Кіріспе

Шотланд тегі және Солтүстік Ирландиядағы әулеттік аты Акинс (айтылуы: /ˈeɪkɪnz/ немесе /ˈɑːkɪnz/).

Шотландия

Атаудың бірнеше мүмкін шығу тегі бар, бірақ көбінесе ол Айкенс атауының нұсқасы саналады, ал Айкен есімі патронимикалық формасы болып есептеледі. Бұл есімдер шотландтық Айткен есімінен туындаған деп саналады, ол Киелі кітаптағы Адам есімінің қос кішіргіш түрі. Атаудың бір бөлігі Адам есімінің кішіргіш түрі (d әрпі t әрпіне айналған) және кішіргіш жұрнағы kin-нен құралған. Джордж Фрейзер Блэк Аткинс және Айткинс тегіндегі s әрпі "ұл" дегенді білдіреді, сондықтан бұл есімдер Аткинсонға тең болады деп мәлімдеді. 1946 жылы Блэк Джон Патерсонның (1867 жылы) сөзін келтіріп, Айкен тегі Айрширдегі Баллантрае ауданында ежелгі атау болғанын, ал "Оркнейде ол көне норвег аты Хаконды және оның туындысы Хаконсонды ығыстырған" деп жазғанын атап өтті. Бірақ Блэк бұл әңгіменің сенуге лайық емес екенін айтты. 1908 жылы Уильям Каттер Айкен тегін атап өтіп, антикварлардың бұл атауды "емен" немесе "еменнен жасалған" деген мағына беретін айк сөзінен шығарғанын мәлімдеді. Блэк Айкен есімінің геральдикасында (және оның түрлерінде) еменнің қолданылуы – бұл тек сөз ойынына құрылған геральдиканың мысалы екенін көрсетті. Бұл бұғаздың аты шотланд гаэль тілінен алынған Caol Acain сөзінен шыққан, ол "Хакон бұғазы" немесе "Хакон тарлығы" дегенді білдіреді.

Ирландия

Ирландияда Айкен тегі шотланд және ағылшын шығуынан тараған деп есептеледі, Майкл С. О'Лафлин Айкен тегінің отбасылары (және түрлері: Экин, Айкенс, Айкинс, Айкен, Айткен) көбінесе шотланд және ағылшын тегінен шыққандығын айтады. О'Лафлин бұл есімдердің көп жағдайда ағылшынша Айткен есімінен пайда болғанын мәлімдейді. Эдвард МакЛисахт сондай-ақ ирланд тегі Айкеннің ағылшынша Айткен есімінің шотландша түрі екенін атап көрсетеді. Уильям мен Мэри Дурнингтің сөзіне сәйкес, Айкен, Акинс және Экин есімдері 17 ғасырдағы Ольстер плантациясы кезінде Шотландиядан Ирландияға келген, олар тиісінше Ирландияның Антрим, Монаган және Даун округтеріне қоныстандырылған. Ирландияда Айкен тегі ирланд тіліндегі тектің ағылшыншаланған түрі ретінде де қолданылған. О'Лафлин мен МакЛисахт Айкеннің ирландтық Ó hAodhagáin есімінің ағылшыншаланған түрі екенін (көбінесе О'Хаган ретінде ағылшыншаланады) көрсетеді. Ирланд тілінен аударғанда "Аодхаганның ұрпағы" деген мағынаны білдіреді. Аодхаган жеке есімі "от" дегенді білдіретін Аодх есімінің қос кішілігінен шыққан. Тарихи тұрғысынан алғанда, О'Хаган тайпасы Тайрон графтығында шоғырланған; олардың басшысы Туллахогта отырған және Ольстердің үстемдігіндегі О'Ниллді тағайындауға мұрагерлік құқығы болған. МакЛисахт атап өткендей, Айкен тегі көбінесе шотландтық (Адамның кішілігі) болғанымен, ол ирландтық Ó hAogáin есімінің ағылшыншаланған түрі болуы да мүмкін.

Тарих

Блэктің айтуынша, шотландтық Айкен тегінің (және оның түрлерінің: Айткен, Айткин, Айткинс, Аткин, Аткинс) алғашқы жазбада кездесуі 1405 жылға дейін барады, шотланд теңіз саудагері "Акйн Джон" атты сот тізімінде тіркелген. Ол "Хуллдің Лоренс Тютбери" тарапынан заңсыз сегіз апта ұсталғаны үшін өтемақы талап еткен. Блэктің сөзінше, Джон есіміндегі "of" сөзі қате жазылған. Айкеннің (және жоғарыда аталған түрлерінің) шотландтық есім ретінде алғашқы тіркелген пайдалануы шамамен 1340 жылға келеді, "Аткин де Барр" және "Аткин Блейк" Аирде тіркелген. 1996 жылғы Ұлыбритания сайлау тізімінде барлығы 220 Акинс тіркелген, бұл тегтің ең көп таралған 3,835-ші орнында тұрғанын көрсетеді. Атаудың түрлі нұсқалары Баллантрай приходында, сондай-ақ Абердин, Файф, Ланарк, Перт, Ангус, Ренфрю, Айр, Думбартон, Стирлинг және Лотиан округтерінде кең таралғаны айтылады. Ирландияда бұл тег тек Ольстерде ғана кең таралған, онда 17 ғасырда көптеген шотланд отарлаушылары қоныстанған. 2000 жылғы АҚШ халық санағында Акинс тегімен 16 860 адам тіркелген, бұл елдегі ең көп таралған 1,960-шы тег болып саналады. Тегтің құрамында 65,59% ақ американдықтар, 30,34% қара американдықтар, 0,26% азиялық американдықтар және Тынық мұхиты аралдарынан шыққан американдықтар, 0,73% американдық үндістер мен Аляска тумалары, 1,7% көп нәсілді американдықтар және 1,39% латын американдықтары бар.