Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кармартенширдегі қала және қауым, Уэльс. Геологиялық кезең.
Town and community in Carmarthenshire, Wales
geologic period
Лландейло – Уэльстің Кармартенширдегі қала және қауым. Қала 19 ғасырдағы тас көпір арқылы А483 тас жолымен Тови өзенінің қиылысында орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 1795 адамды құрады. Қала Брекон-Бейконс ұлттық паркінің ең батыс нүктесіне жақын орналасқан. Қалаға Уэльс жүрегі теміржол желісіндегі Лландейло теміржол станциясы қызмет көрсетеді. 2021 жылы The Sunday Times газеті қалашықты Уэльсте өмір сүруге ең қолайлы алты орынның бірі деп атады. Газет қаланың "заманауи сауда орталығы және жергілікті өнер мен қолөнерді көрсететін тамаша орын" екенін атап өтті.
Llandeilo is a town and community in Carmarthenshire, Wales, situated at the crossing of the River Towy by the A483 on a 19th century stone bridge. Its population was 1,795 at the 2011 Census. It is adjacent to the westernmost point of the Brecon Beacons National Park. The town is served by Llandeilo railway station on the Heart of Wales Line. In 2021, The Sunday Times called the town one of the top six places to live in Wales. The newspaper praised the town as a ‘sophisticated shopping destination and a great showcase for local arts and crafts’.
Ерте тарих
Римдік сарбаздар шамамен 74 жылы Лландейло аймағында әрекет еткен, бұл Динефур иелігіндегі екі кастраның (қорғанның) іргетасымен дәлелденеді. Бұл нығайтылған бекіністердің ауданы сәйкесінше 3,85 және 1,54 гектарды құрады. Римдік жолдары Лландейлоны Лландовери және Кармартенмен байланыстырды. Форттың қақпасынан тыс жерде шағын азаматтық елді мекен пайда болды, және римдіктер шамамен 120 жылы кеткеннен кейін, ол қаланың бастапқы нысаны ретінде қолданылуы мүмкін. Лландейло 6 ғасырдың белгілі келт қасиеттісі – Әулие Тейлоның есімімен аталады. Уэльс тіліндегі “llan” сөзі монастырь немесе шіркеуді білдіреді. Уэльстің қамқоршысы Әулие Дэвидтің замандасы болған Әулие Тейло қазіргі шіркеу орналасқан жерде “клас” (кішкентай монастырь) құрды. Дегенмен, Әулие Тейло Лландейлода жерленген деген сенімді дәлелдер бар. Лландейло Фаур (“Ұлы Лландейло”) шіркеуі Әулие Тейлоға арналған, ал 1880 жылға дейін оның ауласында оның крещение алаңы орналасқан. Әулие Тейло шіркеуінің төңірегінде дамыған ерте христиандық елді мекен гүлденді, және 9 ғасырдың басына қарай епископ-абаттың резиденциясы ретінде маңызды шіркеу мәртебесіне ие болды. Сент-Тейло шіркеуі айналасындағы аудандардың “ана шіркеуіне” айналды, кең аумақты мүлікке ие болды және Уэльстің ең әдемі және көркем безендірілген қолжазбаларының бірі – Әулие Тейлоның Інжіл кітабына ие болды. Осы кезеңге жататын екі үлкен келттік кресттің фрагменттерінің табылуы Лландейлоның ерте шіркеу орталығы ретіндегі маңыздылығын және беделін растайды. 9 ғасырдың соңына қарай Лландейлоның рухани орталық ретіндегі маңызы төмендеді. Динефур қамалы (ағылшын тілінде Диневор) қаланың жанындағы Тиви өзеніне қарайды. Ол Тиви өзенінің солтүстік жағалауындағы биік тізбектелген төбеде орналасқан, және өзенге қарай тік құлау бар. Динефур Дехейбарт патшалығының басты резиденциясы болды. Қалаға жақын жерде Алтын Гров иелігі орналасқан, ал одан әрі, тағы бір уэльс бекінісі – әсерлі Каррег Кеннен қамалы орналасқан. Талли аббаттығының қираған қалдықтары қаланың солтүстігінде көрінеді. Одан әрі солтүстікте Долаукоти алтын кендерінің қалдықтары бар.
Roman soldiers were active in the area around Llandeilo around AD74, as evidenced by the foundations of two castra discovered on the grounds of the Dinefwr estate. The fortifications measured 3.85 hectares and 1.54 hectares, respectively. Roman roads linked Llandeilo with Llandovery and Carmarthen. A small civil settlement developed outside the gates of the fort and may have continued in use as the embryonic town after the Romans left in around AD120. Llandeilo is named after one of the better known Celtic saints of the 6th century, Saint Teilo. The Welsh word llan signified a monastery or a church. Saint Teilo, who was a contemporary of Saint David, the patron saint of Wales, established a clas (a small monastic settlement) on the site of the present day parish church. There is reasonable evidence to suggest, however, that Saint Teilo was buried in Llandeilo. The parish church of Llandeilo Fawr ("Great Llandeilo") is dedicated to Saint Teilo, and until 1880 its churchyard encompassed his baptistery. The early Christian settlement that developed around the Saint Teilo's Church prospered, and by the early 9th century it had attained considerable ecclesiastical status as the seat of a Bishop Abbot. The Church of St Teilo soon became a 'mother church' to the surrounding district, acquiring an extensive estate, and possessing one of Wales' most beautiful and finely illustrated manuscripts – the Gospel Book of Saint Teilo. The discovery of fragments of two large Celtic crosses from this period provides further testimony to Llandeilo's importance and indeed prestige as an early ecclesiastical centre. Towards the end of the 9th century, the importance of Llandeilo as a spiritual centre had started to decline. Dinefwr Castle (anglicized as Dynevor) overlooks the River Tywi near the town. It lies on a ridge on the northern bank of the Tywi, with a steep drop of about to the river. Dinefwr was the chief seat of the kingdom of Deheubarth. The estate of Golden Grove lies near the town, and further away, the impressive Carreg Cennen Castle, another Welsh stronghold. The remains of Talley Abbey can be seen away to the north of the town. further north are the remains of the Roman Dolaucothi Gold Mines.
Орта ғасырлар
Нормандықтар Англияны жаулап алғаннан кейінгі ғасырларда Лландейо қаласын Ландафф епискобы мен Сент-Дэвид епискобы өздерінің діни округтарына қарайтынына таласқан. 12 ғасырдың басына қарай Лландейо Сент-Дэвид епископтығының қамқорлығына өтті, бұл шіркеулік округ қаланың істеріне, соның ішінде кең ауыл шаруашылығы аймағына қызмет ететін маңызды ортағасырлық сауда орталығы ретінде дамуына жауапты болды. 20 ғасырдың ортасына дейін қаланың шіркеу ауласында Англия королі I Эдуардтың 1291 жылы рұқсат берген Сент-Тейло жәрмеңкесі жыл сайын өткізіліп тұрды. Сатылатын ауыл шаруашылығы өнімдері мен басқа да тауарлардың кейбіреулері жерлеу тастарының үстінде қойылған деген жазбалар бар. 1403 жылдың шілде айында Оуэйн Глиндр Тиви аңғары арқылы өтіп бара жатқанда қала өртенді. Жақын орналасқан Каррег Кеннен қамалы 1461 жылы Ақ гүлдер соғысы кезінде Йорк әскерлерімен қоршалды және ішінара қиратылды.
In the centuries that followed the Norman conquest of England, the Bishop of Llandaff and Bishop of St David's both claimed Llandeilo for their respective diocese. By the early 12th century, Llandeilo came under the patronage of the Bishopric of St David's, an ecclesiastic borough that became responsible for the affairs of the town including its development as an important medieval market centre to an extensive agricultural hinterland. Until the middle of the 20th century, a fair called St. Teilo's Fair, which had been authorised initially by Edward I of England in 1291, was held annually in the churchyard. Some of the agricultural produce and other goods offered for sale are recorded to have been displayed on the tombstones. The town was put to the torch during Owain Glyndwr's march through the Tywi Valley in July 1403. Nearby Carreg Cennen Castle was besieged by Yorkist forces in 1461 during the Wars of the Roses and partially demolished.
Ерте заманауи кезеңнен қазіргі уақытқа дейін
Реформация кезінде қала Лландейло Фаур деген атпен белгілі болған приходтың орталығында орналасқан еді. Ол Сент-Дэвидс діни округінің және Кармартен архидиакониясының құрамына кірді. 1560 жылы Сент-Дэвидс епискобы Лландейло Фаурдың халқын 620 шаңырау деп тіркеді (шамамен 2790 адамды құрады), олардың көп бөлігі Лландейлода тұрған болуы мүмкін. XVII ғасырдың ортасында Лландейло роялист генерал сэр Генри Воганның ықпалында болды. 1648 жылдың сәуір айында қалада роялистердің қақтығысы болды, нәтижесінде Жаңа армияның бөлімдері жеңіліске ұшырады. 1887 жылы Джон Бартоломейдің Британ аралдарының анықтамалығында Лландейлоның халқы 1533 адам деп көрсетілген. Ол "қаланың басты саудасы – астық және ұн; сонымен қатар жүн мата фабрикалары, ағаш өңдеу және аралық тіліп шығару мекемелері, тері илеу заводтары да бар" деп атап өтті.
At the Reformation, the town was at the centre of the parish known as Llandeilo Fawr. It was in the Diocese of St Davids and part of the archdeaconry of Carmarthen. In 1560, the bishop of St Davids recorded the population of Llandeilo Fawr as 620 households (perhaps amounting to 2,790 people), many of whom would have lived in Llandeilo itself. In the middle of the seventeenth century, Llandeilo was in the area of influence of the royalist general Sir Henry Vaughan. A royalist skirmish took place in the town in April 1648, defeating elements of the New Model Army. In 1887, John Bartholomew's Gazetteer of the British Isles described Llandeilo as having a population of 1,533. He observed that “the principal trade of the town is in corn and flour; the other industries include woollen cloth mills, timber and saw mills, and tanneries”.
Лландейло көпірлері
Тиви өзеніндегі жол және теміржол көпірлері инженерлік тұрғыдан қызығушылық тудырады. Бір аркалы Лландейло көпірі 1848 жылы салынған және ІІ* санаттағы мүліктер тізіміне енген. 1852 жылы ашылған теміржол көпірі – ертедегі торлы фермалық көпірлердің сирек сақталған мысалы. 1987 жылғы үлкен дауыл кезінде су тасқыны соншалықты күшті болды, Тюи (Той) өзені Лландейлоның жанындағы теміржол көпірін жайлап алды. "Свонсиден Шрусбериге" бағытындағы сағат 05:27-де жүріп өткен пойыз зақымдалған Гланрид көпірінен өзенге құлап, төрт адам, олардың бірі бала, суға батып қайтыс болды.
The road and railway bridges over the Tywi are of engineering interest. The single arched Llandeilo Bridge was completed in 1848 and is Grade II* listed. The railway bridge, opened in 1852, is a rare survival of an early lattice truss bridge. In the Great Storm of 1987, the floods were so severe that the River Tywi (Towy) overwhelmed the railway bridge crossing the river near Llandeilo. Four people, one of them a boy, were drowned when the 05:27 train from Swansea to Shrewsbury plunged off the damaged Glanrhyd Bridge into the river.
Басқару
Лландейло қауымдастығы Манордейло және Салем, Дифрин Кеннен, Лланфихангель Абербитич және Ллангатен қауымдастықтарымен шектеседі, бәрі де Кармартенширде орналасқан. Лландейло округтік сайлау округі бар, ол Лландейлоның шекарасынан оңтүстікке қарай созылып, Дифрин Кенненді де қамтиды, округтің жалпы халқы 2971 адамды құрайды. Округ бір округтік кеңесшіні сайлайды.
The Llandeilo community is bordered by the communities of: Manordeilo and Salem; Dyffryn Cennen; Llanfihangel Aberbythych; and Llangathen, all being in Carmarthenshire. A county Llandeilo electoral ward exists, which stretches south from the confines of Llandeilo to include Dyffryn Cennen, with a total population of 2,971. The ward elects one county councillor.
Спорт және демалыс
Лландейлода екі негізгі саябақ бар: Пэнлан паркі және Парк Ле Конке. Пэнлан паркінде музыкалық орталық және Динефур иелігіне апаратын ормандық жол бар. Парк Ле Конкеде қаланың боулинг клубы орналасқан. Қалада бірнеше спорт клубтары бар. Жергілікті регби клубы – Лландейло RFC, ол Уэльс регби одағының негізделген клубтарының бірі. Қалада сондай-ақ, қазіргі уақытта Кармартеншир лигасында ойнайтын Лландейло Таун АФК футбол клубы бар. Лландейло гольф клубы (қазір тоқтатылған) 1908/9 жылы құрылған. Клуб және алаңы 1960 жылдардың соңында жойылды. Қалада ерлер, әйелдер және жасөспірімдер командалары бар белсенді крикет клубы да бар. Қала 2015 және 2017 жылдар аралығында Тай Хафан балалар хосписіне қаржы жинау мақсатында танымал футбол шарасын өткізді. Шараға қатысқан танымал адамдардың арасында «EastEnders» актері Мэтт Лапинскас, бұрынғы «Blackburn» және Шотландия қорғаушысы Колин Хендри, «Big Brother» жеңілімпазы Глин Уайз, Уэльстің бұрынғы регбиші Марк Тейлор және «Эвертон» мен Уэльстің легендасы Невилл Саутолл болды. Бұл шара хосписке 4500 фунттан астам қаржы жинауға көмектесті. 2008 жылы Лландейлода әлемдік қойшы иті сынақтары өтті.
Llandeilo has two main parks: Penlan Park and Parc Le Conquet. Penlan Park contains a bandstand and a woodland walk to the Dinefwr estate. Parc Le Conquet is home to the town’s bowls club. The town has several sports clubs. The local rugby union team is Llandeilo RFC, which was one of the founding clubs of the Welsh Rugby Union. The town is also home to Llandeilo Town AFC, an association football club currently playing in the Carmarthenshire League. Llandeilo Golf Club (now defunct) was founded in 1908/9. The club and course disappeared in the late 1960s. The town also has a thriving cricket club that fields a male, female and junior teams. The town hosted a celebrity football event that took place between 2015 and 2017 to help raise funds for Ty Hafan children's hospice. Celebrities who took part in the event included EastEnders actor Matt Lapinskas, Former Blackburn & Scotland defender Colin Hendry, Big Brother runner up Glyn Wise, former Wales rugby player Mark Taylor, and Everton & Wales legend Neville Southall. The event helped raise over £4,500 for the hospice. In 2008 Llandeilo hosted the World Sheepdog Trials.
Мәдениет
Лландейло 1996 жылы Уэльстің Ұлттық Эйстедфодын қабылдады, ол Фэйрфахта өзен арғы жағындағы шалғында өтті. Осы кезде қалалық белгі көпірдің алыс жағына көшірілді. Лландейло – Томос Уоткин сыра қайнату зауытының туған жері. Бір кезде Лландейло өзінің «Llandeilo Style» банкноттарын шығарған, және бұл факті Llandovery Bank, сондай-ақ The Bank of the Black Ox деп белгілі болған ғимараттың қабырғасындағы көк тақтада көрсетілген. Лландейло өз атын Лландило, Жаңа Оңтүстік Уэльске берді. Лландейлоның жанында, Пант-и-Ллинде, Кармель ауылына жақын, Кармартенширде Ұлыбританиядағы жалғыз белгілі түрлоу (немесе уақытша көл) орналасқан. Осы жерде Кармель Ұлттық табиғат қорығы бар. Лландейло 1980 жылдан бері Бретаньдегі Ле Конке қаласымен бауырласып келеді. Қалада әр көктемде әдеби фестиваль өтеді. Лландейло Фаур музыка фестивалі (2000 ж. құрылған). Әр шілде айында Лландейло халықаралық классикалық музыка шарасын қабылдайды. Лландейло сезімдер фестивалі – тамақ стендтері, қолөнер бұйымдары және фейерверктерді қамтитын шара – әр жылдың қараша айында өтеді. Лландейло 2017 жылы Уэльстегі өмір сүруге ең жақсы орындардың бірі деп танылды.
Llandeilo hosted the National Eisteddfod of Wales in 1996, held on the meadow across the river at Ffairfach. The town sign was moved to the far side of the bridge at this time. Llandeilo was the birthplace of the Tomos Watkin brewery. At one time Llandeilo produced its own 'Llandeilo Style' banknotes, and this is recorded on a blue plaque on the wall of the building which used to house Llandovery Bank, also known as The Bank of the Black Ox. Llandeilo gave its name to Llandilo, New South Wales. Near Llandeilo, at Pant y llyn, near the village of Carmel, Carmarthenshire is Great Britain's only known turlough (or ephemeral lake). There is a nature reserve at the site, the Carmel National Nature Reserve. Llandeilo has been twinned with Le Conquet in Brittany since 1980. The town hosts a literary festival every spring. Llandeilo Fawr Festival of Music (Est 2000). Each July Llandeilo hosts an international Classical Music event. The Llandeilo Festival of Senses an event involving food stalls, crafts and fireworks takes place each year in November. Llandeilo was named one of the best places to live in Wales in 2017.
Лландейло тас жолының жөндеу жұмыстары
Қалаға келіп-кетуші көліктердің саны көптеген пікірталас тудырды. 2020 жылы қала әкімі Оуэн Джеймс: «Қазіргі жағдайда Лландейлоға келу адамдар үшін қауіпті. Осы себепті Лландейлоға келгісі келмейтін адамдарды білемін. Басты жолда тұрып қараңыз, бізге айналма жол не үшін керек екенін бірден түсінесіз» деді. Айналма жолдың құрылысы 2019 жылы басталмақ болған, ол қаланың ішіндегі көлік ағынын басқаруға арналған еді. Бірақ құрылыс жұмыстарының басталуы кейінге шегерілді. Уэльсте жаңа жолдар құрылысын тоқтату туралы шешімге айналма жол кірмейді, оның құны Уэльс үкіметінің бағалауынша 50 миллион фунт стерлингті құрайды. Айналма жолды қалай салу керектігі туралы соңғы шешім 2022 жылдың күзіне жоспарланған, бірақ ол қысқа дейін кейінге жылдырылды.
The amount of traffic coming into the town has caused considerable debate. In 2020, town mayor, Owen James, said “As it stands it’s simply dangerous for people to come into Llandeilo. I know of people who don’t want to come into Llandeilo for that reason. Stand on the main road – you know exactly why we need a bypass.” Work on a bypass road was scheduled to begin in 2019, directing traffic around the town. Commencement of construction work has been delayed. A freeze on construction of new roads in Wales did not include the bypass, which the Welsh Government has estimated to cost £50m. A final decision on how best to proceed with the bypass was scheduled for the autumn of 2022, but was delayed until later in the winter.