Кіріспе

Лондон қаласындағы ұлттық теміржол станциясы және Tramlink трамвай аялдамасы

Шығыс Кройдон – Ұлыбританияның Ұлы Лондон қаласындағы Кройдон қаласында орналасқан теміржол станциясы, трамвай аялдамасы және оған ілесіп жатқан автобус станциясы. Ол Travelcard 5-аймағында орналасқан. 10 миль (16 км) қашықтықта орналасқан бұл станция Ұлыбританиядағы 20-шы ең жұқ жүретін станция болып табылады, 2020–21 жылдары COVID-19 пандемиясының салдарынан 10-шы орынға ие болды. Станция 1-ші және 2-ші тарифтік аймақтардан тыс Лондондағы ең жұқ ұлттық теміржол станциясы және елдегі ең жұқ терминалды емес станциялардың бірі. Лондонның Кройдон ауданында «Кройдон» деген атқа ие үш теміржол станциясының бірі болып табылады, ал қалған екеуі – Батыс Кройдон және Оңтүстік Кройдон. Трамвай аялдамасы негізгі станция кіреберісінің сыртында орналасқан. Қазіргі станция ғимараты 19 тамыз 1992 жылы ашылды. Ол үлкен болат және шыныдан жасалған, жеңіл болат конструкциясынан ілінген, бұл конструкция бұрынғы Виктория дәуіріндегі станцияға қарағанда жол мен платформалардың үстінен әлдеқайда кең жайылып тұр. Төрт болат баспалдақ тіреуі шыныдан жасалған құрылымды бекітеді, ал тұтас конструкция алысқа созылған аспалы көпір сияқты көрінеді. Сыртқы шатырлар кіреберістерді, кафедегі ашық ауадағы орындықтарды және трамвай аялдамасына жақын жолдарды қамтиды. Шатыр мен қабырғаларға шыны қолданылды. 2010 жылы Network Rail станцияны қосымша кіреберіспен және қала орталығына бағытталған қысқа жолмен жаңартуға 20 миллион фунт стерлингтік жоба ұсынғаны хабарланды. Жаңа көпір 2013 жылдың желтоқсан айында ресми түрде ашылды. Барлық платформаларға мүгедектерге арналған көлбеу жолдар жасалған, сонымен қатар барлық платформаларды байланыстыратын жаяу көпірлер де бар. Платформалардағы орындықтарда тағам сататын орындар мен автоматтары орналасқан, ал буфетке баспалдақсыз қол жеткізуге арналған арбалар да бар. 80 станцияға бағыттарды көрсеткен электрондық ақпараттық дисплейлер орнатылған. Станцияны сәулетші Дэвид Мокатта жобалаған, бұл қаладағы екінші станция, себебі Лондон және Кройдон теміржолы (L&CR) 1839 жылдың маусым айында Кройдон станциясын (қазіргі Батыс Кройдон) ашқан болатын. 1842 жылы станция L&BR және Оңтүстік-Шығыс теміржолы (SER) бірлесіп басқаруына берілді, олар Брайтон магистралімен Редхиллге дейін бөлісіп пайдаланды. Кройдоннан Лондонға бару бағасы екі теміржол үшін де ортақ болды. 1846 жылы L&BR және L&CR бірігіп Лондон, Брайтон және Оңтүстік жағалау теміржолын (LB&SCR) құрды, ал екі станция шатасуды болдырмау үшін көп ұзамай Шығыс Кройдон және Батыс Кройдон деп атауға ие болды. Жаңа Кройдонның терминалды платформаларын пайдалану қиын болды, себебі локомотивтер пойыздарды айналып өту үшін жеткілікті орын болмады. Осының салдарынан 1863 жылы LB&SCR Оңтүстік Кройдондағы жаңа терминалға дейін 1 миль (2 км) созуға Парламенттен рұхсат алды, бұл қосымша операциялық кеңістіктерді қамтамасыз етті.

Орталық Кройдон

1864 жылы LB&SCR Кэтрин көшесіне жақын қала орталығына 0,5 миль (1 км) ұзындығындағы тармақ желісін салуға рұқсат алды, сол жерде Central Croydon станциясы салынды. Желі 1868 жылы ашылды, бірақ көп табысқа ие болмады және 1871 жылы жабылды. 1886 жылы қалалық кеңестің талабымен қайта ашылды, бірақ соңында 1890 жылы қайтадан жабылды. Ол бұзылып, оның орнына қалалық әкімшілік ғимараты салынды.

1894/95 қайта құру

1880-ші жылдардың соңына қарай станса қайтадан тығырылып, басты желілердегі қозғалыстың өсуіне, Оңтүстік Лондондағы қала маңы желісінің кеңеюіне және Кройдоннан Окстедке дейінгі жаңа желіге байланысты болды. Осының салдарынан станса 1894-1895 жылдары қайта салынды және жолдар жаңадан жобаланды. Сонымен қатар, қала маңы желілері Оңтүстік Кройдоннан Солтүстік Коулсдонға дейін ұзартылды, онда олар жаңа Каррьер желісімен қосылды. 1897-1898 жылдары Шығыс Кройдон және Жаңа Кройдон бір стансаға біріктірілді, қазіргі күні сақталған үш аралды платформалар осы кезде құрылды. Екі станса Оңтүстік темір жолы құрылғанға дейін жеке есепшоттарды сақтап келді.

1958 жылғы оқиға

1958 жылы 4 шілдеде жолаушы дұрыс емес жақтан пойызды тастап кетпек болып, жолға құлап түсті. Станция бастығы Томас Эшби оның тұруға тырысқанда тірі рельске жетіп баруын және экспресс пойыздың жақындап келе жатқанын көрді. Сондықтан ол дереу рельске секіріп, экспресс өткенше жолаушыны қауіпсіз ұстап тұрды. Эшби осы ерлігі үшін "Өнеркәсіптік ерлік" орденімен марапатталды, ол сол жылдың 7 қазанында станциядағы С.Р.А. клубының залында табыс етілді.

1992 жылғы қайта құру

Қазіргі вокзал ғимараты 1992 жылғы 19 тамызда ашылды. Ол үлкен болат және шыныдан жасалған каркас, жеңіл болат конструкциядан ілінген. Бұл конструкция бұрынғы Виктория дәуіріндегі вокзалға қарағанда рельстер мен платформаларды әлдеқайда кеңірек қамтиды. Төрт болат баспалдақ тіреуі шыныдан жасалған бөлікті бекітеді, ал тұтас көрініс алысқа созылған аспалы көпірдей әсер етеді. Сыртқы шатырлар кіреберістерді, кафедегі ашық ауадағы отыру орындарын және трамвай аялдамасына дейінгі жолдарды жабады. Төбесі мен қабырғаларына шыны қолданылды. Архитекторлары – Алан Брукс Ассошиэйтс, ал конструкциялық инженерлері – YRM Энтони Хант Ассошиэйтс.

2010 жылғы қайта құру жоспарлары

2010 жылы Network Rail станцияны қосымша кіреберіспен және қала орталығына тікелей бату жолымен жаңартуға 20 миллион фунт стерлингтік жоба ұсынғаны жарияланды. 2010 жылдың қыркүйегінде Кройдон қалалық кеңесі жаңартуға 6 миллион фунт стерлинг бөлді, соның арқасында жоспарға көпір қосылды. Жаңа жаяу жолына батыстан қала орталығынан Лансдоун жаяу жолы арқылы, ал шығыстан Черри Орчард көшесінен кіру мүмкіндігі жергілікті даму жоспарларында қарастырылған.

Thameslink бағдарламасы

Thameslink бағдарламасы (бұрынғы Thameslink 2000) – бұл 6 миллиард фунт стерлингтік ірі жоба, Thameslink желісін 51 станциядан 172 станцияға дейін кеңейтуге арналған, солтүстікке қарай Бедфорд, Питерборо, Кембридж және Кингс-Линнге дейін тараған. Жобаға платформаларды ұзарту, станцияларды жаңарту, жаңа теміржол инфрақұрылымын (мысалы, виадуктар мен туннельдер) және жаңа пойыз паркін құру кірді. Жоба 2020 жылы аяқталды және сағатына әр бағытта 8 Thameslink пойзы Шығыс Кройдонға қызмет көрсетуге мүмкіндік берді.

Баратын жерлері

Станциядан Лондоннан Гатвик әуежайына және Брайтонға дейінгі Брайтон басты желісі, Брайтоннан Бедфордқа дейінгі Теймслинк бағыты, сондай-ақ Шығыс Гринстед пен Укфилдке дейінгі Окстед желісі бойынша үнемі пойыздар қатынайды. Шығыс Кройдон негізінен Шығыс Сассекс, Батыс Сассекс, Суррей және Брайтон мен Хов қалаларындағы, соның ішінде Гатвик әуежайы, Хоршам, Катерхам, Таттенхэм бұрышы, Брайтон, Рейгейт, Редхилл, Гастингс, Истборн, Богнор Регис, Портсмут, Тонбридж және Оңтүстік Лондондағы көптеген қала маңы станцияларына қызмет көрсетеді. Пойыздардың ішінде Брайтон, Редхилл, Бедфорд, Лутон және Лондон Лутон әуежайына бағытталған Thameslink рейстері де бар, яғни станция екі әуежайға тікелей қатынайды. Олар сондай-ақ Лондон қаласының ішіндегі немесе жақын маңдағы станцияларға, мысалы, St Pancras International, Farringdon, City Thameslink және London Blackfriars станцияларына да қызмет көрсетеді. Оңтүстік-Шығыс желісінен Лондонға қарай Charing Cross және Tunbridge Wells бағытындағы пойыздар инженерлік жұмыстар жүргізілетін кезде станцияға кейде тоқтайды.

Мекемелер

Негізгі кіреберіс Джордж көшесінен. Тағы бір кіреберіс – шығыс жағында, Черри Орчард жолынан жақын жерде, Биллинтон төбесіндегі такси тұрағының қасында орналасқан. Басты ғимараттың ішінде бірнеше дүкен бар. 2013 жылы жаңа көпір ашылғаннан кейін (жоғарыда 2010 жылғы жаңарту жоспарларын қараңыз), Лансдоун жолы мен Дингуолл жолының қиылысына дейін созылатын жаяу жолы бар қосымша кіреберіс пайда болды. Билет кассалары мен билет автоматтары әдетте жұмыстың ең қарбалас сағаттарында көп кетеді. Барлық платформаларға мүгедектерге қолайлы көлбеулер жасалған және барлық платформаларды байланыстыратын жаяу көпір бар. Платформаларда стандартты металл орындықтары бар үш күту залы бар. Платформалардағы отыру орындарында тағам сататын орындар мен автоматтар бар. Арбалар қолжетімді, сондай-ақ буфеттерге баспалдақсыз кіру мүмкіндігі де бар. Лондон Travelcard аймақтарындағы сапарларда Oyster Pay as you go (PAYG) және контактісіз төлемдер қабылданады. 80 станцияға бағыттарды көрсететін электрондық ақпараттық дисплейлер орнатылған.

Станцияны кеңейту

Станцияны кеңейтудің бірнеше жоспары ұсынылды, бірақ 2015 жылғы қаңтарға дейін ешқайсысы іске асырылатыны расталмады. Croydon Vision 2020 жаңарту бағдарламасының аясында Шығыс Кройдон станциясы батыс және шығысқа қарай кеңейтілуі күтілуде. Батыс жақта станцияның сыйымдылығын арттыру жұмыстары біраз уақыттан бері жоспарлануда, ал жоспарланған Кройдон шлюзінен күтілетін трафик ағынының артуы осы жұмысты шұғылдандырды. 2008 жылдың тамызында 12 500 орындық Croydon Arena-ны қамтитын Arrowcroft компаниясының ұсынысы қабылданбады. Arrowcroft станцияның солтүстігіндегі рельстердің үстінде жаңа "әуежай стиліндегі" вестибюльмен станцияны 24 миллион фунт стерлингке кеңейтуді ұсынған еді. Arrowcroft өздері ұсынған аренаның салдарынан туындайтын шығындарды өтеу үшін құрылысқа 500 000 фунт стерлинг көмектесуге келісті. Қалған 23,5 миллион фунт стерлингтің қайдан түсетіні белгісіз болды, ал Network Rail бұл шығындарды өз капиталы жоспарларында қарастырмады. Сайт иелері Stanhope Schroders ұсынған "Ruskin Square" балама жобасы станцияның сыйымдылығын арттыруға 1,1 миллион фунт стерлинг көмектесуді көздейді. Бұл қаражатты жаңа қалалық саябақ, қайта жаңартылған қойма театры, дәрігерлік пункт, тұрғын үйлер (50% "жеткілікті") және Croydon Gateway учаскесіндегі заманауи кеңселерді салу жобасына жылдам енгізуге болады. Шығысқа қарай, Черри Орчард Роуд бағытындағы жоспарланған мұнаралар станцияны кеңейтуге мүмкіндік береді. Жобаның архитекторы – Make, тапсырыс беруші – Menta, инженер – Knight Frank және GL Hearn. Бастапқыда жоба 2009 жылы басталуы тиіс еді, бірақ ол 2019 жылға шегерілді, ал аяқталу мерзімі 2023 жыл деп белгіленді. Аралас мақсаттағы жобада кристалл тәрізді мұнараларда шамамен 93 000 шаршы метр (1 миллион шаршы фут) көлемдегі үй-жайлар қарастырылған. Аумақтың 70% тұрғын үйлерге, ал қалған 30% кеңселер мен сауда орындарын қоса алғанда, коммерциялық мақсатта пайдаланылады. Барлық ұсыныстарда көлік инфрақұрылымын жақсарту маңызды рөл атқарады. Бірақ әзірге ешбір жоба маңызды жаңартуларға қажетті қаражатты қамтамасыз етпеді. 2020 жылы Network Rail станцияны жақын маңдағы Selhurst Triangle түйінін қайта жаңарту аясында 100 метр солтүстікке жылжыту туралы ұсыныс жасады. Бұл сыйымдылықты арттыруға және қызметтің сенімділігін жақсартуға бағытталған. Жаңа станцияда қазіргі станциядан екі платформа артық болады. Жоба әзірге қаржыландырылмаған, бірақ іске асырылса, қайта жаңартылған станция мен түйін 2033 жылға дейін аяқталады деп күтілуде.

Атауын өзгерту туралы ұсыныс

2014 жылдың соңында станцияны "Кройдон Централ" деп атау туралы жоспар жасалды.

Ұсынылған қайта бөлу

Шығыс Кройдон станциясы қазіргі уақытта Travelcard 5-ші аймағында орналасқан, бірақ Шығыс Кройдон және кішірек Батыс Кройдон станциясын (ол да 5-ші аймақта орналасқан) Travelcard 4-ші аймағына қайта жатқызу үшін күшті күш жұмсалып жатыр. Станциялар 4-ші аймақта болуы керек деген пікір бар, себебі қазіргі 4-ші аймақтағы кейбір станциялар Лондон орталығынан одан да алыс орналасқан. Станциялардың аймағын қайта жатқызу Кройдон тұрғындарына үлкен қаражат үнемдеуге, Кройдонға инвестиция тартуға, қалада жаңа жұмыс орындарын құруға және аймақта тұруды көбірек тартымды етуге мүмкіндік береді. Кройдонға жұмысқа барушыларға бұл өзгеріс көп әсер етпес деп күтілуде. Бұл мәселе Парламентте талқыланды, бірақ ағымдағы пойыз операторы «Southern» әзірге Лондон көлігіне (Transport for London) мұндай өзгеріс бойынша ресми ұсыныс енгізбеді, ал станция аймағын өзгерту үшін осы ұсыныс қажет.

Cherry Orchard Road-қа жаңа кіреберіс

Станцияға жаңа кіреберіс Морелло кварталының II кезеңінің құрылысы аясында қарастырылған, жоспарларда мынадай мәлімдеме бар: "Жоғары сапалы ландшафтық дизайндағы қоғамдық кеңістік, жаңа баспалдақтар және қолданыстағы станция көпіріне жалғасатын уақытша байланыс құрылысы арқылы Шығыс Кройдон станциясына жаңа жаяу өткел". 2023 жылдың қыркүйегіне дейін Морелло кварталының II кезеңінің мұнараларының негізгі сыртқы құрылысы аяқталды, соның ішінде станцияға дейін жететін бетон қадамдар да салынды, бірақ ашылу күні белгіленбеген.

Селхерст қоймасы

Солтүстікте Селхерстте Оңтүстік және Темзлинк пойыздарына арналған ірі теміржол депосы орналасқан.

Көлік байланыстары

Шығыс Кройдон трамвай және автобуспен жақсы қамтамасыз етілген, сыртында трамвай аялдамасы және жақын жерде автобус стансасы бар. Лондон автобустары Орталық Лондонға, Пурли Уэйге, Бромлиге, Левишамға және оңтүстікке қарай бағыттармен қатынайды. SL7 маршруты – Лондонның ең ұзын автобус маршруты, Саттон және Кингстон арқылы Хитроу әуежайына дейін жүреді. Станцияның сыртында Трамвай желісінің аялдамасы орналасқан, ол Элмерс Енд, Беккенхэм Күшесі, Нью Аддингтон және Уимблдонға қызмет көрсетеді. Ірі алмасу пункті болып табылатын Шығыс Кройдонда үш трамвай платформасы бар, олардың екеуі аралда, ал үшіншісі станса кіреберісіне тікелей жапсарлас. Бұл аймақтағы бағыттармен байланысты туындаған мәселелерге байланысты, 2006 жылдың тамызында барлық шығысқа қарайтын трамвайлар 1-ші платформаға, вокзалға қараған жаққа бағытталды. Арал платформасын тек батысқа қарай жүретін трамвайлар және шығыстан келген, аяқтайтын трамвайлар ғана пайдалана алады.

Қылмыс

2006 жылдың қаңтар айында Лондон Ассамблеясы 1-аймақтан тыс негізгі теміржол станцияларындағы қылмыс туралы статистика жариялады. Шығыс Кройдон, Клэфэм Жанама Жолы және Уолтемстоу Орталық станциялары ең көп зардап шекті. Кінәні қалалық әкімдіктер де, теміржол компаниялары да мойнына алды.