Кіріспе
Жұмыртқа, сары май және лимоннан жасалған соус. Голландиялық соус (француз тілінде "голландиялық соус" деген мағынаны білдіреді) – жұмыртқа сарысы, ерітілген сары май және лимон шырынынан (немесе ақ шарап немесе сірке суы қосылғаннан) тұратын қоспа. Ол әдетте тұз және ақ немесе қайыс бұрышпен дәмделеді. Бенедикт жұмыртқасының маңызды құрамы ретінде кеңінен танымал және көбінесе буланған спаржа сияқты көкөністермен бірге беріледі.
Hollandaise sauce (/h//ɒ//l//ə//n/'/d//eɪ//z/ or '/h//ɒ//l//ə//n//d//eɪ//z/; ɔlɑ̃dɛz), meaning Dutch sauce in French, is a mixture of egg yolk, melted butter, and lemon juice (or a white wine or vinegar reduction). It is usually seasoned with salt, and either white pepper or cayenne pepper. It is well known as a key ingredient of eggs Benedict, and is often served on vegetables such as steamed asparagus.
Шығу тегі
Голландиялық соус француз тілінде "Голландия соусы" дегенді білдіреді. Алғашқы жазбадағы рецепт 1651 жылы Ла Вареннің "Le Cuisinier François" кітабында "хош иісті соуспен аспаржа" үшін келтірілген. Атауы франко-голланд соғысы кезінде берілген. Ла Варенннің жарияланымдары арқасында орта ғасырлардан соустарды шығарғаны үшін оған есеп беріледі және ол голландиялық соустың авторы болуы мүмкін. Кейінгі атауы – Isigny соусы, ол сары майымен танымал Isigny sur Mer қаласының атымен аталған. Isigny соусы 19 ғасырдан бастап рецепт кітаптарында кездеседі. 19 ғасырда Карем соустарды төрт санатқа жіктеді. Оның бір санаты – allemande, яғни жұмыртқа мен лимон шырыны қосылған қою соус. Эскофье жоғары тағамның негізгі соустарының тізімінде allemande-ті жұмыртқа негізіндегі эмульсиялармен, атап айтқанда майонезбен алмастырды. Голландиялық соус туындылар бөліміне енгізілген, бірақ ағылшыл тіліндегі аудармада майонездің негізгі соус ретінде айтылуы алынып тасталды және голландиялық соус негізгі соустар бөліміне көшірілді. Көптеген адамдар нағыз голландиялық соустың құрамында тек жұмыртқа, май және лимон болғаны жөн деп санайды, бірақ Проспер Монтанье дәмді жақсарту үшін Беарназ соусына ұқсас ақ шарап немесе сірке қосылуын ұсынды. Ағылшыл тілінде "Голланд соусы" атауы 19 ғасырда кең таралған, бірақ 20 ғасырда голландиялық соуспен ысталды.
The name was given during the Franco Dutch war. La Varenne is credited with bringing sauces out of the Middle Ages with his publication and may well have invented hollandaise sauce. A more recent name for it is sauce Isigny, named after Isigny sur Mer, which is famous for its butter. Isigny sauce is found in recipe books starting in the 19th century. By the 19th century, sauces had been classified into four categories by Carême. One of his categories was allemande, which was a stock based sauce using egg and lemon juice. Escoffier replaced allemande with egg based emulsions, specifically mayonnaise, in his list of the mother sauces of haute cuisine. Hollandaise was included in the section on derivatives but in the English translation, the mention of mayonnaise as a mother sauce was removed and hollandaise was moved to the section on mother sauces. While many believe that a true hollandaise sauce should only contain the basic ingredients of eggs, butter, and lemon, Prosper Montagne suggested using either a white wine or vinegar reduction, similar to a Béarnaise sauce, to help improve the taste. In English, the name "Dutch sauce" was common through the 19th century, but was largely displaced by hollandaise in the 20th.
Дайындау және өңдеу
Майонез бен Беарнез сияқты басқа жұмыртқа эмульсиялық соустардағыдай, жұмыртқа кремдегідей қатып қалмайды; керісінше, жұмыртқадағы лецитин эмульгатор болып жұмыс істейді, бұл әдетте араласпайтын сары май мен лимон шырынының тұрақты эмульсия құруына мүмкіндік береді. Голланд соусын дайындау үшін, көпірген жұмыртқа сарысын сары маймен, лимон шырынымен, тұзбен және сумен біріктіріп, араластырып тұрып, ақырын қыздырады. Кейбір аспаздар температураны бақылау үшін су ваннасын пайдаланады. Кейбір рецепттерде жылы сарыға ерітілген сары май қосылады, ал кейбіреулерінде ерімеген сары май мен сарыны бірге қыздыру қажет, ал басқалары жылы сары май мен жұмыртқаны блендерде немесе тағам процессорында араластырады. Температураны бақылау өте маңызды, себебі тым жоғары температура соусты кептіріп жіберуі мүмкін. Кейбір шеф-аспаздар тұнқымамен бастайды. Тұнқыма сірке су, су және бұрыштан тұрады. Бұл ингредиенттер "ау сек" немесе дерлік құрғақ күйге дейін қайнатылып, сүзіліп, жұмыртқа сарысы қоспасына қосылады. Голланд соусын мұздатуға болады.