Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірнеше аспаздық дәстүрлерді үйлестіретін тағамдар.
Food combining multiple culinary traditions
Құрама аспаздық – әр түрлі елдерден, аймақтардан немесе мәдениеттерден бастау алған әртүрлі аспаздық дәстүрлердің элементтерін біріктіретін тағам. Бұл типтегі тағамдар ешбір нақты аспаздық стиліне жатпайды және 1970 жылдардан бері көптеген заманауи мейрамханалардың тағамын құрауда маңызды рөл атқарып келеді. 2002 жылы Оксфорд ағылшын сөздігіне енгізілген "фьюжн" термині "әр түрлі елдерден, аймақтардан немесе этникалық топтардан алынған ингредиенттер мен дайындау тәсілдерін үйлестіретін тағам пісіру стилі; осы стильде дайындалған тағам" деп анықталған.
Fusion cuisine is a cuisine that combines elements of different culinary traditions that originate from different countries, regions, or cultures. Cuisines of this type are not categorized according to any one particular cuisine style and have played a part in many contemporary restaurant cuisines since the 1970s. The term fusion cuisine, added to the Oxford English Dictionary in 2002, is defined as "a style of cookery which blends ingredients and methods of preparation from different countries, regions, or ethnic groups; food cooked in this style."
Санаты
Фьюжн тағамдары әртүрлі мәдениеттердің әртүрлі пісіру әдістерін біріктіріп, жаңа тағам түрін жасау арқылы құрылады. Оны көбінесе аспазшылар ойлап тапса да, фьюжн тағамдары табиғи түрде де пайда болуы мүмкін. Біріктірілетін асханалар белгілі бір аймақтан (мысалы, Шығыс Азия және Еуропа асханалары), кіші аймақтан (мысалы, Оңтүстік-Батыс Америка және Жаңа Мексика асханалары) немесе елден (мысалы, қытай, жапон, корей, француз, итальян асханалары) болуы мүмкін. Азиялық фьюжн мейрамханалары, Азияның әртүрлі елдерінің әртүрлі асханаларын біріктіретін, АҚШ, Ұлыбритания және Австралияның көптеген аймақтарында танымал болды. Олар көбінесе Шығыс, Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік Азия тағамдарын бірге ұсынады, сондай-ақ осы асханалардың шабыттанған комбинацияларын ұсынады. Калифорниялық асхана фьюжн мәдениетінің мысалы болып саналады, ол әсіресе Италиядан, Франциядан, Мексикадан, еуропалық деликатестер идеясынан және Шығыс Азиядан шабыт алады, содан кейін осы мәдениеттердің дәстүрлі тағамдарын дәстүрлі емес ингредиенттермен жасайды, мысалы Калифорниялық пицца. Австралияда, көші-қонның нәтижесінде, фьюжн асханасы жаңадан ашылып, көптеген кафелер мен мейрамханаларда кең таралды, Сиднейдегі Тетсуя сияқты Азиялық фьюжн мейрамханалары әлемнің ең жақсы 50 мейрамханасы тізімінде жоғары орын алады. Ұлыбританияда балық және чипстерді яһуди, француз және бельгиялық асханаларынан алынған ингредиенттердің үйлесіміне байланысты фьюжн тағамының ерте мысалы деп қарастыруға болады. Филиппин асханасы кейде "нағыз Азиялық фьюжн асханасы" деп сипатталады, өйткені ол жергілікті аспаздық дәстүрлер мен ингредиенттерді Қытай, Испания, Малайзия, Таиланд және Моңғолияның өте ерекше асханаларымен біріктіреді. Малайзиядағы (сондай-ақ Индонезиядағы) тағам – малай, яван, қытай және үнді асханаларының қоспасы, сонымен қатар тай, португал, голланд және британ асханаларының шағын әсері. Океандық асхана әртүрлі арал мемлекеттерінің әртүрлі асханаларын біріктіреді.
Fusion food is created by combining various cooking techniques from different cultures to produce a new type of cuisine. Although it is commonly invented by chefs, fusion cuisine can occur naturally. Cuisines which get fused can either come from a particular region (such as East Asian cuisine and European cuisine), sub region (such as Southwestern American cuisine and New Mexican cuisine) or a country (such as Chinese cuisine, Japanese cuisine, Korean cuisine, French cuisine, Italian cuisine). Asian fusion restaurants which combine the various cuisines of different Asian countries have become popular in many parts of the United States, United Kingdom and Australia. Often featured are East Asian, Southeast Asian, and South Asian dishes alongside one another and offering dishes that are inspired combinations of such cuisines. California cuisine is considered a fusion culture, taking inspiration particularly from Italy, France, Mexico], the idea of the European delicatessen, and East Asia, and then creating traditional dishes from these cultures with non traditional ingredients – such as California pizza. In Australia, due to immigration, fusion cuisine is being reinvented and is becoming increasingly the norm at numerous cafes and restaurants, with Asian fusion restaurants like Tetsuya's in Sydney ranking highly in The World's 50 Best Restaurants. In the United Kingdom, fish and chips can be seen as an early fusion dish due to its marrying of ingredients stemming from Jewish, French, and Belgian cuisines. Filipino cuisine is sometimes characterized as the "original Asian fusion cuisine", combining native culinary traditions and ingredients with the very different cuisines of China, Spain, Malaysia, Thailand and Mongolia, among others, due to its unique colonial history. Food in Malaysia (also Indonesia) is another example of fusion cuisine which blends Malay, Javanese, Chinese and Indian and light influences from Thai, Portuguese, Dutch, and British cuisines. Oceanic cuisine combines the different cuisines of the various island nations.
Түрлері
Тағы бір біріктірілген тағам түрін жасау үшін бір мәдениеттің ингредиенттері мен дәмдерін пайдаланып, басқа мәдениеттердің тағамдарына ерекше бұрылыс беруге болады. Мысалы, тако пиццасы – итальяндық және мексикалық асүйлерін біріктіретін, чеддар және перецтің иісті ірімшігі, сальса, қайталанған бұршақ және басқа да тако ингредиенттерін пайдаланып жасалған пицца түрі. Фьюжн суши үшін де ұқсас тәсілдер қолданылды, мысалы, макиді әртүрлі күріш түрлерімен және ингредиенттермен – күріш пен басмати күріш, ірімшік пен испандық күрішпен сальса, немесе грек стиліндегі күріш пен жүзім жапырақтарымен оралған дәмді қой еті мен каперс, бұл долмаларға ұқсайды. Кейбір біріктірілген асүйлер ұлттық асүй ретінде қабылданды, мысалы, Перудің Никкей асханасы, ол жапондық дәмдеуіштер мен Перудың ажи сияқты ингредиенттерін теңіз өнімдерімен үйлестіреді. Перулық Никкейдің ең танымал тағамы – "маки ацевичадо" немесе "севиче роллы", ол авокадо қосылған севишеден және макиге оралғаннан тұрады. Сауд Арабиясы өз мәдениетін сақтау үшін ресурстарға инвестиция жасап келеді. Джиддада Африка мен Азияның әртүрлі мәдениеттері Сауд Арабиясының дәмдеуіштерін қолданып, аймақ және ел бойынша таралған жаңа біріктірілген тағамдар жасады.
Another form of fusion food can be created by utilizing ingredients and flavors from one culture to create a unique twist on a dish from the different cultures. For example, a taco pizza is a type of pizza created using taco ingredients such as cheddar and pepper jack cheese, salsa, refried beans, and other common taco ingredients, fusing both Italian and Mexican cuisines. Similar approaches have been used for fusion sushi, such as rolling maki with different types of rice and ingredients such as curry and basmati rice, cheese and salsa with Spanish rice, or spiced ground lamb and capers rolled with Greek style rice and grape leaves, which resembles inside out dolmades. Some fusion cuisines have themselves become accepted as a national cuisine, as with Peruvian Nikkei cuisine, which combines Japanese spices and seasonings and Peruvian ingredients like ají with seafood. A quintessential Peruvian Nikkei dish is "maki acevichado" or "ceviche roll", consisting of ceviche with avocado rolled into maki. Saudi Arabia has been investing in resources to preserve their culture. In Jeddah, different cultures from Africa and Asia have used the combination of Saudi Arabia's spices to create new fusion foods found throughout the region and the country.
Тарих
Фьюжн асханасы мыңжылдықтар бойы мәдени алмасудың бір түрі ретінде қалыптасқан, бірақ бұл термин 1900 жылдардың соңында ғана анықталды. Әртүрлі мәдениеттердің тағамдарының қоспалары 16 ғасырдан бері өңделген.
Fusion cuisine has existed for millennia as a form of cross cultural exchange, though the term was only defined in the late 1900s. Mixtures of different cultures' cuisines have been adapted since the 16th century.
Отарлаушылық
Колониялық дәуірдің мәңгілік мұрасы – қосымша азық-түлік. Колониялық сауда нәтижесінде ингредиенттер алмасылды, мысалы, француз Индоқытайында қолданылған француздық ингредиенттерден туған bánh mì, Ямайка пирогилері британ империясының Азия мен Африкадағы иеліктерінен алынған дәмдеуіштер мен бұрыштарды қамтитын нанмен үйлестірілді, ал рамен 1800-жылдардың соңы мен 1900-жылдардың басында Жапония империясының Қытайдың аралдық аумақтарын басып алуынан пайда болған "шина соба" немесе "қытай лапшасы" ретінде бастау алды. Жергілікті үй шаруашылық қызметкерлері ингредиенттер мен техникаларды араластыру арқылы қосымша тағамдар жасауға белсенді қатысты. Жаңа тағамдар жасаумен қатар, колониализм тағамды мәдени капитал ретінде таныды, бұл тұтыну үлгілерін өзгертті және әлеуметтік жіктелуге әкелді. Перуде теңіз шошқасын жеуге тыйым салынды және соңғы уақыттарда тағамдық тәжірибені қайта жаңғыртуға бағытталған қозғалыстарға дейін ол жабайы деп есептелді, нәтижесінде жергілікті қауымдастықтардың көптеген дәстүрлі білімдері жойылды. Осы иерархиялар қазіргі қосымша тағамдарда сақталып қалған деп есептеледі, олар еуропалық асүйлердің басқа асүйлерді заманауилыққа "көтеруі" деп бейнеленгені үшін сынға ұшырайды. Колониялық пікірталастар тағамдардың нақтылығына қатысты мәселелерге де қатысты, мысалы, тауық тикка масаласының шығу тегі және иммигранттар тағамын "этникалық" тағам ретінде қайта жаңғыртуға байланысты шығыстанушылардың сын-пікірлері.
A lasting legacy of colonialism is fusion food. Colonial trade resulted in the exchange of ingredients, such as bánh mì originating from French ingredients used in French Indochina, Jamaican patties combining the turnover with spices and peppers from the British Empire's possessions in Asia and Africa, and ramen originating as "shina soba" or "Chinese noodle" from the Empire of Japan's occupation of China's island territories in the late 1800s and early 1900s. Indigenous domestic servants were active participants in creating fusion foods by mixing ingredients and techniques. Alongside the creation of new dishes, colonialism also introduced class dimensions of food as cultural capital that modified consumption patterns. Indigenous practices of eating guinea pigs in Peru were banned and considered savage until recent movements to reclaim food practices, resulting in the erasure of much traditional knowledge in indigenous communities. These hierarchies are argued to be present in modern fusion food, which has been criticised for being portrayed as European cuisines 'elevating' other cuisines into modernity. Colonial debates also extend into discourse about the authenticity of foods such as the origins of Chicken tikka masala, and orientalist critiques of immigrant food being gentrified as ‘ethnic’ food.
Жергілікті дәмді тағамдарға бейімделу
Күшейіп келе жатқан жаһандану атмосферасында, мәдениеттер мен тағамдар жиі шекараларды кесіп өтеді, тамақ дайындау және тағамдар жергілікті қоғамдардың талғамын қанағаттандыру үшін эволюциялайды, бұл құбылыс «глокализация» деп аталады, ол «жергіліктілендіру» және «жаһандану» сөздерінің қосындысы. Біріктірілген тағамдар көбінесе көпұлтты мейрамханалар, әсіресе жылдам тамақ желілері тарапынан жасалады. Мұның басты мысалы – McDonald's аймақтық мәзірлері, ол «біздің мейрамханаларымыз бар әрбір елдегі әртүрлі талғамдар мен жергілікті дәстүрлерді көрсету үшін» бейімделген. Аймақтық тағам дәстүрлерін қанағаттандырумен қатар, McDonald's діни сенімдер мен заңдарды да ескереді, мысалы, үнді мәзірлерінде сиыр еті мен шошқа етінің жоқтығы осыны көрсетеді. Тамақ өнеріндегі мәдени немесе діни айырмашылықтарды ескеруден басқа, кейбір біріктірілген тағамдар шетелдік этникалық немесе мәдени тағамдар енгізілген кезде жергілікті қоғамдардың талғамын қанағаттандыру үшін жасалған. Мұның жарқын мысалы – 20 ғасырдың соңында Америкада пайда болған танымал суши-ролл, Калифорния роллы. Оның құрамындағы краб, көкөніс және сыртындағы күріш туралы кең таралған аңыз американдықтардың шикі балық және теңіз шөптері сияқты шетелдік ингредиенттерге деген қарсылығын көрсетеді. Шетелдік тағамдарға бейімделудің корпоративтік және тарихи себептері бар. McDonald's мысалында, аймақтық мәзірлерді құру жергілікті талғамдар мен дәстүрлерді қанағаттандыру үшін жасалған экономикалық таңдау ретінде қарастырылуы мүмкін. Біріктірілген тағамдардың тағы бір мысалы – корейлік будэ джигае, ол Корея соғысынан кейін, американдық талғам мен ықпал басым болған кезде, американдық ингредиенттер – спам, венская сосискасы және кесілген ірімшік қосылып, кимчи сорпасы ретінде жасалған.
In a climate of increasing globalization, where cultures and cuisines frequently cross borders, cooking and food evolves to cater to the palates of the local communities, a phenomenon known as "glocalization", a portmanteau of "localization" and "globalization".” Fusion cuisine is sometimes created by multinational restaurants, especially fast food chains. A primary example of this corporate globalized expansion is in the case of McDonald's regional menus which are adapted to "reflect different tastes and local traditions for every country in which we have restaurants". In addition to catering to the regional food traditions, McDonald's also takes an additional consideration for religious beliefs and laws, as seen in the absence of beef and pork items on Indian menus. Beyond accounting for the cultural or religious differences in cuisine, some fusion foods have also been created to fit the taste preferences of local communities when ethnic or cultural foods from abroad were introduced. A hallmark example of this adaptation is in the popular sushi roll, the California roll, which was created in America in the latter half of the 20th century. A popular myth behind its composition containing crab, vegetables, and rice on the exterior cites the American aversion to foreign ingredients such as raw fish and seaweed. These adjustments to foreign cuisines have both corporate and historical origins. In the example of McDonald's, the creation of regional menus can be seen as an economic choice to cater to the local palates and traditions. Another example of popularized fusion foods is the Korean stew budae jjigae, which was created by combining American ingredients of Spam, Vienna sausages,and sliced cheese, in a kimchi stew in the wake of the Korean War during which American tastes and influence were prevalent in Korea.
Иммиграцияның рөлі
Иммигранттар қазіргі заманғы фьюжн асханасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Тағам көбінесе адамның өзінің мұрасымен байланысын нығайтатын мәдени өрнек болуы мүмкін, ал фьюжн – иммигранттардың өз мәдени тағамдарын қабылдаушы елде немесе аймақта қол жетімді ингредиенттерге бейімдеу арқылы жасауынан туындайды. Иммигранттар өздерінің мәдени ингредиенттерін жергілікті ас пірістік дәстүрлерге сәйкес келтіре алады. Мысалы, Оңтүстік Америка Құрама Штаттарындағы вьетнамдық иммигранттар дәстүрлі креол тағамдарында вьетнамдық дәмдеуіштерді пайдаланды, бірақ Оңтүстік аймағының пісіру әдістерін сақтады. Сол сияқты, американдық қытай асханасы американдық геттолар мен қытай кварталдарындағы қытай шағын бизнестерінің негізінде қалыптасты. Осы мейрамханалардың көптегені қытай тағамдарын американдықтардың талғамына бейімдеуге жауапты болды. Иммигранттар өздерінің мәдени дәмдерін қабылдаушы елдегі ингредиенттердің болуына қарай өзгерте алады: британдықтар басқарған Үндістанда қалыптасқан үнді-қытай асханасы көбінесе үнді дәмдеуіштерін және дәмдік профильдерін, мысалы, гарам масала мен куркуманы қолданады. Осылайша, иммигранттар құрған фьюжн асханалары жаңа дәмдер мен ингредиенттерді енгізу арқылы қабылдаушы елдегі тағам мәдениетін қалыптастыруға да үлес қосады. Үнді-қытай асханасы – халықаралық шекаралар арқылы біртіндеп көші-қон мен алмасудың фьюжн асханасына қалай әсер ететінінің мысалы. Осыған ұқсас жағдайлар Кореядағы қытай диаспорасынан пайда болған қытай-корей тағамдары және Корея мен Солтүстік-Шығыс Қытай арасындағы ортақ шекаралар, сондай-ақ мексикалық, үнді және еуропалық дәмдерін біріктіретін мексикалық-американдық асханасы да бар. Екі немесе одан көп иммигранттар тобының бір елде бірігуі фьюжн асханаларының пайда болуына да әкелуі мүмкін. АҚШ-қа көшіп келген қытай және Латын Америкасының иммигранттары бірлесіп фьюжн мейрамханаларын ашты, онда Юкатан түбегінен алынған дәстүрлі баяу пісірілген шошқа етімен толтырылған қытай жәшікшелері сияқты тағамдар ұсынылады. Америка Құрама Штаттарында азиялық фьюжн асханасы күріз сияқты азиялық көпұлтты ингредиенттерді қамтуы мүмкін, бұл Азияда кездеспейтін «американдық» азиялық тағамның жаңа түріне әкеледі. Солтүстік Америкада кең таралған жалпыазиялық фьюжн тағамының мысалы – күрішпен дайындалған тағам, көбінесе сарымсақ пен чили, тофумен қуырылған көкөністер сияқты Азияда бірге қолданылатын ингредиенттермен дайындалады. Бұл фьюжн тағамының және оның жергілікті және басқа иммигранттар мәдениеттерінің ықпалымен мәдени бірлікпен байланысының динамикалық процесін көрсетеді.
Immigrants play a significant role in shaping modern fusion cuisine. Food can often be a form of cultural expression that fosters a relationship with one's heritage, and fusion can emerge from creating foods from immigrant's adaptation of their own cultural food to the ingredients available in the host country or region. Immigrants may adapt the use of their cultural ingredients to local culinary traditions. For example, Vietnamese immigrants in the Southern United States used Vietnamese condiments in traditionally Creole cuisine, while adhering to Southern cooking methods. Similarly, the establishment of American Chinese cuisine has origins in Chinese owned small businesses in American ghettos and Chinatowns, with many of these restaurants responsible for the adaptation of Chinese cuisine to American paletes. Immigrants may also adapt their cultural flavors to the availability of ingredients in the host country: Indian Chinese cuisine shaped by Chinese immigrants to British ruled India often uses Indian spice and flavor profiles such as garam masala and turmeric. As such, immigrant founded fusion cuisines also play a role in shaping food culture in the host country by introducing new flavors and ingredients. Indian Chinese cuisine is an example of how gradual migration and exchange across shared international borders contributes to fusion cuisine. Similar cases are Sino Korean food emerging from Chinese diasporas in Korea and shared borders between Korea and Northeastern China, and Mexican American cuisine influenced by Mexican immigration to the Southwest United States that combines Mexican, Indigenous American, and European flavors. The convergence of two or more immigrant groups in a different host country can also lead to the emergence of fusion cuisines. Chinese and Latin American immigrants to the United States have collaboratively founded fusion restaurants, serving dishes such as Chinese dumplings filled with traditional slow roasted pork from the Yucatàn Peninsula. In the United States, Asian fusion cuisine can constitute pan Asian multi ethnic ingredients such as rice, leading to a newfound form of "American" Asian food unfound in Asia. One popular example of pan Asian fusion food found in North America is the rice bowl, often with ingredients commonly used together in Asia such as garlic with chili, stir fried vegetables with tofu. This illustrates the dynamic process between fusion food and its relationship with intercultural solidarity, influenced by both local and other immigrant cultures.
Қазіргі заманғы синтездік азық-түлік
Жапондық аспаздық әдістер 1970-ші жылдардағы Францияда француздық әдістермен біріктіріліп, жаңа асүйді (nouvelle cuisine) жасады. Вольфганг Пак фьюжн асүйінің пионері саналады, бірақ бұл мәселе даулы. Шеф Норман Ван Акен 1988 жылы Санта-Феде өткен симпозиумда сөз сөйлеген кезде "фьюжн асханасы" терминін алғаш рет қолданды. Көп ұзамай журналист Регина Шрамблинг Ван Акеннің жұмысы туралы жазып, осы термин бүкіл әлемге тарады. Норман Ван Акен сөзін итальян асханасында кофе қолданылуы сияқты фьюжн асханасының тарихын талқылаумен аяқтады. Ван Акен бұл туралы кофе қолданылатын түрлі десерттер, мысалы, калабрийлік рикотта шоколад муссымен бірге жасалатынын айтты.
Japanese cooking techniques were combined with French techniques in 1970s France to create nouvelle cuisine. Wolfgang Puck is attributed as one of the pioneers of fusion cuisine, with some dispute. Chef Norman Van Aken was the first person to use the term "fusion cooking" as he delivered a speech at a symposium in Santa Fe in 1988. Soon journalist Regina Schrambling wrote about Van Aken's work and the term spread around the globe. Norman Van Aken ended his speech by discussing the history of fusion cuisine, such as the use of coffee in Italian cuisine. Van Aken related this to coffee being used in different desserts such as Calabrian ricotta with chocolate mousse.