Питер Милликен: Канадалық заңгер және саяхатшы

Кіріспе

Канадалық заңгер және саясаткер Питер Эндрю Стюарт Милликен (12 қараша 1946 жылы туған) – канадалық заңгер және саясаткер. Ол 1988 жылдан 2011 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Канада Төменгі палатасының депутаты болды және 2001 жылдан бастап 10 жыл бойы Төменгі палатаның спикері қызметін атқарды. Милликен Либералдық партия мүшесі ретінде Онтарио провинциясының Кингстон және аралдар сайлау округін өкілдік етті. 2009 жылдың 12 қазанында ол Канада тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен Төменгі палата спикері атанды. Оның спикерлік қызметі дауыс беру кезінде теңдікті бұзуға тиіс болған көптеген жағдайлармен, сондай-ақ бірнеше маңызды шешімдер қабылдауымен ерекшеленді. Милликен төрт парламентке төрағалық еткен тұңғыш спикер болып табылады. Оның мұрасы – Канадада және бүкіл Ұлттар Достастығында парламенттік прецеденттің маңызды бөлігін құрайтын Парламенттің ақпарат алу құқығына қатысты оның маңызды шешімдері. Милликен 2011 жылғы федералды сайлауда парламенттік мандатын тастап кетті. Оның ізбасары, Эндрю Шир, 2011 жылдың 2 маусымында сайланды.

Ерте өмір және мансап

Милликен Онтарио штатының Кингстон қаласында, дәрігер әкесінің жеті баласының ең үлкені ретінде дүниеге келді және Америка революциясынан кейін жаңа Америка Құрама Штаттарынан кеткен Біріккен Империяның адалдарының ұрпағы. Ол бұрынғы Либерал партиясының Парламент мүшесі (депутаты) Джон Мэтисонның туысы, ол Канаданың қызыл жапырақты туын қабылдаудағы маңызды рөлімен танымал. Милликен 1968 жылы Король университетін саяси ғылымдар және экономика мамандығы бойынша бакалавр, 1970 жылы және 1978 жылы Оксфорд университетінің (Уадхам колледжі, Англия) заңтану мамандығы бойынша бакалавр және магистр, ал 1971 жылы Далхаузи университетін заңгер мамандығы бойынша бітірген. Ол студенттік саясатқа белсенді қатысып, Король университеті студенттік өкіметі ассамблеясының спикері болып бір жыл қызмет еткен. 1967-68 жылдары ол федералды кабинет министрі Джордж Дж. Макилрейттің жеке кеңесшісі болып жұмыс істеді. 1973 жылы Онтарио адвокатурасына қабылданған Милликен саяси өмірге кірмес бұрын Кингстонның беделді заң фирмасы «Каннингэм, Сван, Карти, Литтл және Бонэм» серіктесі болды. Сондай-ақ ол 1973 жылдан 1981 жылға дейін Король университетінің Бизнес мектебінде жартылай штатпен дәріс берді, 1977 жылы Кингстон қалалық ауруханасының басқарушысы болды және Чалмерс Біріккен шіркеуінің сенімдісі болды. Консультант ретінде ол 1970-ші жылдардың соңында Король университетінің студенттік спортының болашағы туралы «Милликен есебін» жасады. Классикалық музыканы ұнататын Милликен «Pro Arte Singers» және Чалмерс Біріккен шіркеуінің хорында ән айтқан, сонымен қатар Кингстон симфониялық оркестрінің кеңесінде жұмыс істеген. Ол сонымен қатар каноэмен жүзуді ұнатады, Солтүстік Канадада бір апталық саяхаттарға шығады. Милликен Канада Корольдік әскери колледжінің құрметті мүшесі және Онтарио хорларының құрметті демеушісі. Милликен саяси мәселелерге ұзақ жылдар бойы белсенді қатысып келеді, 1980-ші жылдары Фронтенак Аддингтон провинциялық Либерал қауымдастығының президенті болды. Ол он алты жасында Канада Парламентінің «Хансард» журналына жазылып, бір кезде «Сұрақтар кезеңі» тақырыбында дипломдық жұмыс жазған. Көптеген депутаттардан өзгеше, ол алғашқы сайлау кезінде парламенттік процедураларды жақсы білген.

Milliken was born in Kingston, Ontario, the eldest of seven children to a physician father, and is a descendant of United Empire Loyalists who left the new United States of America after the American Revolution. He is the cousin of John Matheson, a former Liberal Member of Parliament (MP) best known for his prominent role in adopting the red maple leaf as the Flag of Canada. Milliken holds a Bachelor of Arts degree in Political Science and Economics from Queen's University (1968), a Bachelor of Arts (1970) and Master of Arts (1978) in Jurisprudence from Oxford University, (Wadham College), in England, and a Bachelor of Laws (1971) degree from Dalhousie University. He was active in student politics, and served a year as speaker of the student government's assembly at Queen's. In 1967 68, he worked as a special assistant to federal cabinet minister George J. McIlraith. Called to the Ontario Bar in 1973, Milliken was a partner at the prestigious Kingston law firm, Cunningham, Swan, Carty, Little & Bonham, before entering political life. He also lectured on a part time basis at the Queen's University School of Business from 1973 to 1981, became a governor of the Kingston General Hospital in 1977, and has been a trustee with the Chalmers United Church. As a consultant, he produced the Milliken Report on the future of Queen's University athletics in the late 1970s. A fan of classical music, he has sung with the Pro Arte Singers and the Chalmers United Church Choir as well as serving on the board of the Kingston Symphony. He also often canoes, taking week long trips in northern Canada. He is an honorary member of the Royal Military College of Canada, and an Honorary Patron of Choirs Ontario. Milliken has long been active in political matters, having served as president of the Frontenac Addington Provincial Liberal Association Kingston in the 1980s. He subscribed to the Canadian House of Commons Hansard at age sixteen, and once wrote a thesis paper on Question Period. Unlike most MPs, he was already well versed in parliamentary procedure at the time of his first election.

Парламент мүшесі

Милликен 1988 жылы Кингстон және аралдар либералдық үміткерлігін жергілікті кеңесші Алекс Лампропулостан басып өтіп, 1988 жылғы жалпы сайлауда танымал прогрессивті консервативті министр Флора Макдоналды 2712 дауыспен жеңді. Прогрессивті консерваторлар сайлауда көпшілік үкімет құрып, 1989 жылдың басында Милликен Либералдық партияның сайлау реформасы жөніндегі сыншысы, зейнеткерлер жөніндегі серіктес сыншысы және Шығыс және Солтүстік Онтарио аймағының жетекшісі болып тағайындалды. Ұзақ өтпей ол сайлау, өкілеттіктер, тәртіп ережелері және депутаттардың жеке мәселелері жөніндегі парламенттік тұрақты комитетіне мүше болды. 1990 жылы ол федералдық Либералдық партия төрағалығына Жан Кретьенді қолдады. Либералдық партия көпшілік үкіметке ие болған 1993 жылғы сайлауда ол оңай қайта сайланды және 1993 жылдың желтоқсанында Үкімет үйінің басшысының парламенттік хатшысы лауазымына екі жылға тағайындалды. Ол сонымен қатар Палатаның регламенті және ішкі істер комитетінің төрағасы болды. 1994 жылдың қаңтарында Милликен Палата спикері лауазымына басты үміткерлердің бірі болды, бірақ Гилберт Паренге жеңілді. 1996 жылы Милликен Онтарио Либералдық партиясының басшылығына Кингстондық Джон Герретсенді қолдады, ал Герретсен екінші турдан кейін ең көп дауыс жинаған Дальтон МакГинтидің штабына көшті. Сол жылы Милликен және оның әріптесі, либералдық депутат Джон Годфри американдық Хелмс-Бертон заңына сатирикалық жауап ретінде Годфри-Милликен заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасы, Біріккен Империяның адалдарының ұрпақтарына Америка революциясында тартылып алынған жерлер үшін өтемақы алуға мүмкіндік беретін, Хелмс-Бертон заңының Фидель Кастро үкіметі Кубада ұлттықтандырған жерлерді пайдаланғаны үшін канадалық компанияларды жазалауға бағытталған ережелеріне жауап ретінде жасалды. Годфри мен Милликен 1997 жылдың басында Вашингтонда өздерінің заң жобасы туралы 20 минуттық баяндама жасады, оларға Хелмс-Бертон заңына қарсы шығушылар жылы қол соқты. Милликен 1997 жылғы сайлауда үшінші рет сайланды және одан кейінгі парламентте Палатаның вице-спикері болды.

Milliken won the Kingston and the Islands Liberal nomination in 1988 over local alderman Alex Lampropoulos, and defeated well known Progressive Conservative cabinet minister Flora MacDonald by 2,712 votes in the 1988 general election. The Progressive Conservatives won the election with a majority government, and in early 1989 Milliken was named as the Liberal Party's critic for electoral reform, associate critic for senior citizens, and whip for eastern and northern Ontario. Shortly thereafter, he was named to the parliamentary standing committee on elections, privileges, procedures and private members' business. He supported Jean Chrétien for the federal Liberal leadership in 1990. He was easily re elected in the 1993 election, as the Liberal Party won a majority government, and was named to a two year term as parliamentary secretary to the Government House Leader in December 1993. He also became chair of the Commons Procedure and House Affairs Committee. Milliken was a leading candidate for Speaker of the House in January 1994, but lost to Gilbert Parent. Milliken supported fellow Kingstonian John Gerretsen for the leadership of the Ontario Liberal Party in 1996, and moved to the camp of the eventual winner, Dalton McGuinty, after Gerretsen was eliminated on the second ballot. In the same year, Milliken and fellow Liberal MP John Godfrey introduced the Godfrey Milliken Bill as a satirical response to the American Helms Burton Act. The Bill, which would have allowed the descendants of United Empire Loyalists to claim compensation for land seized in the American Revolution, was drafted in response to provisions in the Helms Burton Act which sought to punish Canadian companies for using land nationalised by Fidel Castro's government in Cuba. Godfrey and Milliken gave a twenty minute presentation on their bill in Washington, D. C. in early 1997, and were greeted with warm applause from local Helms Burton opponents. Milliken was re elected for a third term in 1997 election, and became Deputy Speaker of the House for the parliament that followed.

Палата Төрағасы

Милликен 2001 жылдың қаңтар айының соңында, 2000 жылғы федералды сайлаудан кейін парламенттің бірінші отырысында барлық депутаттардың жасырын дауыс беруінен кейін Палата спикері болып сайланды. Оның шешімдері өте әділ деп танылды, оны үкімет пен оппозиция депутаттары жоғары бағалады. Сондай-ақ, ол өз шешімдері мен ойларын тапқырлықпен жеткізіп, спикерлік лауазымға жаңа серпін берді. 2004 жылы бесінші мерзімге сайланған ол келесі парламент спикері болып қайта сайлану үшін депутаттардың бірауыздан қолдауына ие болды. 2005 жылы Милликен C-48 заң жобасының екінші оқылымындағы дауыс беруде теңдік болғандықтан, 2005 жылғы федералды бюджетке түзету енгізу туралы сенімсіздік дауысына қатысып, үкіметтің құлауына жол бермеді. Дауыс беруге дейін 152 депутат қолдап, 152 қарсы дауыс берді, ал ол заң жобасын қолдады. Спикер, егер дауыс тең болмаса, дауыс беруге қатыспайды және мұндай жағдайда мәселені одан әрі қарастыру үшін ашық қалдыруға тиіс (яғни C-48-ді қабылдап, үшінші оқылым үшін талқылауды жалғастыруға мүмкіндік беру). Бұл Канада тарихында спикердің сенімсіздік дауысына қатысып дауыс берген алғашқы жағдайы болды. Өз шешімін оқып, дауыс берген кезде ол: «Құрметті депутаттар неге маған осылай жасап жатыр екенін білмеймін» деді. Милликен 2006 жылғы сайлауда алтыншы рет өзінің сайлау округінен жеңіске жетті, ал Консервативтік партия ұлттық деңгейде азшылық үкімет құрды. Партиясы үкіметте болмаса да, ол 2006 жылдың 3 сәуірінде 39-шы парламент үшін Палата спикері болып қайта сайланды, бірінші турда либералдардан Диан Марло мен Марсель Прулоны жеңді. Қайта сайлануымен ол Канада Төменгі палатасы тарихында оппозициялық партиядан сайланған екінші спикер атанды (алғашқысы – Джо Кларк үкіметі кезінде Судбери округінен сайланған либералдық депутат Джеймс Джером). 2007 жылдың ақпан айында Милликен Консервативтік үкіметтің Киото келісімін іске асыруға міндеттейтін оппозициялық заң жобасына қарсы шықты. Үкімет заң жобасында жаңа шығындар қарастырылғанын және оны министр емес адам ұсына алмайтынын мәлімдеді. Милликен заң жобасы үкіметті ешқандай жаңа шығындарға тікелей міндеттемейтінін, сондықтан ол қабылдануға лайықты деп шешті. Үкімет қарсылық білдіргеніне қарамастан, заң жобасы палатада мақұлданды. Милликен 2008 жылғы федералды сайлауда жетінші рет қайта сайланды, нәтижесінде Консервативтік партия тағы да азшылық үкімет құрды. 18 қарашада бес тур дауыс беруден кейін ол төртінші рет спикер болып сайланды. 2009 жылдың 12 қазанында ол Канада Төменгі палатасының тарихында ең ұзақ қызмет еткен спикері атанды. Спикер теңдік болған жағдайда ғана дауыс береді. Канада парламенті тарихында Төменгі палата спикерлері бар болғаны он бір рет дауыс берген, ал ол Конфедерациядан бері өткен он дауыстың бесеуінде қатысқан. 2010 жылдың 27 сәуірінде Милликен Парламенттің цензураланбаған құжаттарды сұрауға құқылы екенін мәлімдеді. Ол барлық палата басшыларынан, министрлерден және депутаттардан 2010 жылдың 11 мамырына дейін «қауіпсіздік пен құпиялылықты бұзбай» бірлесіп шешім табуды сұрады. 2011 жылдың 9 наурызында Милликен Стивен Харпер үкіметінің парламентке қарсы келу фактісін анықтады және мәселені Процедуралық комитетке жіберді. Палата кейіннен «Парламентке сенімсіздік білдіру туралы дауыс беруді қолдауда Парламентке қарсы келу фактісін анықтаған Тұрақты комитеттің тұжырымымен келіседі» деп дауыс берді. Дауыс беруге дейін, Милликен төрағалық ететін соңғы палатада спикерге палатаның барлық жақтарынан мақтаулар айтылды. Консервативтік үкімет палатасының басшысы Джон Бэрд Милликеннің мансабына құрмет көрсетіп, Ұлыбританияның Қоғамдар палатасының спикерімен болған кездесуін еске алды. «Ол жердегі палата спикері мен Комонвеллдің барлық спикерлері сізді өздерінің көшбасшысы және кәсіби біліктілігімен үлгі боларлық тұлға ретінде қарастырады. Канадалықтың британдық спикерден мұндай пікір естуі – сіздің спикерлік қызметіңіздің таңғажайып бағасы». Бэрд Милликеннің «тарихта ең жақсы спикерлердің бірі ретінде, тіпті ең жақсы спикер ретінде танылатынын» болжады. Ол сондай-ақ спикердің ресми шотланд вискиін шығару дәстүрін бастаған алғашқы адам ретінде де белгілі. Оппозиция басшысы Майкл Игнатьев Милликен туралы: «Сіз бізді бәрімізге – кейде шағын сөгіспен, кейде қатаң аргументтермен – Канада демократиясының ережелерін түсінуге, құрметтеуге және бағалауға үйреттіңіз, және осы үшін ғана барлық канадалықтар сізге алғыс айтады» деді.

Milliken was elected Speaker of the House in late January 2001, after five ballots of a secret vote of all MPs held at the first sitting of parliament following the 2000 federal election. He was widely praised by government and opposition MPs for his rulings, which were considered very fair. He also brought new life to the chair in delivering his rulings and remarks with witty humour. Elected for his fifth term in 2004, he was the unanimous choice of MPs to be re elected Speaker for the next parliament. In 2005, Milliken prevented an early federal election by breaking a tie vote on the second reading of Bill C 48, an amendment to the 2005 federal budget, which was a confidence motion. The vote was 152 in favour and 152 against prior to his vote, and he voted in favour of the bill. The Speaker does not vote except in the case of a tie, and must vote, by precedent, in such a way as to keep the matter open for further consideration if possible (i. e. passing C 48 to allow further debate for a third reading). This was the first time in Canadian history that a Speaker used his tie breaker vote on a confidence motion. Upon rising to give brief remarks and cast his vote, he remarked "I don't know why honourable members keep doing this to me." Milliken won his riding for a sixth time in the 2006 election, as the Conservative Party won a minority government nationally. Though his party was no longer in government, he was re elected Speaker of the House for the 39th Parliament on April 3, 2006, defeating fellow Liberals Diane Marleau and Marcel Proulx on the first ballot. With his re election, he became only the second Speaker chosen from an opposition party in the history of the House of Commons (James Jerome, Liberal Member of Parliament for the Sudbury riding during the Joe Clark government, being the other). In February 2007, Milliken rejected the Conservative government's challenge of an opposition bill that commits the government to implement the Kyoto Accord. The government argued that the bill introduced new spending, and could not be introduced by someone who was not a minister. Milliken ruled that the bill did not specifically commit the government to any new spending, and was therefore in order. The bill was approved by the house, despite government opposition. Milliken was re elected for a seventh term in the 2008 federal election, which again yielded a Conservative minority government. On November 18, after five ballots, he was elected for the fourth time as Speaker. On October 12, 2009, he became the longest serving Canadian House of Commons speaker in history. The Speaker only votes in order to break a tie. Speakers of the House of Commons have only needed to vote eleven times in Canadian parliamentary history – he cast five of the ten votes
since Confederation. On April 27, 2010, Milliken ruled that Parliament had a right to ask for uncensored documents. He asked that all House leaders, ministers and MPs to come to a collective solution by May 11, 2010 "without compromising the security and confidentiality contained.". On March 9, 2011, Milliken made two historic rulings finding a prima facie case of contempt of Parliament against the government of Stephen Harper, referring the matter to the Procedure Committee. The House subsequently voted to "agree with the finding of the Standing Committee on Procedure and House Affairs that the government is in contempt of Parliament" in supporting a non confidence vote on March 25, 2011. Prior to the vote, the last House of Commons which Milliken would preside over, the Speaker was praised by MPs from all sides of the House. Conservative Government House Leader John Baird paid homage to Milliken's career, recalling a meeting he'd had with the Speaker of the House of Commons of the United Kingdom. "The Speaker of the Commons there said that he and Speakers from all around the Commonwealth look to you as their leader and their inspiration as someone who has conducted himself very professionally. For a Canadian to hear that from a British Speaker is a pretty remarkable conclusion and assessment of your role as Speaker." Baird predicted that Milliken would "go down in history as, if not one of the best Speakers, the best Speaker the House of Commons has ever had." His is also known to be the first person to start the tradition of the Speaker releasing an official Scotch whisky. Opposition Leader Michael Ignatieff said of Milliken, "You have taught us all – sometimes with modest rebuke, sometimes with stern force of argument – to understand, to respect and to cherish the rules of Canadian democracy, and for that alone all Canadians will be grateful to you."

Коммоннан кейінгі мансап

2011 жылғы 18 маусымда Милликен Канада Либерал партиясының конституциялық конвенциясына төрағалық етті, ол партия басшылығының конвенциясын 2013 жылға дейін ықшамдатуға рұқсат беру үшін партия конституциясына өзгеріс енгізу қажеттігін шешу мақсатында конференц-байланыс арқылы өткізілді. Сол айда Милликен Куинс университетінің Саясатты зерттеу мектебіне қызметкер ретінде қосылып, онда оқытумен және зерттеу жұмыстарын жүргізеді. Сондай-ақ ол Cunningham Swan Carty Little & Bonham LLP фирмасына аға кеңесші ретінде қайта оралды. Милликен қазір Кингстондағы Куинс университетінің Университет клубының басқару кеңесіне сайланған мүше болып кіреді. 2012 жылғы 9 мамырда Милликеннің ресми портреті Парламент төбесінде ашылып, Орталық блок ғимаратының спикерлер дәлізінде ілінді. Портретті американдық-канад суретшісі Пол Уайс салған.

Сайлау рекорды

Сайлау туралы барлық ақпарат Канаданың Сайлау басқармасынан алынған. 1997 жылдан кейінгі сайлаулардағы *көрсетілген* шығындар ұсынылған сомаларға қатысты және соңғы тексерілген сомалар қолжетімді болмаған жағдайда ұсынылады. 1997 жылғы шығындар ұсынылған сомалар бойынша көрсетілген.