Кіріспе

Америкалық кісі өлтіруші

Виктор Гарри Фегуер (1935 – 15 наурыз 1963) – сотталған кісі өлтіруші, және «Фурман против Джорджии» ісінен кейін өлім жазасына мораторий салынғанға дейін АҚШ-та өлім жазасына кесілген соңғы федералдық тұтқын, сондай-ақ Айова штатында өлім жазасына кесілген соңғы адам. Бұл оқиғаға бұқаралық ақпарат құралдары көп назар бөлмегенімен, Тимоти Маквейдің өлімі оған деген медиа қызығушылығын қайта жақтанды.

Өмірбаян

Фейгер Мичиган штатының тумасы, көшпелі өмір салған адам еді. 1960 жылдың жазында Фейгер Айова штатының Дубук қаласына келді және тозығы жеткен пансионатта бөлме жалдады. Келгеннен кейін көп ұзамай, Фейгер жергілікті телефон анықтамасынан (Сары беттер) дәрігерлерге әліппелік тәртіппен телефон шалып, доктор Эдвард Бартелсті таба алды. Фейгер әйелге медициналық көмек қажет деп мәлімдеді. Доктор Бартелс келген кезде, Фейгер оны Иллинойс штатында ұрлап, өлтірді. Бартелстің денесі сол жердегі жүгері егісінде, басына бір оқ тиген күйі табылды. Бірнеше күннен кейін Фейгер доктор Бартелстің көлігін Джеймс Б. Алфордқа сатуға тырысқанда Алабама штатының Бирмингем қаласында тұтқындалды. Алфорд ФБР-ға хабар берген еді. Кейін ол жергілікті газетке Фейгердің қылмыскер екеніне күдіктенгенін айтты, себебі ол штаттан тыс тіркелген көлікпен келген, бірақ оның құжаттары болмаған. Тергеушілер Фейгердің доктор Бартелсті пациенттерге арналған дәрі-дәрмек алу үшін ұрлап, өлтіргеніне сенді. Фейгер тұтқынды штаттар арасында тасымалдағандықтан, оған қарсы федералдық айыптар қойылды. Өзін қорғағанда, Фейгер Бартелсті Чикагодан келген есірткіге тәуелді адам өлтіргенін мәлімдеді. Ол есірткіге тәуелді адамды өлтіріп, денесін Миссисипи өзеніне лақтырғанын айтты. Бірақ тергеушілер бұл адамның бар болғанын растайтын ешқандай дәлел таба алмады. Фейгер осы қылмыстар үшін федералды сотта сотталды және кінәлі деп танылды. Оған өлім жазасы берілді. Фейгер шағымдануға тырысты, бірақ ол қабылданбады. Осыдан кейін, өлім жазасын жеңілдетуге тек президент Джон Кеннеди ғана билігі болды. Айова штатының губернаторы Гарольд Хьюз, өлім жазасына қарсы болған,

Форт-Мэдисон қаласында

Виктор Фегуер Канзас штатының Левенворт қаласындағы федералды түрмеде ұсталды. Левенворт сол кезде өлім жазасын орындауға дайын болмағандықтан, ол Айоваға қайтарылды. 1963 жылдың 5 наурызында Фейгер Айова штатының Форт-Мэдисон қаласындағы Айова штатының жазалау абақтысына жеткізіліп, өлім жазасын күтуге арналған камераға жайғастырылды. Ол келесі он күн бойы сол жерде болды, содан кейін өлім жазасы орындалды. Ол осы он күн бойы үнсіз отырды, күзетшілер оның үлгілі тұтқын болғанын айтты.

1963 жылдың 15 наурызы

Соңғы тамағы ретінде Фегуер бір ғана қабығымен бірге зәйтүн сұрады. Ол күзетшілерге қабірінен "бейбітшілік нышаны ретінде" зәйтүн ағашы өсіп шығуын тілегенін айтты. Бірақ бұл Фегуердің аталған федералдық заң бойынша атқарылған өлім жазасына ешқандай әсер етпеді. Фегуердің қайтыс болғаны жарияланғаннан кейін, оның костюмінің бір қалтасынан зәйтүн қабығы табылды. Мәйіт жергілікті жобалау бюросымен алынып кетілді. Фегуердің өлім куәлігінде "Атқышу. Мойын омыртқасының сынуы" өлім себебі ретінде көрсетілді. Фегуер Айова штатындағы Форт-Мэдисон қалалық зиратында белгісіз қабірге, оның қабіріне берілген екінші жаңа костюммен бірге жерленді.

Салдары

Виктор Фегер Айова штатында өлім жазасына кесілген соңғы адам болды. Фегердің өлімінен кейін, келесі федералдық атқарылымға дейін шамамен 40 жыл өтті – ол Тимоти Маквейдің 2001 жылғы 11 маусымда Индиана штатының Терре-Хауте қаласында жасалған атқарылымы болды. Айова штаты 1965 жылы барлық қылмыстар үшін өлім жазасын жойды. Содан бері Айовада өлім жазасын қайта енгізуге бірнеше әрекеттер жасалды. Бұл мәселе 1994 жылғы сайлауда, бір жас қыздың жақында қанымен өлтірілуіне байланысты, сондай-ақ 2005 жылы тағы бір жас қыздың өлтірілуінен кейін өзекті болды. Дегенмен, заң шығарушы орган өлім жазасын қайта енгізуден бас тартты. Бұрынғы Айова губернаторы Том Вилсак, тіпті шектеулі негізде болса да, өлім жазасын қайта орнатуға бағытталған заңға вето қоятынын мәлімдеді. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Айова – АҚШ-тың өлім жазасын толығымен жойған 22 штатының бірі.