Кіріспе
1520 ж. Ацтек империясын жаулап алу кезінде испандықтардың қарусыз ацтек элитасын өлтіруі – Ұлы ғибадатханадағы қырғын, сондай-ақ Альварадо қырғыны деп аталады. Бұл оқиға 1520 жылдың 22 мамырында ацтектердің астанасы Теночтитлан қаласында, испандықтардың Ацтек империясын жаулап алу кезінде болды. Тоскатль мерекесін тойлау ацтек элитасының қырғынымен аяқталды. Ернан Кортес Теночтитлан қаласында болғанда, жағалауға басқа испандықтар келгені туралы естіді. Панфило де Нарваес Кубадан оны тұтқындау бұйрығымен келді, соған байланысты Кортес олармен шайқасу үшін қаланы тастап кетуге мәжбүр болды. Оның кеткен уақытында Моктезума губернатордың орынбасары Педро де Альварадодан Тоскатль (ацтектердің басты құдайларының бірі – Тезкатлипока құрметіне арналған мейрам) тойлауға рұқсат сұрады. Бірақ мереке басталғаннан кейін, Альварадо тойды тоқтатты және Ұлы ғибадатханада тойлап жатқан барлық жауынгерлер мен ақсүйектерді өлтірді. Испандықтардың баяндамасы бойынша, конкистадорлар Templo Mayor-де адамдық құрбандық рәсімін тоқтату үшін араласты; ал ацтектердің айтуынша, испандықтар ацтектердің киген алтынына қызығып, Моктезуманың бұйрықтарына қарсы ацтектердің көтерілісіне себеп болды. Альварадоның нақты ниеттеріне қарамастан, екі жақтың да мәлімдемелері бойынша, тойға қатысушылар қарусыз адамдық құрбандық рәсімін жасап жатқан және қырғын ескертусіз немесе тікелей провокациясыз болған. Ацтектер испандардың өз қалаларында болуына және Моктезуманы үй қамауында ұстауына наразылық білдірді. Кортес пен оның әскері, соның ішінде Нарваездің сарбаздары да қайтып келген кезде, ацтектер испандарға қарсы толыққанды соғыс бастады. Испандықтардың қаладан шегінуден басқа амалы қалмады, олар оны "Қайғылы түн" (La Noche Triste) деп атады, осы шайқаста көптеген сарбаздары қаза тапты немесе тұтқынға алынып, құрбандыққа шалынды.
The Massacre in the Great Temple, also called the Alvarado Massacre, was an event on May 22, 1520, in the Aztec capital Tenochtitlan during the Spanish conquest of the Aztec Empire, in which the celebration of the Feast of Toxcatl ended in a massacre of Aztec elites. While Hernán Cortés was in Tenochtitlan, he heard about other Spaniards arriving on the coast – Pánfilo de Narváez had come from Cuba with orders to arrest him – and Cortés was forced to leave the city to fight them. During his absence, Moctezuma asked deputy governor Pedro de Alvarado for permission to celebrate Toxcatl (an Aztec festivity in honor of Tezcatlipoca, one of their main gods, which, as popular in Aztec culture, included human sacrifice, in this case of a young man). But after the festivities had started, Alvarado interrupted the celebration, killing all the warriors and noblemen who were celebrating inside the Great Temple. The Spanish version of the incident claims the conquistadors intervened to prevent a ritual of human sacrifice in the Templo Mayor; the Aztec version says the Spaniards were enticed into action by the gold the Aztecs were wearing, prompting an Aztec rebellion against the orders of Moctezuma. While differing so on Alvarado's specific motive, both accounts are in basic agreement that the celebrants were engaging in the ritual sacrifice of a human being, mostly unarmed and that the massacre occurred without warning or direct provocation. The Aztecs were already antagonistic towards the Spaniards for being inside their city and for holding Moctezuma under house arrest. When Cortés and his men, including those who had come under Narváez, returned, the Aztecs began full scale hostilities against the Spaniards. The Spaniards had no choice but to retreat from the city, which they did on what is called the Sad Night (La Noche Triste), losing most of their men, who were either killed in the battle or were captured and sacrificed.
Негізгі дереккөздер
Сонымен қатар, «Historia general de las Indias» еңбегін қараңыз. Бернардино де Сахагун құрастырған және Нэнси Фич аударған Флоренция кодексінен үзінділер.