тұрғындары

Томас Вилиамс (1545 немесе 1546–1620?). Жоғарыда оқ-дәрі туралы айтылған. Эван Эванс ("Иуан Глан Герионид") 1795 жылы Трефрюде, бұрынғы кеме жасаушының ұлы болып дүниеге келді. Ол нонконформисттік ата-анасының ұрпағы болды және оның ата-анасы аймақта кальвинистік методистік қозғалысты құрғандарымен есептеледі. Ол өмірін мектеп мұғалімі ретінде бастады, бірақ әртүрлі Эистеддфодтарда поэзиядағы жетістіктерімен көзге түсті, оның ерте ой-қиялын туған жерінің көркем ортасы баурап алды. Кейіннен ол шіркеуге кіруге шешім қабылдады және 1826 жылы діни қызметкер болып тағайындалды. Ол гимн жазушы болған, бірақ денсаулығы нашар болғандықтан – мүмкін, оның гимндері, көбінесе дұғалар түрінде, қайғылы және терең болуының себебі осы болған. Ол Чеширдегі Кристлтон және Инс шіркеулерінде пасторлық қызмет атқарды. Денсаулығы нашарлағандықтан, ол Инс шіркеуін тастап, өзінің сүйікті төбелерінің арасында, Трефрюде зейнетке шықты. Жақсырақ сезінгеннен кейін, ол Риль шіркеуіне пастор болып тағайындалды. 1855 жылдың 21 қаңтарында қайтыс болды және ауылдық зиратқа жерленді. Оның поэзиялық шығармалары "Герионид" деген атпен жарық көрді. Даффид Джонс (1703–85) – 1750 және 1780 жылдар аралығында көптеген шығармаларын жазған ақын. Ол жоғарыда айтылғандай, ауылдағы Таньярьде тұрды және кейде "Деви Фард" деген атпен жазды. Ол өзінің жұмыстарын жариялаудан бастап, жеке баспахана ашты – кейбіреулер бұл Уэльстегі алғашқы баспахана болғанын айтады. Кейбір дереккөздерде Даффид Джонстың ағылшынша нұсқасы "Дэвид Джонс" деп көрсетіледі. Ол американдық дау туралы памфлеттің алғашқы Уэльс тіліндегі аудармасын жасады, бұл саяси сипаттағы алғашқы жарияланым болды. Трефрюде туған Гвилим Коулид – Уэльс мәдениетінің ең жарқын тұлғаларының бірі және Сердд Дант фестивалін өте ұнататын адам. Оның шын аты – Уильям Джон Робертс (1828–1904), ол баспагер және кітап сатушы ретінде жұмыс істегенде қолданды. Бірақ Ұлттық Эистеддфодқа келгенде ол өте қанағаттанбады және Горседтің тым ағылшындық болуын сынап, "Гвилим Коулид" атты бардтық есімді қабылдады. Ақырында, 1865 жылы ол үлкен Ұлттық Эистеддфодқа қарсы тұру үшін жеке фестиваль құрды. Ол оны "Arwest Glan Geirionydd" ("Герионид көлінің жағасындағы музыка фестивалі") деп атады, ал кездесу орны – қазір көлге қарап тұрған Талиэсин ескерткіші болды. Мэри Оуэн 1803 жылы Трефрюде дүниеге келді және 108 жасқа дейін өмір сүрді. Ол Фрон Олевке, Майнйд Ллвидиартқа, Пентраетке, Англсидегі Ред Уорф шығанағына қарап тұратын жерге көшіп барды. 1911 жылдың мамырында ол Уэльсте, тіпті Британияда ең қарт адам болды. Ол 1911 жылы қайтыс болды және Пентраеттегі зиратқа жерленді. 1831 жылы Джеймс Хьюз ауылда дүниеге келді және Ysgubor Gerrig-те тұрды. Арфа, скрипка және флейтада шебер болған ол белгілі арфа жасаушы болды. Ол 1878 жылы Манчестерде қайтыс болды және ауылдық шіркеу бақшасына жерленді. Т.Р. Уильямс и Ффатри ел бойынша фестиваль дирижері ретінде танымал болды. Ол ән-күйлер мен гимндер жазды, олардың төртеуі Independent Hymnbook-қа енді. Ол Эбенезер шіркеуінде органшы және 15 жыл бойы диакон болды. Ол 1922 жылы қайтыс болды және оның есімімен шіркеуде әйнек терезе орнатылды. Ақын Уильям Джонс 1896 жылы Трефрюде дүниеге келді, Тан-и-Коэдте тұрды. Ауылдағы қауымдық пастордың ұлы, ол Солтүстік Уэльс университетінде оқыды және өзі де қауымдық пастор болды, бірақ кейін дін ауыстырып, кальвинистік методистерге қосылды. Ол Тремадогта тұрып жұмыс істеді. 1947 жылы "Адар Рианнон а Черди Эрайл" және 1950 жылы "Сонеду а Телинегион" атты екі өлең жинағын жариялады. Ақын және адам ретінде оны өзінің жақын досы болған Р. Уильямс Пэрримен салыстырды. Ол 1961 жылы қайтыс болды. Уэльстік балалар сериясы "Cyfres y Llewod" авторы Даффид Парри Трефрюдедегі Плас Гвинде тұрды. Оның балалары, соның ішінде Эистеддфод жеңімпазы ақын Мэрдин ап Даффид және хабар таратушы/журналист Иоло ап Даффид де осы ауылда өсті. Автор Кейт Робертс, Трефрюдедегі Ффиннон Бахта тұратын Хью Гриффит Робертстің туысы болды. Гвилим Робертс әңгімешінің әкесі Рихард Оуэн Робертс Ланрхиджилде дүниеге келді. Дилан Чернюу, Уэльстің арфашысы және үш рет Эистеддфод жеңімпазы (1989, 1991 және 1994), Fairy Falls пабының бұрынғы жалға алушысы болды. Руперт Bear әңгімелерінің авторы және суретшісі Альфред Бесталл 1912 және 1913 жылдары Трефрюде демалысқа келді. Осы уақытта ол алғаш рет Бедгельертке барды, содан кейін үй сатып алды, ол оның иллюстрацияларына көп шабыттандырды. Аллан Бархам – 32 жыл бойы BBC Wales және BBC World Service телеарналарында жұмыс істеген бұрынғы радио және тележурналист. Ол 1958 жылдан 1997 жылға дейін Уинфилдте тұрды және 10 жыл Трефрю және Лланрхижуын қауымдық кеңесінің төрағасы болды. Оның ең танымал кітаптарының бірі – BBC арнасында көрсетілген "Tales Of The Old Waterloo" болды.