Кіріспе

Жұмыртқа, сары май және лимоннан жасалған соус. Голландиялық соус (француз тілінде "голландиялық соус" деген мағынаны білдіреді) – жұмыртқа сарысы, ерітілген сары май және лимон шырынынан (немесе ақ шарап немесе сірке суы қосылғаннан) тұратын қоспа. Ол әдетте тұз және ақ немесе қайыс бұрышпен дәмделеді. Бенедикт жұмыртқасының маңызды құрамы ретінде кеңінен танымал және көбінесе буланған спаржа сияқты көкөністермен бірге беріледі.

Шығу тегі

Голландиялық соус француз тілінде "Голландия соусы" дегенді білдіреді. Алғашқы жазбадағы рецепт 1651 жылы Ла Вареннің "Le Cuisinier François" кітабында "хош иісті соуспен аспаржа" үшін келтірілген. Атауы франко-голланд соғысы кезінде берілген. Ла Варенннің жарияланымдары арқасында орта ғасырлардан соустарды шығарғаны үшін оған есеп беріледі және ол голландиялық соустың авторы болуы мүмкін. Кейінгі атауы – Isigny соусы, ол сары майымен танымал Isigny sur Mer қаласының атымен аталған. Isigny соусы 19 ғасырдан бастап рецепт кітаптарында кездеседі. 19 ғасырда Карем соустарды төрт санатқа жіктеді. Оның бір санаты – allemande, яғни жұмыртқа мен лимон шырыны қосылған қою соус. Эскофье жоғары тағамның негізгі соустарының тізімінде allemande-ті жұмыртқа негізіндегі эмульсиялармен, атап айтқанда майонезбен алмастырды. Голландиялық соус туындылар бөліміне енгізілген, бірақ ағылшыл тіліндегі аудармада майонездің негізгі соус ретінде айтылуы алынып тасталды және голландиялық соус негізгі соустар бөліміне көшірілді. Көптеген адамдар нағыз голландиялық соустың құрамында тек жұмыртқа, май және лимон болғаны жөн деп санайды, бірақ Проспер Монтанье дәмді жақсарту үшін Беарназ соусына ұқсас ақ шарап немесе сірке қосылуын ұсынды. Ағылшыл тілінде "Голланд соусы" атауы 19 ғасырда кең таралған, бірақ 20 ғасырда голландиялық соуспен ысталды.

Дайындау және өңдеу

Майонез бен Беарнез сияқты басқа жұмыртқа эмульсиялық соустардағыдай, жұмыртқа кремдегідей қатып қалмайды; керісінше, жұмыртқадағы лецитин эмульгатор болып жұмыс істейді, бұл әдетте араласпайтын сары май мен лимон шырынының тұрақты эмульсия құруына мүмкіндік береді. Голланд соусын дайындау үшін, көпірген жұмыртқа сарысын сары маймен, лимон шырынымен, тұзбен және сумен біріктіріп, араластырып тұрып, ақырын қыздырады. Кейбір аспаздар температураны бақылау үшін су ваннасын пайдаланады. Кейбір рецепттерде жылы сарыға ерітілген сары май қосылады, ал кейбіреулерінде ерімеген сары май мен сарыны бірге қыздыру қажет, ал басқалары жылы сары май мен жұмыртқаны блендерде немесе тағам процессорында араластырады. Температураны бақылау өте маңызды, себебі тым жоғары температура соусты кептіріп жіберуі мүмкін. Кейбір шеф-аспаздар тұнқымамен бастайды. Тұнқыма сірке су, су және бұрыштан тұрады. Бұл ингредиенттер "ау сек" немесе дерлік құрғақ күйге дейін қайнатылып, сүзіліп, жұмыртқа сарысы қоспасына қосылады. Голланд соусын мұздатуға болады.