Отто Гесслер: Неміс саяхатшысы және Рейхсвер министрі

Кіріспе

Неміс саясаткері (1875–1955)

Отто Карл Гесслер (немесе Геßлер) (6 ақпан 1875 – 24 наурыз 1955) – Веймар Республикасы кезеңіндегі либералды неміс саясаткері. 1910 жылдан 1914 жылға дейін Регенсбург қаласының, ал 1913 жылдан 1919 жылға дейін Нюрнберг қаласының мэрі болды. Ол көптеген Веймар үкіметтерінде қызмет етті, ең бастысы – 1920 жылдан 1928 жылға дейін Рейхсверминстер (қорғаныс министрі) лауазымын атқарды.

Ерте өмір

Отто Карл Гесслер 1875 жылдың 6 ақпанында Людвигсбургте, Вюртемберг корольдығында, офицер Отто Гесслер мен оның әйелі Каролинаның (қыздығында Шпат) ұлы болып дүниеге келді. Ол 1894 жылы Дилингендегі гуманистік гимназияда Abitur емтиханын бітірді. Эрланген, Тюбинген және Лейпциг қалаларында заң білімін алып, 1900 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Бастапқыда Лейпцигтің сот қызметінде жұмыс істеді. Содан кейін Баварияға көшіп, Баварияның әділет органдарында түрлі лауазымдарда қызмет етті (1903 жылы Бавария Әділет министрлігінде кеңсе кезеншісі, 1904 жылы Штраубингте прокурор, 1905 жылы Мюнхенде сауда сарапшысы) және мемлекеттік басқаруға өтті. 1903 жылы Гесслер Мария Хельмсхротқа үйленді (1954 жылы қайтыс болды). Гесслер келесі сегіз жыл бойы осы лауазымда қалды, үкіметтегі көптеген өзгерістерге қарамастан. Рейхсвер министрі ретінде ол Рейхсверді құру және оны заманауи армияға айналдыру ісінде Рейхсвердің Бас штабының бастығы Ханс фон Зеектпен тығыз жұмыс істеді. Гесслер өзінің рөлін әскерилерді бақылау ретінде емес, керісінше әскери командалық құрамымен ынтымақтасу ретінде қарастырды, ал ол өз кезегінде Рейхсверді тәуелсіз және автономды «мемлекет ішіндегі мемлекет» ретінде қарады. Гесслер 1923 жылғы Германияның қазан айындағы оқиғаларда маңызды рөл атқарды. Ол және Саксонияның солшыл SPD премьер-министрі Эрих Цайгнер, Вермахтты ашық сынаған саясаткер, өзара жақтық жағымсыздық сезіміне ие болды. Гесслер мен консервативті топтар Саксония және Тюрингия үкіметтерін парламенттік көпшілікке қолдау көрсету үшін Коммунистік партияға сүйенгендіктен күдікпен қарады. Тамыз және қыркүйек айларында қоғамдық қақтығыстар күшейді және Гесслер Цайгнермен байланысын үзіп, жағдай шиеленісті күшейді. Қазан айының басында ол федералды үкіметтен экономикалық дағдарыс пен Рурының оккупациясы салдарынан берілген төтенше жағдай өкілеттіктерін пайдаланып, штаттық үкіметті қызметтен шеттетуді талап етті. Ол уақытша билікті екі штаттың Вермахт командирлеріне жүктеді, олар қоғамдық жиналыстарды тыйым салып, штаттық полицияны бақылауға алды. Сонымен қатар Гесслер жыл соңында квази-диктатуралық режим орнатып, Берлинге қарсы төңкеріс жоспарлап отырған ультраконсервативті Бавария үкіметімен тікелей қақтығыстан қашыңқырауға тырысты. Шындығында KPD ұлттық көтеріліс жоспарлап, дайындық ретінде Саксония мен Тюрингияда SPD-мен коалициялық үкімет құрды. Алайда, 21 қазанда Кемнитзде өткен бірлескен конференцияда солшылдардың арасында жалпы ереуілге ниеттің жоқтығы байқалғаннан кейін жоспарлар тоқтатылды. Бірақ канцлер Густав Стреземанн мен кабинет Гесслердің жағына қосылып, әрекеттерге келісім берді; 22 қазанда штат Вермахтпен оккупацияланды. Бес күннен кейін олар Саксония мен Тюрингияда коммунистерсіз жаңа үкіметтер құруды талап етті, әйтпесе олар қызметтен алынып, штаттарды басқару үшін рейхс комиссарлары тағайындалады. Тюрингия премьер-министрі Август Фрелих отставкаға келіссе, Зейгнер штаттық парламент қана үкіметте өзгеріс жасауға құқылы екенін айтып, бас тартты. Федералды кабинет 29 қазанда президент Фридрих Эберттен оны қызметтен шеттетуге рұқсат сұрады және ол мақұлданды. Бұл араласу, Баварияның бүлікшіл үкіметіне қарсы шаралар қолданбаумен бірігіп, SPD-ны кабинеттен кетуге мәжбүр етті. Гесслер олардың кетуін ынталандырды, олардың қалуы бавариялықтарды одан әрі әрекет етуге итермелейтінін айтты; «келісіммен шешім» оларсыз ғана қол жеткізілуі мүмкін. Тарихшы Генрих Август Винклер оның ұстанымын «Бавария режиміне толық капитуляциядан кем емес» деп сипаттады. SPD парламенттік тобы кабинеттен шығу туралы дауыс берді, ал қалған үкімет бір айдан кейін құлап, Стреземанның канцлерлік өкілеттігі аяқталды. 1925 жылдың қазан айынан желтоқсан айына дейін Гесслер уақытша ішкі істер министрінің міндетін атқарды, ал 1926 жылдың мамырында бірнеше күн Германияның вице-канцлері болды. 1927 жылдың қаңтар айында DDP Вильгельм Маркс кабинетінің коалициясымен жұмыс істеуге қарсы дауыс берді. Қорғаныс министрі лауазымын сақтап қалу үшін Гесслер партиядан шықты. Ол 1944 жылғы қарсылық жоспарларына енгізілді және төңкеріс сәтті аяқталған жағдайда генерал Людвиг Бек пен Карл Фридрих Гёрдлердің көлеңкелік кабинетінде VII әскери округте (Мюнхен) саяси комиссар болып тағайындалуға тиіс болды. Оның есімі Клаус фон Штауффенбергтің құжаттарында аталды және 1944 жылдың 20 шілдесінде Адольф Гитлерге жасалған қастандықтан екі күн өткен соң тұтқындалды. Ол Равенсбрюк концлагерінде ұсталды және азапталды, содан кейін 1945 жылдың ақпанында босатылғанға дейін түрлі Берлин түрмелерінде ұсталды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Гесслер гуманитарлық ұйымдарға қатысты. 1949 жылы ол Бавария Қызыл Кресінің президенті болды (қызметін өмірінің соңына дейін атқарды) және 1950 жылы Германия Қызыл Кресінің президенті болды. Ұйымды соғыстан кейінгі қайта құруда маңызды рөл атқарды және президенттік лауазымда 1952 жылға дейін қызмет етті. 1950 жылдан 1955 жылға дейін Гесслер Бавария сенатының мүшесі болды.

Otto Karl Gessler was born on 6 February 1875 in Ludwigsburg in the Kingdom of Württemberg as the son of the non commissioned officer Otto Gessler and his wife Karoline (née Späth). He finished school in 1894 with the Abitur at the Humanistisches Gymnasium in Dillingen an der Donau. He studied law in Erlangen, Tübingen and Leipzig and received his doctorate there in 1900. Initially, he worked for the judicial service of Leipzig. He then moved to Bavaria and served in various positions in the Bavarian justiciary (1903 clerk in the Bavarian Ministry of Justice, 1904 prosecutor in Straubing, 1905 Gewerberichter in Munich) before moving into public administration. In 1903, Gessler married Maria Helmschrott (died 1954). Gessler kept that position for the next eight years, despite numerous changes of government. As Reichswehrminister he worked closely with Chef der Heeresleitung Hans von Seeckt in setting up the Reichswehr and turning it into a modern army. Gessler did not see his role as controlling the military, but rather in cooperating with the military command staff, which for its part viewed the Reichswehr's position as an independent and autonomous "state within the state". Gessler played a key role in the 1923 German October. He and left wing SPD premier of Saxony Erich Zeigner, an outspoken critic of the Wehrmacht, shared a mutual antipathy. Gessler and conservative elements considered the Saxon and Thuringian governments suspect due to their reliance on the Communist Party for a parliamentary majority. Tensions grew throughout August and September as public clashes increased and Gessler cut contact with Zeigner. In early October, he called for the federal government to exercise its emergency powers, granted in response to the ongoing economic crisis and occupation of the Ruhr, to depose the state government. In the interim, he handed executive power to the Wehrmacht commanders in the two states, who banned public gatherings and took control of the state police. At the same time, Gessler sought to avoid confrontation with the ultraconservative Bavarian government, who established a quasi dictatorship in the latter months of the year and were known to be plotting a putsch against Berlin. The KPD were in fact planning a national uprising, and as preparation entered into coalition government in both Saxony and Thuringia alongside the SPD. However, after a joint conference in Chemnitz on 21 October indicated no desire for even a general strike among the left, plans were called off. Nonetheless, Chancellor Gustav Stresemann and the cabinet were swayed to Gessler's side and approved action; the state was occupied by the Wehrmacht on 22 October. Five days later, they demanded the formation of new governments in both Saxony and Thuringia without the Communists or else they would be deposed and Reich commissars installed to govern the states. While Thuringian premier August Frölich agreed to resign, Zeigner refused, stating that only the state parliament had the authority to force a change in government. The federal cabinet requested and received approval from President Friedrich Ebert on 29 October to depose him. This intervention, combined with the lack of action against the rebellious Bavarian government, led the SPD to threaten to quit cabinet. Gessler encouraged their departure, stating that their continued presence further incited the Bavarians to action; a "negotiated solution" could only be reached with them out of the picture. Historian Heinrich August Winkler described his stance as "nothing less than a partial capitulation" to the Bavarian regime. The SPD parliamentary group voted to withdraw from cabinet, and the rump minority government fell less than a month later, ending Stresemann's tenure as Chancellor. From October to December 1925, Gessler also served as provisional Minister of the Interior and in May 1926 was Vice Chancellor of Germany for a few days. In January 1927, the DDP voted against working with the coalition of the cabinet of Wilhelm Marx. To retain his position as Minister of Defence, Gessler left the party. was included the resistance’s 1944 plans, and, in the event that the coup succeeded, was slated to be political commissioner in Military District VII (Munich) in the shadow cabinet of General Ludwig Beck and Carl Friedrich Goerdeler. He was named in documents of Claus von Stauffenberg and was arrested two days after the assassination attempt on Adolf Hitler of 20 July 1944. He was detained and tortured at Ravensbrück concentration camp and then held at various Berlin prisons until his release in February 1945. After the end of World War II, Gessler became involved in humanitarian organizations. In 1949, he became president of the Bavaria Red Cross (a post he retained until his death) and in 1950 president of the German Red Cross. He was instrumental in the post war reconstruction of the organization, serving as president until 1952. From 1950 to 1955, Gessler was member of the Bavarian senate.

Өлім және мұра

Гесслер 1955 жылдың 24 наурызында Линденберг-им-Аллгауда қайтыс болды. 1958 жылы оның "Веймар дәуіріндегі Рейхсвер саясаты" атты естеліктері жарық көрді. Линденбергтегі аурухана Гесслердің есімімен аталады.